Xııı. yüzyıl tarihi Konya Kent Merkezindeki cami ve mescitlerde kentsel bellek incelemesi

Kent belleği mahalleler, sokaklar, evler ve diğer toplumsal yaşam alanlarında gerçekleşen deneyimlerin izidir. Gerek yüzyıllar içerisinde yaşanan gerekse günümüzde yeniden üretilen, üretilmekte olan kolektif deneyimlerdir. Toplumsal yaşam alanlarında bulunan cami ve mescitlerin de kent belleğindeki yeri yadsınmamalıdır. Günlük yaşamda aktif olarak kullanımda olan bu yapılar, geçmişten bugüne yakın çevreleriyle birlikte bellekte olumlu veya olumsuz şekilde yer etmiştir. Bu yapıların bellekteki konumunu incelerken tarih, kültür ve mekân kavramlarını da incelemek gerekmektedir. Bu çalışmada, Konya Alâeddin Tepesi ve çevresinde bulunan XIII. yüzyılda yapılmış tarihi cami ve mescitlerin yakın çevresi ile incelenmesi ve tarihsel süreç içerisinde yaşadığı değişikliklerle kent belleğindeki yerini tespit etmek amaçlanmaktadır. Yapıldığı tarihten bu yana çeşitli değişimlere maruz kalan sadece bu camiler ve mescitler değil, aynı zamanda bunların yakın çevreleridir. Kente hakim olan yerel yönetimin kararları, kentsel düzenlemeler ve kentlinin ihtiyacına göre şekillenen cami ve mescitlerin yakın çevreleri ile birlikte kent belleğinde yeri de değişime uğramıştır. Çalışmanın yöntemi literatür taraması, saha çalışması ve anketten oluşmaktadır. Öncelikle Konya'nın tarihi, camileri ve mescitleri araştırılmıştır. Daha sonra kapsamı oluşturan Alâeddin Tepesi-Sadreddin Konevi Cami ve Alâeddin Tepesi-Mevlana aksında kalan ve bu aksa en yakın olan XIII. yüzyıla ait cami ve mescitler tespit edilmiştir. Belirlenen yapılar yakın çevresi ile birlikte incelenmiş, tarih boyunca geçirdiği değişimler günümüzdeki durumu ile karşılaştırmalı olarak açıklanmıştır. Günümüz durumu saha çalışması ile fotoğraflanarak kaydedilmiştir. Anket yönteminde katılımcılara yapıların güncel ve tarihi görselleri sunularak çeşitli sorular yöneltilmiş ve böylece yapıların yakın çevresi ile kullanıcının belleğindeki durumu analiz edilmiştir. Yapılan araştırmalar ve anket sonucuna göre bir âlimin türbesini yanında bulunduran cami ve mescitler kent belleğinde yer ederken, türbesi bulunmayan yapılar unutulmaya yüz tutmuştur. Ayrıca kentsel düzenlemeler ile yapılar yol seviyesinden aşağıda kalmış, bazıları ise yüksek konutların arasında kalarak kent içinde algılanma düzeyini kaybetmiştir.