Zoledronik asit (Zometa) verilen ratlarda vitamin D3'ün(1,25(OH) b2d3) (Calcitriol) diş çekimi sonrası osteonekroz oluşmuş kemik üzerine etkilerinin araştırılması

Bisfosfonatlar (BPs) osteoporoz, kemik metastazları ve multipl myeloma gibi çok sayıda kemiğe ait bozuklukların tedavisinde kullanılan farmasötik maddelerdir (1, 2). Bifosfonat moleküllerinden en güçlü olanı zoledronik asittir ve kemiğe ait bu tip hastalıklarda yaygın olarak kullanılmaktadır(3, 4). Bifosfonat kullanımına bağlı çenelerde görülen osteonekroz (BRONJ), çene kemiğinin nekrozu ile sonuçlanan patolojik bir komplikasyondur. Vitamin D; kalsiyum, fosfor ve kemik metabolizmasının en önemli fizyolojik düzenleyicilerinden birisidir ve bu metabolizmasını paratiroid bezler, kemik, bağırsak ve böbrek üzerine gösterdiği etkilerle düzenler(5). Bu çalışmanın amacı sistemik zoledronik asit uygulamasına bağlı meydana gelen BRONJ'un tedavisinde 1,25(OH)2D3'ün etkinliğinin araştırılmasıdır. Çalışmada 90 adet, 5 aylık, erkek, Wistar Albino rat kullanılmıştır. Ratlar; kontrol, 3 adet çalışma ve sham olmak üzere beş gruba ayrıldı. Sham grubu hariç bütün hayvanların üst çenelerinde osteonekroz (BRONJ) oluşturuldu. Çalışma gruplarına ise preoperatif, postoperatif ve osteonekroz sonrası dönemlerde vitamin D3 verildi. Tüm hayvanlar 10, 15 ve 17. haftalarda sakrifiye edildi.Bütün deneklerden biyokimyasal analizler için kan örneği ve histopatolojik çalışmalar için maksiller kemiklerinden specimen alındı. Alınan örnekler üzerinde histopatolojik ve biyokimyasal analizler yapıldı.Kontrol 15 grubunda NTX değeri, postoperatif-15 (p=0.050) ve sham (p=0.008) gruplarına göre karşılaştırıldığında istatiksel olaral anlamlı bir şekilde düşük çıkmıştır. NTX seviyesi 17. haftada sham grubunda, kontrol-17 (p=0.020) ve osteonekroz-17 (p=0.034) gruplarına göre daha yüksek çıkmıştır. Preoperetif-15 grubunda vitamin D seviyesi, postoperatif-15 (p=0.032), kontrol-15 (p=0.006) ve sham (p=0.012) gruplarına göre daha yüksek çıkmıştır. Postoperatif-10 grubunda kalsiyum seviyesi, preoperatif-10 (p=0.012) ve kontrol-10 (p=0.019) gruplarına göre daha yüksek çıkmıştır ve ayrıca kalsiyum seviyesi osteonekroz-17 grubunda kontrol-17 (p=0.001) ve sham (p=0.002) gruplarına göre daha yüksek çıkmıştır. CTX seviyesinde 10, 15 ve 17. haftalarda sakrifiye edilen gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark çıkmamıştır. Benzer sonuçlar alkalen fosfataz (ALP) ve osteokalsin değerlerinde de elde edilmiştir. Osteoblast sayısı postoperatif-15 grubunda, preoperatif-15 (p=0.001) ve kontrol-15 (p=0.002) gruplarına göre daha düşük çıkmıştır. Kontrol-10 grubunda istatiksel olarak osteoklast sayısı preoperatif-10 (p=0.010) ve postoperatif-10 (p=0.026) gruplarına göre daha düşük çıkmıştır. Osteoklast sayısı osteonekroz-17 (p=0.023) grubunda kontrol-17 grubuna göre istatiksel olarak daha yüksek çıkmıştır. Preoperatif-10 grubunda enflamasyon istatiksel olarak kontrol-10 (p=0.025) grubuna göre daha yüksek çıkmıştır. Postoperatif-15 grubunda histolojik osteonekroz kontrol-15 (p=0.034) grubuna göre istatiksel olarak daha düşük çıkmıştır. Makroskopik osteonekroz kontrol-17 grubunda osteonekroz-17 (p=0.011) grubuna göre istatiksel olarak daha yüksek çıkmıştır.