Yetişkinlerde venöz kan alma sırasında uygulanan buzzy yönteminin ağrı, anksiyete, kan basıncı ve nabız üzerine etkisi

Amaç: Hastalar kan alma işlemi sırasında ağrı hissedebilir ve anksiyeteye girebilirler. Bu durumun kan basıncı ve nabız üzerine etkileri olabilmektedir. Bu çalışmada hedeflenen ise girişimsel uygulama olan kan alma işlemi sonrasında hastalarda oluşan ağrı hissini ve bununla birlikte oluşabilecek anksiyete, kan basıncı ve nabız üzerine etkilerini belirlemek ve bu etkileri buzzy uygulamasıyla en aza indirgemek amaçlandı. Materyal ve Metot: Çalışma, Tekirdağ il merkezinde bulunan Namık Kemal Üniversite Hastanesi erişkin acil servis biriminde 01.11.2022 - 01.03.2023 tarihleri arasında çalışmaya gönüllü olarak katılan yetişkinler ile randomize – kontrollü prospektif bir çalışma olarak yürütüldü. Araştırma evreni, 01.11.2022 - 01.03.2023 tarihleri arasında araştırmanın yapılacağı birime başvuran 18-65 yaş grubu, Türkçe konuşup anlayabilen yetişkinlerdi. Çalışma örneklemi, belirtilen tarihlerde acil servise başvuran ve araştırma grubu seçim kriterlerini taşıyan yetişkinlerden oluşturuldu. Birimin rutin kan alma uygulaması sırasında her bir gruba kan alma işlemi sırasında uygulanan "buzzy" sisteminin bireyde meydana gelen ağrı, anksiyete düzeyi, kan basıncı ve nabız üzerine etkisinin belirlenmesi üzerine araştırılacağı çalışmada iki örneklem düzeninin de (deney-kontrol) %80 güç, %5 yanılma payı, 0,4' lük etki büyüklüğü ile her bir grupta 78 olmak üzere toplamda 156 hasta çalışmaya dahil edildi. Örneklem hacmi G*Power 3.1.9.6 programı yardımı ile hesaplanmıştır. İstatistiksel analizler için NCSS (NumberCruncher Statistical System) 2020 Statistical Software (Utah, USA) programı kullanıldı. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metodların (ortalama, standart sapma, medyan, sıklık, oran) yanısıra değişkenlerin normal dağılıma uygunluklarında ShapiroWilk test ve boxplot grafikler kullanıldı. Normal dağılım gösteren değişkenlerin gruplar arası karşılaştırmalarında Student t test kullanıldı. Normal dağılım göstermeyen parametrelerin gruplar arası karşılaştırmalarında ise MannWhitney U test kullanıldı. Normal dağılım gösteren parametrelerin grup içi karşılaştırmalarında pairedsample t testi kullanıldı. Niteliksel verilerin karşılaştırılmasında ise PearsonKi-Kare testikullanıldı. Anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi. Bu çalışmada yetişkinlerin kontrol ve deney gruplarına atanması işlemi araştırma sonuçlarının güvenirliğini etkileyecek manipülasyonları önlemek amacıyla tabakalandırma ve bloklu randomizasyon yöntemleri kullanılarak yapıldı. Yetişkinlerin tabakalandırılmasında yaş, cinsiyet ve kan alma işleminden korkma durumu gibi kontrol değişkenleri dikkate alındı. Tabakalanan yetişkinler, kontrol ve deney gruplarına kapalı zarf yöntemiyle taraf tutmaksızın atanmıştır. Araştırma gruplarının veri toplama sırası ise kura yöntemiyle belirlenmiş olup, kontrol ve deney gruplarındaki yetişkinlerin birbirine etkilemesi ve girişimde uygulanacak yöntemlerle ilgili karışıklığı önlemek için her bir grubun verileri haftanın belirli bir gününde toplanmıştır. Buna göre kontrol grubu Cumartesi günleri, Buzzy grubu ise Pazar günleri veri toplama işlemi gerçekleştirilmiştir. Veriler "Tanıtıcı Özellikler Formu", "Görsel Analog Skala (GAS)", "Yüz Kaygı Ölçeği", ''Durumluk Kaygı Ölçeği'' kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: Çalışmada bireylerin kan alma sırasında uygulanan buzzy yöntemi ve standart kan alma protokolüne göre invaziv girişim sonrası ağrı puanlarının, anksiyete, kan basıncı ve nabız üzerine etkisi incelendiğinde; ağrı, anksiyete, kan basıncı ve nabız kontrolünü sağlamak için kullanılan Buzzy yöntemi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0,001). Sonuç: Çalışmanın bulguları doğrultusunda venöz kan alma işlemi uygulamasında Buzzy cihazının kullanımı ağrı, anksiyete ve nabız üzerine etkisi standart kan alma uygulamalarınagöre olumlu etkileri olduğu sonucuna varıldı. Başta hemşireler olmak üzere tüm sağlık çalışanlarının venöz kan alma işlemi sırasında ağrıyı, anksiyeteyi azaltma konusunda farklı yöntemlerin etkinliği konusunda farkındalıkları artırılmalı ve bununla ilgili daha fazla akademik çalışma yapılmalıdır. Standart kan alma protokolü sırasında hasta konforu ve sağlığı açısından uygulanması kolay ve güvenilir olan Buzzy cihazının kullanılması önerilir. Anahtar Kelimeler: Ağrı, Anksiyete, Buzzy Sistemi, Kan Alma, Vital Bulgular