Yenilenebilir ve yenilenemeyen enerji tüketimi, CO₂ salımı ve sürdürülebilir kalkınma ilişkisi: Türkiye örneği

Bu çalışmada, Türkiye'de yenilenebilir ve yenilenemeyen enerji kaynakları ile CO2 salımının sürdürülebilir kalkınmaya olan etkileri ve aralarındaki ilişki 1972-2015 dönemini kapsayan yıllık verilerle zaman serisi analizleri kullanılarak araştırılmıştır. Çalışmada yer alan veriler; CO2 yoğunluğu, GSYH büyümesi, fosil yakıt enerji tüketimi ve yenilenebilir enerji kaynaklarıdır. Çalışmanın ampirik analizlerinde; VAR analizi, Granger nedensellik testi, etki-tepki analizi ve varyans ayrıştırma analizi uygulanmıştır. Analiz sonuçları, yenilenebilir enerji kaynaklarından CO2 yoğunluğuna ve fosil yakıt enerji tüketimine doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğunu göstermiştir. Etki-tepki analizi sonuçlarına göre; yenilenebilir enerji kaynaklarına bir standart sapmalık şok verildiğinde GSYH büyümesinin önce azaldığı, sonra artış gösterdiği gözlemlenmiştir. CO2 yoğunluğuna verilen bir standart sapmalık şok karşısında GSYH büyümesi önce artış göstermiş, sonrasında denge noktasına ulaşmıştır. GSYH büyümesinin fosil yakıt enerji tüketimine ve kendisine verilen bir standart sapmalık şok karşısında ise önce azalan yönde tepki verdiği, denge noktasına ulaştıktan sonra kaybolduğu görülmektedir. Diğer taraftan varyans ayrıştırma analizi sonuçları, GSYH büyümesindeki değişimin %57'sinin kendisi tarafından, %33'ünün yenilenebilir enerji kaynakları, %3'ünün fosil yakıt enerji tüketimi, %4'ünün CO2 yoğunluğu tarafından açıklandığını göstermiştir.