X-ray radyasyon ile indüklenmiş parotis hasarına karşı dexmedetomidin ve amifostinin etkilerinin karşılaştırılması

Amaç: Tüm dünyada kanser hastalarının yaklaşık %50-60'ı tedavilerinin bir aşamasında radyoterapiye ihtiyaç duyar. Baş-boyun kanserlerinin tedavisinde ana yöntemlerden biri olan radyoterapinin uygulanılan hedef organın yanında ikincil organlar üzerine olan olumsuz etkilerinin önüne geçilememiştir. Bu bağlamda çalışmamızda parotis dokusunda iyonize radyasyonun neden olduğu histopatolojik ve biyokimyasal değişiklikleri saptamak ve meydana gelmesi muhtemel olumsuz değişikliklere karşı deksmedetomidinin etkisini amifostin ile karşılaştırarak incelemek amaçlanmıştır. Yöntem: Sprague Dawley cinsi erkek sıçanların kullanıldığı bu çalışma; kontrol grubu, iyonize radyasyon grubu, iyonize radyasyon+deksmedetomidin-100, iyonize radyasyon+deksmedetomidin-200 ve iyonize radyasyon+amifostin grubu olmak üzere 5 gruptan oluşmaktadır. X-ray radyasyon uygulanan gruplar baş-boyun bölgesi etkilenecek şekilde tek doz 8 Gy X ışınına maruz bırakılmıştır. X ışınına maruz bırakılan gruplar, 24 saat sonra histopatolojik ve biyokimyasal değerlendirmeler için örnekler alınarak sakrifiye edilmiştir. Alınan kesitler histopatolojik olarak değerlendirme için Hematoksilen&Eozin ve Masson-Goldner trikrom ile boyanmış, ayrıca özel boyama yöntemi aktif Kaspaz-3 primer antikoru ile işaretlenmiştir. Biyokimyasal değerlendirme için doku örneklerinden MDA ve GSH tayini yapılmıştır. Bulgular: Doku MDA seviyelerinde, aktif Kaspaz-3 pozitivitesinde ve çeşitli histopatolojik hasar belirteçlerinde kontrol grubuna kıyasla iyonize radyasyon grubunda istatistiksel olarak anlamlı artış olduğu tespit edilmiştir. Deksmedetomidin ve amifostin uygulanan gruplarda bu seviyelerin belirgin bir farkla azalmış olduğu tespit edildi. Bunun yanında GSH seviyesinin kontrol grubuna kıyasla sırasıyla; iyonize radyasyon, iyonize radyasyon+deksmedetomidin-100 grubunda azaldığı; iyonize radyasyon+deksmedetomidin-200, iyonize radyasyon+amifostin grubunda artan seviyelerde olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Dexmedetomidin, iyonize radyasyonun neden olduğu tükürük bezi hasarı üzerinde önemli bir koruyucu etkiye sahip olabilir. Anahtar Kelimeler: İyonize radyasyon, Deksmedetomidin, Amifostin, Sıçan