Yeni tanı almış tip 1 diyabetli çocuk ve adolesanlarda oksidatif stres belirteci olarak thiol/disülfid homeostazının ve neurogenin 3 düzeylerinin değerlendirilmesi

AMAÇ: Thiol/disülfid homeostazı, antioksidan savunma, sinyal iletimi, detoksifikasyon, apoptoz ve proteinlerin kimyasal yapılarının stabilizasyonu gibi organizma için gerekli olan birçok fizyolojik sürecin korunmasında önemli bir rol oynar. Anormal thiol/disülfid denge düzeyleri (dengenin disülfid yönüne kayması) diyabetes mellitus, kardiyovasküler hastalıklar, kronik böbrek yetmezliği gibi çeşitli hastalıkların patogenezinde yer almaktadır. Neurogenin 3 (ngn 3), pankreasta nöroektodermdeki nöral prekürsör hücrelerin belirlenmesinde rol oynayan pro-endokrin faktördür. Ayrıca endokrin hücre hasara uğradığında, yeniden programlanan ekzokrin hücreler tarafından geçici olarak salınır. Biz bu çalışmada; Yeni tanı alan T1DM'de otoimmünite ve dinamik thiol/disülfid, neurogenin 3 durumu arasındaki ilişkiyi belirlemeyi, tedavi ile thiol/disülfid homeostazının ve neurogenin 3 düzeyinin değerlendirilmesini ve yeni tanı T1DM'li çocuklarda beta hücre hasarına bağlı neurogenin 3 düzeyindeki değişikliği saptamayı amaçladık. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya T.C. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'na 1.2.2019 ile 1.2.2020 tarihleri arasında başvurarak yeni tanı alan tip 1 diyabetli toplam 30 (18 erkek, 12 kız) çocuk ile, herhangi bir hastalığı olmayan sağlıklı gönüllü 30 (18 erkek, 12 kız) çocuk dahil edildi. Hastaların; yaş, cinsiyet, vücut ağırlığı, vücut ağırlığı SDS, boy, boy SDS, vücut kitle endeksi, VKI SDS, glukoz, üre ve kreatinin, total kolesterol, trigliserid, LDL, HDL, HbA1c, anti insülin antikor, glutamik asit dekarboksilaz antikoru, insülin, c-peptit, ngn 3 ve Erel ve ark. tarafından öne sürülen, tamamen otomatik bir metod ile ölçülen dinamik thiol/disülfid homeostazını gösteren plazma native thiol, total thiol ve disülfid seviyeleri gibi laboratuvar ve klinik bulguları kaydedildi. Hasta grubunun altıncı ay kontrolde tekrar laboratuvar tetkiklerine bakıldı. İstatistiksel analizler SPSS paket programı ile yapılmış olup, analizlerde ki Kare testi, Student T testi, Mann Whitney U testi, Wilcoxon testi, Pearson testi, Spearman testi, Friedman testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p˂0,05 olarak kabul edilmiştir. BULGULAR: Yeni tanı alan Tip 1 diyabetes mellituslu hastalar ile sağlıklı grup karşılaştırıldığında; total thiol (p=0,038), native thiol (p=0,052), disülfid (p=0,189), disülfid/native thiol (p=0,231), disülfid/total thiol (p=0,556) değerleri daha yüksek bulunmasına rağmen native/total thiol (p=0,685) ve neurogenin 3 (p=0,941) değerleri daha düşük bulunmuştur. Altıncı ay kontrolde total thiol (p=0,183), native thiol (p=0,075), disülfid (p=0,350), disülfid/native thiol (p=0,300) ve disülfid/total thiol (p=0,994) değerlerini başvuruya göre daha düşük saptadık. Native thiol ile anti insülin antikor arasında negatif korelasyon saptarken (p=0,041, r=-0,375), ngn 3 ile total kolesterol ve LDL arasında pozitif korelasyon saptadık (p=0,040, r=0,377; p=0,003, r=0,521). SONUÇ: Çalışmamızda Tip 1 diyabetes mellituslu çocuklarda kontrol grubuna göre disülfid ve thiol düzeylerinde artış saptanmıştır. Altıncı ay kontrolde disülfid ve thiol parametrelerinde azalma gözlenmiştir. Ngn 3 seviyesini de tanı anında sağlıklı çocuklara göre düşük saptadık ve altıncı ay kontrolde de başvuruya göre ngn 3'ün azaldığını saptadık. Sonuç olarak; bizim çalışmamız, Erel ve Neşelioğlu tarafından geliştirilen bu yeni metod ile yeni tanı alan tip 1 diyabetli çocuklarda thiol ve disülfid seviyeleri arasında önemli bir ilişki olduğunu göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Tip 1 diyabetes mellitus, thiol/disülfid homeostazı, neurogenin 3, oksidatif stres