Yoğun bakım hastalarında sepsis ve sepsis dışı nedenli akut böbrek hasarı gelişen hastalarda mortalite belirteçlerinin saptanması ve kıyaslanması

Giriş : Akut böbrek hasarı (ABH) glomerüler filtrasyon hızında ani ve devam eden düşme, nitrojenöz artıkların birikimi, böbreklerin sıvı-elektrolit ve asit-baz dengesini sağlayamaması ile karakterize, yoğun bakımlarda sık görülen, artmış morbidite ve mortalite ile sonuçlanan bir durumdur. Sepsis ise, enfeksiyona karşı sistemik yanıtın yol açtığı belirli derecede organ işlev bozukluğunu içinde barındıran ciddi bir klinik tablodur. Gerek sepsis gerekse ABH tek başlarına ciddi mortalite nedenleri olup ikisinin birlikteliği hem mortaliteyi artırmakta hem de sağ kalan hastalarda ciddi morbiditeye neden olmaktadır. Amaç: Çalışmamızdaki amaç yoğun bakıma yatırılan ve takiplerinde ABH gelişen hastalarda mortalite ve morbidite üzerinde etkili olabilecek risk faktörleri ile laboratuvar parametrelerini saptamak ve inflamasyon göstergesi olarak kullanılan basit bir parametre olan NLO ve ΔNLO değerlerini incelemek ve ABH nedeni olarak sepsis ve sepsis dışı diğer nedenler arasındaki mortaliteyle ilişkili öngördürücü belirteçleri ortaya koymaktır. Yöntem: Çalışmamıza Ocak 2012 - Haziran 2014 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Yoğun Bakım Ünitesi'nde yatarak tedavi gören, ABH tanılı ve verilerine retrospektif olarak ulaşılabilen 201 olgu dahil edildi. Tüm Kohort hastaları (n= 201 ) ABH nedenlerine göre; sepsis zemininde ABH gelişen hastalar, Grup A (n= 112 ) ve sepsis dışı etiyolojilerle ABH gelişenler, Grup B (n= 89 ) olarak sınıflandırıldı. Bulgular : Hastaların % 51,7'si erkek ve yaş ortalaması 72.5 ± 14.80 (19-96) olup gruplar arasında fark saptanmadı. Takipte hastaların %26,9'u sonlanım noktası olan ölüm gerçekleşti. Grup A' da 42 (%36,6), Grup B' 13 hasta (%14,6) takipte excitus oldu (p= 0.002). ABH VIII etiyolojisi; sepsis %54.2 (n=109), KKY %14.9 (n=30) , ilaç %13.9 (n=28 ) ve diğer nedenler %17.2 ( n=34 ) şeklinde sıralanmaktadır. Hastaların %40.3 DM , % 52,1 KVH , %22,9 evre 1,2 veya 3 kronik KBH olup DM ve KVH açısından gruplar arasında fark yok iken KBH Grup A' da belirgin olarak daha sık saptandı ( p=0.01 ). Başvuruda Grup A'da sistolik ve diyastolik kan basıncı ortalaması daha düşük ve inotrop ihtiyacı belirgin olarak daha fazla idi ( p=0.001 ). Yatış süresi; tüm kohortta 11,9 ± 8,9 gün olup Grup B' de anlamlı olarak daha kısa saptandı ( Grup A 'da ortalama 12,8 ± 2,2 Grup B'de 10,2 ± 2 p<0.001 ) . Tüm Kohort hastalarında tek değişkenli analizde; ≥65 yaş, sepsis varlığı, KVH öyküsü, inotrop ihtiyacı, taburculuk kreatinin, CRP, albumin, WBC, NLO ve MPV değerlerinin mortalite ile ilişkili olduğu saptandı. Multivariate analizlerde ise; başvuru anındaki hemoglobin ve taburculuk esnasındaki kreatinin, CRP, albümin ve NLO değerlerinin mortalitenin bağımsız öngördürücüleri olduğu ve sepsis varlığının mortaliteyi bağımsız olarak 5.95 kat arttırdığı saptandı * OR: 5.95 (1.25-28.48) ]. Tüm Kohortta ve her iki grupta DM, KBH ve tanı anındaki ABH evreleri ile başlangıçta ya da takipte HD tedavisi almış olmanın mortalite ilişkili olduğu saptanmadı. Tüm gruplarda başvuru NLO değerleri tek başına mortalite ile ilişkili saptanmadı. Ancak sonlanım NLO değerleri; hem tüm kohortta hem de her iki grupta mortalite ile ilişkili saptandı ( p<0,001 ). Ayrıca ΔNLO (sonlanım NLO – başvuru NLO), tüm kohortta ve sepsis grubunda mortalite ile ilişkili saptandı (p<0,001) . Ancak sepsis dışı grupta istatistiksel anlamlığa ulaşmadı. Bu sonuç ışığında, bir hastada yatışındaki NLO değerinden ziyade asıl önemli olan hastalarda yatışı boyunca NLO' da olan değişimin mortaliteyi öngörmede daha değerli olduğu sonucuna ulaşıldı. Sonuç: Çalışmamızda, septik bir hastada başvuru NLO değerine göre takipte NLO değerinin artması ve/veya sabit kalması veya belirgin olmayan bir düşüş izlenmemesi hastalarda devam eden inflamasyonun önemli bir göstergesi olup mortalite ile belirgin ilişkisi mevcut olduğu saptanmıştır.