Yenidoğan topuk kanı taramasında görev alan sağlık çalışanlarının konu ile ilgili bilgi düzeyleri

Yenidoğan topuk kanı taramaları; protein, karbonhidrat ve yağ asitlerinin sentezinde veya katabolizmasında meydana gelen hatalar sonucunda ortaya çıkan, beyin hasarı, zeka geriliği gibi geri dönüşümsüz kayıplara neden olan hatta ölümle sonuçlanabilen patolojik tablonun erken tespit edilebilmesi amacıyla uygulanan koruyucu sağlık hizmetleridir. Topuk kanı taraması, Ulusal Yenidoğan Tarama Programı (UYTP) kapsamında canlı doğan her bebeğe uygulanmaktadır. Ülkemizde topuk kanından, Fenilketonüri (FKU), Konjenital Hipotiroidi (KH), Biyotinidaz Eksikliği (BE), Kistik Fibrozis(KF) ve Konjenital Adrenal Hiperpilazi (KAH) olmak üzere toplam beş Doğumsal Metabolik Hastalığın (DMH) taraması yapılmaktadır. Bu araştırma yenidoğan topuk kanı taramalarında görev alan sağlık çalışanlarının konu ile ilgili bilgi düzeylerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. xi Araştırma Kırşehir ilinde ve ilçelerinde topuk kanı örneği alınan birinci ve ikinci basamak sağlık kuruluşlarında, topuk kanı taramasında görevli, çalışmaya katılmaya gönüllü 147 sağlık çalışanıyla 10.02.2021-10.03.2021 tarihleri arasında yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan soru formu kullanılmıştır. Toplanan verilere sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma analizleri yapılmıştır. Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının 59'unun hekim, 51'inin hemşire ve 37'sinin ebe olduğu görülmüştür. Katılımcıların %55.1'i DMH'lar ile ilgili bir eğitim aldığını belirtmiştir. Sağlık çalışanlarının çoğunluğu topuk kanının alınması, saklanması ve transferine yönelik sorulara doğru cevap vermişlerdir. DMH' ların tanımı, bulguları ve sonucu şüpheli çıkan hastaların nereye sevk edileceği ile ilişkili sorularda sağlık çalışanlarının yeterli bilgiye sahip olmadıkları görülmüştür. Sağlık çalışanlarının, erken teşhis edildiklerinde tedavi ve beslenme ile kontrol altına alınabilen hastalıklar konusunda yeterli bilgiye sahip olmaları taramaların aksatılmadan yapılabilmesi açısından önem arz etmektedir. Evlilik öncesinde genetik danışmanlıktan başlayıp hastalık tanısı alan bebeğin bakımı ve ailenin eğitimine kadar birçok konuda sağlık çalışanlarına önemli sorumluluklar düşmektedir. Haziran 2021, 85 Sayfa Anahtar Kelimeler: Yenidoğan, topuk kanı taraması, doğumsal metabolik hastalık, sağlık çalışanı