XVIII. asır şairi Ahmed Me'âbî Dîvânı (Metin-inceleme-dinî ve tasavvufî tahlil)

Bu çalışma; Ahmed Me'âbî'nin Dîvânı'nından hareketle şairin hayatını, edebî şahsiyetini, şiirlerinin dinî ve tasavvufî tahlilini ve Dîvân'ın tenkitli metninin incelemesi üzerinedir. Me'âbî, XVIII. yüzyılda yaşamış mutasavvıf bir şairdir. Asıl adı Ahmed'dir. Kaynaklarda doğum tarihi geçmemektedir. Hayatı hakkında kısıtlı bilgiye sahip olduğumuz şair, H. 1213 (M. 1798-99) yılında Girit'in Kandiye şehrinde vebadan dolayı hayatını kaybetmiştir. Şair, Halvetî tarikatına mensup post sahibi bir şeyhtir. Ahmed Me'âbî'nin tespit edebildiğimiz dört eseri bulunmaktadır. Bunlar; Dîvân, Musaffâ, Terceme-i Ezhârü'l-Akdesiyye ve Hazarâtü'l-Hams Risalesi'dir. Tezimize konu olan Dîvân'ın tek nüshası Millet Kütüphanesi, Ali Emîrî Koleksiyonu Mütefferik Bölümü'nde 08024/02 numarada kayıtlıdır. Çalışmamız bu cilt üzerinden yapılmıştır. Ahmed Me'âbî'nin Dîvân'ı orta hacimli bir eserdir. Tarafımızdan hazırlanan eser 2 kaside, 136 gazel, 2 murabba, 3 muhammes ve 1 müseddes olmak üzere toplam 144 şiirden meydana gelmiştir. Eserin muhtevasında dinî ve tasavvufî söyleyişin ağırlıkta olduğu görülmektedir. Eser giriş ve dört ana bölümden meydana gelmektedir. Giriş kısmında XVIII. yüzyılın Osmanlı ve Dîvân şiiri hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Ahmed Me'âbî'nin hayatı ve edebî kişiliği hakkında elde edilen bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde Dîvân'ın şekil, ahenk, dil ve üslup özellikleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde Dîvân'ın dinî ve tasavvufî tahlili yapılmıştır. Son bölümde de Dîvân'ın nüsha özellikleri, metnin kuruluşunda dikkat edilen hususlar ve çeviri yazı metni bulunmaktadır. Anahtar Sözcükler: Ahmed Me'âbî, Dîvân, Şiir, 18. yüzyıl, Halvetilik