Zaman esaslı faaliyet tabanlı maliyetleme yöntemi ile hastane işletmelerinde maliyet analizi: Bir üniversite hastanesinde uygulama örneği

Sağlık, insanların temel isteklerinin en tepesinde yer almaktadır. Sağlıklarının süreklilik içinde iyi olmasını isteyen insanlar sağlık kapsamında yer alan sağlık kurum ve kuruşlarını tercih ederler. Bu sağlık kuruluşlarından en önemlisi, en büyüğü ve en kapsamlısı hastane işletmeleridir. Hastane işletmeleri büyük ve kapsamlı olmalarından dolayı oluşan büyük bir yükle en karmaşık hizmet sağlayıcıları olarak bilinmektedirler. Dolayısıyla özellikle günümüz rekabet koşullarında hastane işletmelerinin mali ve hizmet kalitesi yönünden ayakta kalabilmeleri için birimlerinin yarattığı faaliyetleri iyi etüt etmeleri gerekir. Bu zorlu süreçler göz önüne alındığında bu çalışmanın amacını; hastanede yapılan faaliyetlerin süreçleri göz önüne alınarak faaliyetlerin maliyet denetiminin ve iyileştirmelerinin yapılmasına yardımcı bir maliyet analizi gerçekleştirmek. Bu amaç doğrultusunda, bu çalışmada İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi'nin bir bölümü olan Üroloji bölümünde gerçekleştirilen faaliyetlerin süreçleri temelinde maliyetleme yöntemlerinden Zaman Esaslı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme yöntemi uygulanmıştır. Üroloji bölümü örnek alınarak yapılacak analiz için veri seti; 2018 yılında üroloji bölümünde hasta başı maliyet ve en fazla yapılan 10 cerrahi işlem ve bu işlemlere ait harcama bilgilerinden oluşturulmuştur. Elde edilen veriler bilgi işlem, idari mali işler, finansal analiz, verimlilik analizi, Üroloji Anabilim Dalı, ameliyathane ve insan kaynakları birimlerindeki çalışanlardan yüz yüze konuşularak ve veri tabanlarında yer alan kayıtlardan gerekli bilgiler alınarak bir araya getirilmiştir. Analizin sonucunda da üroloji bölümünde poliklinik, servis ve ameliyathanelerde hasta başına maliyetler ve belirlenen 10 adet ameliyat tipinin maliyetleri belirlenmiştir.