XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde hediye ve hediyeleşme (Padişahlara sunulan ve padişahların verdiği hediyeler üzerine bir araştırma)

Bu çalışmanın amacı, Osmanlı padişahlarına hangi kişiler tarafından ne tür hediyeler takdim edildiği, keza padişahların kimlere ne tür hediyeler dağıttığı, hediye mübadelesinin hangi vesile, amaç ve işlevlerle gerçekleştiği gibi hususların incelenmesiyle Osmanlı Devleti'nde hediye ve hediyeleşmenin ne anlama geldiğini ortaya koymaktır. Çalışma zaman olarak XVII. yüzyılı (1600-1699) kapsamaktadır. Osmanlı bürokratları arasında gerçekleşen hediyeleşmeler ile tımar ve görev tevcihleri bu çalışmanın dışında tutulmuştur. Araştırmada, konuyla ilgili literatür taramasından sonra Osmanlı arşiv belgelerinin tespit edilerek bunların temini, tasnifi ve fişlenmesi suretiyle diğer kaynak ve araştırmaların verileri de kullanılarak bunların değerlendirilmesi yapılmıştır. Araştırmadan çıkan sonuca göre Osmanlı Devleti'nde hediyeler, başlangıçta Osmanlı öncesi geleneksel uygulamaların bir tezahürü olarak alınıp verilirken XVII. yüzyılda gelişen sosyal ve ekonomik şartlar neticesinde çeşitlenerek merasimlerin önemli bir unsuru haline gelmiştir. Bu dönemde geleneksel bir devamlılık arz etmesinin yanı sıra; bağlılık, itaat, dostluk, barış ve dayanışmanın aracı olarak hediyeleşme, sağladığı siyasal, sosyal, kültürel, psikolojik ve ekonomik işlevleri bakımından iktidarın başvurduğu bir araç olarak ön plana çıkmış ve merkezî otorite tarafından bir güç unsuru olarak kullanılmıştır.