Yükseköğretimde örgütsel körlük ve örgütsel sürdürülebilirlik arasındaki ilişkide örgütsel dayanıklılığın aracı rolü

Bu çalışmanın amacı Sakarya Üniversitesi'nde görev yapan akademisyenlerin görüşlerine göre örgütsel körlük, örgütsel dayanıklılık ve örgütsel sürdürülebilirlik arasındaki yapısal ilişkiyi sınayan bir yapısal eşitlik modeli geliştirmektir. Bu model ile örgütsel körlük ve örgütsel sürdürülebilirlik arasındaki ilişkide örgütsel dayanıklılığın aracılık etkisi ele alınmıştır. Bu sebeple bu çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama modeli ile desenlenmiş ve ilişkisel nedenleri test eden yaklaşımlardan biri olan yapısal eşitlik modellemesi tiplerinden yapısal regresyon modeli kullanılmıştır. Böylelikle oluşturulan modelle ilk olarak "H0: Örgütsel körlük örgütsel dayanıklılığı doğrudan açıklamamaktadır. H1: Örgütsel körlük örgütsel dayanıklılığı doğrudan açıklamaktadır."; ikinci olarak "H0: Örgütsel körlük örgütsel sürdürülebilirliği doğrudan açıklamamaktadır. H1: Örgütsel körlük örgütsel sürdürülebilirliği doğrudan açıklamaktadır."; üçüncü olarak "H0: Örgütsel dayanıklılık örgütsel sürdürülebilirliği doğrudan açıklamamaktadır. H1: Örgütsel dayanıklılık örgütsel sürdürülebilirliği doğrudan açıklamaktadır." ve dördüncü olarak ise "H0: Örgütsel körlük örgütsel dayanıklılık aracılığıyla örgütsel sürdürülebilirliği dolaylı olarak açıklamamaktadır. H1: Örgütsel körlük örgütsel dayanıklılık aracılığıyla örgütsel sürdürülebilirliği dolaylı olarak açıklamaktadır." hipotezleri test edilmiştir. Bu çalışmada Türkiye Mükemmellikte Süreklilik Ödülünü alan üniversitelerden veri toplamak amaçlanmıştır. Bu amaçla birlikte, bütünsel anlamda ilgili ödüle sahip tek üniversitenin Sakarya Üniversitesi olmasından dolayı bu çalışmanın evrenini Sakarya Üniversitesinde çalışan 2003 akademisyen oluşturmaktadır. Bu evrenden yapısal eşitlik modeli ilkelerine göre seçilen 322 akademisyen ise bu çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Bu örneklemden veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen "Örgütsel Sürdürülebilirlik Ölçeği" ile araştırmacı tarafından eğitim örgütüne uyarlaması yapılan "Örgütsel Dayanıklılık Ölçeği" ve "Örgütsel Körlük Ölçeği" kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda bu ölçme araçları yoluyla elde edilen verilerin normallik, doğrusallık, uç değerler, çoklu doğrusal bağlantı ve örneklem hacmi açısından yapısal eşitlik modelinin varsayımlarını karşıladığı görülmüş ve kurulan yapısal eşitlik modeli test edilmiştir. Yapısal regresyon analizi sonucunda kurulan modelin kabul edilebilir ve mükemmel düzeyde uyum değerlerine sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, örgütsel körlük bağımsız değişkeninin örgütsel dayanıklılık bağımlı değişkenini doğrudan, örgütsel sürdürülebilirlik bağımlı değişkenini ise hem doğrudan hem de dolaylı olarak etkilediği görülürken; örgütsel dayanıklılık bağımsız değişkeninin de örgütsel sürdürülebilirlik bağımlı değişkenini doğrudan etkilediği tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra modelde, örgütsel körlük ve örgütsel dayanıklılık değişkenlerinin yönetsel sürdürülebilirlik, ekonomik sürdürülebilirlik, sosyal sürdürülebilirlik, kültürel sürdürülebilirlik ve çevresel sürdürülebilirlik alt boyutları üzerinde de dolaylı etkileri olduğu gözlemlenmiştir. Her bir yapısal eşitlik için hesaplanan etki büyüklüklerine bakıldığında, örgütsel körlük bağımsız değişkeninin örgütsel dayanıklılık ve örgütsel sürdürülebilirlik üzerinde geniş düzeyde etkiye sahip olurken; örgütsel dayanıklılık bağımsız değişkeninin örgütsel sürdürülebilirlik üzerinde benzer biçimde geniş düzeyde bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, örgütsel körlük ve örgütsel dayanıklılık değişkenlerinin de birlikte örgütsel sürdürülebilirlik değişkeni üzerinde geniş düzeyde bir etkiye sahip olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Son olarak H0 hipotezinin istatistiksel açıdan gerçekten reddedilme durumunu test etmek için yapılan güç analizi sonucunda çalışmanın gücünün oldukça yüksek olduğu tespit edilmiştir.