Zarar görebilirlik ve toplumsal mukavemet ekseninde Türkiye'nin afet yönetimi analizi: bir afet tipi olarak küresel iklim değişikliği üzerinden Türkiye örneği

Küresel iklim değişikliği, dünyanın bir bölgesinde kavurucu sıcaklar nedeniyle orman yangınlarına, çölleşmenin artmasına, tarım arazilerinin niteliğinin değişmesine, flora ve fauna değişimi ile gıda ve su kaynaklarının kaybına, azalan gıda ve iş olanakları ile kırsal alanların cazibesini yitirmesine, kentlere akan nüfusa, buna bağlı olarak kitlesel göç hareketlerinin tetiklenmesine, bölgesel savaş tehditlerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlayan, başka bir bölgede ise sellerin, don olaylarının, aşırı erozyon gibi doğa felaketlerinin yaşanmasına sebep olan, domino etkisi yaratan bir olaydır. İklim değişikliği, onunla mücadele yerine ona uyum sağlama olarak ele alındığında, çevre ile kurduğumuz sürdürülebilirliği olmayan ilişkinin, ekonomik büyüme odaklı kalkınmanın yarattığı eşitsizliklerin sorgulanması için bir sosyal reform fırsatı olarak da görülebilir. Bu çalışmada, artık küresel bir realiteye dönüşen küresel iklim değişikliği bir afet tipi olarak ele alınmış, modern afet yönetimi yaklaşımının iki boyutu olan zarar görebilirlik ve afet mukavemeti ekseninde incelenmiş ve Türkiye örneği üzerinden somutlaştırılarak, Türkiye'nin afet yönetimi paradigmasından küresel iklim değişikliği özelinde zarar görebilirlik ve afet mukavemetine ilişkin analizler ortaya konulmuştur. Çalışmada kalitatif bir yöntem benimsenmiştir. İlk bölümde afet, zarar görebilirlik ve afet mukavemeti kavramları ile küresel iklim değişikliği ilişkisi kurularak ana paradigma belirlenmiş, ikinci bölümde Türkiye'nin afet yönetim geleneği tartışılmış, tarihsel bir perspektif içerisinde Türkiye'nin afet deneyimi özetlenmiştir. Üçüncü bölümde Türkiye için küresel iklim değişikliği senaryolarına yer verilmiştir. Dördüncü bölümde ise, Tierney& Bruneau (2007) tarafından önerilen afet mukavemetini belirlemeye yönelik teknik, sosyal, ekonomik ve organizasyonel, boyutların, Gall (2013) tarafından oluşturulan sistem ve göstergeler ile örtüştürülmesi ile oluşturulan "Afet Mukavemetini Ölçmeye Yönelik Gösterge Seti" kullanılarak Türkiye'nin iklim değişikliği boyutunda zarar görebilirlik ve afet mukavemeti analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler neticesinde zarar görebilirliği yüksek, afet mukavemeti kırılgan bir ülke olarak değerlendirilen Türkiye için afet mukavemetinin iyileştirilmesine yönelik önerilere sonuç bölümünde yer verilmiştir.