Zile Kazası'nda Yörükân-ı Müslim nüfus (1843-1850)

Osmanlı Devleti'nde nüfusu kayıt altına alma düzenine büyük ölçüde önem verilmiş ve nüfus kayıtları oluşturulmuştur. Tarımda ticarette, diplomaside, sanatta, vakıflardan devlet teşkilatlanmasına kadar her alanda yazı ile belgelendirilmeye gidilmiştir. Devletin varlığını oluşturan önemli unsurlarından olan nüfusa ait kayıtlara tahrir defterleri ve benzeri arşiv belgelerinde rastlamak mümkündür. İlk olarak padişah II. Mahmud döneminde ilan edilen bir kanunla (1831), asker alımı ve vergi toplama amacıyla yalnızca erkek nüfusun sayıldığı bir nüfus sayımı yapılarak nüfus defterleri tutulmuştur. Belli dönemlerde bu sayımlar ve defterler yenilenmiş ve güncellenmiştir. 2. Mahmud döneminde yapılan nüfus sayımının uygulandığı eyaletlerden biri Sivas eyaletidir. Yapılan tez çalışmasında Hicri 1259- 1266 yılları arasında yapılan sayımlara göre Sivas'a bağlı Zile Kazasında bulunan Yörükan-ı Müslim nüfusu ve bu nüfusun yerleşimleri incelenmiştir. İncelenen nüfus defterleri Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığından temin edilmiştir. Yapılan çalışmayla hakkında çok az çalışma yapılmış olan Zile yörükleri tarihinin eksik bir parçası aydınlığa çıkarılmaya çalışılmıştır. Günümüzde Tokat iline bağlı olup şehir merkezine 73 km uzaklıkta bir kaza olan Zile, Yıldırım Beyazıd döneminde 1398'de Sivas, Tokat ve Niksar'ın alınmasıyla Osmanlı hakimiyetine girmiştir. Zile, fethedilen diğer şehirlerle birlikte 1413'te kurulan Rum eyaletine dahil olmuştur. 1455-1519 yılları arasında nahiye olarak görülen Zile, 1520' den sonra kaza statüsü kazanmış ve bu özelliği günümüze kadar sürdürmüştür. Anahtar Kelimeler: Osmanlı, Nüfus, Zile, Yörük, Yörükân