Zeka oyunlarıyla zenginleştirilmiş matematik öğretiminin 5. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına, problem çözme öz-yeterlik algılarına ve bilişsel farkındalıklarına etkisi

Bu çalışmanın amacı, zeka oyunları ile zenginleştirilmiş matematik öğretiminin 5. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına, problem çözme öz-yeterlik algılarına ve matematik bilişsel farkındalıklarına etkisinin incelenmesidir. Karma yöntem desenlerinden iç içe karma desene göre gerçekleştirilen bu çalışmanın katılımcıları uygun örneklem yöntemiyle belirlenmiştir. Çalışma grubu, Şanlıurfa ili Karaköprü ilçesinde yer alan bir özel okulda öğrenim gören 5. sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Bu okulunda tüm 5.sınıf şubeleri arasında birbirine denk iki şubeden, rastgele seçilen bir şube deney grubu, bir şube de kontrol grubunu oluşturmuştur. Araştırmanın verileri deney ve kontrol gruplarında yer alan 18'er öğrenci olmak üzere toplam 36 öğrenciden elde edilmiştir. Veriler, "Matematik Dersi Geometri ve Ölçme Alanı Başarı Testi, Çocuklar İçin Problem Çözme Envanteri, Matematiksel Üstbiliş Farkındalık Ölçeği", öğrenci-araştırmacı günlükleri, öğrenci-araştırmacı görüşme formları ve yarı yapılandırılmış gözlem formları aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın nicel verileri SPSS 21.0 istatistik programı kullanılarak çözümlenmiştir. Gruplar arasında farklılaşmaları incelemek amacıyla, bağımsız gruplar t-testi ile iki faktörlü varyans ve kovaryans analizi (Ancova) uygulanmıştır. Puanlar arasındaki farklılıkların yorumlanmasında anlamlılık düzeyi olarak p=.05 esas alınmıştır. Araştırmada görüşme formları, gözlem formları, öğrenci ve araştırmacı günlükleri ile toplanan nitel veriler ise içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular incelendiğinde, zeka oyunları etkinlikleri ile zenginleştirilmiş matematik öğretimi yapılan deney grubundaki öğrencilerin matematik dersi geometri ve ölçme alanı akademik başarı son test ve kalıcılık testi puanları, Milli Eğitim Bakanlığı Matematik Dersi Öğretim Programının öngördüğü biçimde öğretim yapılan kontrol grubundaki öğrencilere kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Benzer şekilde, araştırmanın bir diğer değişkeni olan problem çözme öz-yeterlik algılarına ait puanlarda da ölçeği oluşturan "güven, öz denetim ve kaçınma" boyutlarının tümünde deney grubu lehine anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin matematiksel üstbiliş farkındalık puanların karşılaştırmak amacıyla yapılan analizler sonucunda ölçeğin "matematiksel tespit" boyutunda deney grubu lehine anlamlı bir fark görülürken, "matematiksel bilgi ve "matematiksel izleme" boyutunda grupları puanlarıa arasında herhangi bir farklılaşma olmadığı anlaşılmıştır. Araştırma sonuçlarının kalıcılığını ölçmek amacıyla deneysel işlemler tamamlandıktan beş hafta sonra kalıcılık testleri yapılmıştır. Bu testlerin sonuçlarına göre, deney grubunda yer alan öğrencilerin matematik dersi geometri ve ölçme alanı akademik başarı kalıcılık testi puanlarında da deney grubundaki öğrenci puanları lehine olan anlamlı farklılaşmanın devam devam ettiği görülmüştür. Araştırmada ele alınan bir diğer değişken, öğrencilerin problem çözme öz-yeterlik algılarıın gelişimi ile ilgilidir. Öğrencilerin kalıcılık testinden aldıkları puanlar üzerinde yapılan istatistiksel analizler snucunda, ölçeğin "güven ve öz-denetim" boyutlarında deney grubu lehine anlamlı bir farkın bulunduğu, görülürken "kaçınma" boyutunda anlamlı farklılık oluşmamıştır. Öte yandan, matematiksel üstbiliş farkındalığı bağlamında deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin kalıcılık testi puanları arasında "matematiksel tespit, matematiksel bilgi ve matematiksel izleme" boyutlarının tamamında deney grubu lehine anlamlı fark oluşmuştur. Deney grubunda yer alan öğrencilerden elde edilen günlük form verileri analiz edildiğinde öğrenciler, en çok problem çözme becerine dayanan etkinliklerden keyif aldıklarını, en zorlandıkları etkinliklerin de yine problem çözme becerisine dayalı etkinlikler olduğunu ve araştırmanın tüm sürecinde herhangi bir problem yaşamadıklarını ifade etmişlerdir. Ayrıca deney grubunda yer alan öğrenciler ile yapılan görüşme verileri incelendiğinde öğrencilerin bu araştırmanın en fazla gelişim alanlarına katkı sağladığını (bilişsel, sosyal, duygusal vb.), daha önceki programların salt bilgiden oluştuğunu, araştırmada kullanılan programın en çok bilişsel gelişimlerine katkı sağladığını ve araştırmada kullanılan öğretim programı sayesinde öğrendikleri bilgileri günlük yaşamda neden-sonuç ilişkisi kurabildiklerini ifade etmişlerdir. Araştırmacı, tutmuş olduğu günlük formlarda uygulama sürecinde hem sınıf ortamı ve yönetimi bağlamında herhangi bir problem yaşamadığını ifade etmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular gerekçe gösterilerek zeka oyunları etkinliğinin tüm displinlerde yer alması, zeka oyunları eğitiminin zeka oyunları atölyelerinde yapılması, öğretmenlerin zeka oyunları ile ilgili eğitim alması, zeka oyunları dersinin eğitimin tüm kademelerinde verilmesi, bu etkinliklerin yalnızca okul ortamında değil, ailelerin bu etkinlikleri ev ortamında da yapmaları gerektiği önerilerinde bulunulmuştur. Anahtar kelimeler: Zeka oyunları, matematik, problem çözme, bilişsel farkındalık