Yassı çelik haddelemede kullanılan sıcak şerit haddehane hadde merdanelerinin aşınma parametrelerinin optimizasyonu ile servis ömürlerinin uzatılması

Demir çelik sektöründe yassı mamul üretiminin gerçekleştiği haddehanelerde kullanılan ve nihai mamul kalitesini belirleyen hadde merdanelerinin tüketimleri, işletme maliyetlerini etkileyen en önemli yedek malzeme girdisidir. Hadde merdanelerinin üretimi farklı imalat süreçlerinden oluşmakla beraber, henüz Türkiye' de imalatını gerçekleştirebilen bir firma bulunmamaktadır. Özellikle Avrupa, Amerika ve Japon firmaları, geçmişten günümüze merdane üretiminde öncü olan ve gelişmiş üretim teknolojileri içeren tesislere sahiptirler. Türkiye' de yassı mamül üreten demir çelik fabrikaları, bu bakımdan yabancı firmalara bağımlıdır. Bu tip malzeme girdilerinin dış ülkelerden temin edilmesi nedeniyle hem sanayi tesisleri hem de ülke ekonomisi olumsuz yönde etkilenmektedir. Bu amaçla bu çalışmada, yassı demir çelik mamül üretiminde kullanılan ve haddeleme işleminin yapılmasını sağlayan iş takımlarından biri olan sıcak şerit haddehane iş merdanelerinin çalışma yüzeyi aşınma parametrelerinin optimize edilmesi ile merdane kullanım ömrü ve çalışma sürelerinin uzatılması amaçlanmıştır. Merdane çalışmasına etki eden parametrelerin servis sürelerine olumlu ve olumsuz yönde etkileri belirlenerek bu parametreler açıklanmıştır. Parametrelerin birbirine olan etkileri tespit edilmiş, en iyi çalışma parametrelerinin bulunması sonucu bu bulgular belirlenerek, merdanelerden tüm kullanım ömrü boyunca alınan toplam verimin arttırılması ve tüketimlerinin azaltılmasının sağlanması amaçlanmıştır. Çalışmada kullanılmak üzere aşınmaya karşı diğer merdane kalitelerine göre daha iyi performans gösteren yüksek hız çeliği kalite iş merdaneleri seçilmiştir. Merdane maksimum servis ömrü, merdanenin servisi esnasında çalışma yüzeyinde oluşan ve aşınma sonucu görülen nihai mamül kalitesine olan kusurların haddelenen mamule etkisi ile belirlenmiştir. Bu amaçla merdanelerde oluşan aşınma etkisinin doğru tespit edilebilmesi amacıyla nitel ölçüm sistem analiz çalışması yapılmış, böylece süreç değişkenliklerinin etkisinin azaltılması sağlanmıştır. Yapılan çalışmalarda farklı kullanım pratikleri denenmiştir. Çalışma sonucunda en iyi kullanım şartları elde edilmiş, merdane yüzey aşınması kontrol altına alınarak daha uzun servis ömürlerinde çalışabilmeleri sağlanmıştır. Yapılan pilot çalışmalar sonrası doğrulama çalışmaları da yapılarak proje sonlandırılmıştır. Çalışmanın maddi getirisinin yanında, iş sağlığı ve güvenliği açısından katkı elde edilmiştir. Yabancı ülkelerden yüksek bedeller karşılığında ithal edilen merdanelerin tüketimlerinin azaltılması sayesinde merdane kullanım ömürlerinde artış elde edilebileceği gibi maliyetlerin düşürülmesi yönünde de önemli bir katkı sağlanılmasına yardımcı olunacaktır.