Yapı bilgi modellemesi tabanlı yalın tasarım yönetimi üzerine bir inceleme

Yalın yönetim uygulamaları atıkları ortadan kaldırmaya veya mümkün olan en az seviyeye indirmeyi amaçlamaktadır. Ülkemizde yalın düşünce açısından en fazla atık mimarlık, mühendislik ve inşaat sektöründe üretilmektedir. Bu durum yapım projeleri yönetim sürecinin yalın yönetim prensipleri ile desteklenmesinin önemini vurgulamaktadır. Tasarım aşaması, yapım sürecini, teslim sonrası yapının kullanımını ve kalitesini etkilemektedir. Yalın yönetim anlayışı ile desteklenmiş tasarım sürecinin ve uygulamalarının kaliteyi olumlu etkileme potansiyeli mevcuttur. İnşaat projelerinde tasarım aşamasının yalın yönetim prensipleri ile desteklenmesi kalitenin geliştirilmesine katkıda bulunacaktır. Tasarım yönetimi, tasarım sürecinin başarısını etkilediği gibi uygulama sürecinin de başarısını etkilemektedir. Mimari tasarım aşaması değer yaratabilmek için inşaat proje yönetiminin en önemli aşamalarından biridir. Ön tasarım aşamasında müşteriyle birlikte tüm katılımcıların yer alması ortak hedeflerin ve doğru kapsamın oluşturulması açısından önem taşımaktadır. Yalın düşünce açısından tasarım hataları atık olarak değerlendirilmektedir. Tasarım hatalarının ana nedenleri ön tasarım aşamasında tüm katılımcıların yer almamasından dolayı kapsamın doğru belirlenememiş olması ve mimari proje geliştirme evresinde olan iletişim problemleri, işbirliğine dayalı organizasyonların kurulmaması ve disiplinler arası yeterli çakıştırma işlemlerinin yapılmamasıdır. Tüm katılımcıların ön tasarım aşamasından teslim aşamasına kadar Yapı Bilgi Modellemesi teknolojisi aracılığıyla yer aldığı bir proje organizasyonu projenin sonraki aşamalarında oluşacak tasarım hatalarını ve iletişim kaynaklı problemleri büyük ölçüde ortadan kaldırılacaktır. Bu çalışmada YBM, yalın tasarım yönetimi araçlarından biri olarak ele alınıp, YBM tabanlı yalın tasarım sürecine odaklanılmış ve kaliteye olumlu etkisi incelenmiştir. Bu araştırmanın amacı tasarım süreçlerinde yalın düşünce açısından oluşan atıkları eleme aracı olarak YBM tabanlı yalın tasarım uygulamalarının araştırılması ve YBM tabanlı yalın tasarım yönetimi sürecine geçişin incelenmesidir. Bu doğrultuda tasarım süreçlerinde yalın prensipler doğrultusunda atık olan ve değer katmayan aktiviteler belirlenmiş, tasarım süreçlerinin YBM aracılığıyla yalınlaşması incelenmiş ve YBM tabanlı yalın tasarım sürecine geçiş incelenmiştir. Araştırma kapsamında kaynak taramasını takiben, mimarlık, mühendislik ve inşaat sektöründe yer alan YBM teknolojisi kullanan profesyonellerle anket çalışması ve mülakatlar yapılmıştır. Araştırma sonucu elde edilen bulguların sektörde yer alan profesyoneller ve akademisyenler için faydalı olacağı düşünülmektedir. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular sonucunda, tasarım sürecinde oluşan atıkların başlıca nedenleri: ön tasarım aşamasında tüm paydaşların bir araya gelerek ortak hedef ve değerleri belirlememesi ve proje geliştirme evresindeki zayıf işbirliği ve iletişim problemleri olarak ortaya çıkmıştır. Ortak hedef ve değerlerin belirlenmemesi yalın düşünce açısından atık olarak değerlendirilen tasarım değişikliklerine neden olmaktadır. Zayıf işbirliği ve iletişim problemleri ise tasarım hatalarına neden olmakta ve yeniden çalışma aktivitelerine yol açmaktadır. İletişim kaynaklı problemlerin çözümü YBM'nin yanı sıra bilgi ve iletişim teknolojileri yazılımları olan Basecamp, Aconex ve Egnyte aracılığıyla, entegre proje teslim sistemiyle ve obeya odası çalıştaylarıyla büyük ölçüde engellenebilmektedir. Tasarım hatalarının önlenebilmesi için ekip üyelerinin yalnızca YBM yazılımlarını kullanabiliyor olması yeterli olmamakta aynı zamanda veri bazında düşünebilmeleri ve problem çözebilme yeteneklerine sahip olmaları gerekmektedir. Ülkemizde YBM teknolojisinin yalın düşünce altında kullanımının yaygınlaşabilmesi için sektörde yer alan paydaşların bilinçlendirilmeri, hükümet yönetiminde standartların ve veri kütüphanelerinin oluşturulması, öncelikle kamu ihalelerine YBM zorunluluğunun getirilmesi gerekmektedir. Mimarlık, mühendislik ve inşaat sektöründe yer alan ilgili kurum ve odaların YBM sürecine geçişte aktif rol oynamaları önem taşımaktadır. Üniversitelerin mimarlık ve mühendislik lisans eğitimlerinde YBM'nin yer alması sektörde YBM'nin kullanımının yaygınlaşması için zorunludur. Ancak öğrencilere yalnızca YBM yazılımlarının öğretilmesi yeterli olmamaktadır. Lisans eğitimlerinde mimarlık ve mühendislik öğrencilerinin iletişim ve koordinasyon becerilerinin de geliştirilmesi açısından YBM ile disiplinlerarası bitirme projelerini hazırlayarak capstone deneyimi kazanmaları sektörde YBM'ni etkin kullanan profesyonellerin artmasına yol açacaktır.