Yerel yönetim harcamalarının karşılaştırmalı analizi: Türkiye ve OECD

Yerel yönetimler, özellikle siyasi ve ekonomik açıdan önemi her geçen gün artan idari birimlerdir. Önem artışında; halka yakın birimler olmaları, vatandaşların tercihleri hakkında daha iyi bilgi edinerek kaynakların etkin kullanımını sağlamaları, karar alma aşamalarına halkın siyasi katılım imkanlarını artırmaları, demokrasi okulu olarak görülmeleri, şeffaflığı, hesap verebilirliği ve mali sorumluluğu geliştirmeleri ile merkezi yönetimin oluşturduğu bazı olumsuzlukları minimize etmeleri gibi birçok faktör etkili olmaktadır. Belirtilen faktörler çerçevesinde yerel yönetimlerin görev ve sorumlulukları ile harcamalarının, Türkiye dahil birçok ülkede genel bir artış eğilimi gösterdiğini ifade etmek mümkündür. Yerel yönetimler; alt ve üstyapı, kültürel değerlerin ve dezavantajlı kesimlerin korunması, şehre işlevsellik kazandırılması, şehrin tanıtımı, yerel düzeyde girişimciliğin desteklenmesi, tarım ve hayvancılığın geliştirilmesi ile düzenli şehirleşmenin sağlanması gibi geniş bir görev yelpazesi çerçevesinde harcamalar gerçekleştirmekte ve birtakım sosyo-ekonomik ve siyasi etkiler meydana getirmektedir. Yerel yönetimlerin harcamalarını incelemek; oluşacak etkilerin takip ve tahmin edilebilmesi, genel harcama yapısının tespiti, harcamaların öncelikli olarak hangi alanlara yöneldiği, yerel düzeyde kalkınmanın sağlanması için harcamaların ne doğrultuda değiştirilmesi gerektiği ve harcamalar açısından yerel yönetimlerin uluslararası konumunu ortaya koyma noktasında oldukça önemlidir. Anlatılanlar kapsamında bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki yerel yönetim birimlerinin harcamalarını 2006-2018 dönemine ait veriler çerçevesinde, kurumsal, ekonomik ve fonksiyonel sınıflandırma yöntemleri ile incelemektir. Söz konusu inceleme, Türkiye'deki yerel yönetim birimlerinin kendi içinde değerlendirilmesi ve OECD ülkeleri ile karşılaştırılarak, detaylı biçimde analiz edilmesi şeklinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın sonucunda hangi yerel yönetim birimlerinin cari işlere yoğunlaştığı veya yatırım odaklı olduğu konusunda çıkarımlar yapılmıştır. Ayrıca Türkiye'deki yerel yönetimlerin genel olarak OECD ülkelerine ait ağırlıklı ortalamalardan farklı bir harcama yapısına sahip olduğu sonucu elde edilmiştir. Ulaşılan sonuçlar ve uluslararası harcama trendleri doğrultusunda, yerel yönetim birimlerinin daha etkin ve verimli hizmet sunabilmeleri ve vatandaş memnuniyetini artırabilmeleri için birtakım önerilerde bulunulmuştur.