Yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarındaki üretici dil becerileri etkinliklerinin eylem odaklı yaklaşıma göre incelenmesi

Avrupa Ortak Başvuru Metni ile beraber yabancı dil öğretiminde dünya genelinde benimsenen yaklaşım "Eylem Odaklı Yaklaşım" olmuştur. Birçok ülke Avrupa Konseyi'nin yayınladığı metni kendi dillerine tercüme etmiş, ilkelerini ise uygulamaya geçirmiştir. Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde de Eylem Odaklı Yaklaşım benimsenmiş, Maarif Vakfı ve MEB tarafından hazırlanan Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programlarında temel yaklaşım olarak kabul edilmiştir. Çalışmada Yeni İstanbul Uluslararası Öğrenciler İçin Türkçe Ders Kitabı (B1-B2) incelenmiş ve kitapların eylem odaklı yaklaşımın getirdiği ilkeleri taşıyıp taşımadığını tespit etmek amaçlanmıştır. Çalışma nitel desenle kurgulanmış olup doküman incelemesi yapılmıştır. Kitaplarda yer alan üretici dil becerileri (konuşma, yazma) etkinlikleri eylem odaklı dil öğretim yaklaşımına göre incelenmiştir. Çalışmada, CEFR (Common European Framework of Reference) ve ilgili alanyazından hareketle eylem odaklı dil öğretim yaklaşımının temel özelliklerini içeren bir uygunluk formu oluşturulmuştur. Bu form farklı alan uzmanları tarafından da kontrol edilmiş, verilen dönütler sonrasında gerekli düzenlemeler yapılmış ve form son hâlini almıştır. Sonrasında her iki kitapta yer alan on sekiz yazma, on sekiz konuşma olmak üzere toplamda yetmiş iki etkinlik, hazırlanan uygunluk formuna göre incelenmiştir. İnceleme yapıldıktan sonra etkinliklerin eylem odaklı dil öğretim yaklaşımına uygunluğu değerlendirilmiş ve etkinliklerin genel olarak eylem odalı yaklaşımın gerçek hayat odaklılık, dilin aktif kullanımı, uygulanabilirlik boyutlarına uygun olduğu; sosyal aktör olma, görev temelli olma, kültürlerarasılık boyutlarına uygun olmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Çalışmada konuşma becerisi ve yazma becerisi etkinlikleri de kendi içerisinde karşılaştırılmış, eylem odaklı yaklaşımın etkileşim odaklı olma, grup çalışmasına yönlendirme, araştırma, soru sorma, tartışma, keşfetme vb. eylemlerde bulunmaya sevk etme boyutlarının konuşma becerisi etkinliklerinde daha çok yer aldığı tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, eylem odaklı yaklaşım, üretici dil becerileri, konuşma, yazma, etkinlik, ders kitabı.