
165
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Toprak alkali oksitlerin porselen izolatör bünyesi üzerindeki etkisi
Porselen izolatör massesinde akışkanlaştırıcı olarak genellikle feldspat kullanılmaktadır. Günümüzde stoneware, seramik sağlık gereçleri, anortit bazlı porselenler, kemik porselenleri, seramik karoları üzerinde yapılan çalışmalar ile çeşitli magnezyum oksit kaynakları ile akışkanlaştırıcı özellik sağlanması yanı sıra mukavemet değerlerinde artış ve sinterlenme tepe sıcaklıklarında yaklaşık 50oC'lik azalma görüldüğü gözlemlenmektedir. Porselen izolatörler için yüksek maliyetli feldspatlara alternatif olarak toprak alkali içeren ham maddelerin ikame edilebilirliği ham madde maliyetinin azaltılmasını ve alternatif ergitici kaynakları oluşmasını sağlayacaktır. Ayrıca porselen izolatörlerin; sinterlenme sürelerinin azaltılması, doğal gaz tüketiminin azalmasını sağlayacağından hem enerji kaynaklarının korunmasını sağlayacak hem de daha çevreci bir üretime imkân sağlayacaktır. Bu çalışmada magnezyum oksit içeren ham maddelerden talk ve manyezit; kalsiyum oksit içeren ham maddelerden kalsit ve vollastonit, porselen izolatör bünyesinde %0,5-1 ve 3 oranlarında, potasyum feldspat ile ikame ettirilerek teknik özellikleri üzerine etkileri araştırılmıştır. Elektroporselen bünyesinde magnezyum oksit kaynağı olarak talk ve manyezit; kalsiyum oksit kaynakları kalsit ve vollastonit kullanımın oranının artması ile beraber % görünür gözeneklilik, % su emme, deformasyon değerlerinde artış ve % görünür katı yoğunluk, sırsız ve sırlı pişme mukavemeti değerlerinde azalma gözlemlenmiştir. Bunun yanında bünyede kullanılan oran arttıkça kalsiyum oksit kaynaklarının porselen izolatör bünyesinde % pişme küçülmesini azalttığı, magnezyum oksit kaynakların ise % pişme küçülmesini arttırdığı tespit edilmiştir.
Yüksek gerilim porselen izolatör sırlarında mermer atık tozunun alternatif ham madde olarak kullanımı
Artan enerji talebi ve yeni yerleşim ile sanayi alanlarının gelişmesi, enerji iletim hatlarına ve izolatörlere olan ihtiyacı artırmaktadır. Porselen izolatörler, yüksek dayanıklılıkları ve güvenilir elektriksel performansları nedeniyle hala sektörde en yaygın kullanılan izolatörlerdir. Bu izolatörlerin yüzeyinde, ürünün mukavemetini artırmak ve gerekli elektriksel özellikleri sağlamak için sır tabakası bulunur ve bu sırda kuvars, feldspat, kil, kaolen, kalsit, dolomit gibi malzemeler ile renklendirici oksitler kullanılır. Ancak, porselen izolatör üretimindeki artışla birlikte sır tüketimi de artmakta, bu da maliyetlerin yükselmesine ve doğal kaynakların tükenmesine yol açmaktadır. Bu bağlamda, çevre kirliliği ve atıkların hızla artması gibi küresel tehditler de göz önünde bulundurularak alternatif ham madde kaynakları arayışına girilmiştir. Bu çalışmada, yüksek gerilim porselen izolatörlerinin sır bileşimlerinde kullanılan kalsit ve dolomit yerine mermer atığı kullanılarak yeni sır reçeteleri oluşturulmuştur. Deneysel veriler, mermer atığı tozunun, porselen izolatör sırlarında yaklaşık %7 oranında kullanılabileceğini ve teknik olarak benzer özellikler elde edilebileceğini göstermektedir. Mermer atıklarının porselen izolatör üretiminde kullanımı, çevresel, mekanik, kimyasal ve ekonomik açıdan önemli faydalar sağlayarak, sürdürülebilir üretim süreçlerine katkıda bulunacaktır.
Zeolit esaslı seramik nem sensörü üretimi ve uygulaması
Yapay zeolitler ve doğal zeolitlerin neme karşı duyarlılığı bilinen bir gerçektir. Farklı katkı maddeleri kullanılarak hazırlanan yüzeliden fazla yapay zeolit türü vardır. Bu çalışmada hidrojen katyonu içeren zeolit Y tozunun nem sensörü olarak kullanabilirliği araştırıldı. Zeolit Y tozu standart tekniklerle (XRD, EDX, DTA-TG, SEM) karakterize edilerek ticari nem sensor hammaddeleri ile karşılaştırıldı. Zeolit Y tozunun nem sensörü üretiminde kullanılabilirlik kapasitesini belirlemek için serbest toz modeli geliştirildi. Sonra farklı iki yöntem kullanılarak sensör numuneleri üretildi. Ölçümler için rezistif esaslı çalışan elektronik devre ve kontrollü nem kabini tasarlandı. Nem kabini içerisine sabitlenen referans nem sensörü ile üretilen sensör numunelerinin elektriksel özellikleri (cevap verme süresi, hassasiyet ve çalışma aralığı) osilaskopla ölçüldü. Elde edilen bilgiler frekans-bağıl nem grafiklerine dönüştürüldü. Sonuç olarak serbest toz modeline göre zeolit Y tozunun nem sensörü üretiminde kullanılabileceği belirlendi. Fakat elektriksel özelliklerin daha hassas ölçülebilmesi ve tekrarlanabilir sonuçların elde edilebilmesi için yeni yöntemlerin geliştirilmesi gerektiği belirlendi. Anahtar Kelimeler: Zeolit Y, Nem Sensörü
Si3N4 başlangıç tozlarının alfa-SiAlON seramiklerinin mikroyapısına etkisi
Yüksek Lisans Tezi Sİ3N4 BAŞLANGIÇ TOZLARININ a-SiAION SERAMİKLERİNİN MİKRO YAPISINA ETKİSİ ŞENİZ REYHAN KUŞHAN Anadolu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Seramik Mühendisliği Ana Bilim Dalı Danışman: Doç. Dr. Hasan MANDAL 2000 Silisyum nitrür ve SiAlON malzemeleri iyi mekaniksel, ısıl ve kimyasal özellikleri nedeniyle mühendislik uygulamaları için avantajlı malzemelerdir, a ve P-SiAlON seramiklerinden her ne kadar |3 ilk gelişen grup olsa da, a-SiAION seramikleri mükemmel sertliğe sahip olmaları ve kullanılan sinterleme ilavelerinin yapıya girerek tane sınır fazım minimuma indirmesi nedeniyle çok daha fazla ilgi çekmişlerdir. Ancak eşeksenli mikroyapıya sahip olması nedeniyle relatif olarak düşük tokluğa sahiptir. Kırılma tokluğunu arttırmak için iğnemsi yapıya sahip a- SiAlON üretimi üzerine başarıyla sonuçlanan çalışmalar yapılmaktadır. Ancak bu çalışmalarda ya oksijen ve alüminaca zengin bir kompozisyon hazırlanarak. çubuksu tane oluşumu zengin camsı faza bağlı olarak sağlanmış ve yüksek sıcaklık mekaniksel özellikleri açısından zayıf malzemeler elde edilmiş yada HIP gibi zor ve pahalı bir sinteleme tekniği kullanılmıştır. Bu çalışmanın diğerlenden farkı, azotça zengin bir kompozisyon seçilmesi ve gaz basınçlı sinterleme gibi basit ve ucuz bir sinterleme yöntemiyle yoğunlaşmanın sağlanmasıdır. Başlangıç Sİ3N4 tozunun kompozisyonu ve sinterleme şartlarına bağlı olarak mikroyapıda meydana gelen değişiklik yapılan SEM analiziyle gözlenmiştir. P-Sİ3N4 tanelerinin çekirdek görevi görerek çubuksu mikroyapı sağladığı görülmüştür. Bunun yanında tek basamaklı sinterleme yerine çekirdeklerime için imkan sağlayan iki basamaklı sinterlemeyle de benzer bir mikroyapı elde edilmiştir. Böylece rulman yataklarında kullanım potansiyeline sahip, hem sert hem de tok a-SiAION üretilmiştir. Anahtar Kelimeler: a-SiAION, Sİ3N4 Başlangıç Tozu, Sinterleme Şartlan, Tane mikroyapısı
Bor karbür-alüminyum kompozitlerinin üretimi ve karakterizasyonu
ÖZET Doktora Tezi BOR KARBÜR-ALÜMİNYUM KOMPOZİTLERİNİN ÜRETİMİ VE KARAKTERİZASYONU GÜRSOYARSLAN Anadolu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Seramik Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman: Doç. Dr. Ferhat KARA 2001 Bu tezde, üretim maliyeti düşük ve seri üretime uygun olan sızdırma yöntemi ile hafif, yoğun ve tok B4C-AI kompozitlerinin üretimi ve karakterizasyonu incelenmiştir. B4C-AI kompozitlerinin Ar atmosferi altında ve 985°-1370°C sıcaklık aralığında reaktif ıslatma ile üretilebileceği görülmüştür. Üretilen kompozitlerde oluşan fazlar ve miktarları kantitatif x-ışınları analizi ile sistematik olarak tespit edilmiştir. B4C ile Al arasındaki tepkime hızının sızdırma koşullarının, B4C tozlarının tane boyutunun ve yüzey kimyasının değiştirilerek kontrol edilebileceği görülmüştür. Bor karbürün alüminyum ile reaksiyonu sonucu, sırası ile, A13BC ve* A1B2 fazlan oluşmakta ve AI3BC fazı alüminyumun bor karbürü ıslatmasına yol açmaktadır. Üretilen kompozitlerin mekanik özellikleri süreç koşullarına bağlı olarak değişmekte ve kontrol edilebilmektedir. Kompozitlerin tokluğunun artan serbest alüminyum miktarı ve ligament boyutu ile arttığı görülmüştür. Yapılan balistik deneyler, üretilen B4C-AI kompozitlerinin çoklu çarpmalara dayanıklı zırh malzemesi olarak kullanım potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Anahtar kelimeler: Sızdırma, Islatma, Zırh
Toprak alkali bazlı yeni vitrifiye bünyelerin slip döküm yöntemiyle şekillendirilmesi
Bu çalışmada, yüksek beyazlık ve ışık geçirgenliği özelliği olan yeni bir porselen bünye reçetesinin, sinterlenme davranışı, mikroyapı karakteristikleri ve ağırlıklı olarak da reolojik özellikleri araştırılmıştır. Reçetesinde özel olarak geliştirilen bir frit, kalsit, kuvars, kaolen ve feldispat hammaddeleri olan yeni porselen bünye çamurlarının reolojik özelliklerine bazı deflokulantlar, sodyum karboksimetil selüloz, çöktürülmüş silika ve sodyum sülfat ilavelerinin etkisi irdelenmiştir. Yeni porselen bünye diopsit, vollastonit, kuvars ve amorf fazlardan oluşmaktadır. Geliştirilen bünye çamuru sodyum silikat ile deflokule edilebilmesine rağmen, viskozite ve tiksotropi değerlerinde, zamana bağlı olarak özellikle yüksek katı konsantrasyonlarında artış görülmektedir. Bu yüzden, zamana bağlı olarak kararlı bir döküm özelliği yakalanamamıştır. Reolojik ve döküm özellikleri çöktürülmüş silika ve sodyum sülfat ilaveleri ile kararlı hale getirilmeye çalışılmış ve kısmi olarak da olsa iyileşmeler sağlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Diopsit, Vollastonit, Çöktürülmüş Silika, Sodyum Sülfat
Eskişehir Kızılcaören yöresindeki zenginleştirilmiş nadir toprak elementlerinin SiAlON esaslı malzemelerde kullanım imkanının araştırılması
ÖZET Yüksek Lisans Tezi ESKİŞEHİR KIZILCAÖREN YÖRESİNDEKİ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ NADİR TOPRAK ELEMENTLERİNİN SİAION ESASLI MALZEMELERDE KULLANIM İMKANININ ARAŞTIRILMASI AYŞE KALEMTAŞ Anadolu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Seramik Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman: Yrd.Doç.Dr. Cemail AKSEL 2002, 65 sayfa Bu çalışmada Eskişehir Kızılcaören yöresi zenginleştirilmiş nadir toprak elementi karışımının |}-SiA10N, oksinitrür cam ve cam seramik üretiminde kullanım potansiyeli araştırılmıştır. P-SİAlON numuneleri içerdiği yüksek La konsantrasyonu yüzünden basınçsız sinterleme tekniğiyle sinterlenememiştir. Ancak, gaz basınçlı sinterleme yöntemiyle numunelerin tam yoğunluğa ulaşması sağlanmıştır. Basınçsız sinterleme tekniğiyle yoğunlaştırılan i) ticari olarak satılan nadir toprak elementleri içeren ve ii) zenginleştirilmiş nadir toprak elementleri içeren numunelerin taramalı elektron mikroskobu (SEM) ve x-ışınları kırınım (XRD) analizleri sonucunda benzer yapılara sahip olduğu görülmüştür. Üretilen oksinitrür camlara uygulanan ısıl işlem sonrası; ticari olarak satılan nadir toprak elementleri ve zenginleştirilmiş nadir toprak elementleri içeren numunelerde farklı kristallenmelerin ortaya çıktığı belirlenmiştir. Zenginleştirme işlemi sonrası yapıda bulunan bazı elementlerin bu etkiye neden olduğu düşünülmektedir. Yapılan deneysel çalışmalar sonrası zenginleştirilmiş nadir toprak elementlerinin SiAlON seramikler, oksinitrür cam ve cam seramikler gibi değişik uygulama alanlarında kullanım potansiyelinin bulunduğu ancak, daha detaylı çalışmaların yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Zenginleştirilmiş nadir toprak elementleri, (3-SiAlON seramikler, oksinitrür cam ve cam seramikler
Asit borik ilavesinin porselen karo üzerine olan etkileri
ÖZET Yüksek Lisans Tezi BORİK ASİT İLAVESİNİN PORSELEN KARO ÜZERİNE OLAN ETKİLERİ FİGEN AYDIN-EĞRİ Anadolu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Seramik Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman : Doç. Dr. Ferhat KARA 2003, 55 sayfa Porselen karo çamuruna, asit borik (H3BO3) ilavesi ile kurutma sonrası karonun kuru mukavemetinin artırılması amaçlanmıştır. Laboratuar şartlarında yapılan denemelerde % 0,3 asit borik ilavesi olumlu sonuç elde edilmiş olup aynı oran üzerinden işletme denemeleri yapılmış ve fiziksel özellikler incelenmiştir. İşletme denemeleri sonucunda % 0,3 asit borik ilavesinin kuru mukavemeti ~ % 30 artırdığı tespit edilmiştir. Asit borik ilavelerinin çamur reolojisine olan etkisi de incelenmiştir. Yapılan denemelerde kullanılan asit borik oranı arttıkça çamurun akış zamanı ve tiksotropisinde artış görülmüştür. Ancak kum mukavemeti artırmak için kullanılan borik asit oranı % 03 de Na-Silikat ile akışta problem yoktur. Ancak borik asit oranı artırıldığında yapılan testler göstermiştir ki Na-tripolifosfat (STPP) ile çamurun akışını ayarlamak mümkündür. Anahtar Kelimeler : Porselen karo, asit borik, kuru mukavemet
Farklı magnezyum kaynaklarından kordierit üretimi
ÖZET Yüksek Lisans Tezi FARKLI MAGNEZYUM KAYNAKLARINDAN KORDİERİT ÜRETİMİ GÜLSÜM TOPATEŞ Anadolu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Seramik Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Hasan MANDAL 2002, 39 sayfa Düşük ısıl genleşme katsayısına sahip olmalarından dolayı kordierit seramikleri yüksek ısıl şok direncinin gerekli olduğu uygulama alanlarında kullanılır. Sinterleme aralığının dar olması, yüksek viskoziteye sahip olmaları ve yoğunlaşma için yüksek sıcaklığın gerekmesi nedenleriyle kordierit üretimi diğer geleneksel malzemelerle karşılaştırıldığında daha zordur. Bu çalışmada, farklı magnezyum kaynaklarının ve sinterleme sıcaklıklarının kullanılması ile kordierit oluşumu incelenmiş ve üretim için en uygun koşullar araştırılmıştır. Sinterlenen numuneler X-ışınları difraksiyonu (XRD) ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile analiz edilmiştir. Numunelerin ısıl genleşme davranışları dilatometre ile karakterize edilmiştir. 1150°C'nin üzerinde tüm kompozisyonlarda oc-kordierit oluşmuştur. Hammadde olarak magnezyumca zengin kil kullanıldığında 1200°C'de yüksek yığınsal yoğunluğa ve sıfır görünür poroziteye ulaşılmıştır. Elde edilen numunenin ısıl genleşme katsayısı 2.64xlO"6/K olarak ölçülmüştür. Çalışmalar sonrası üretilen kordierit bünyelerin yüksek yoğunluğun ve ısıl şok direncinin gerekli olduğu refrakter uygulamalarında kullanım potansiyeli vardır. Anahtar Kelimeler: a-kordierit, magnezyum kaynağı, sinterleme sıcaklığı.
Al2O3-TiC/TiCN kompozit malzemelerinin üretim yöntemleri
ÖZET Yüksek Lisans Tezi AI2O3-TİC/TİCN KOMPOZİT MALZEMELERİNİN ÜRETİM YÖNTEMLERİ Erhan AYAŞ Anadolu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Seramik Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman : Yrd. Doç. Dr. Alpagut KARA 2003, 61 sayfa Alümina kesici uçlar metal işleme operasyonlarında 1930'lu yıllardan itibaren yaygın olarak kullanılmaktadır. Saf alümina kesici uçlar düşük kırılma tokluğunun yanı sıra düşük termal iletkenliğe sahiptir. Bu özelliklerin iyileştirilmesi amacı ile alüminaya farklı malzemelerin ilave edilerek seramik matrisli kompozit malzemeler üretilmiştir. İlave edilen önemli malzemelerden bazıları sahip oldukları yüksek sertlik, kırılma tokluğu ve yüksek sıcaklık özellikleri nedeni ile titanyum karbür (TiC) ve titanyum karbonitrür (TiCN) olarak ifade edilebilir. Ancak daha önce yapılan çalışmalar bu kompozit malzemenin geleneksel yöntemlerle teorik yoğunluğuna sinterlenemediğini göstermiştir. Bu çalışmada, AI2O3 tozuna ağırlıkça farklı oranlarda TiC ve TiCN ilave edilmiş ve elde edilen kompozisyonlar basınçsız ve gaz basınçlı olarak iki farklı şekilde sinterlenmişlerdir. Sinterleme sonrası sertlik ve kırılma tokluğu özellikleri incelenmiş, ayrıca faz ve mikroyapısal karakterizasyonları X-ışınları difraktometresi (XRD) ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) teknikleri vasıtasıyla gerçekleştirilmiştir. Her iki sinterleme yönteminde sıcaklık artışı ile yoğunluğun yükseldiği tespit edilmiş, gaz basınçlı sinterleme yönteminde 1750° C üzerinde yapının bozulduğu gözlenmiştir. Anahtar Kelimeler : Kompozit, AI2O3-TİC/TİCN, Basınçsız Sinterleme, Gaz Basınçlı Sinterleme.J ü>
Konya-Çukurçimen ve Doğanhisar çömlekçi killerinin karakterizasyonu ve renklendirici malzeme olarak değerlendirilmesi
ÖZET Yüksek Lisans Tezi KONYA-ÇUKÜRÇİMEN VE DOĞANHİSAR ÇÖMLEKÇİ KİLLERİNİN KARAKTERİZASYONU VE RENKLENDİRİCİ MALZEME OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ ŞEREFE YALÇIN YASTI Anadolu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Seramik Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman: Yrd.Doç.Dr.Münewer ÇAKI 2004, 99 sayfa Bu tezde Konya Bölgesi Çukurçimen ve Doğanhisar kırmızı killerinin fiziksel ve kimyasal özellikleri araştırılmış ve elde edilen veriler doğrultusunda bu killerin renk verici özelliği ile ilgili çalışmalar yapılmıştır. Her iki yöreye ait killerin erime derecelerinin 1200°C'den yüksek olması, bu killerin %4 -%7,5 arası demir içermeleri yüksek dereceli pişen sırlarda renklendirici malzeme(pigment) olarak kullanılabilmeleri için bir avantaj oluşturmaktadır. Bu konudaki çalışmanın, ilk aşamasmda kırmızı killerin ham, 1000°C ve 1100°
Seramik pigmentlerin üretimi, karakterizasyonu ve uygulaması
ÖZET Doktora Tezi SERAMİK PİGMENTLERİN ÜRETİMİ, KARAKTERİZASYONU VE UYGULAMASI EMEL ÖZEL Anadolu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Seramik Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman: Doç. Dr. Servet TURAN 2004, 215 sayfa Bu çalışmada, ülkemizde bol miktarda bulunan doğal ve ucuz hammaddeler, veya değerli metal oksitleri içeren atıklar kullanılarak seramik pigmentlerin üretimi ve karakterizasyonu amaçlanmaktadır. Doğal limonit ve kromit cevherleri kullanılarak üretilen kahverengi Fe-Cr pigmentlerinin renk özelliklerinin ticari pigmentlerin özelliklerine oldukça benzer olduğu ve ticari pigmentlere göre çok daha düşük maliyetlerde üretilebileceği tespit edilmiştir. Literatürde, ilk defa Fe203-Cr203 siyah pigmenti ile ZnO içeren şeffaf sır arasında meydana gelen etkileşimler taramak elektron mikroskobu (SEM) ve enerji saçılımlı x-ışınları analizi (EDX) ile belirlenmiştir. Samsun bakır işletmeleri flotasyon atığı Fe kaynağı olarak değerlendirilmiş ve hazırlanan pigment kompozisyonlarına bağlı olarak turuncu-kahverengiden siyaha uzanan değişik renk tonları elde edilmiştir. Ferrokrom ve demir içeren atıklarla düşük maliyetli siyah Fe2Ü3- O2O3 hematit pigmentleri üretilmiş ve olumlu sonuçlar alınmıştır. Zirkon pigmentlerinin üretiminde doğrudan kullanılamayan doğal zirkon, ayrıştırılarak pigment üretiminde kullanılmış ve ilave edilen oksitlere bağlı olarak farklı renkler elde edilmiştir. Ayrıca, mavi pigment üretiminde kullanılan pahalı ve aynı zamanda çevreye zararlı CoO miktarının azaltılarak düşük CoO içerikli mavi villemit pigmentlerin üretimi ve karakterizasyonu yapılarak, Co-villemit pigmentlerin ve villemit kristallerinin, kristal sır uygulamalarında renklendirici ve çekirdekleyici olarak kullanımı da araştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Seramik pigmentler, Renk özellikleri, Katı-hal reaksiyonları, Karakterizasy on
Mullit refrakterlerde bağlayıcı fazın optimizasyonu
Bu doktora tezi kapsamında, mullit refrakterlerde bağlayıcı fazdayapılan optimizasyon çalışmasının refrakterlik özelliklerine olan etkileriincelenmiştir. Numune üretiminde farklı 2 tip taşıyıcı tane (sinter ve eriyikmullit) ve farklı 2 tip bağlayıcı matris (kuvars/alumina ve kaolin/alumina)kompozisyonu kullanılmıştır. Her iki bağlayıcı matris kompozisyonuna farklıoranlarda ZrSiO4 ilavesi yapılarak 12 ayrı refrakter numune grubuüretilmiştir. Üretilen refrakter numunelerin mekanik, termal ve kimyasalzorlamalar karşısında gösterdiği davranışlar standart test yöntemleri iledeğerlendirilmiştir. Bağlayıcı matris için kullanılan hammaddeler arasındasaflık, mineralojik yapı, reaksiyon yeteneği ve sinterlenme aktivitesitemelinde yapılan seçimler sonunda, bağlayıcı matrise yapılan ZrSiO4 ilavesiile mullit refrakterlerin mukavemet, sürünme ve korozyon davranışındaönemli iyileşmeler, buna karşın termal şok dayanımında azalmalar olduğugözlemlenmiştir. Bağlayıcı matrise yapılan ZrSiO4 ilavesi ile refrakterlerinsinterlenme aktivitesinin arttığı ve buna bağlı olarak artan yoğunlaşmaetkisinin refrakterlik özelliklerinde meydana gelen değişimlerde en önemlirolü üstlendiği sonucuna varılmıştır. Farklı tip taşıyıcı tane ve farklı türbağlayıcı matris ile üretilmiş refrakter numunelerin özellikleri sunularak,geniş bir aralıkta değişen özellikler refrakter kulanım açısındantartışılmıştır.Anahtar kelimeler: Refrakterler, mullit, bağlayıcı matris, optimizasyon,zirkon.i
ZrO2-CaO-MgO-SiO2 (ZrCMS) firit esaslı, yüksek aşınma dayanımlı yer karosu sırlarının geliştirilmesi
Geleneksel kaplama malzemelerine uygun sırların eldesinde, hızlı pişirimekolay adapte olmaları nedeniyle firit esaslı başlangıç karışımları kullanılmaktadır.Bu çalışmada da, endüstriyel koşullarda uygulanabilirlikleri daha öncedenbelirlenmiş diopsit bazlı firitler esas alınarak, başlangıç sır bileşiminde çeşitlidüzenlemeler yapılıp aşınmaya dayanıklı yer karosu sırları geliştirilmiştir.Diopsit kristalleri yüksek aşınma özellikleri ve kırınım indislerinin yanı sıra sırbileşiminde başlangıç hammaddelerinden gelebilecek demiri latislerinde renkvermeyen formu olan Fe+2 iyonu şeklinde tutmaları sayesinde beyaz yer karosu sırıüretiminde etkin bir rol oynamaktadırlar. Mevcut çalışma esnasında oluşturulansır reçeteleri yer karosu bünyesine uygulanarak endüstriyel ortamda hızlı pişirimetabi tutulmuşlardır. Son ürünlere Harkort, aşınmaya karşı direnç, asit ve baztestleri uygulanmış, ayrıca parlaklık dereceleri, X-ışını kırınım analizi (XRD),taramalı elektro mikroskobu (SEM) ve enerji saçınımlı X-ışını (EDX) analizteknikleriyle karakterizasyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Sonuçta, maliyetazaltılarak endüstriyel hızlı pişirim yer karosu ile uyumlu, yüksek beyazlıkgösteren, aşınmaya karşı dayanımlı mat ve yarı mat sırlar geliştirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Yer karosu, sır, diopsit, hızlı pişirim.
Homojen çöktürme yöntemi ile alümina üretimi
Bu çalışmada alüminyum sülfat tuzundan homojen çöktürmeyöntemi ile üre kullanılarak mikronaltı boyuta sahip alümina tozununüretilebilirliği araştırılmıştır.Sırasıyla alüminyum sülfat ve üre su içinde çözündürüldüktensonra 85 ve 92 oC'ye çıkılarak çökme işleminin tamamlanması için 3 saatbeklenmiştir. Oda sıcaklığında yapılan homojen çöktürme işlemindeenzim üreaz ilavesi yapılmış ve çökme işleminin tamamlanması için 24saat beklenmiştir.Elde edilen tozların Taramalı Elektron Mikroskobu ile fotoğraflarıçekilmiş, 1200 oC'de kalsine edilmiştir. Kalsine edilen tozların fotoğraflarıçekilmiş, DTA, TG, XRD ve dilatometre analizleri yapılmıştır.85 ve 92 oC'de çökelek oluşmuş, fakat tozların aglomera olduğugözlenmiştir. Oda sıcaklığında enzim üreaz ile hazırlanan çözeltilerdenelde edilen tozların mikronaltı boyuta sahip, küresel yapıda, dar partikülboyut dağılımlı ve yumuşak aglomereler içerdiği görülmüştür. Dilatometreanalizleri kıyaslandığında da doğal olarak oda sıcaklığında elde edilentozların daha iyi sinterlendiği gözlenmiştir.Sonuç olarak üretilen alümina tozunun kalitesinin üretim yönteminedirekt olarak bağlı olduğu ve oda sıcaklığında enzim üreaz ile yapılanhomojen çöktürme yönteminin 85 ve 92 oC'de elde edilen tozlara göreavantajları açıkça görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Alümina, Üre, Üreaz Enzimi, Partikül, HomojenÇöktürmei
Nikel esaslı süperalaşımların talaşlı işlenmesi için sialon esaslı kompozit malzemelerin geliştirilmesi
Süper alaşımların talaşlı imalatında kullanılan seramik esaslı malzemelerinbir alt grubu olan SiAlON seramiklerinin zorlu kesme koşullarına karşı direncininartırılabilmesi amacıyla SiC partikül takviyesi yapılmıştır. Bu amaçla % 50 α -% 50 β SiAlON içeren SiAlON malzemesine ağırlıkça % 10-17,5 ve 25oranlarında SiCp takviyesi yapılmış ve sonrasında elde edilen kompozitmalzemelerin sinterlenme davranışları, mekanik (sertlik ve tokluk) ve ısılözellikleri ve ayrıca en yaygın kullanılan nikel esaslı süper alaşımlardan bir tanesiolan Inconel 718 alaşımının işlenmesindeki aşınma davranışları mukayeseli olarakincelenmiştir. SiC takviye fazının tane boyutunun etkisinin belirlenmesi amacıyla25 m2/gr. yüzey alanına sahip SiCp ilavesi de denenmiştir. Elde edilen sinterlemesonuçlarına göre % 17,5 SiC ilavesinin bu sistem için tam yoğunluğun eldeedilebilmesi için maksimum ilave miktarı olduğu bulunmuştur. SiC taneboyutunun etkisi olmaksızın, ilave edilen SiC miktarıyla sertlik ve termaldifüzivite değerlerinde önemli artışlar kaydedilmiş, tokluk değerlerinde isedikkate alınabilir bir değişim gözlenmemiştir. Mekanik ve ısıl özellikler açısındanen üstün özelliklere sahip olan % 17,5 oranında SiC içeren malzemenin işlemesırasında aşınmaya karşı SiAlON matris malzemesinden daha dirençli olduğu,ticari olarak yaygın bir şekilde kullanılan Alümina-SiCv kesici ucuyla isekıyaslanabilir bir aşınma dayanımına sahip olduğu sonuçlarına varılmıştır.Anahtar kelimeler: Süperalaşımlar, Talaşlı işleme, Seramik kesici uçlar, SiCp-SiAlON kompozit malzemeleri, Mikroyapıi
Sialon seramiklerinde ısıl iletkenliğin incelenmesi
SiAlON seramikleri yüksek mekanik ve kimyasal özellikler avantajına sahiptirler vebu özelliklerini yüksek sıcaklıklarda da korumaktadırlar. Ancak sahip oldukları karmaşıkkristal yapı nedeniyle kısmen düşük termal iletkenliğe sahiptirler. Bu nedenle SiAlONseramikleri iletkenliği düşük malzemeler olarak kabul edilmiş ve iletkenlik davranışınıetkileyen parametreler daha önce detaylı olarak incelenmemiştir.Bu doktora tezinin temel amacı, SiAlON seramiklerinin mühendislik amaçlıuygulamaları için önem teşkil eden termal iletkenlik davranışının incelenmesidir. Bu amaçlaSiAlON seramiklerinde kompozisyon değişimi, tane sınır fazı, mikroyapı, ikinci faz ilavesi vekatı çözünürlük oranı değişiminin etkisi araştırılmıştır. Sonuç olarak en etkili parametrelerin,kompozisyon değişimi ve sistemdeki oksijen miktarı olduğu görülmüştür. Seçilen birα-SiAlON sistemi üzerinde yürütülen modelleme çalışmasında da, gerçek mikroyapı üzerindeuygulanan sonlu elemanlar analizi çözümü ile elde edilen iletkenlik değeri ve deneysel olarakelde edilen termal iletkenlik değerinin uyumluluğu gösterilmiştir. Bu sonucun, bir SiAlONseramiğinin mikroyapısına bakılarak, o sistemden elde edilebilecek iletkenliğinbelirlenmesinde yada arzu edilen bir iletkenlik değeri için malzeme tasarımında önemliolacağı düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: Termal İletkenlik, Termal Difüzivite, Si3N4, SiAlON, Sonlu ElemanlarAnalizii
Zil tipi piezokompozit transdüser tasarımları ve akustik uygulamaları
Bu çalışmada malzeme ve boyutsal parametrelerin zil tipi (cymbal)transdüserin sualtı ve hava akustik performansına etkileri deneysel ve sonluelemanlar analizi (FEA) yöntemleriyle çalışılmıştır. FEA ile deneysel sonuçlarınbirbirleriyle uyumlu oldukları ispatlandıktan sonra, cymbal transdüserin sualtıperformansı ve hidrostatik basınç altındaki davranışlarının tesbiti için FEAkullanılarak geniş bir parametrik çalışma gerçekleştirilmiştir. Daha sonra cymbaltransdüserin hidrostatik basınç altındaki bozunum mekanizmasının sebepleriaçıklanmıştır. Daha yüksek bant genişliğine ulaşılması için metal kapaklarınaltındaki oyuk boşluğu polimer ile doldurulmuştur. Böylece visko-elastiksönümlenme yaratılmaya çalışılmıştır. Sualtı çalışmalarına ek olarak cymbaltransdüserin hava akustik transdüseri olarak kullanılmasının uygunluğuaraştırılmıştır.Su içerisinde malzeme ve boyutsal parametrelerin değiştirilmesiyle ilkrezonans modunda 3-250 kHz aralığında ayarlama yapılabilmektedir. Ölçekfaktörü, oyuk derinliği ve PZT kalınlığının sualtı alıcı/verici (TVR/FFVS)performansı üzerinde güçlü etkileri olduğu bulunmuştur. Ayrıca transdüserinsualtı hassasiyeti ve hidrostatik basınç töleransı üzerine en önemli etkiyi oyukderinliği ve kapak malzemesinin gerçekleştirdiği belirlenmiştir. Bant genişliğiüzerine yapılan ilk çalışmalarda, bant genişliğinde istenen düzeyin kapak altındapolimer kullanımıyla elde edilebileceği gösterilmiştir. En son olarak cymbaltransdüserin hava akustik transdüseri olarak kullanılması için geliştirilen yenitasarımla hava akustik ortamında yüksek değerlerde ses basıncı elde edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Cymbal transdüser, elektroakustik, Sonlu Elemanlar Analizi(FEA), tasarım optimizasyonu, piezoelektrik
Şerit döküm yöntemi kullanılarak fonksiyonel aşamalı SiAlON seramiklerinin üretimi
SiAlON seramikleri, yüksek sıcaklık mekanik ve termal özelliklerindendolayı uzun süredir yapısal ileri teknoloji seramikleri alanında sürekli bir ilgi alanıoluşturmaktadır. Bu tez çalışmasında, SiAlON esaslı seramiklerin iki farklı katyonilavesinde (Y+3 ve Sm+3) şerit döküm yöntemi kullanılarak organik ve suluortamda fonksiyonel aşamalı olarak üretilmesi ve oluşan çamurların reolojik vesonuçta elde edilen ürünün mekanik özellikleri ve mikro yapısalkarakteristiklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Organik ve sulu sistemde üretilençamurların reolojik özellikleri silindirik sensör içeren viskozimetre kullanılarakölçülmüştür. Organik sistemde oluşan çamurlar pseudoplastik ve çok az miktartiksotropi gösterirken, sulu sistemde çamurlar pseudoplastik davranıştan sapmagöstererek, özellikle düşük katı ve polimer oranlarında Newtonsal davranışayaklaşmışlardır. Sonuçta elde edilen fonksiyonel aşamalı SiAlON-seramikleri,Arşimet yoğunluk, mikrosertlik, x- ışınları ve taramalı elektron mikroskobu(SEM) yöntemleri kullanılarak karakterize edilmiştir. Yapılan analizlersonucunda, sertlik ve faz dağılımının fonksiyonel aşamalı olarak değiştiğigözlenmiştir. Bu sonuçlar, x-ışınları ve mikroyapı analizleri ile desteklenmiştir.Anahtar Kelimeler: SiAlON, Fonksiyonel Aşamalı Malzemeler (FAM'lar), ŞeritDöküm, Pseudoplastik
Metalik köpük malzemelerin üretimi ve karakterizasyonu
Metalik köpükler düşük yoğunluk, mükemmel mekanik, ısıl,elektriksel ve akustik özelliklerine sahip yeni bir malzeme grubudur. Metalikköpükler arasında titanyum ve titanyum alaşım köpükleri düşük ağırlıkgerektiren yük taşıma ve biyomedikal uygulamalar gibi birçok uygulama içinpotansiyel malzemelerdir.Bu çalışmada ticari saflıkta titanyum köpükleri yer tutucu ilave ileköpüklendirme yöntemi kullanılarak üretilmiştir. Araştırmanın amacıgöreceli yoğunluk, içyapı özellikleri ve basma davranışı gibi özelliklerinbaşlangıç toz boyutu, yer tutucu cinsi ve miktarı, sinterleme sıcaklığı gibisüreç parametreleri kullanılarak kontrol edilebilirliğinin araştırılmasıdır.Çalışma kapsamında % 30 - 70 arasında değişen oranlarda gözeneklilik ve4-90 GPa arasında değişen elastik modülüne sahip titanyum köpüklerüretilmiş ve karakterize edilmiştir.Anahtar kelimeler: Titanyum, metal köpükler, yer tutucu, basma davranışı,sinterleme.i
Antibakteriyel oksit tozlarının emaye uygulamaları
Epidemik hastalıkların oluşturduğu risk bilim adamlarını daha sağlıklıyaşama ortamları için yeni ürünler yaratmaya itmektedir. Son günlerdeortaya çıkan SARS ve Kuş gribi salgını bir çok insanın ölümüne yol açarakbüyük çapta ekonomik kayba yol açtı. Son on yıl içinde antibakteriyelsistemlerden oluşan özellikle metal iyon esaslı antibakteriyel sistemlerüzerinde çok sayıda çalışma yürütülmüştür. Bu çalışmada kalsiyum fosfatbazlı antibakteriyel seramik tozu yaş kimyasal metod ile sentezlenmiş veantibakteriyel emayeler yaratmak amacıyla emaye bileşimi içine katılmıştır.Antibakteriyel emaye yüzeyinin zararlı patojenik mikroorganizmalara karşıantibakteriyel aktivitesini incelemek için kontak bakteri testlerigerçekleştirilmiştir. Antibakteriyel gücü göstermesi amacıyla endikatörbakteri olarak antibakteriyel test için günlük hayatta insanların en çok karşıkarşıya geldiği bakteri tipi olan Escherichia-coli bakterisi tercih edilmiştir.Anahtar Sözcükler: Emaye, antibakteriyel malzemeler, Escherichia-coli,gümüş katyonu, kalsiyum fosfat.i
Hegzagonal bor nitrür toz sentezi ve sinterleme davranışları
Eşsiz özelliklere sahip, yapay bir malzeme olan hegzagonal bor nitrür pekçok sektörde kullanılmaktadır. Bor nitrür farklı üretim yöntemleri ileüretilebilmektedir. Bu çalışmada, borik asitten bor oksit üretilmiş ve bor oksitin700, 800 ve 900 oC'de nitrürlenmesi sonucunda ham bor nitrür elde edilmiştir.Ham bor nitrür içinde bor oksit, kalsiyum borat fosfat fazları mevcuttur, busafsızlıklar liç işlemi ile uzaklaştırılmıştır. Elde edilen bor nitrür turbostatikyapıdadır. 1400, 1500, 1600 ve 1700 oC'de ısıl işlemler ile hegzagonal bor nitrüroluşumu incelenmiştir. Üretilen bor nitrür tozlarının birim ağırlıkları,yoğunlukları, XRD paternleri, La ve Lc indeksleri, FTIR spektrumları, taneboyutları, mikroyapıları (SEM) ile incelenmiştir. 900 oC'de üretilen 1400 oC'deısıl işlem yapılan tozlardan bor nitrür tabletler üretilmiş ve 1800, 1900 oC'desinterlenmiştir. Tabletler katkısız, %(2, 4 ve 6) B2O3 katkılı ve %(2, 4 ve 6) Y2O3katkılı olarak üretilmiştir. Sinterlenen numunelerin yoğunluk, Vickers sertlikdeğeri, XRD paternleri, Lc indeksleri ve mikroyapıları incelenmiştir. Bor oksidinamonyakla nitrürlenmesi sonucunda üretilen bor nitrürün saflaştırılıp ısıl işlemyapılması sonucunda saf hegzagonal bor nitrür elde edilmiştir. Bor nitrür tozulevhalarından oluşan aglomeralar şeklindedir. Bor nitrürün sinterlenmesine B2O3ve Y2O3'in katkısının olduğu, teorik yoğunlukların %70'ler civarında olduğutespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Hegzagonal bor nitrür, Nitrürleme, Isıl işlem, Sinterleme,Karakterizasyon
Çinko oksit ilavesinin porselen özelliklerine etkilerinin incelenmesi
Bu çalışmada çinko oksit ilavesinin porselen özelliklerine etkileriincelenmiştir. Deneyde kullanılan reçeteler, bir deney tasarımı ?faktöriyeltasarım? ile belirlenmiştir. Deney tasarımı, aynı anda bir çok faktörünetkisinin incelenmesini ve faktörler arasındaki etkileşimlerin anlaşılmasınısağlamaktadır. İki ya da daha fazla faktörün etkisi üzerinde çalışmayıgerektiren deneylerde, faktöriyel deney tasarımı oldukça sık kullanılır.Yapılan çalışma çinko oksit için üç seviyeyi, diğer faktörler için ise ikiseviyeyi içermektedir. Hazırlanan reçetelerden üretilen numuneler üzerindeküçülme, renk ölçümü, su emme, yoğunluk, gözenek miktarı, mukavemetdeneyleri yapılmış olup örneklerin XRD ve SEM ile minerolojik ve fazanalizleri yapılmıştır. Deneyler sonunda elde edilen veriler, Minitab 13.20paket programıyla analiz edilerek elde edilen sonuçlar irdelenmiştir.Anahtar Kelimeler: Çinko Oksit, Porselen, Deney Tasarımı, Renk, FizikselÖzellikleri
Metal iyon katkılı kalsiyumfosfat esaslı antibakteriyel seramik tozun karakterizasyonu ve sitotoksisitesinin belirlenmesi
Bu çalışmada, biyomalzeme olarak kullanılabilirliği açısından metaliyon katkılı kalsiyum fosfat esaslı tozun antibakteriyel etkinliği ve sitotoksiketkisi araştırılmıştır. Metal iyon katkılı kalsiyum fosfat saslı tozun farklımetal iyon içerikleri ile sentezi sonrasında tozun antibakteriyel etkinliğiniölçmek için standart maya (Candida) ve bakteriler (Escherichia Coli (E.coli),P.Aeruginosa, S.aeureus) kullanılmıştır. Sitotoksik etkiyi belirlemek amacı ileMTT testi uygulanmış ve sonuçlar istatiksel olarak değerlendirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Antibakteriyel, E.coli, Ag+ iyonu, hidroksiapatit,sitotoksisitei
Sentetik hidroksiapatitin kemik porseleni bünyesinde kullanımı
Bu çalışmada farklı Ca/P oranına sahip (1,40, 1,45, 1,50, 1,67, 1,80, 2,07) hidroksiapatit tozları sentezlenmiş, bu tozların termal karakteristikleri incelenmiş ve standart kemik porseleni reçetesinde kemik külünün yerine kullanımı araştırılmıştır. Geliştirilen model reçeteye göre (% 25 Na-feldispat, % 25 Kaolen, % 50 Hidroksiapatit) kemik porseleni bünyeleri hazırlanmıştır. Bünyelere uygulanan testler ile 1230-1290 o C arasında farklı sinterleme sıcaklıklarında pişirimi gerçekleştirilen standart bünyenin ve hidroksiapatit içerikli bünyelerin su emme, yoğunluk, boyutça küçülme, renk değerleri saptanmış ve mikroyapıyı nasıl etkilediği belirlenmeye çalışılmıştır. Elde edilen verilerin ışığı altında sentezlenen hidroksiapatit tozlarının kemik porseleni bünyelerinde kemik külü yerine kullanılma kapasitesine sahip oldukları tespit edilmiş ve Ca/P: 1,50 mol oranına sahip hidroksiapatit tozu kullanılarak üretilen kemik porseleni bünyesinin ticari bünyenin özelliklerine sahip olduğu görülmüştür.
Seramik yüzeylerinde mikromorfoloji oluşturulması
Bu tezde, seramik yüzeylerde süperhidrofobik yüzey özelliğinin eldeedilmesi amaçlanmıştır. Su damlasının üzerinde 1500'den büyük açı yaptığıyüzeyler süperhirofobik yüzeyler olarak adlandırılır. Böyle bir yüzeyinsüperhidrofobik özellik gösterebilmesi için hem üzerinde mikrometremertebesinde pürüzlülük hem de doğal olarak hidrofobik olan malzemeden imaledilmiş olması gerekir. Bu nedenle sırlı karo yüzeyinde uçucu organik maddelerkullanılarak mikro mertebede bir pürüzlülük oluşturulmuştur. Yüzeylerinmorfolojik gelişimi taramalı elektron mikroskobu ile incelenmiştir. Düzenlimorfolojiye sahip yüzeyler organik bir kaplama malzemesiyle kaplanmıştır.Temas açısı gonyometresi kullanılarak kaplanmış morfolojik yüzey, düz yüzey vekaplanmış düz yüzey numunelerin temas açıları ölçülüp, kıyaslanmıştır. Uygunmorfolojiye sahip yüzeylerin teorik yüzey pürüzlülük faktörleri hesaplanmıştır.Tezde elde edilen yüzeylerde, pürüzlülük faktörleri ile temas açıları arasında birilgileşim olmadığı görülmüştür. Ancak, oluşturulan morfolojilerin temas açısını100o'den 130o civarına çıkardığı görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Kolay Temizlenebilir Yüzeyler, Süperhidrofobik, Seramik,Nilüfer Çiçeği
Karo sektöründe uygulanan metalik sırlar
Son dönemde güncel olan metalik sırlı ve baskılı karolar incelendiginde metalik özel baskı malzemeleri, granül ve özel sırların kullanıldıgı görülmektedir. Yapılan çalısmada talyan ve spanyol tedarikçilerin sır renk ve yüzeyleri referans alınmıstır. Demir, bakır ve kursun oksit kullanılarak alternatif reçeteler olusturulmustur. Tek pisirim karo üretim kosullarına uygun sırlar gelistirilmeye çalısılmıstır. Çalısma sonucunda referanslarda görülen metalik efekt biri mat, digeri parlak olmak üzere iki adet reçetede elde edilmistir. Tane dagılımı, ergime davranısı, termal analizleri, mikroyapıları, kimyasal analizleri, olusan kristaller, renk ve parlaklık degerleri incelenmis, reçete maliyetleri hesaplanmıstır. Kristal gelisiminin homojen olmaması, olusan kristallerin refraktif indisinin düsük olması veya kristal boyutunun uygun olmaması nedeniyle diger reçetelerde metalik efekt elde edilemedigi düsünülmüstür. Anahtar Kelimeler: Lüster, Metalik Sır, Çekirdeklenme, Kristal Gelisimi
Kuru öğütme sistemi kullanılarak duvar karosu bünyesi geliştirilmesi
Bu çalışmada, kuru öğütme sistemi kullanılarak daha az maliyetli hızlı çift pişirim duvar karosu kompozisyonu geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bunun için, 3 adet kil, Na-Feldispat ve sıcaklığın nihai karonun özelliklerine etkisi faktöriyel deney tasarımı ile incelenmiştir. Deneyde 24 31 genel faktörlü deney tasarımı yapılmış, 5 ana faktör etkisi ve bunların birbirleriyle olan etkileşimi incelenmiştir. Hipotezlerin anlamlılık testleri a=0,05 anlam seviyesine göre yapılmıştır. Hazırlanan reçetelerden üretilen numuneler üzerinde küçülme, su emme, yoğunluk, gözenek miktarı, mukavemet deneyleri yapılmış olup örneklerin SEM ve XRD ile mineralojik ve faz analizleri yapılmıştır. Deneyler sonunda elde edilen veriler, MINITAB 14 paket programıyla analiz edilerek elde edilen sonuçlar irdelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Kuru Öğütme, Duvar Karosu, Deney Tasarımı, Kırmızı Pişen Bünye, Mikroyapı
Nanofilm fotokromik kaplamalar
Nanoteknolojinin hızla gelişen uygulamalarından biri olan fotokromik etkiye sahip malzemeler estetik özelliklerinin yanı sıra fonksiyonel özelliklerinden dolayı birçok alanda yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu malzemeler; ışığın şiddetine bağlı olarak renk değiştirebilen malzemelerdir. Bu malzemelerin yüzeye kaplama olarak uygulanmasında daldırma yöntemi, döndürme yöntemi ve elektrosprey yöntemi gibi birçok kaplama teknikleri kullanılmaktadır. Bu çalışmada homojen film kaplamanın yüzeyde oluşturulması için en etkin yöntemlerden biri olan elektrosprey yöntemi kullanılmıştır. Malzeme olarak SrTiO3 ve Fe2O3 nanoboyutlu tozları kullanılarak seramik yüzeyler üzerinde nanofilm fotokromik kaplamalar elde edilmiştir. Film kaplamaların özellikleri, uygulanan elektrosprey yöntemi parametrelerinin film yapısına etkisi ve elde edilen film tabakasının fotokromik etkisi taramalı elektron mikroskobu (SEM), X ışınları difraktometresi (XRD), stereo mikroskop ve spektrofotometre cihazları ile incelenmiştir.
Nanokristalin SnO2 sentezlenmesi ve elektroforez kaplama yöntemiyle sensör üretimi
Bu tezde, yarı iletken metal oksit malzeme kullanılarak gaz sensörü üretimi ele alınmıştır. Üretim süreçleri aşamalar halinde anlatılmıştır. İlk olarak uygun yarı iletken malzemenin (SnO2) yüzeye kaplanması gerçekleştirilmiştir. Kaplama yöntemi olarak elektroforez kaplama (EPD) yöntemi kullanılmıştır. Kaplama için kararlı süspansiyonun hazırlanması çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmalar ile nanopartikül aglomerelerinin dağıtılıp neredeyse tamamının birincil partikül haline getirilmesi sağlanmıştır. EPD kaplama deneyleri, kararlı hale getirilmiş süspansiyon kullanılarak, farklı voltaj ve sürelerde homojen kaplamanın elde edildiği şartlar bulunarak tamamlanmıştır. Kaplamaların sinterlenmesi için 600°C sıcaklık ve 15 dakika sürenin uygun olduğu tespit edilmiştir. İnterdijital elektrot üzerine belirlenen parametrelerde kaplama uygulanıp, ardından sinterlenerek devreler böylece gaz algılama (LPG) testlerine hazır hale getirilmişlerdir. Ayrıca, gaz algılama testleri ile sensörün, farklı sıcaklıklarda, değişik konsantrasyonlarda gazı algılama performansının karakterizasyonu yapılıp, elde edilen sonuçlar tezde sunulmuştur.
Farklı hammaddelerin parlatılmış porselen karoların bazı özelliklerine etkileri
Porselen karolar aşınma, dona, lekelenmeye ve kimyasallara karşı yüksek dayanıma, yüksek mekanik özelliklere sahip ürünlerdir. Bu ürünlerde teknik özelliklerinin yanında estetik görünüm de oldukça önemlidir. Özellikle parlatılmış porselen karoda estetik kalitesini arttırmak için iyi parlatılmış yüzey istenmektedir. Bu nedenle aşınma ve parlatma esnasında yüksek mekanik özellikler gerektirmektedir.Bu çalışmanın amacı, farklı hammaddelerin parlatılmış porselen karo bazı özelliklerine etkilerini araştırmaktır. Parlatılmış porselen karoda yüzey kalitesini etkileyen en önemli parametrelerden biri sinterlenme esnasında oluşan kapalı porlardır. Sıvı fazın viskozitesi düşürülerek kapalı porlar minimize edilebilir. Bu nedenle, bu çalışmada ergiticilik özelliği yüksek olan borik asit, cam kırığı, nefelin siyenit ve petalit gibi hammaddeler kullanılmıştır. İki ayrı standart reçeteye farklı oranlarda bu hammaddeler ilave edilerek hazırlanan numuneler parlatılıp, leke, mukavemet, renk, pişme küçülmesi ve su emme gibi testler uygulanmıştır. Böylece kullanılan hammadelerin porselen karo teknik ve estetik özelliklerine etkileri araştırılmıştır.
Zirkon-Y2O3 ilavesiyle MgO-spinel kompozit refrakterlerin mekanik özelliklerinin incelenmesi
MgO-spinel kompozit refrakterlere değişik miktarlarda zirkon ve Y2O3 ilavesiyle elde edilen farklı kompozisyonlardaki malzemelerin mekanik özelliklerindeki değişim ve iyileştirmeler, nedenleriyle birlikte incelenerek, bu malzemelerin yüksek sıcaklık dayanımını etkileyen ısıl parametreler araştırılmıştır. Üretilen numunelerin yoğunlukları, mukavemeti, elastik modülü, kırılma tokluğu, kırılma yüzey enerjisi, iş enerjisi, kritik çatlak boyutu ve ortalama MgO tane boyutu verileri ölçülerek değerlendirilmiştir. Ayrıca; mikroyapısal değişikler, XRD ölçümleri ve SEM analizleri ile incelenmiştir. Refrakter malzemelerin yüksek sıcaklık performansını tespit etmek için kullanılan ısıl stres/şok parametreleri (R, R''', R'''', Rst) ve ?wof/?S oranları hesaplanmıştır. Farklı kompozisyonların mekanik özellikleri ile yapısal değişimleri arasındaki ilişkiler ve bunları etkileyen faktörler araştırılmıştır. Kompozit refrakter malzemelere ilave edilen bileşenlerin optimum miktarları tespit edilmiştir. Endüstriyel uygulamalarda servis ömrü daha uzun olabilecek malzemelerin optimizasyonu yapılmıştır.
Manyezit tuğlada spinel tipi ve miktarının termo-mekanik özelliklere etkisi
Refrakter malzemelerin kullanımında ani ve tekrarlı sıcaklık değişimleri, yapıda çatlaklara veya mevcut çatlakların yayılmasına ve dolayısıyla kırılmalara neden olmaktadır. Bu nedenle, malzemelerin termo-mekanik özelliklerinin bilinmesi ve malzemenin güvenli bir şekilde kullanılması önemlidir. Manyezit tuğlaya fused ve sinter spinel eklenmiş ve ilavelerin refrakter malzemelerin fiziksel, ısıl ve mekanik özelliklerine etkileri incelenmiştir. Bu çalışmada manyezite değişik oranlarda fused ve sinter spinel ilave edilerek hazırlanan refrakterlere su emme, yoğunluk, gözenek miktarı, soğukta basma mukavemeti, sıcakta kırılma mukavemeti, ısıl genleşme, üç nokta eğme testi ve ısıl şok deneyleri yapılmış olup refrakter numunelerin ve hammaddelerin X-ışınları difraksiyonu (XRD) ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile minerolojik ve faz analizleri yapılmıştır. Yapılan çalışmaların sonucunda seçilen reçetelere 500 ve 1000 oC'de ısıl şok uygulanmış, ısıl şok sonrası refrakterlerin mukavemet, elastik modül ve relatif mukavemet değerlerindeki değişimler incelenmiştir. MgO-fused spinel içeren refrakterlerin mekanik ve ısıl özelliklerinin MgO ve MgO-sinter spinel içeren refrakterlerden daha iyi olduğu belirlenmiş, MgO-spinel refrakterlerde kullanılması gereken optimum spinel miktarı tespit edilmiştir.
Metal desteksiz diş porseleni üretimi ve karakterizasyonu
Diş porselenleri metal destekli ve metal desteksiz (tam seramik) olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Birinci grup adından da anlaşıldığı gibi bir metal kaide üzerine porselen uygulanması sonucu elde edilen protez çeşididir. Metal kaidenin rengi gri olup porselenden yansıdığı için diş rengi bozulmakta ve özellikle ön dişlerde estetik açıdan istenilen sonuçlar elde edilememektedir. Metal destekli porselen protezlerin böylesi dezavantajlarından dolayı hekimler metal desteksiz porselen tekniğine yönelmişlerdir. Metal desteksiz seramik kron veya köprüler; seramik destek (altlık), opak, dentin ve mine (insizal veya enamel) olmak üzere 4 farklı katmandan meydana gelmektedir. Ayrıca, çoğu uygulamada porselen son ürünün daha parlak ve çekici görünmesi için insizalin üstü ince ve şeffaf bir sır tabakasıyla kaplanmaktadır. Yitriya ile kısmen kararlı hale getirilmiş tetragonal zirkonyanın biyo-uyumluluğu, yüksek mekanik özellikleri ve rengi seramik destek malzemesi şeklinde kron ve köprü uygulamalarında kullanımını son yıllarda çok popüler hale getirmiştir.Bu çalışmada, zirkonya destek, opak, dentin, mine ve sır tabakalarının üretimi ve karakterizasyonu gerçekleştirilmiştir. Elde edilen örneklerin tamamı ?ISO 6872, Dental Ceramics? standardına göre hazırlanmış ve test edilmiştir.
Zirkonsuz opak firit üretimi ve hızlı pişirim duvar karosu sırlarının geliştirilmesi
Düzgün yüzey görünümlü, parlak opak duvar karosu sırları genellikle zirkonya içeren firitlerden üretilir. Ancak, bu firitler oldukça pahalıdır ve dolayısıyla, günümüzde üretim maliyetini azaltmaya yönelik bir eğilim vardır. Çeşitli cam-seramik sistemleri bu açıdan değerlendirilebilir. Karo üretiminde kullanılacak bir cam-seramik sırı tasarlanırken, seçilen firit bileşiminin teknik ve ticari olarak sırlı seramik karolara uygulanan üretim koşullarıyla uyum içinde olması gerekir. Bu çalışmada, CaO/MgO ve Al2O3/alkali oranları düzenlenerek zirkonu azaltılmış ve tamamen giderilmiş firit esaslı, parlak opak, hızlı tek pişirim duvar karosu cam-seramik sırları üretilmiştir. Duvar karosu parlak opak sırlarında kullanılan yüksek zirkonlu firitlere alternatif olabilecek, zirkonu azaltılmış ve/veya tamamen giderilmiş yeni cam-seramik esaslı firitler üretilmiş, karakterizasyonları yapılmış ve endüstriyel koşullara uyarlanmıştır. Elde edilen yeni sırlar TS EN ISO 10545'teki ilgili standart testlerden başarıyla geçmiştir.Anahtar Kelimeler: Hızlı pişirim, Cam-seramik, Zirkonsuz opak duvar karosu sırı.
Sağlık gereçlerinde kompozisyon değişimlerinin sinterleme üzerine etkileri
Bu tezde, standart bir reçete ve bakiye üzerinden gerçekleştirilen çalışmalarla, camsı faz kompozisyonu ve tane boyutunun sinterleme sıcaklığı ve deformasyon üzerine etkileri incelenmiştir. Deneysel çalışmalar sonucunda, sinterleme sıcaklığının düşürülebilmesi için optimum bir Na2O/K2O oranının olduğu belirlenmiştir. Toprak alkalilerin (CaO ve MgO) ilavesiyle sinterleme sıcaklığı ve deformasyon oranında bir miktar düşüş elde edildiği, ancak ince tane boyutuna sahip hammaddeler kullanıldığında bu düşüşlerin daha keskin olduğu saptanmıştır. 1250 OC olan sinterleme sıcaklığı, Li (Lityum) ilavesiyle 1120 OC'ye kadar düşürülebilmiştir. Lityum, nefelin siyenit ve talk kombinasyonu ile açık literatürde belirtilen sağlık gereçleri pişiriminde en düşük sinterleme sıcaklığı olan 1100 OC'de sinterleme sağlanmıştır. Standart üründen % 50 oranında daha az deforme olan reçeteler geliştirilerek daha ince kesit ürünlerin üretilebilmesi avantajı gündeme gelmiştir. Sağlık gereçleri üretiminde sinterleme sıcaklığında sağlanan 100 OC' lik bir düşüş ile % 30 enerji tasarrufu sağlanacağı öngörülmektedir. Enerji yoğun bir sektör olan seramik sağlık gereçleri üretiminde hem yoğunluğun karşılanabilmesi, hem de uluslararası ticarette önemli bir girdi olan enerji tüketiminin azaltılması amacıyla, enerji odaklı projelerin gerçekleştirilmesi büyük bir öneme sahiptir.
Sert ve yumuşak porselenlerde pişirim sıcaklıkları ve sürelerinin düşürülmesi
Bu çalışmada sofra eşyası bünyelerinde spodumenin etkisi, sert porselen (yüksek sıcaklık), yumuşak porselen (düşük sıcaklık) ve düşük sıcaklık hızlı pişirim olmak üzere üç ana başlık altında incelenmiştir. Yüksek sıcaklık çalışmalarında, K-feldspatlı-kuvarslı, K-feldspatlı-alüminalı ve Na-feldspatlı-kuvarslı bünyeler oluşturulmuştur. Spodumen ilavesi ile maksimum Li2O miktarı % 0,5 olmasına rağmen sıvı faz oluşum sıcaklığının 10 ile 40 ? C arasında düştüğü, K-feldspatlı bünyelerin pişmiş mukavemet değerlerinin 100-250 kg/cm2 kadar arttığı gözlenmiştir. Geliştirilen reçeteler maliyet açısından değerlendirildiğinde ise spodumenin feldspata kıyasla yaklaşık 3,5 kat yüksek maliyeti sebebiyle pişirim sıcaklıklarındaki azalmaya rağmen toplam reçete maliyetinde bir artış olduğu görülmüştür. Elde edilen sonuçlar çevresel anlamda değerlendirildiğinde ise % 2 spodumenli (S2) bünyede pişirim sıcaklığının yaklaşık 15 ? C düşmesiyle toplam maliyetin % 7 artmasına karşın, tasarruf edilen yıllık CO2 emisyonunun 2,7 hektar ormanın bir yılda kullandığı CO2 miktarına eşit olduğu hesaplanmıştır. Düşük sıcaklık çalışmaları sonucunda geliştirilen reçeteler arasından seçilen bünyeden (DD6) üretim denemesi gerçekleştirilmiştir. Bu deneme sonucunda 11800C'de ve toplam 5,5 saat sürede pişebilen, krem renkli, ışık geçirgenliği yüksek, su emme değeri sıfır, TS 10850 Porselen Sofra Eşyası standardında yer alan ölçütleri karşılayan bir ürün elde edilmiştir. Düşük sıcaklık hızlı pişirim çalışmalarında ise spodumenin porselen karo hızlı pişirim koşullarında dahi vitrifikasyonu geliştirdiği gözlenmiştir. 1250 ? C'de toplam süre olarak 88 dakikada rulolu fırında pişirilen, şeffaflığı sert porselen bünyesinden daha yüksek olan bünyeler elde edilmiştir.
Si3N4 esaslı kompozit malzemelerin elektriksel ve ısıl iletkenliklerinin geliştirilmesi
Bu doktora tezinin temel amacı, yalıtkan özelliğe sahip Si3N4 esaslı seramiklerin elektriksel iletkenliğinin arttırılarak fonksiyonel kullanım alanlarını genişletmektir. Bu amaçla çeşitli elektriksel iletkenlik teorileri ve segrege ağ yapısı yaklaşımı temel alınarak ekonomik olarak ucuz, kolay ve yenilikçi bir üretim prosesi geliştirilmiştir. Geleneksel partikül takviyeli kompozit yaklaşımından farklı olarak hacimce % 2,5 - 10 aralığında nano boyutta oksit (TiO2) ve oksit dışı (TiCN, SiC) tozlar ile küresel SiAlON esaslı granüller mekanik olarak kaplanmıştır. Elde edilen kompozit malzemeler ilave türüne göre Gaz basınçlı (GPS), spark plazma (SPS) ve basınçsız sinterleme metotları ile sinterlenmiştir. Nihai kompozitlerde ilave türüne bağlı olarak granül sınırlarında hacimce % 2,5 ilave miktarında bile, iletken bir ağ yapısı oluşturularak, kompozitlerin mekanik ve fiziksel diğer özellikleri kötüleştirilmeden, elektriksel iletkenlik sağlanmıştır. Üretilen kompozit malzemeler geleneksel yöntemlerle üretilen kompozitler ile karşılaştırılarak çalışmanın önemi vurgulanmıştır. Uygulanan proses ile sadece elektriksel iletkenlik özelliği değil yüksek ısıl yayınım değerleri de elde edilerek, prosesin farklı özelliklerin eldesinde başarı ile kullanılabileceği kanıtlanmıştır.
Tribolojik uygulamalara yönelik SiAlON seramiklerinin geliştirilmesi
SiAlON seramikleri yüksek mekanik ve kimyasal özelliklerinden dolayı tribolojik uygulamalarda kullanılmak üzere potansiyel malzemeler olmalarına rağmen bu uygulama alanında kullanımları sınırlıdır.Bu problemi çözmek amacıyla mevcut doktora çalışmasında, aşınma direnci - mikroyapı - mekanik özellik ilişkileri araştırılmıştır. Aşınma mekanizmaları ve etkileyen parametreler tartışılmıştır. Sonuç olarak mevcut test koşulları altında tribolojik davranışa en etkin parametrenin kırılma tokluğu, tane sınır fazı kimyası ve tane boyutu olduğu bulunmuştur. SiAlON seramiklerinin aşınma mekanizmalarının sürtünme katsayısına, tane sınırı kimyasına ve kırılma tokluğuna bağlı olarak değiştiği görülmüştür.Çalışma sonrasında yeni geliştirilen SiAlON seramiklerinin performans testleri yapılmış ve mevcut ticari seramik malzemeler ile teknolojik açıdan karşılaştırılmıştır. SiAlON seramiklerinin tribolojik uygulamalarda yaygın olarak kullanılan alümina seramiklerine göre daha dayanıklı ve benzer maliyette ve silisyum nitrür seramiklerine eşdeğer performansta ve daha ekonomik olduğu bulunmuştur. Bu yönüyle yapılan çalışma evrensel bilime katkıda bulunmanın yanı sıra tribolojik problemlere de çözüm üretici nitelik taşımaktadır.
ZrSiO4 ve ZrO2 ilavelerinin MgO-MgAl2O4 refrakterlerin mekanik, ısıl şok ve korozyon davranışlarına etkileri
MgO-spinel kompozit refrakterlere ağırlıkça %5, %10, %20 ve %30 oranlarında zirkon (ZrSiO4) ve zirkonya (ZrO2) ilaveleriyle elde edilen farklı kompozisyonların mekanik özellikleri, ısıl şok ve korozyon davranışları incelenerek, meydana gelen değişimler belirlenmiş ve nedenleriyle birlikte bu faktörleri etkileyen parametreler araştırılmıştır. Üretilen numuneler için yoğunluk, mukavemet, elastik modül, kırılma tokluğu, kırılma yüzey enerjisi, iş enerjisi, kritik hata boyutu ve ortalama MgO tane boyutu verileri ölçülerek değerlendirilmiştir. Katkı tipi ve miktarına bağlı olarak mikroyapısal değişiklikler ve kırılma yüzeyleri incelenerek yeni faz oluşumları belirlenmiştir. Farklı kompozisyonların mekanik özellikleri ile yapısal değişimler arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Refrakter malzemelerin yüksek sıcaklık performansını tespit etmek için kullanılan ısıl stres/şok parametreleri (R, R''', Rst) ve ?WOF/?S oranları hesaplanmıştır. 500 °C ve 1000 °C'lerde test edilen numunelerin ısıl şok davranışı incelenmiştir ve ölçülen mekanik özelliklerin değerlendirilmesiyle yüksek ısıl şok direnci gösteren kompozisyonlar tespit edilmiştir. Ayrıca korozyon testleri yapılan refrakterlerin sızma derinlikleri ve yayılma alanları ölçülerek korozyon dirençleri belirlenmiştir. Zirkon ve ZrO2'nın MgO-spinel refrakterlere ilavesiyle mekanik özellikler ile ısıl şok ve korozyon direncinde önemli ölçüde iyileşme sağlanmıştır ve optimum kompozisyonlar tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: MgO, Spinel, Zirkon, ZrO2, Refrakter, Mekanik Özellikler, Isıl Stres/Şok Parametreleri, Korozyon
Seramik sağlık gereçleri pişirim koşullarının incelenmesi
Bu tezde, toplam ergitici oranı yüksek ve alternatif ergiticiler içeren reçetelerin seramik sağlık gereçleri pişirim koşullarına olan etkisi incelenmiştir. Bu amaçla standart seramik sağlık gereçleri reçetesinde, kuvars yerine sodyum feldispat oranı arttırılarak deneme reçeteleri oluşturulmuştur. Spodumen, spodumen-dolomit ve nefelinli siyenit alternatif ergitciler olarak belirli oranlarda sodyum feldispat yerine kullanılmıştır. Deneme ve standart reçetede oluşan fazlar ve fazların miktarları Rietveld X-ışını difraksiyon (XRD) tekniği ile belirlenmiştir. Buna göre, deneme bünyelerinde standart bünyeye göre daha fazla amorf faz oluştuğu ve serbest kuvars miktarının azaldığı tespit edilmiştir. Amorf faz miktarındaki artışa bağlı olarak seramik sağlık gereçleri pişirim sıcaklıklarının düşürülebileceği belirlenmiştir. Bununla birlikte deneme reçetelerine spodumen ve spodumen-dolomit ilavelerinin, pişirim sıcaklıklarının düşmesinde çok fazla etkin olmadığı görülmüştür. Sinterleme kinetiği çalışmalarına göre amorf faz miktarının artmasının seramik sağlık gereçeleri sinterleme hızında etken bir parametre olduğu görülmüştür. Taramalı elektron mikroskop (SEM) analiz sonuçlarına göre içyapıda oluşan fazlar ile gözeneklerin şekilleri ve dağılımları açısından deneme ve standart bünyeleri arasında bir fark gözlenmemiştir. Bunun yanı sıra deneme bünyelerinin eğilme mukavemeti, toplam küçülme ve pyroplastik deformasyon değerleri standart reçetenin değerlerine yakın çıkmıştır. Öte yandan, deneme bünyelerinin kalıntı kuvars miktarları standart bünyeninkine göre azaldığı için deneme bünyelerinin ısıl genleşme katsayısı değerleri düşmüştür. Son olarak çalışmalar endüstriyel şartlarda denenmiş ve deneme reçetelerinin standart reçete yerine kullanılabileceği görülmüştür. Bununla birlikte pişirim sıcaklıklarındaki azalışa bağlı olarak enerji maliyetlerinde % 20?30 arasında tasarruf sağlanabileceği tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Seramik sağlık gereçleri, Alternatif ergitici, Amorf faz miktarı, Pişirim sıcaklıkları
Bor bileşiklerinin seramik döküm çamurlarında kullanımı
Dünya üzerinde rezerv olarak en fazla Türkiye'de bulunan borbileşiklerinin sanayide kullanımı çoğunlukla cam endüstrisinde olup, seramikalanında da kullanımı giderek artmaktadır.Bu çalışmada borik asit ve boraks pentahidrat gibi bor türevlerinin sofraeşyası ( tableware) bünyelerde çamur reolojisi ve sinterleme davranışına olanetkileri incelenmiştir. Bu amaçla standart bir reçeteye farklı oranlarda ( % 0,3 ve% 0,9 ) borik asit ve boraks pentahidrat ilave edilmiştir. Literatürde bor üzerineyapılan çalışmalarda borlu bileşiklerin çamur reolojisine olumsuz etkilerindenbahsedilmiştir. Bu çalışmada da çamur reolojisi incelenmiş ve optimum elektrolitmiktarları geleneksel yöntemlerle belirlenmiştir. Deneyler sonucunda borlubileşiklerin suda çözünme kabiliyetlerine ve çözünme sonucunda ortamaverdikleri iyonların cinsi ve miktarının reolojiye olan olumsuz etkilerigözlenmiştir. Ayrıca borlu reçetelerin sinterleme davranışları optik dilatometre ileincelenmiştir. Bor içeren bünyelerde sinterleme sürecinin daha erken başladığıgörülmüştür.AnahtarKelimeler:Seramik, bor, tableware (sofra eşyası), reoloji,sinterleme
Seramik sağlık gereçlerinde pişirim sıcaklık ve sürelerinin azaltılması
Bu tezde, seramik sağlık gereçleri bünyelerinde pişirim sıcaklıklarının düşürülmesi için kimyasal kompozisyon farklılıklarının sinterleme davranışları üzerine etkisi çalışılmıştır. Öncelikle seramik bünyedeki, müllit, kuvars ve camsı faz miktarı eğimler oranı yöntemi kullanılarak sırasıyla %18,8, %22,1 ve %59,1 olarak hesaplanmıştır. Bu sonuçlar, standart sağlık gereçleri mikroyapısında oluşan camsı fazın kimyasal kompozisyonunu hesaplamak için kullanılmıştır. Standart sağlık gereçleri bünyesinde oluşan camsı faz kompozisyonu referans alınmış ve seger formulasyonu kullanılarak yeni camsı faz kompozisyonları hazırlanmıştır. Bu cam yapıların termal davranışları, ısı mikroskobu yardımıyla analiz edilmiştir. Standarda göre daha düşük yumuşama sıcaklığına ve viskozite değerlerine sahip yeni camsı faz kompozisyonları oluşturabilmek için Na2O/K2O, Na2O+K2O, SiO2/Al2O3, CaO/MgO ve SiO2+Al2O3 parametreleri dikkate alınmıştır. Standart camsı faz kompozisyonunun yumuşama sıcaklığı 1242ºC iken parametrelerin optimizasyonu ile oluşturulan SAT-2 kompozisyonunda 1150ºC'ye düşürülmüştür. Aynı zamanda viskozite değerleri de düşürülmüştür. Son olarak düşük sıcaklıkta sıvı oluşumu gösteren camsı faz kompozisyonlarından yeni bünye reçeteleri oluşturulmuştur ve bünyelerin sıcaklık artışıyla su emme ve deformasyon değişimleri incelenmiştir. Bunun yanında tane boyutu ve hammadde etkisi de çalışılmıştır. Sonuçta camsı faz viskozitesinin yoğunlaşma ve deformasyon davranışları üzerine etkisi tespit edilmiştir. Serel Seramik Sanayi ve Ticaret A.Ş. firmasında endüstriyel denemeleri de yapılan yeni sağlık gereçleri bünyelerinin, standart sağlık gereçleri bünyesine göre 50ºC daha düşük sıcaklıkta sinterlendiği tespit edilmiştir.
Seramik uygulamalarına yönelik fotokromik malzemelerin geliştirilmesi
Bu tez çalışmasının amacı dış tepkileri algılayarak yeterli uyarım sonucu yapıda renk değişimi sergileyen ve farklı birçok endüstride yaygın olarak kullanılan fotokromik malzemelerin seramik uygulamalarına yönelik geliştirilmesidir. Organik ve inorganik yapılar kullanılarak deneysel çalışmalar yapılmıştır. Öncelikle organik fotoaktif başlangıç malzemeleri, yapısal modifikasyonlar sonucu optimum kaplama prosesleri ile seramik yüzeylere uygulanarak, seramik ürünlere fotokromik etkinin kazandırılmasına yönelik çalışmalar yürütülmüştür. Sonraki aşamada TiO2 yapıları katı hal reaksiyonları ve sol-jel yöntemleri ile saf ve katkılı olarak üretilerek fotokromik etkiye sahip nanoboyutlu tozların sentezleme çalışmaları yapılmıştır. Üretilen malzemelerin fotokromik etkileri ve son ürün özellikleri, mikroyapısal ve optik karakterizasyon çalışmalarıyla etkin olarak belirlenmiştir.
Zrsio4-zro2-y2o3 ilaveli mgo-mgal2o4 ile mgo-feal2o4 kompozit refrakter malzemelerin mekanik özellikleri, ısıl şok ve korozyon davranışları
Yeni kompozit refrakter malzemeler: i) MgO-MgAl2O4'e değişen oranlarda ZrSiO4+Y2O3, ZrO2+Y2O3 ve hersinit ilaveleriyle; ve ayrıca ii) MgO-Hersinit'e farklı oranlarda spinel (MgAl2O4) ve zirkon (ZrSiO4) katkılarının ilave edilmesiyle üretilmiştir. Üretilen bu malzemelerin mekanik özellikleri, 500 °C ile 1000 °C'lerde ısıl şok direnci ve korozyon davranışları incelenmiş ve bu özellikleri etkileyen parametreler araştırılmıştır. Yoğunluk, relatif yoğunluk, açık gözenek, mukavemet, elastik modül, kırılma tokluğu, kırılma yüzey enerjisi, iş enerjisi, kritik hata boyutu, ortalama MgO tane boyutu değerleri ölçülmüştür, ve ısıl stres/şok parametreleri R, R''', R'''', Rst) ile ?WOF/?S oranları hesaplanmıştır. Korozyon testleri yapıldıktan sonra; kompozit refrakter malzemelerin penetrasyon mesafeleri ve yayılma alanları ölçülerek, korozyon dirençleri tespit edilmiştir. Ayrıca; yeni fazların oluşumları ve meydana gelen mikroyapısal değişiklikler, XRD ölçümleri ve SEM analizleri ile belirlenmiştir. i) MgO-MgAl2O4'e ZrSiO4+Y2O3, ZrO2+Y2O3 ve hersinit ilaveleriyle ve ii) MgO-hersinite spinel ve zirkon ilaveleriyle elde edilen malzemelerin: mekanik özelliklerinde, ısıl şok ve korozyon dirençlerinde önemli derecede iyileşmeler sağlanmıştır. Endüstriyel uygulamalarda servis ömrü daha uzun olabilecek yeni kompozit refrakter malzemelere ilave edilen bileşenlerin optimum miktarları tespit edilmiştir.
Yerli hammadde kullanımı ile çimento döner fırınları için manyezit-spinel refrakter geliştirilmesi
Bu çalışmada ilk olarak yurt dışından temin edilen sinter spinel yerine yerli hammadde kullanılarak sinter spinel üretilmiştir. Üretilen spinelin yoğunluk ve açık porozite ölçümleri gerçekleştirilmiş, mineralojik ve faz analizleri X-ışınları difraktometresi (XRD), mikroyapı incelemesi ise taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile yapılmıştır. İkinci olarak da çimento döner fırınlarının sinter bölgesinde kullanılan ve yurt dışından temin edilen refrakterlere alternatif refrakter tuğla, üretilen sinter spinel ve tamamıyla yerli hammaddeler kullanılarak üretilmiştir. Üretilen refrakterlere su emme, yoğunluk, gözenek miktarı, soğukta basma mukavemeti, ısıl genleşme, üç nokta eğme testleri uygulanmış ve korozyon davranışları incelenmiş ve bu özellikleri etkileyen parametreler araştırılmıştır. Refrakter numunelerin SEM incelemeleri yapılmıştır. Mukavemet, elastik modül, kırılma tokluğu, kırılma yüzey enerjisi, iş enerjisi değerleri ölçülmüş ve ısıl stres/şok parametreleri R, R''', R'''', Rst) ile γWOF/γ oranları hesaplanmıştır. Tamamen yerli hammaddeler kullanılarak çimento döner fırınlarının sinter bölgesi için uygun MgO-MgAl2O4 refrakter üretilmiştir.
Süperhidrofobik seramik yüzeylerin geliştirilmesi
Bu çalışmada, seramik malzemelerin üzerinde süperhidrofobik yüzeyler oluşturabilmek için, inorganik malzemeler kullanarak farklı morfolojiler üretilmiştir. Bir yüzeyin süperhidrofobik özellik gösterebilmesi için hem üzerinde mikrometre mertebesinde pürüzlülük, hem de doğal olarak hidrofobik olan malzemeden imal edilmiş olması gerekir. Su damlasının 150o'den büyük temas açısı yaptığı 10o'den düşük kayma açısına sahip yüzeyler olarak adlandırılırlar. Süperhidrofobik yüzeylerin ileri seviyedeki su itici özelliği sanayide ve günlük hayatta birçok uygulama alanı bulmaktadır. Çevreci özelliğe sahip, kendi kendini temizleme özelliğine sahip seramik yüzeylerin oluşturulması için mikro ve nano boyutta yüzey pürüzlülüğü sağlayacak toz morfolojilerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda, nano teknolojik öğütme sistemlerini kullanarak nano ve mikron boyutunda visker müllit kristalleri ve AlN tozlarının hidrolizi, oksidasyonu ve toz uygulamaları ile çeşitli yüzey morfolojileri oluşturulmuştur. Visker müllit kristalleri ve AlN tozları ile püskürtme ve daldırma yöntemleri ile seramik altlıklara uygulanan bu tozların yüzeylerinin hidrofobik malzeme ile modifiye edilmesi sonucunda 150o'nin üzerinde temas açıları elde edilmiştir. Visker müllit kristaller ile oluşturulan yüzeylerin aşınma dirençlerinin daha yüksek olduğu da görülmüştür.
Piezoelektrik malzemelerle enerji hasatı
Bu çalışmada mekanik titreşimlerden enerji üretmek amacıyla kullanılan zil tipi (cymbal) transdüser esaslı piezoelektrik enerji hasatı (PEH) ünitelerinin tasarım kriterleri irdelenmiştir. Öncelikle, yüksek enerji yoğunluklu piezoelektrik seramiklerin üretimi gerçekleştirilmiştir. Faz oluşumu X-ışınları kırınımı ile incelenmiş ve malzemenin piezoelektrik özelliklerini olumsuz etkileyen payroklor fazının oluşmasını engelleyecek süreç değişkenleri incelenmiştir. Üretilen seramik numunelerin mikro yapısı taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile incelenmiştir. Sonraki adım, yapıların titreşim frekansı ile örtüşmelerini sağlamak amacıyla transdüserlerin rezonans frekanslarını azaltmaktır. Bunun için yenilikçi bir metal kiriş tasarımı modeli oluşturulmuştur. Bu metal yapının matematik modeli Euler-Bernoulli kiriş teorisi kullanılarak, sonlu elemanlar modeli de ANSYS kodu kullanılarak oluşturulmuştur. Rezonans frekansının kiriş uzunluğuna ve uç kütlesine göre değişimi incelenmiştir. Sonraki aşamada zil tipi transdüserlerin enerji hasatı performansları değerlendirilmiştir. Son olarak, transdüserler metal kirişle birleştirilerek yeni bir PEH ünitesi oluşturulmuştur. Frekansın ve uç kütlesinin değişimine bağlı olarak transdüserlerin güç üretimi karakterize edilmiştir.
Production of graphene based materials and their potential applications
Graphene is a promising material for many applications due to its unique properties. However, properties and yield of graphene-based materials show variations depending on which production route is used. Therefore, an appropriate production method has to be preferred according to the requirements of a specific application. In this thesis study, graphene-based materials have been successfully produced by liquid phase exfoliation (LPE) and chemical vapor deposition (CVD), which are promising graphene production methods in terms of quality, scalability, cost and applicability of the produced material to relevant applications, and a fundamental understanding on graphene production has been developed. LPE route allows one to produce graphene-based materials at a large-scale for applications such as nanocomposites. The challenge of this method is to increase graphene concentration as much as possible while maintaining the quality of the graphene flakes. Therefore, a comparative study, at which three different graphite-based powders were investigated as starting materials for an effective exfoliation process in isopropyl alcohol (IPA), was performed. High concentration (1.1 mg/ml), few-layer (smaller than 5 layers) graphene-based dispersions were prepared by sonication in IPA within 90 min by utilizing a high surface area graphite nano-powder. This graphene-based material was then incorporated into Al2O3 matrix nanocomposites as a reinforcing/filler phase. Ceramic matrix nanocomposites which exhibit anisotropic mechanical, thermal and electrical properties have been successfully prepared by spark plasma sintering. On the other hand, large-area graphene films, which are promising for electronic applications, were synthesized via low-pressure CVD method over Cu-foils. The influence of ramping atmosphere and Cu foil characteristics on the impurity level, quality of the synthesized graphene films and their thickness uniformity was investigated. High quality CVD-grown graphene films with a significantly reduced disorder level were used for device fabrication and characterized in terms of their electrical resistance at room temperature as a function of gate voltage and transport property measurements in Quantum Hall Effect (QHE) regime (at low temperature and high magnetic field) by pulsed magnetic field experiments. The preliminary results confirmed that single layer graphene with a relatively high electronic mobility reaching up to 46500 cm2/Vs at room temperature was successfully produced.
Deney tasarımı yöntemi kullanılarak oksit oranlarının yer karosu özelliklerine etkisinin incelenmesi
Seramik sektörünün üretim maliyetleri içinde enerjinin payı, pişirim ve kurutma işlemlerindeki enerji tüketimi dikkate alındığında diğer sektörlere oranla oldukça yüksektir. Seramik üretim sürecinde pek çok değişken mevcuttur. Kompozisyon ve tasarımının, yer karosu bünyelerinin sinterleme davranışı ve mekanizmaları üzerine olan etkilerini bilmek endüstriyel, bilimsel, teknolojik ve ekonomik açıdan düşük sıcaklık ve/veya daha kısa zamanlarda sinterlenen yer karo bünye kompozisyonlarının hazırlanmasında faydalı olacaktır. Ancak ilgili değişkenlerin fazla sayıda olması her bir değişkenin istenen sınırlar içinde tutulmasını güçleştirmektedir. Bu çalışmada, çok faktörlü deney tasarımı kullanılarak Seger formulasyonundaki bileşenlerin çeşitli oranlarının (SiO2/Al2O3, Na2O/K2O, MgO/CaO) yer karosu hızlı pişiriminde yapı özellik ilişkileri araştırılmıştır. 2132 faktöriyel deney tasarımı uygulanarak 3 ana faktörün ve birbirleriyle etkileşimlerinin yer karosu reçetelerinden üretilen numunelerde; % su emme, % toplam küçülme, ham mukavemet ve pişmiş mukavemet üzerine etkileri incelenmiştir. Örneklerin minerolojik ve faz analizleri X-ışınları difraktometresi (XRD) ve Rietveld faz analiz metodu kullanılarak, mikroyapı incelemesi taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile yapılmıştır. Sonuçlar MINITAB 13.20 istatistiksel paket programı ile analiz edilmiştir. Nihai özellikler üzerinde etkili olan faktörlerin ana faktörler olduğu, etkileşim faktörlerinin çok fazla etkili olmadığı tespit edilmiştir.