Dicle University
Discipline

Electrical and Electronics Engineering

Dicle University

1,711

Archived Theses

1

DOIs Assigned

0%

DOI Rate

Discipline

50 Theses
Master'sOpen AccessTR

İşlemcilerde düşük güç tüketimine yönelik yöntemler

Üniversitesi :TOBB Ekonomi ve Teknoloji ÜniversitesiEnstitüsü :Fen BilimleriAnabilim Dalı :Elektrik ve Elektronik Mühendisliğ igTez Danışmanıs :Doç. Dr. M. Önder EFETez Türü ve Tarihi :Yüksek Lisans - Haziran 2007Y. Sinan HANAY˙ş ˙ ˙˙ ˙ISLEMCILERDE DÜSÜK GÜÇ TÜKETIMINE YÖNELIK YÖNTEMLERşÖZETBu tez mikroiş lemcilerde düşük güç tüketimine yönelik bazı yöntemler önerip, onlarıs sayrıntılı bir sekilde inceleyip ele almaktadır. Günümüzde daha yüksek işlem gücüneş stalep sürerken aynı zamanda daha düşük güç tüketimi de istenmektedir. Mooresyasasına göre 18 ayda bir, birim tümleşik devreye sığ dırılabilecek transistör sayısıs g2 katına çıkmaktadır. Bu işlemcilerin üstel olarak hızlanmasına olanak verirken,sdiğ er taraftan işlemcilerin daha yüksek frekanslarda çalışması tükettiğ i gücü deg s s gartırmaktadır. Dolayısıyla işlemcilerde güç tüketimine yönelik yeni yöntemleresihtiyaç duyulmaktadır. Genel olarak iki teknik öne sürülecektir; mikroişlemcilerdesdar değ erlerin açığ a çıkarılıp kullanılması ve hızlı karşılaştırıcı devre yapılarınıng g sskullanılması. Mikroişlemcilerde, dar değ erlerin varlığ ından faydalanarak güç tüke-s g gtiminin %36 oranında azaltıldığ ı gösterilecektir. Bu yöntem işlemcilerde üretilen veg stüketilen değ erlerin yazmaç genişliğ inden daha dar bir sekilde ifade edilebilmesineg sg şdayanır. Dar değ erler sayesinde işlemci yazmaçlarının üst kısımları kapatılarak, bug skısımların tükettiğ i durağ an güç azaltılmış olur. Çeşitli denek programlarla idealg g s syazmaç genişliğ i saptanıp bunun kullanılmasıyla elde edilecek güçten kazanım ortayasgkonacaktır. Buna ek olarak, dar değ erlerden faydalanılarak yazmaçlarda hatalaragkarşı önerilen hızlı bir sekilde değ er eşitliğ i üretme yönteminden bahsedilecektir.s ş g sgSon olarak da, güç kesintisi uygulayan uyku transistörlü devrelerin uyanma zamanınıbelirleme süresinin kısaltılması için devrelerin polinomlarla modellenmesi önerilecek,ve sonuçlar sunulacaktır.Anahtar Kelimeler: Mikroişlemciler, Düşük Güç Tüketimis siv

Yusuf Sinan Hanay
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2007
00
Master'sOpen AccessTR

Optik fiberlerde dejenere dört dalga karışımı ve kuvantum gürültüsü analizi

Parametrik amfiler ve osilatörler teorik olarak uzun süredir araştırılan bir alan olsa da, fiberler kullanılarak yapılan parametrik amfiler daha yeni yeni dikkat çekmeye başlamıştır. Bu tezde, fiberlerde görülen doğrusal olmayan davranışlar genel olarak anlatılmış ve bu davranışların uygulamalarından olan parametrik yükseltme ve parametrik osilasyon işlemleri incelenmiştir. Optik fiberlerde parametrik işlemin kaynağı dört dalga karışımıdır. Dört dalga karışımında dejenere ve dejenere olmayan durumlar için klasik bağlaşık alan denklemleri çıkarılıp, dejenere durum için bağlaşık denklemler normalize edilip sayısal olarak çözümlemesi yapılmıştır. Bu denklemlerin analiz sonuçları kullanılarak, dejenere dört dalga karışımını kullanan fiber optik parametrik amfi ve osilatörlerde kuvantum gürültüsü analizi yapıldıktan sonra hem amfilerde hem de osilatörlerde genlik sıkıştırması olan bölgeler bulunduğu sayısal olarak gösterilmiştir.

Fiber optikKuantum istatistiği
Halil Volkan Hünerli
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2009
00
Master'sOpen AccessTR

Dönerkanat tipinde bir insansız hava aracının tasarımı, modellenmesi ve kontrolü

Bu tez çalışması dönerkanat tipinde bir insansız hava aracının modellenmesini,tasarımını ve kontrolünü ele almaktadır. Dönerkanat dinamik modeli Newton-Euleryöntemi yardımıyla türetilmiş ve model katsayıları gerçek zamanlı sistem temelalınarak hesaplanmıştır. İnsansız hava aracı uygulamalarında önemli bir yere sahipolan eyleyici itki dinamikleri sınırlı güç koşulları altında ayrıntılı şekildeincelenmiştir. İtki modelleme işlemi fırçasız doğru akım motoru (FDAM) tarafındantüketilen güç nedeniyle meydana gelen batarya gerilim düşümünü ve modülasyonubertaraf etmek, eyleyici ayırıcı özelliklerini dönerkanat dinamik sistemine yansıtmayıamaçlamaktadır. Geçici ve sürekli rejimde eyleyicilerin gösterdiği davranış,parametreleri Levenberg-Marquardt en iyileme yöntemi tarafından ayarlanan yapaysinir ağı (YSA) yardımıyla ifade edilmektedir. Dönerkanat üzerinde kontroluygulamaları benzetim ve gerçek zamanlı olmak üzere iki farklı şekildegerçekleştirilmektedir. Benzetim çalışmaları esnasında kontrol yöntemleriyle berabertüretilen dönerkanat dinamik modelinin ve YSA tabanlı eyleyici modelinindoğruluğu da gerçek zamanlı uygulamalar öncesi sınanmıştır. Sırasıyla oransalintegral ve türevsel (PID) kontrol yöntemi, kayan kipli denetim (KKD) yöntemi,geriadımlamalı kontrol yöntemi ve geribesleme ile doğrusallaştırmayla kontrolyöntemleri irdelenmiş; gezinge takip performansı, kontrol sinyallerininuygulanabilirliği ve geçici tepkilerinin uygunluğu açısından karşılaştırmalıdeğerlendirilmeleri yapılmıştır. Gerçek zamanlı uygulamalarda ise benzetimçalışmaları uygulanan PID ve KKD yöntemleri seçilmiş ve aracın kararlılığınıkoruyarak istenilen yörüngede kalması sağlanmaya çalışılmıştır. Gerçek zamanlıuygulamalarda ayrıca karşılaşılan donanımsal sorunların üstesinden nasıl gelindiğianlatılmıştır.

Mert Önkol
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2010
00
Master'sOpen AccessTR

Kablosuz algılayıcı ağlarda bağlantı sayısının sınırlandırılmasının ağ ömrü üzerindeki etkilerinin incelenmesi

Kablosuz algılayıcı ağlar, en az bir baz istasyonundan ve algılayıcıları vasıtasıylaortamdan ürettikleri veriyi baz istasyonuna iletmekle görevli çok sayıda düğümdenolusan ağlardır. Enerji gereksinimlerini bataryalarından karsılayan bu düğümler,genellikle sarj etmenin mümkün olmadığı ve uzun süre hizmet vermesi beklenenortamlarda çalısmaktadırlar. Dolayısıyla enerji verimliliği, uzun ağ ömrü sağladığı içinçok büyük önem arz etmektedir. Kablosuz algılayıcı ağlarda ağ ömrünün eniyilenmesi,düğümlerin enerjilerini dengeli bir tarzda tüketmesi ile mümkün olmaktadır. Dengelienerji tüketimi de düğümlerin verilerini baska düğümler üzerinden, onları röle olarakkullanarak, baz istasyonuna ulastırmalarını gerektirmektedir. Bunun sonucu olarak bazıdüğümler çok fazla sayıda düğümden veri almakta ve bazıları da çok fazla sayıdadüğüme veri göndermektedirler. Bu durum, pratik uygulamalarda ağ karmasıklığınasebep olması ve büyük rotalama tabloları gerektirmesi nedeniyle istenilmemektedir. Buçalısmada, öncelikle bir doğrusal programlama altyapısı kullanılarak, ağ ömrününoptimal değerinde, düğümlerin verilerini dağıtma karakteristiği incelenmistir. Dahasonra ise bir tamsayı-doğrusal programlama modeli kullanılarak, ulasılabilecek en uzunağ ömrünün, düğümlerin olusturdukları giris ve çıkıs bağlantı sayısınınsınırlandırılmasıyla nasıl etkilendiği irdelenmistir.

Mehmet Burak Akgün
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2010
00
Master'sOpen AccessTR

Yapay potansiyel fonksiyonlar ve panel metodu kullanarak robot dizilim kontrolü ve seyrüseferi

Bu tez çalışmasında, potansiyel akış hesaplamaları robot sürülerine çarpışmasız seyrüsefer algoritması geliştirmek için kullanılmıştır. Akışkanlar mekaniğinde iyi bilinen, sıkıştırılmayan viskoz olmayan potansiyel akış genel denklemlerini akışın yüzeyine paralel olma koşulunu sağlayarak çözen panel metodu kullanılarak, sürü erkinleri için hedefe giden güvenli yollar bulunmaktadır. Ayrıca, yapay potansiyel fonksiyonları robot sürüsünün önceden belirlenmiş bir geometrik şekli koruması için kullanılmaktadır. İki tür algoritma geliştirilmiştir, çevrimdışı ve çevrimiçi algoritmalar. Çevrimdışı algoritmada, ortamın haritasının önceden bilindiği kabul ederek geliştirilmiştir ve deneyler karmaşık engeller içeren ortamda e-puck küçük robotlar kullanılarak yapılmıştır. Çevrimiçi algoritmada ortamda bulunan engelleri algılamak için lazer algılayıcı ile donatılmış üç adet kheperaIII gezgin robot kullanılmıştır. Daha sonra, karmaşık şekilli rijit cisimler etrafındaki potansiyel akış tabanlı çizgilerini hesaplamak için gerçek zamanlı panel metodu kullanılarak, robotları hedef noktasına götüren güvenli yolları bulmuştur. Robot sürüsünün önceden belirlenmiş bir geometrik şekli koruması için yapay potansiyel fonksiyonlar kullanılmıştır. Potansiyel akış algoritmalar hedefe doğru düzgün yollar ile seyrüseferi sağlar. Çevrimdışı algoritma ortamda olan değişiklikleri algılayabildiği için gerçek zamanda değişen ortamlarda da kullanılabilir. Son olarak, algoritmadaki hataları azaltmak için bağıl konumlandırmaya dayalı bir yöntem kullanılmıştır.

Akışkanlar dinamiğiPanellerPotansiyel akım+3
Abdel-razzak Merheb
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2010
00
Master'sOpen AccessTR

Dönerkanat tipinde bir insansız hava aracının görüntü tabanlı kontrolü

İnsansız hava araçlarından alınan görüntülerde video tabanlı uygulama geliştirme araştırmacılar tarafından yaygın bir şekilde tercih edilmektedir ve havadan alınan görüntüler kullanılarak gözetleme ve yöngüdüm üzerine yapılan çalışmalarda karşılaşılan problemler bu konuları ilgi odağı haline getirmiştir. İnsansız hava araçlarına duyulan ihtiyacın giderek artmasından ötürü bu tez çalışmasında dinamik modeli kullanılan dönerkanat tipindeki bir insansız hava aracının Google Earth® üç boyutlu sanal ortamında engellere çarpmadan belirlenen başlangıç noktalarından hedef noktalarına otonom olarak ulaşabilmesi amacıyla uygulamalar yapılmıştır. Dönerkanat yöngüdümünün gerçeklenmesi öncesinde havadan yeri gözetleyen kameradan alınan görüntüdeki nesnelerin sınıflandırılması yapılmaya çalışılmıştır. Basit arka plan farkı ve yerel eşik değeri yöntemleri kullanılarak arka plandan ayrıştırılan nesnelerin istatistiksel özellikleri çıkartılmış ve yapay sinir ağları ile iki farklı destek vektör makinesi kullanılarak örüntülerin araç olup olmadığı belirlenmiştir. Yapılan karşılaştırmalı testler sonucunda destek vektör makinelerinin yapay sinir ağlarına nazaran daha güvenilir sonuçlar ortaya koyduğu görülmüştür. Yapılan ikinci çalışmada dinamik modeli bilinen dönerkanat tipindeki İHA Google Earth® üç boyutlu sanal ortamında sınırlı bir arama alanı içerisinde uçurulmuş ve ölçekten bağımsız özellik dönüşümü tekniği kullanılarak hedefin konumu bulunmaya çalışılmıştır. Hedef alanının tespit edilmesinin ardından hedef bir süre gözetlendikten sonra ilgili alana dönerkanatın inişi yapılmıştır. Son çalışmada ise Google Earth® 3D sanal ortamında binaların arasında dönerkanatın başlangıç noktasından farklı hedef noktalarına herhangi bir ön bilgi olmadan ulaşması amaçlanmıştır. Optik akış yöntemi kullanılarak yapılan çalışmada dönerkanatın engellerden uzak olarak uçuşu sağlanmış ve hedef noktasına ulaşabilmek için gerekli dönüşler görüntü bilgisinden faydalanarak belirlenmiştir. Sonuçlar sistemin yüksek başarımını ortaya koymuştur.

Aydın Eresen
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2010
00
Master'sOpen AccessTR

Eeg sinyallerinin epilepsi durumunun model-tabanlı spektral analiz teknikleri ile belirlenmesi

Elektroensefalografi (EEG), beynin elektriksel aktivitesini yansıtan önemli bir sinyaldir. Birçok beyin hastalığının teşhisinde yararlı bilgiler sağlamaktadır ve teşhisinde önemli olduğu hastalıklardan biri de epilepsi hastalığıdır. Bu tez çalışmasında, sinyallerin spektral analizinde geniş yer alan model tabanlı sinyal işleme yöntemlerinden özbağlaşımlı yöntem?AR kullanılmıştır. AR yöntemi özellikle dar bantlı olan sinyalleri daha iyi karakterize edebilmesi ve keskin tepelere sahip spektrumları daha iyi tahmin edebilmesi, aynı zamanda doğrusal işlemler içerdiği için kolay hesaplanabilen kestirim yöntemlerine sahip olması sebebiyle sıkça tercih edilen bir yöntemdir. Epilepsi hastası ve hastalıklı olmayan (kontrol) bireylerden alınan EEG sinyalleri AR yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Epilepsi hastası olan ve hastalıklı olmayan (kontrol) bireylere ait EEG kayıtlarının güç yoğunluk spektrumlarının kestirimleri Yule-Walker ve Burg yöntemleri kullanılarak hesaplanmıştır. Epileptik ve Epileptik olmayan EEG verilerinin ayrımının yapılabilmesi için öznitelik çıkarmak oldukça önemlidir. Bu amaçla Epileptik ve Epileptik olmayan EEG sinyallerinin öznitelikleri güç yoğunluk spektrumlarından çıkarılmıştır ve öznitelik çıkarılması açısından Yule-Walker ve Burg yöntemlerinin başarısı incelenmiştir. Model tabanlı yöntemlerde güç yoğunluk spektrumunun doğru tahmin edilebilmesi, model derecesinin uygun bir biçimde seçilmesiyle mümkündür. Bu sebeple, kullanılan AR yönteminin model derecesini belirlemek üzere AIC (Akaike's Information Criterion), MDL (Minimum Description Length ), FPE (Akaike's Final Prediction Error), CAT (Parzen's Criterion of Autoregressive Transfer function), BIC (Bayesian Information Criterion) ve KIC (Kullback Information Criterion) yöntemleri kullanılmıştır. Model derecesi belirlemede kullanılan yöntemlerin, Yule-Walker ve Burg yöntemleri için başarısı incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre model derecesi belirleme ve öznitelik çıkarma başarısının kullanılan EEG verisine bağımlı olarak değiştiği gözlenmiştir. Her EEG veri seti için her bir yöntemin başarısı yorumlanmıştır.

Sabahat Duran
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2010
00
Master'sOpen AccessTR

Eeg sinyallerinin analizinde performansı yüksek olan dalgacık tipinin belirlenmesi

Beynin sinirsel faaliyeti sonucu elde edilen biyoelektrik işaretlere Elektroensefalogram (EEG) adı verilir. EEG sinyali, epilepsi gibi çeşitli sinir hastalıklarının teşhisi ve araştırılmasında önemli rol oynayan, beyinsel aktiviteler hakkında önemli bilgi sağlayan non invasif (yüzeyden) bir yöntemdir. EEG sinyalleri, alfa, beta, teta, delta ve gama olmak üzere 5 adet frekans bandı içeren belli bir dalga şekline sahip olmayan sinyallerdir. Spektral analiz yöntemleri ile EEG sinyallerinden bilgi çıkarılması teşhise yardımcı olmaktadır. Epileptik nöbet beyindeki hücrelerin kontrol edilemeyen, ani, aşırı ve anormal deşarjlarına bağlı olarak ortaya çıkan bir durumdur. Epilepsi nöbetleri beklenmeyen elektriksel uyarı olarak da düşünülebilir. Bu çalışmada, sağlıklı insanlara ve epilepsi hastalarına ait EEG sinyallerinin spektral analizi, EEG gibi durağan olmayan sinyallerin analizinde oldukça başarılı olması sebebiyle ayrık dalgacık yöntemi (ADD) ile yapılmıştır. Üzerinde çalışılan EEG sinyallerinin dalgacık ayrışımında ayrışım seviyesi 6 olarak alınmıştır. Ayrıntılı ve yaklaşık dalgacık katsayıları, 6 ayrıntılı ve 1 yaklaşık alt band üzerinden hesaplanmıştır. Dalgacık katsayıları EEG sinyallerini tanımlayan öznitelikleri vermektedir. EEG sinyallerinin ayrık dalgacık dönüşümü ile analizinde Daubechies, Coiflet, Symmlet, ayrık Meyer gibi farklı dalgacık tipleri kullanılmıştır. Bu analizlerde epileptik EEG sinyallerinin tespitinde herbir dalgacığın başarı oranı değişim göstermektedir. Çalışmanın sonucunda yapılan analizler ile elde edilen bulgulara göre en iyi performansı gösteren dalgacık tipi ve derecesi belirlenmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak sağlıklı ve epileptik EEG kayıtları arasındaki ayrımı en iyi gösteren dalgacık tipi Daubechies ve derecesi 44 olarak bulunmuştur. Dalgacık katsayılarını belirlemek ve bu katsayıların çeşitli istatiksel hesaplamalarını yapmak için Matlab yazılımı kullanılmıştır.

Merve Yasemen Türkoğlu
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2011
00
Master'sOpen AccessTR

Basamak Frekanslı Yere İşleyen Radar (GPR) için seyreklik tabanlı hızlı yer altı görüntüleme yöntemindeki problemlere çözümler

Basamak Frekanslı Yere İşleyen Radarlar (SF-GPR) ile az sayıda rastgele frekans ölçümü gerektiren Sıkıştırılmış Algılama (CS) tabanlı görüntüleme yöntemi kullanılarak hedef uzayının görüntüsü oluşturulabilmektedir. Bu yöntem veri toplama zamanını fazlasıyla düşürmesine rağmen görüntülemede çok süre harcamaktadır. CS tabanlı görüntüleme yöntemine alternatif olarak daha hızlı bir yöntem olan Dik Eşleme Takibi (OMP) yöntemi önerilmiştir. OMP ile çok daha hızlı bir şekilde benzer görüntüler elde edilebilmiştir. Ayrıca, seyreklik tabanlı yeraltı görüntüleme yöntemleri yeryüzü yansımalarını toplanan GPR verisinden çıkartmamaktadır. Frekans düzleminde az ve rastgele ölçüm alındığı için yeryüzünden yansıyan sinyallerintoplanan GPR verisinden çıkartılması için kullanılan standart yöntemler direkt uygulanamamaktadır. Az ve rastgele ölçüm alındığı zaman yeryüzünden yansıyansinyalleri frekans alanında GPR verisinden çıkartabilen biryöntem geliştirilmiş ve bazı bilinen yöntemlerle performansıkarşılaştırılmıştır. Son olarak dalganın yeraltındaki gerçek hızı ile varsayılan yayılım hızı arasındaki uyumsuzluğun ve hedef pozisyonlarının ızgara noktalarında olmamasının CS tabanlı görüntüleme yönteminin performansına etkileri analiz edilmiş ve bazı olası çözümler önerilmiştir. Geliştirilen OMP tabanlı yöntemle hedef pozisyonlarının doğru şekilde bulunabildiği gösterilmiştir.

Izgara
Mehmet Ali Çağrı Tuncer
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2011
00
Master'sOpen AccessTR

Özgün fotonik dalga kılavuzlarının ışığın hızını yavaşlatmak gayesiyle tasarımı ve bu tasarımların biyosensör alanına uyarlanması

Son yılların popüler konuları arasında yer alan fotonik kristallerle ilgili dünya genelinde birçok araştırmacı tarafından araştırmalar yapılmaktadır. Işığın hızı, yönü, fazı gibi özelliklerinin değiştirilebildiği fotonik kristaller bu özellikleri sayesinde haberleşme, tıp alanı, elektronik devreler gibi bir çok alanda kullanılmaya uygundurlar. Günümüzdeki elektronik elemanlardan ısınma probleminin olmaması, çok daha hızlı veri iletişiminin gerçekleştirilmesi, oda sıcaklığında çalışabilmeleri ve çok küçük boyutlara sahip olmaları gibi birçok üstün özelliğe sahip olan fotonik kristallerin gelecekte elektronik elemanların yerini alması bekleniyor.Bu tez çalışmasında, kare ve üçgen örgü yapısındaki fotonik kristallerin özellikleri sonlu farklar zaman düzlemi (FDTD) metodu ve düzlemsel dalga açılım metodu (PWEM) kullanılarak incelenmiştir. Kare örgü fotonik kristal ortasına çift taraflı simetrik oluklu dielektrik levha yerleştirilmiştir. Oluşturulan yapının bant diyagramında bulunan keskin rezonans özelliği kullanılarak belli bir frekanstaki tek mod profiline sahip ışığın yerelleşmesi sağlanmıştır. Yapının pratikte kullanılabilmesi için çift modu tek moda dönüştüren bir yapı yapının tek tarafında bulunan oluk yarıçapları değiştirilerek oluşturulmuştur. Çalışmanın başka bir aşamasında kare örgü yapısında fotonik kristal ortasına tek tarafı oluklu fotonik kristal yerleştirilmiş yapının özellikleri analiz edilmiştir. Yapılan analizlerle yapının küçük yasaklı bant aralığının olduğu görülmüştür. Buna bağlı olarak iletim bandında 4nm gibi dar bir dalga boyu aralığında 30 dB düşüşün olduğu gözlenmiştir. Ortaya çıkan bu özelliklerle oluşturulan yapının farklı oluk yarıçap değerleri için farklı frekans aralıklarını doğru bir şekilde ayırabilmektedir. Barındırdığı bu özellikleri sayesinde yapının DEMUX olarak tasarlanabileceği gösterilmiştir. Yukarıdakilere ilave olarak yaptığımız bir çalışmada ise üçgen örgü fotonik kristal kullanılarak dalga kılavuzu komşuluğundaki ve zemin üzerindeki hava boşluk yarıçap parametreleri taranmıştır. Yapılan çalışmayla yüksek grup hızı, düşük grup hızı dağılımı ve yüksek bant genişliğine sahip yapı tasarlanması için bir yol gösterilmiştir. Analizler sonucunda dalga kılavuzu komşuluğundaki ve diğer hava boşlularının yüksek yarıçap değerlerinde grup indeksi ile bant genişliği çarpım değeri 0.30 değerine kadar yükseltilmiştir.

Fotonik kristaller
Lokman Ayas
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2011
00
Master'sOpen AccessTR

SRAM tabanlı cihazlarda 2-boyutlu EG-LDPC kodlarından yararlanılarak uzay'ın radyasyon ortamından kaynaklanan geçici hatalara karşı koruma sağlanması

Bu tez çalışmasında uzay sistemleri elektronik donanımlarında yer alan SRAM tabanlı belleklerde uzayın radyasyon ortamı nedeniyle görülebilecek geçici hatalara karşı korunma sağlayan yeni yöntemler önerilmektedir. Öncelikle hataların SRAM bellek yongaları ve SRAM tabanlı FPGA'ler üzerindeki etkilerini, hata özellik ve yapılarını gösterilecektir. Daha sonra hata özellikleri göz önünde bulundurularak hata etkilerini düzeltecek etkin yöntemler sunulacaktır. Önerilen çözüm, EG-LDPC kodları temel alınarak 2-boyutlu bir kod yapısı oluşturulması ve verinin kodlanarak SRAM belleklerde saklanmasıdır. Bahsi geçen 2-boyutlu kod yapıları sayesinde SRAM belleklerde saklanan veri veya FPGA yapılandırma belleğinin içeriklerinde görülen hataların etkileri ortadan kaldırılmıştır. Benzer amaçla kullanılan kod yapılarıyla karşılaştırıldığında; bu çalışmada önerilen kod yapısının daha yüksek hata tespit ve düzeltme kapasitesine sahip olduğu görülmüştür. Aynı zamanda, elde edilen kod çözücüler, EG-LDPC kodlarının donanımla gerçeklenmeye çok uygun olması nedeniyle düşük gecikmeye sahiptir ve daha az karmaşıktır.

Bellek hatalarıHata düzeltme kodlarıRadyasyon etkileri
Mustafa Demirci
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2013
00
Master'sOpen AccessTR

Kablosuz algılayıcı ağlarda atlama sayısını kısıtlamanın yaşam süresi üzerine etkileri

Kablosuz Algılayıcı Ağlar (KAA), bulundukları ortamdaki çeşitli olayların ölçümlerini yapan ve verilerinin bir merkezde toplandığı ağlardır. KAA?lar su kaynakları ve ormanların korunmasında, askeri uygulamalarda, sağlık sektöründe, doğa olaylarının tahmininde, canlıların doğal ortamlarında izlenmesinde kullanılabilir. KAA ölçüm yapabilen algılayıcı düğümlerden ve verilerin toplandığı baz istasyonlarından oluşur. Algılayıcı düğümler enerjilerini dahili bataryalarından sağlarlar. Düğümlerin bulundukları ortamların koşullarından dolayı bataryalarını değiştirmek çoğu zaman mümkün olmaz. Bu nedenle düğümlerin yaşam süreleri bataryalarında bulunan enerjileri bitinceye kadardır. Tüm ağın yaşam süresini en uzun yapabilmek için düğümler enerjilerini en verimli biçimde kullanmalıdır. Düğümler baz istasyonuna ürettikleri verileri doğrudan (tek atlamalı) veya diğer düğümleri röle olarak kullanarak çok atlamalı şekilde ulaştırabilirler. Enerjilerinin büyük kısmını kablosuz olarak veri göndermek için kullanan düğümler, enerjilerini daha verimli kullanmak için en yakındaki düğüme veri göndererek baz istasyonu ile iletişim sağlamaya çalışacaktır. Bu durumda ağda yapılan toplam atlama sayısı artacaktır. Ağın yaşam süresi en uzun olurken toplam atlama sayısı da çok fazla olacaktır. Toplam atlama sayısının artışı bir kablosuz algılayıcı ağ için önemli olan gecikme, gürbüzlük, karmaşıklık, girişim, güvenlik, servis kalitesi gibi değişkenleri olumsuz etkileyecektir. Bu çalışmada yaşam süresini en uzun yaparken atlama sayısını belirli değerlerin altında tutmak hedeflenmiştir. İlk kısımda toplam atlama sayısı en düşük olduğu değerinden kademeli olarak artacak bir şekilde kısıtlanırken yaşam süresi en uzun yapılmaya çalışılmıştır. İkinci kısımda ise en uzun yaşam süresinin belirli değerlerine ulaşmak için gereken en düşük atlama sayıları analiz edilmiştir. Çalışmada tüm ağ bir en iyileme problemi olarak modellenmiş ve Karışık Tamsayılı Programlama (KTP) ile çözümlenmiştir. Sonuçlarda, en uzun yaşam süresi ve en küçük atlama sayısı arasında optimum bir nokta önerilmiştir.

Enerji optimizasyon modeliKablosuz ağlar
Murat Temiz
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2013
00
Master'sOpen AccessTR

Fonksiyonel fotonik kristal aygıt tasarımları

Fotonik kristaller kullanılarak birçok alanda uygulanabilir aygıt tasarımları yapılabilmektedir. Bu tez çalışmasında, farklı tasarıma sahip kare örgü fotonik kristaller kullanılarak entegre optikte kullanılabilecek çeşitli cihazlar önerilmiştir. İlk olarak fotonik kristal yapıda asimetrik ışık iletiminin deneysel ve numerik sonuçları sunulmuştur. Fotonik kristal birim hücrelerinin pozisyonlarının değiştirilmesi ile asimetrik ışık yayılımı elde edilmiştir. Dalga kılavuzunun çıkışında toplanan güç miktarı, ileri ve geri yayılma yönünde birbirinden farklı olmuştur. Çalışmada ayrıca gökkuşağı yakalama olarak adlandırılan başka bir fotonik kristal uygulaması da araştırılmıştır. Yeni tasarlanmış iki boyutlu fotonik yapıda gökkuşağı yakalama olayı nümerik sonuçlarla incelenmiştir. Yapı parametreleri ayarlanarak ışığın yapı içerisinde hapsolması sağlanmıştır. Geniş bantlı elektromanyetik dalga hapsolması için her birim hücrenin yapı içerisindeki konumu ve dielektrik doluluk oranı düzgün bir şekilde ayarlanmıştır. Önerilen yapının tamamen geçirgen dielektrik malzemeden oluşması efektif kırılma indisinin pozisyona bağlı olarak değişmesi ile farklı elektromanyetik bölgelerdeki ışığın hapsolmasını sağlanmıştır. Bu çalışmalara ek olarak tezde dereceli kırılma indisine sahip fotonik kristal yapı kullanılarak dalga boyu seçici bir ortam tasarlanmıştır. Hiperbolik sekant indeks profiline sahip tasarımda farklı dalga boyları farklı yollar izleyerek x-ekseni doğrultusunda yapıyı farklı pozisyonlarda terk etmiştir. Bu durum dalga boyu seçici ortam tasarımı için derecelendirilmiş kırılma indisine sahip fotonik kristallerin kullanılabildiğini göstermiştir.

Döne Yılmaz
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2013
00
Master'sOpen AccessTR

Kablosuz algılayıcı ağlarda haberleşme/hesaplama ödünleşmesi: Düğüm-seviye ve ağ-seviye stratejilerinin karşılaştırması

Tipik bir kablosuz algılayıcı ağdaki (KAA) düğümlerin kısıtlı batarya gücüne sahip olması nedeniyle ağ ömrünün eniyilenmesi için, düğümlerden toplanan verinin baz istasyonuna efektif bir enerji çözümü ile iletilmesi gerekir. Baz istasyonuna iletilen verinin miktarı genellikle düğümler üzerinde gerçekleştirilen yerel işlem miktarına bağlıdır. Bazı durumlarda yerel işlem için harcanan enerji, haberleşme için harcanan enerjiden fazla olurken, bazı durumlarda ise bu durumun tam tersi bir durum söz konusu olabilir. Bu analiz ağ-seviyesinde, yani KAA'daki tüm düğümlerin tek bir algoritma kullanması durumunda, incelenebilirken düğüm-seviyesinde de, yani farklı düğümlerin farklı algoritma kullanması durumunda, incelenebilir. Bu tez çalışmasında, ağ tasarımcıların yukarıda bahsedilen ödünleşmeyi etkili bir şekilde kullanabilmesi adına, düğüm-seviye stratejisini incelemek için özgün bir Karışık Tamsayılı Doğrusal Programlama (KTDP) modeli tasarlanmıştır. Yapılan analizler sonucu düğüm-seviye stratejisi ile ağ ömrünün, ağ-seviye stratejisine göre %22.50 kadar arttırılabileceği gözlenmiştir. Ayrıca, bu çalışmada KTDP modelinin getirdiği hesaplama zorluğunun etkisini azaltmak adına polinom zamanlı sezgisel bir yöntem geliştirilmiştir. Sezgisel yöntem ve KTDP yöntemleri ile elde edilen ağ ömür değerleri arasındaki farkın %1.29'dan daha az olduğu görülmüştür.

Hüseyin Uğur Yıldız
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2013
00
Master'sOpen AccessTR

Yüksek genlikli odaklı ultrason transdüser dizinine verilecek fazların MR görüntüleri yardımı ile oluşturulması

Günümüzde, yüksek genlikli odaklı ultrason (HIFU) doku ısıtma, doku yakma, kan pıhtılaştırma ve taş kırma gibi pek çok uygulamada kullanılmakta ve önemi her geçen gün artmaktadır. HIFU uygulamalarında karşılaşılan önemli problemlerden biri faz hataları nedeni ile odak noktasının kayması ve dağılmasıdır. Homojen ortamlarda herhangi bir noktaya doğru bir şekilde odaklamak için ultrasonik transdüser elemanlarına uygulanacak fazlar kesin olarak hesaplanabilir. Fakat insan vücudu gibi homojen olmayan ortamlarda dokular arası ses hızı farklılıkları faz hatalarına sebep olur. Transdüser dizini ile hedef nokta arasında bulunan dokunun her bir noktasındaki ses hızlarını bilmemiz durumunda bu faz hatalarının oluşması engellenebilir. Manyetik Rezonans (MR) görüntüleri bize dokudaki ses hızı ile ilgili bilgileri sağlayabilir ve bu sayede MR güdümlü Isıl tedavi (MRgFUS) sürecinde bu faz hatalarının olması engellenerek bu süreç hızlandırılabilinir. Bu çalışmada MR görüntülerinden dokudaki su ve yağ ağırlıkları belirlenerek dokunun ses hızının bulunmasına çalışılmış ve bulunan ses hızları ile yaratılan ortamlarda ters yayılım methodu ve sesin kırılmadığı varsayımı ile çeşitli denemeler yapılarak istenilen hedef noktası için transdüser dizinine verilmesi gereken fazlar başarı ile hesaplanmıştır.

Serkan Aykul
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2013
00
Master'sOpen AccessTR

Yüksek genlikli odaklı ultrason uygulamaları için sürüş elektroniği dizini geliştirilmesi

Yüksek genlikli odaklı ultrason çalışmaları günümüzde ısıl doku tedavisi, kan pıhtılaştırması, hücrelere ilaç aktarımı gibi konularda kullanılmaktadır. HIFU, belirlenen bölgedeki dokunun yakılması, etraftaki dokulara zarar verilmemesi sebebiyle son yıllarda özellikle kanser tedavisi ile anılır hale gelmiştir. HIFU tedavileri genellikle sabit bir noktaya odaklama yapan tekli ultrason transdüseri yerine elektronik odaklama ve tarama yapabilen ultrason transdüser dizinleri tarafından yapılır. HIFU?nun önemli bir bölümü de her bir dizin elemanını bağımsız olarak sürebilecek, yeterli gücü verebilecek ve yeterli faz çözünürlüğünü sağlayabilecek elektronik sürücü devresidir, bu sayede HIFU odaklama ve yönlendirme yapabilmektedir. HIFU tedavisi için görüntü rehberlik yöntemlerinin kullanılması gerekmektedir ve bunun için günümüzde ultrason rehberlik ve manyetik rezonans rehberlik yöntemleri kullanılmaktadır. Yüksek görüntü kalitesi ve ısıl görüntüleme yapabilmesi sebebiyle MR rehberlik yöntemi tercih edilmektedir. Pahalı olmasına yanı sıra MR rehberlik yöntemi aynı zamanda HIFU transdüserinin ve elektronik sürücüsünün MR ile uyumlu olması şartını gerektirir. MR rehberlik yöntemi ısıl tedavilerde odaklanan noktanın yer bilgisini gerçek zamana yakın verebilmektedir. Bu geri bildirim daha sonra elektronik sürücü devresini kontrol etmek için kullanılmaktadır. Bu yüzden de sürücünün parametreleri hızlı güncellemesi gerekmektedir. Bu tezde 7.50 faz çözünürlüğü ve 256 seviye genlik çözünürlüğü kullanılarak 64?lü transdüser dizinini sürebilecek PWM tabanlı, kolay programlanabilir, düşük maliyetli ve portatif bir demetleyici sürücüsü tasarımı yapılmıştır. Bu sürücü elektroniği 64 elemanlı transdüser dizini MR uyumludur ve MR rehberliğinin gerektirdiği şekilde çalıştığı görülmüştür.

Arda Koçak
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2013
00
Master'sOpen AccessTR

Oransız kodlar kullanılan kablosuz ağlarda yol atama

Gelişen teknoloji ile birlikte mobil cihazlarda talep edilen veri akış hızının sürekli olarak artması ve arzı karşılamak için kullanılan tekniklerin sınırlı enerjiye sahip cihazların kullanım sürelerini doğrudan etkilemesinden dolayı kullanılan iletişim tekniklerinin enerji verimli olması son derece önem arz etmektedir. Enerji tüketimi konusunda verimli bir haberleşme ortamı yaratırken sistemin performansını da kullanıcıları tatmin edici seviyelerde tutmak gerekmektedir. Bu amaçla kullanılan tekniklerin karmaşıklık seviyelerinin asgari düzeyde tutulması gerçek zamanlı uygulamaların uygulanabilirliğini arttırmaktadır. Bu bağlamda, enerji verimliliği ve sistem performansı üzerine yapılan eniyileme tabanlı çalışmalar son zamanlarda bir hayli ivme kazanmıştır. Bu çalışmada, oransız kodlar kullanılan kablosuz ağlarda; yol atama, kullanıcılar arası eşleşme ve Dikgen Frekans Bölmeli Çoklu Erişim (DFBÇE) tabanlı çoğa gönderim problemleri ele alınmaktadır. Oluşturulan eniyileme problemlerinin en iyi çözümleri MATLAB ve GAMS gibi çeşitli yazılım tabanlı araçlar kullanılarak bulunup bu çözümlere kıyasla daha az karmaşıklığa sahip ve enerji verimli algoritmalar önerilmiştir. Yapılan benzetimlerle, önerilen algoritmaların en iyi çözüme oldukça yakın başarıma sahip oldukları gösterilmiştir.

Ahmet Cihat Kazez
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2013
00
Master'sOpen AccessTR

Hızlı tek akı kuantum teknolojisi ile kogge-stone toplama devresi tasarımı ve özgün birleşik kapı geliştirilmesi

Geçmişten günümüze, gelişen bilgisayarlardaki aritmetik ve mantık işlemlerinin hesaplama zorluğu, işlemci tasarımında önde gelen problemlerden biri olmuştur. Bu problem, daha hızlı ve verimli devreler tasarlanması üzerinde çalışılmasına ve farklı yapılarda, toplama ve çarpma devreleri gibi özelleştirilmiş mantık devreleri tasarlanmasına yol açmıştır. Günümüzde kullanılan yarı iletken teknolojisi, işlem hızı ve bu hıza bağlı enerji tüketiminde teorik öngörülen limitlere yaklaşmaktadır. Yarı iletken teknolojisine alternatif olan Hızlı Tek Akı Kuantumu (RSFQ) teknolojisi ise, düşük enerji tüketimi, yüksek operasyon ve iletim hızı ile öne çıkmaktadır. Bu teknoloji kullanılarak özellikle son 20 yıl içerisinde yüksek hızlarda çalışabilen ve yarıiletken eşdeğerlerine göre enerji tüketimi 10000'de 1'i kadar olan çeşitli devreler geliştirilmiştir. Ancak halen gelişim aşamasında olan RSFQ teknolojisi, tasarım araçlarının az ve yetersiz olması sebebiyle, birçok noktada el ile tasarlamayı gerektirmektedir. Bu çalışma kapsamında dalga boru hattı yöntemi ile çalışan 8 bitlik özgün bir Kogge-Stone toplama devresi ve devrede kullanılan Tam Toplayıcı mantık bloğu gibi özgün mantık bloklarının tasarımları yapılmıştır. Bu çalışmadaki mantık blokları ve bağlantı hatları tamamen el ile tasarlanmıştır. Tasarlanan blokların devre parametreleri, Parçacık Sürüsü Optimizasyonu (PSO) aracı kullanılarak optimize edilmiştir. Böylece toplama devresinin performansının arttırılması hedeflenmiştir. Ayrıca, tamamlanan toplayıcı devresinin veriminin ve çalışma toleransının artırılması amacıyla İstatistiksel Zamanlama Analiz Aracı (STATS) kullanılarak iyileştirmeler yapılmıştır. Sonuç olarak hedef frekansı 25GHz olan ve 6581 Josephson Eklemi'nden oluşan 8 bitlik bir Kogge-Stone toplayıcı devresi tasarlanmıştır.

Bilgisayar aritmetiğiSüper iletkenlerSüper iletkenlik
Murat Özer
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2014
00
Master'sOpen AccessTR

Bulut bilişim modeli kurumsal kullanım uygulanması ve ıntserv / dıffserv eşlenmesi ile performans arttırımı

Bulut bilişim bilgi, yazılım ve donanımın çevrim içi kullanımı fikrinin temelinde yükselen günümüzün ve geleceğin en parlak girişimidir. Bulut bilişim kullanıcılara altyapı hizmetleri, platform hizmetleri ve yazılım hizmetleri olmak üzere üç çeşit farklı ve istenildiğinde beraber de çalışabilen hizmet modelleri sunarak kullanıcıların ihtiyaçlarını karşılamaktadır. Artan güvenlik, sağlayıcı tarafından sağlanan altyapı tekniklerinin izlenmesi ve devamlılığı, masraf tasarrufu, kaynakları etkin kullanma, yüksek esneklik, erişim ve cihaz özgürlüğü bulut bilişimin yararlarıdır. Bu çalışmada bulut bilişim teknolojisinin özellikleri ve iş yaşamındaki avantalar anlatılmaktadır. Orta büyüklükteki bir şirketin trafiği, LAN ağı ve bulut bilişim ağı olmak üzere iki ağda tasarlanmıştır. Bu iki ağ, OPNET kullanılarak Ftp, E-mail, HTTP trafikleri ve Ethernet gecikmesi üzerinden karşılaştırılmıştır. İkinci bölümde, DiffServ ve IntServ QoS mekanizmaları bulut bilişim modeli üzerine uygulanmıştır. Yeni yaklaşımlar çalışılmış ve orta büyüklükteki bir şirket trafiği için 3 farklı model bulut ağ teknolojisini geliştirmek için DiffServ ve IntServ aynı ağ üzerinde birleştirerek çalışılmıştır. Bu üç model bulut bilişim teknoloji kullanan iş uygulamalarının gelişmesini sağlamaktadır.

Abdullah Sinan Yıldırım
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2014
00
Master'sOpen AccessTR

APCO telsiz sistemlerinde oransız kodların kullanımı

Kamu Güvenliği İletişimi Kurumu'nun (Association of Public-Safety Communications Officials-APCO) Proje25 standardı kamu güvenliği ve acil durum haberleşme sistemlerinde telsiz haberleşmesini tanımlamaktadır. Bu haberleşme standardı sayısal ses ve veri iletişimini desteklemektedir. Telsiz uygulamaları arasında teke gönderimin yanısıra çoğa gönderim gerektiren veri uygulamaları da vardır. Her bir kullanıcıdan her paket için onay mesajı almak mümkün olmadığından APCO P25 sisteminde çoğa gönderim genellikle onaysız olarak yapılır. Gönderilen bilginin önemine göre veri ya arttırılmış bir kodlama ile alındı onayı olmaksızın gönderilmekte ya da her kullanıcı sıraya alınarak teker teker gönderim yapılmaktadır. Onaylı veri iletiminde ortaya çıkan trafikte bütün kullanıcılardan onay almak zorunda olmak, noktadan noktaya sırayla aynı veriyi sistemden defalarca göndermek sistem yükünü aşırı derecede artırmaktadır. Oransız kodlama özellikle çoğa gönderim uygulamalarında sistem yükünü azaltan bir tekniktir. En büyük avantajı her alınan paket için geri bildirim mesajı gönderilmesine gerek olmamasıdır. Alıcının sadece orijinal veriyi çözmeyi başardığı anda olumlu geri bildirim yapması yeterlidir. Diğer bir avantaj ise yeniden iletime gerek duyulmamasıdır. Bu avantajlardan dolayı bu çalışmada APCO P25 sisteminde çoğa gönderim uygulamalarında oransız kodların kullanımı incelenmiştir.

Gülay Çığırkan
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2014
00
Master'sOpen AccessTR

Tek ve çift katmanlı kiplemeler için ideal olmayan bozulum etkileri

Telsiz haberleşme sistemlerinde verici ve alıcı devreleri ile kanalda meydana gelen ideal olmayan etkiler gönderilen sinyalin faz ve genliğinde ideal olmayan bozulmalara yol açmaktadır. Verici devrelerindeki güç yükselteçleri ve darbe şekillendirmesi, kanalda meydana gelen sönümlenme ve gecikmeler, alıcı devrelerindeki eşzamanlama hataları ile kestirim hataları gibi etmenler başarım oranını etkilemektedir. Bu çalışma kapsamında, bir telsiz haberleşme sisteminin fiziksel katmanında bir uçtan bir uca meydana gelebilecek ideal olmayan etmenler modellenmiştir. Her aşamada sinyal iletiminin başarımı, sistemde kullanılabilecek tüm tek ve çift katmanlı kiplemeler için bit/sembol/paket hata oranları cinsinden incelenmiş, en iyi başarımı sağlayacak parametre, model ve yöntemler belirlenmiştir. Sonuçta, baştan sona bir sistem tasarımı ve benzetimi, ara aşamalarda belirlenen en anlamlı parametreler kullanılarak, gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada elde edilen veriler ile bir telsiz haberleşme sisteminin fiziksel katmanında meydana gelen bozulum, tek ve çift katmanlı kiplemeler için bit/sembol/paket hata oranları üzerindeki etkilerini gösteren bir kütüphane oluşturulmuştur. Böylece, tezin kapsamında olduğu projenin kavramsal tasarımı için gerekli olan parametrelerin elde edilmesi ve geleceğe yönelik bilgi birikimi oluşturulması amaçlanmıştır.

Elektronik haberleşme
Şeyda Çankaya
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2014
00
Master'sOpen AccessTR

En kritik düğümün bertaraf edilmesinin kablosuz algılayıcı ağının yaşam süresine etkisi

Kablosuz Algılayıcı Ağları (KAA) paradigması, yaygın bilişimin (ubiquitous com- puting) ve Makineden-Makineye (Machine-to-Machine) haberleşmenin ayrılmaz bir parçasıdır. KAA'ların anayurt güvenliği, askeri uygulamalar, yeni nesil elekt- rik şebekeleri, kritik altyapı izleme sistemleri alanlarında yaygın olarak kullanıl- masından dolayı saldırganlara ilgi çekici gelmektedir. Ayrıca zorlu topolojilerden kaynaklı doğa koşullarına karşı savunmasızdır. Servis dışı bırakma saldırılarının tek ve birden çok algılayıcı düğüme yapılmasına karşı çözümler oluşturulsa da KAA'lar daha karmaşık saldırılara karşı zayıf bir şekilde korunmaktadır. Müda- hale ve yedek sistemlerin çalışma sürelerinin hesaplanması için saldırı altındaki algılayıcı ağın ayakta durma süresi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada tek düğüm saldırılarının ağ yaşam süresine olan etkisinin modellenmesi ile ilgili bir doğrusal programlama yaklaşımı teklif edilmektedir. Doğrusal programlama mo- deli kullanılarak en önemli düğümün bertaraf edilmesinin KAA yaşam süresine etkisi ölçülmektedir.

Anıl Yüksel
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2015
00
Master'sOpen AccessTR

Eş dağılımlı olmayan fotonik ortamların tasarımı ve incelenmesi: Kip dönüştürücülerden optik gizlemeye

Lord Rayleigh tarafından bir boyutta dönemli olarak dizilmiş katmanların yasak-bant karakteristiği gösterildikten yaklaşık bir yüzyıl sonra, modern optikteki yasak-bant cihaz ihtiyacı, araştırmacıları iki ve üç boyutlu frekans seçici cihazların elde edilmesine yöneltmiştir. Yablonovitch ve John tarafından başlatılan öncü çalışmalar, elektromanyetik dalgaların ilerleyişi üzerindeki kontrolü fotonik kristal (FK) adı verilen yapılarla sağlamışlardır. Dağınım çizenekleri göz önüne alındığında, bu dönemli dielektrik yapılar ve foton dalgaları arasındaki etkileşim, yarıiletken kristaller ve elektron dalgaları arasındaki etkileşime oldukça benzerdir. Yarıiletken kristallerde olduğu gibi, FK'lerde de yasak ve izinli frekans/enerji bölgeleri vardır. Ancak, fotonik cihazların bant genişliği elektronik olanlarla karşılaştırıldığında genellikle daha geniş olmaktadır. Bu bant genişliklerindeki farklılık ve günümüz elektronik elemanların tepki süresinin artık indirgenemez sınırlarına ulşmalarından dolayı, fotonik cihazlara, ayrıca FK'lere, büyük bir ilgi uyanmıştır. Bazı optik/fotonik tasarımlar, konum alanında kırılma indisine göre eş-olmayan bir dağılıma ihtiyaç duymaktadırlar. Tek biçimli yasak-bant cihaz olmanın yanında FK, eş dağılımlı olmayan fotonik ortamları üretmek için de elverişlidir, örneğin derecelendirilmiş indisli dalgakılavuzları. Uzun dalgaboylarının ayrık FK'lerdeki davranışını açıklayan etkin ortam teorisi, sürekli derecelendirmeyi taklit etmek için kullanılmaktadır. Frekans ve zaman alanında uygulanan sayısal yöntemler sayesinde geniş bantta çalışabilen ve yüksek iletim verimliliklerine sahip fotonik tasarımlar ortaya konmuştur.

Bilgehan Barış Öner
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2015
00
Master'sOpen AccessTR

Süperiletken entegre devreler için çok kanallı, kararlı, düşük maliyetli, düşük gürültülü, yüksek hassasiyetli, geniş aralıklı akım kaynağı geliştirilmesi

Tek akı kuantum (SFQ) mantık devreleri, icadından bu yana, birçok uygulamada kullanılarak gelişmekte olan teknolojilerden biri haline gelmiştir. SFQ devrelerin çekirdeğini Josephson eklemi oluşturmaktadır. Bu nedenle SFQ devreler akım beslemeli devrelerdir. SFQ devreler, Josephson eklemlerini anahtarlama aracı olarak kullanırlar, bu sayede daha az güç ile daha hızlı işlemler gerçekleştirirler. Karmaşık SFQ devrelerde termal yüke bağlı olan Joule ısınma etkisinin düşük olması için devreye birçok noktadan akım beslemesi gerekmektedir. Bu akım beslemesi için gerekli olan seviye, kapı seviyesindeki birimler için μA mertebesindeyken, mikroişlemci devreler için birkaç A mertebelerinde olabilir. Oda sıcaklığında çalışan yarıiletken devreler voltaj kutuplamalı devrelerdir. Dolayısı ile termal yük problemleri ve çok noktadan akım beslemesine ihtiyaçları yoktur. Bu nedenle piyasadan, süperiletken devreler için, kompakt, düşük gürültülü, çok kanallı ve geniş aralıklı gibi özellikleri olan bir akım kaynağı bulmak çok mümkün değildir. Bu çalışmada, süperiletken entegre devrelerin akım beslemeleri için, düşük gürültülü, yüksek hassasiyetli ve geniş aralıklı akım kaynağı geliştirilmiştir. Burada akım kaynağından daha kararlı ve düşük gürültülü bir akım çıkışı elde etmek için geribesleme algoritması kullanılmıştır. Akım kaynağının çıkışları FPGA ile kontrol edilmektedir. Kullanıcı istediği akımı bilgisayar üstündeki bir arayüzden girebilmektedir. Bilgisayar kullanıcının istediği akım için gerekli parametreleri hesaplayıp FPGA'e gönderir. Bu çalışmada, 1 mA akım çıkışı için, 1.5 mHz'den 10 Hz'e kadar ölçülen toplam gürültü akımı 13.9 nA/√Hz'dir.

Ufuk Yumrukaya
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2015
00
Master'sOpen AccessTR

Çevresel ve operasyonel koşullara uyarlı mikro doppler veri işleme

Radar gözetleme sistemlerindeki asıl zorluk insanların hayvanlardan ayrılması olduğu kadar farklı insan hareketlerinin ayrılmasını da kapsamaktadır. Bu nedenle hedef mikro-Doppler imzalarının otomatik hedef sınıflandırması için yüksek başarıma sahip olduğu gösterilse de sonuçlar operasyonel koşulların ideal olduğu durumlar ve belirli öznitelik kümeleri için verilmektedir. Geçmiş yıllarda çok sayıda öznitelik mikro-Doppler imzalarının sınıflandırılması için önerilmiştir. Ancak önerilen özniteliklerinin tümünün kullanılması maksimum sınıflandırma başarımının verilmesini garanti etmemekte ve ideal öznitelik alt kümesinin seçilmesi ise senaryoya bağımlı olarak değişmektedir. Bu çalışmada, kapsamlı olarak mikro-Doppler öznitelik çıkarım yöntemleri ve çıkartılan özniteliklerin radar sistem parametleri ve operasyonel koşullara – merkez frekansı, menzil ve Doppler çözünürlüğü, anten hedef geometrisi, sinyal gürültü oranı ve hedef üzerinde kalma süresi – olan bağımlılıklarını incelemektedir. İnsan mikro-Doppler imzalarına uyarlı bir öznitelik dizaynı gerçekleştirilmiştir. Sınıflandırma performansını en iyileştirecek, azaltılmış sayıda olan özniteliklerin çıkartılması için algoritmalar önerilmiş ve iyi seçilmiş bir öznitelik alt kümesinin daha iyi başarımlar ortaya konduğu gösterilmiştir. Durum çalışması yapılarak önerilen uyarlanabilir öznitelik seçim algoritmasının sınıflandırma performansını arttırılabileceği gösterilmiştir.

Barış Erol
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2015
00
Master'sOpen AccessTR

Doğrusal olmayan kavşak tespitinde iki tonlu uyarı sinyalinin tespit performansına etkisi

Doğrusal olmayan kavşak detektörleri, p-n kavşakların tehdit unsuru olarak kullanıldıkları alanlarda, bu kavşakların tespit edilmesi amacıyla geliştirilmişlerdir. Çalışma prensipleri harmonik radar mantığı ile tasarlanan bu detektörler, hedef kavşağın küçük olması durumunda ve birçok hedef dışı doğrusal olmayan kavşak yapılarında yanlış alarm verebilmektedir. Bu çalışmada, doğrusal olmayan kavşak detektörlerinin performansına etki eden faktörler irdelenmiş, bu faktörlere bağlı olarak farklı frekanslarda ve güçlerde çalışan detektörler karşılaştırılmıştır. Ayrıca, doğrusal olmayan kavşakların tespitinde, genellikle kullanılan tek tonlu uyarı sinyali yerine iki tonlu uyarı sinyali kullanımına dair benzetim yapılmış, oluşan harmonik sinyallerinin zirve genlik değerleri ve bu değerlerin oluşumunda etkili olan kavşak türlerinin karakteristik özellikleri incelenmiştir. Daha sonra, elektromanyetik gürültüden arındırılmış bir odada, farklı iki kavşak türü üzerine ışıtılan iki tonlu uyarı sinyallerinden, kavşak tarafından oluşturulan harmonik sinyaller ve iki tonun karışık harmonikleri incelenmiştir. Deneysel sonuçlar ışığında, tek tonlu uyarı sinyali kullanan klasik doğrusal olmayan kavşak detektörlerinin kavşak tespit ve ayrıştırma performansının, iki tonlu uyarı sinyalleri kullanılarak oluşturulan karışık harmonikler ile yükseltilebileceği gözlemlenmiştir. Tez çalışması, p-n kavşak tespiti ve p-n kavşakların diğer doğrusal olmayan kavşak yapılarından ayırt edilmesi amacıyla iki tonlu sinyal kullanımı ve bunların karışık harmonikleri ile tespit ve sınıflandırma yapılmasını önermektedir.

Coşkun Aydemir
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2015
00
DoctorateOpen AccessTR

Kablosuz algılayıcı ağlarda link seviyesinde tokalaşma için iletim güç kontrolü

Kablosuz Algılayıcı Ağlarda (KAA) link seviyesinde veri iletişiminin temel mekanizması tokalaşma ile gerçekleşmektedir. Ağ yaşam süresini eniyilemek için veri ve alınan veriyi onaylayan paketlerin (ACK) iletim güç seviyelerinin en iyi şekilde seçilmesi gerekmektedir. Eğer en yüksek iletim güç seviyesi kullanılırsa tokalaşmanın başarısız olma olasılığı minimize edilir. Ancak bu durum bazı linklerde gereksiz güç harcanmasına neden olacağı için her zaman en yüksek ağ yaşam süresini sağlamayabilir. Bu tez çalışmasında veri ve ACK paketlerinin iletim güç seviyelerinin en iyi şekilde ayarlanmasının ağ yaşam süresine olan etkileri sistematik bir şekilde incelenmiştir. Bu kapsamda pratik varsayımlar altında KAA'ların enerji tüketiminin matematiksel programlama yöntemleri ile özgün bir şekilde modellenmesi gerçekleştirilmiştir. Ayrıca bu tez çalışmasında kablosuz haberleşme ve ağ araştırmalarında sıkça karşılaşılan kayıpsız geri besleme kanalı varsayımının (ACK paketlerinin kayıpsız bir şekilde kanaldan iletilmesi) geçerliliği incelenmiştir. Bu tez çalışması sonucunda bir KAA'da veri ve ACK paketleri için çözülmesi zor bir problem olan global güç seviye atamasının yapılması yerine, çözümü daha basit bir problem olan link bazında güç seviye atamasının yapılmasının ağ yaşam süresini global duruma göre ciddi boyutlarda düşürmediği tespit edilmiştir. Ayrıca ACK paketlerinin kayıpsız bir şekilde iletildiği varsayım olan kayıpsız geri besleme kanalı varsayımının pratik uygulamalarda yanıltıcı olduğu görülmüştür

Hüseyin Uğur Yıldız
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2016
00
Master'sOpen AccessTR

Çok atlamalı kablosuz algılayıcı ağlar için dağıtık bir eşzamanlama tekniğinin deneysel incelenmesi

Genelde tüm haberleşme ağları, özelde ise Kablosuz Algılayıcı Ağlar (KAA), sağladıkları hizmetlerin sıkı gereksinimlerini yerine getirebilmek için eşzamanlamaya ihtiyaç duyarlar. KAA'larda eşzamanlama birden çok amaç için gereklidir (örneğin, uyuma-uyanma çizelgelemesi, olay tespit etiketlemesi). Literatürde KAA'lar için çeşitli eşzamanlama protokolleri önerilmiş ve bunların bazıları da deneysel olarak test yataklarında sınanmıştır. Fakat, KAA'larda çok-atlamalı eşzamanlama deneysel olarak hiç incelenmemiştir. KAA literatüründeki bu açıklığı kapatmak amacıyla bu çalışmada özgün bir eşzamanlama tekniğinin tasarım ve gerçeklemesi sunulmuştur. Ayrıca, önerilen tekniğin başarımı doğrudan deneylerle irdelenmiştir. Sonuçlarımız önerilen tekniğin üstün başarısını ortaya koymaktadır.

Muhammed Fatih İnanç
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2017
00
Master'sOpen AccessTR

Kızılötesi dedektör tasarımı için doğadan esinlenmiş göz yapılarının dalga analizi

Biyomimetik bilimi ile doğanın işleyişindeki sistem, hayatımızı kolaylaştıracak teknolojiler için ipucu sunabiliyor. Doğadaki materyaller ihtiyaç duyulan sağlamlık, hafiflik, esneklik gibi özelliklere sahiptir. Doğal görme yapıları özellikle küçük omurgasız hayvanlar, örneğin sinekler veya arılar için bileşik gözler, beyinlerini görüntü işleme ile aşırı yüklemeden kendi çevreleri hakkında yeterince görsel bilgi elde etmek için mükemmel Şekilde uyarlanmış uzman görme tasarımına sahiptirler, aynı zamanda küçük hacimli optik birimlerden oluşmasına rağmen daha geniş açılı elektromanyetik dalgaları algılamasından, yansıtmaları daha düşük ve yüksek absorbsiyonlu olmasından ve çözünürlüğe paralel maliyete sahip olmasından dolayı büyük avantajlar sunarlar. İnsan gözü ve doğadaki göz yapıların ışık ile etkileşimi daha çok ray analizi ile yapılmaktadır. Işığın dalga özelliğinin dikkate alınmadığı bu tür analizlerde enerjinin odaklanması, yansıma ve soğurulmadan kaynaklanan kayıpların dikkate alınmaması gibi özellikler incelenememektedir.Zaman Düzleminde Sonlu Farklar (Finite-Difference Time-Domain (FDTD)) yöntemi, elektromanyetik problemlerin çözümünde kullanılan, popüler ve Maxwell denklemlerinin diferansiyel formunu ayrıklaştırmaya yarayan sade ve yaygın bir sayısal yöntemdir. Yapılan kaynak taramalarında, bileşik görme yapılarında bu yöntem kullanılarak dalga analizi simulasyonları konusunu işleyen bir bilgiyle karşılaşılmamıştır.Geleceğin elektronik ve fotonik bağlılığı, elektriğin, optik sinyallere verimli bir şekilde geçişini sağlamalıdır. Grafen malzemesi, bu iş için en uygun elektronik ve fotonik özellikleri ve önemli geniş çalışma bant genişliği ile bağlı sistemler için uygun bir malzemelerden biridir.Kızılötesi dedektörler cisimlerden yayılan kızılötesi radyasyonu algılayan sensörlerdir. Kızılötesi görüntüleme yada algılama yapabilmek için atmosferin geçirgen olduğu bir dalga boyu aralığında soğurma yapmak önemlidir ve bu sensörler veya algılayıcılar uzun zamandır savunma sanayii sistemlerinde; hedef tespiti, gözetleme, atış kontrolü ve füze arayıcı başlığı gibi uygulamalarda kullanılmaktadır. Kızılötesi dedektör özgün tasarımların gerçekleştirilmesi öngörülen bu tez kapsamında, doğadaki problem çözme yetenekleri taklit edilerek, zaman düzleminde sonlu farklar metodu ile iki ve üç boyutlu yapılarda elektromanyetik dalga yayılımının simülasyonu yapılacak ve bileşik göz yapısının, orta kızılötesi ve uzak kızılötesi bölgede, dalga yayılım analizleriyle optik özelliklere etkisi araştırılmıştır.

Askeri malzemelerBiyo-optik özelliklerElektromanyetik dalgalar+7
Takiyettin Oytun Kılınç
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2017
00
Master'sOpen AccessTR

Enerji verimli iletişim için optimal gönderme gücü seviye kümesi tasarımı

Kablosuz algılayıcı ağlarda (KAA) ağ yaşam süresinin en iyilenmesi önemli performans özelliklerinden biridir. Veri transferi için algılayıcıların alıcı-verici tasarımında mevcut bulunan en yüksek enerji seviyesinin kullanımı , sınırlı batarya enerjisine sahip olan algılayıcılarda büyük ölçüde enerji sarfıyatına neden olur. Bu nedenle link seviyesinde optimal enerji seviyesinin atanması ağ yaşamsüresini uzatmak için gereklidir. Kablosuz algılayıcı ağ düğümleri gönderme gücü kontrolünü algılayıcı gönderme gücü seviyelerinden seçim yaparak sağlar. Algılayıcı alıcı-vericilerin gönderme gücü seviye kümesi enerji veriminde önemli bir role sahiptir, fakat KAA ağ yaşamsüresi üzerindeki etkileri gözetilmeden tasarlanmışlardır. Bu tez çalışmasında, optimal gönderme gücü seviye kümesi tasarımı KAA ağ yaşamsüresi eniyilenmesi amacıyla araştırılmıştır.

Karışık tam sayılı doğrusal programlama
Çağla Tantur
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2017
00
Master'sOpen AccessTR

Odaklı ultrason terapisinde frekans eniyilemesi için dokuda ısı yayılım modeli geliştirilmesi ve manyetik rezonans yardımı ile doğrulanması

Yüksek yoğunluklu odaklı ultrason (HIFU), günümüzde pek çok hastalığın tedavisi için umut vadeden bir teknolojidir. Doku eritmesi ve ilaç teslimatı gibi iki temel tedavi yöntemi üzerine çalışılan bu teknolojide, süre ve dozaj önemli bir rol oynamaktadır. Doku eritmesinde kısa sürede çok yüksek derecelere ulaşılmasına karşın ilaç teslimatı gibi uygulamalarda daha uzun süreli düşük derecelerde terapi uygulanır. Her iki terapide de önemli olan nokta ise hedef dışındaki dokulara zarar vermemektir (örn. Deri). Bu sebeple geliştirilen pek çok yöntemlerden birisi de frekans eniyilemesidir. Frekans eniyilemesi, hedef dokunun derinliğine bağlı olarak verilen frekansı ayarlayarak sadece istenilen noktayı yakmak için verilen akustik gücü ayarlamaya yarar. Literatürdeki çalışmalarda frekans eniyilemesinin analitik çözümü mevcuttur fakat deneysel olarak gösterilen çalışmalar henüz bu frekans eniyilemesi teorisini tam olarak doğrulamamıştır. Bu tezde, bir HIFU sisteminin doku ile birlikte modellenmesi ve bu modelin Manyetik Rezonans (MR) kullanarak doğrulanması amaçlanmıştır. Böylelikle verimli bir HIFU terapisi için sıcaklık artışının frekans ile ayarlanabileceği ve en verimli noktanın bulunduğunun modellenmesi ve doğrulanması amaçlanmıştır. Model ve deneyler ex vitro tavuk göğsü kullanarak yapılmıştır. Modelde COMSOL yazılımı kullanılmıştır ve deney ortamı taklit edilmeye çalışılmıştır. 2-Boyutlu aksisimetrik yapı çözülmüştür ve dokuda akustik yayılım ve dokuda ısı yayılımı sonuçları elde edilerek MR termometri verileri ile karşılaştırılmıştır. Deney sonuçlarına göre dokuda ısı yayılım modeli doğrulanmış ve dokuda ısı artışının frekans bağımlılığı gösterilmiştir. Sonuç olarak verimli bir HIFU terapisi için dokudaki sıcaklık artışının önceden tahmin edilebileceği ve sıcaklık artışının akustik frekans ile değiştirilebileceği gösterilmiştir.

Berk Silemek
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2017
00
Master'sOpen AccessTR

Çok-yol sömürüsü radar ile bilgi destekli uyarlamalı algılama

Radar, elektromanyetik dalgayı ilgilenen hedefe veya bölgeye gönderen ve hedeflerden yansıyan elektromanyetik dalgaları alarak hedef ve bölge hakkında tespit, takip, görüntüleme gibi fonksiyonları gerçekleştiren bir sistemdir. Radar bir çok elemandan oluşur ve içerisinde bulunan bu elemanlardan biri de algılayıcıdır. Algılayıcı, hedeften yansıyan elektromanyetik dalgaları aldıktan sonra hedef tespiti hakkında karar verir. Ortamda bulunan gürültü biçimine ve istenmeyen dış kaynaklı sinyallerin etkisine göre algılayıcılar hatalı çalışabilir ve ciddi performans kaybı yaşayabilir. Bu yüzden zor şartlarda çalışabilecek uyarlamalı algılayıcı tasarlamak günümüzde elektronik harp sistemlerinde ciddi önem taşımaktadır. Bu tez çalışmasında, literatürdeki mevcut uyarlamalı algılayıcılardan farklı olarak ortamdaki çok-yol sinyallerini sömürmek için yeni bir yöntem sunulmuş ve çok-yol yansımalarını sömüren, ortamın bilinmeyen gürültü değişkenlerini kestiren ve kendisini buna göre uyarlayan yeni bir algılayıcı tasarlanmıştır. Elde edilen algılayıcının performansı, var olan çeşitli uyarlamalı algılayıcılar ile tespit olasılığı cinsinden karşılaştırılmıştır. Belirgin ve ayırt edilebilir çok-yol yansımalarının olduğu ortamlarda daha iyi tespit performansı sağladığı gösterilmiştir.

Utku Kumbul
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2017
00
DoctorateOpen AccessEN

Low power high speed computing using rapid single flux quantum circuits

Nowadays, the need for the higher speed and lower power consuming computers lead to searching for alternative logics to CMOS technology. Recent advances in the field of superconductor logic technology and superconducting very large-scale integration (VLSI) circuit fabrication allows us to design complex rapid single flux quanta (RSFQ) circuits and structures with high number of Josephson junctions on one chip. These advances lead to developing logic circuits that consume power orders of magnitude less than MOSFETs and working at the relatively higher frequency.In this work, we have designed a 4-bit arithmetic logic unit (ALU) with bit-parallel architecture in rapid single flux quantum logic regime. The parallel architecture allows the simpler structure than Kogge-Stone while maintaining the good latency. The ALU was designed using standard cell library to be fabricated with STP2 standard (2.5 KA/cm2) process and have a latency of 620ps at the most critical path at 2.5 mV bias in 25 GHz clock frequency. The ALU consists of more than 9000 junctions and has 8 different operations including multiplication, add and subtract, and consumes about 2.4 mW of power. This logic unit was designed to be used as a coprocessor with external CMOS processors and be able to function with CMOS memories. To confirm the working of the ALU, first all the parts were separately fabricated and tested in 4K pulse-tube custom designed cryocooler. The cooler and package is modified to measure high bias circuits.

Sasan Razmkhah
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2018
00
Master'sOpen AccessTR

Düşük dereceli dönel simetriye sahip iki-boyutlu fotonik kristal yapılarının sağladığı optik fenomenler ve nanofotonik alanındaki uygulamaları

Literatürde çalışılan iki-boyutlu fotonik kristal yapılarının çoğunluğu, dairesel dielektrik çubuk veya dairesel hava deliklerinden oluşan yüksek dönel simetrik birim hücrelerden meydana gelmektedir. İki-boyutlu fotonik kristallerin birim hücrelerine ilave bileşenlerin eklenmesi ya da mevcut dairesel bileşenlerin şekillerinin değiştirilmesi ile birim hücrelerin dönel simetrilerinde azalmaya gidilebilmektedir. Düşük dönel simetri sonucu ortaya çıkan yapıca zengin birim hücreler, alışılmışın dışında optik özellikleri de beraberinde getirmektedir. Bu tezde, düşük dönel simetrik fotonik kristallerin zengin dispersiyon özelliklerinden faydalanılarak elde edilen yeni optik fenomenler ve fotonik aygıt tasarımları sunulmuştur. Ele alınan tasarımların frekans ve zaman alanındaki analizlerinde sırasıyla "düzlem dalga açılımı" ve "zaman alanında sonlu farklar" yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmalardan biri, C2 simetrik hava deliklerinden oluşan fotonik kristallerin sahip olduğu polarizasyona duyarlı öz-kolimasyon fenomeni ile tasarlanan polarizasyon ayırıcılardır. Önerilen polarizasyon ayırıcı aygıtlar farklı birim hücre türleri ile analiz edilmiştir. Ayrıca tamamen yeni bir konsepte dayanmaktadır ve yüksek polarizasyon sönüm oranına sahiptir. Yaklaşık 46.4 μm × 12.4 μm boyutlarında olan tasarım, λ = 1550 nm merkez dalga boyunda çıkış kanallarında 26 dB (TE) ve 22 dB (TM) gibi yüksek polarizasyon sönüm oranlarına erişmiştir. Buna ek olarak, tasarlanan yapının çalışma bant genişliği 59 nm olarak ölçülmüştür. Diğer bir çalışma, Dirac-benzeri konik dispersiyon gösteren fotonik kristallerin birim hücrelerinde dönel simetri düşümü sağlanarak elde edilen anizotropik sıfır kırıcılık indisli ortamların numerik ve deneysel analizini kapsamaktadır. C2 simetrik fotonik kristallerin Brillouin bölgesi merkezinde iki adet Bloch modunun kesişimi yarım-Dirac konik dispersiyonuna neden olmaktadır. Önerilen fotonik kristaller bir iletim yönü için empedans uyumlu sıfırı kırıcılık indisi (εeff ≈ 0, μeff ≈ 0) gösterirken, bu yöne dik doğrultu için empedans uyumsuz sıfır kırıcılık indisi (εeff ≈ 0, μeff ≠ 0) davranışı sergilemektedir. Malzemenin bu özelliklerini doğrulamak amacıyla uygun bir etkin ortam teorisi de kullanılmıştır. Frekans ve zaman alanında yapılan numerik analizler ile yarım-Dirac konik dispersiyon gösteren fotonik kristallerin, Dirac-benzeri konik dispersiyon gösteren eşdeğerlerine karşı avantajları belirtilmiştir. Önerilen fotonik kristallerin anizotropik özellikleri kullanılarak ışın demeti saptırıcı, ışın demeti ayırıcı ve odaklayıcı lens tasarımları sunulmuştur. Tezde yer alan son çalışmada ise C1 simetrik birim hücreler ile tasarlanan fotonik kristal dalga kılavuzlarının kılavuzlanmış modlarının, birim hücre oryantasyonuna bağlı olarak kontrolü araştırılmıştır. Dalga kılavuzlarının içerdiği hava kusuru boyunca sıralanan C1 simetrik birim hücrelerin geometrik özellikleri kontrol edilerek, dalga kılavuzu içerisinde ilerleyen dalgaların fazları etkin olarak kontrol edilebilmektedir. Çalışmada, bu dalga kılavuzları ile tasarlanan Mach-Zehnder interferometreleri kullanılarak dalga boyu seçici iletim, gaz sensörü ve mod dönüştürücü gibi uygulamaların frekans ve zaman alanında analizleri yapılmıştır.

Fotonik kristaller
Utku Görkem Yasa
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2018
00
Master'sOpen AccessTR

İki ve üç boyutlu fotonik ortamlarda kizilötesi soğurum ve sezim verimliliğinin arttirilmasi

Işığın geniş bir tayfsal aralıkta verimli bir şekilde sezilmesi, görüntülemeden haberleşmeye kadar çok geniş bir yelpazede kilit rol oynamaktadır. İyi bir sezim gerçekleştirilebilmesi, ortamdaki ışığın verimli bir şekilde soğurulmasına bağlıdır. Kızılötesi gibi çok zengin uygulamalar barındıran frekanslarda tipik soğurucuların (örneğin grafen) soğurma verimlilikleri düşüktür. Dahası, bu tip soğurucuların frekans seçicilikleri zayıftır. Diğer bir deyişle, soğurucu malzeme sezilen ışığın şiddetini algılayabiliyor iken, ışığın tayfsal içeriğini tespit edememektedir. Bu durum frekansa duyarlı ve yüksek soğuruma sahip pratik kızılötesi detektörlerin ihtiyacını doğurmaktadır. Diğer taraftan yakın-alan görüntülemede kullanılan optik detektörlerin, kırınım kısıtından ötürü ölçümü çok yakın bir mesafede gerçekleştirmeleri gerekmektedir. Ancak ölçümün çok yakın bir mesafede gerçekleşmesi, ölçüm alınan bölgedeki elektromanyetik dalgayı bozulmaya uğratabilmektedir. Sonuçta elde edilen ölçümde detay kaybı meydana gelebilmektedir. Bu tez çalışmasında, ışığın fotonik yapılarda yerelleştirilmesi ve verimli bir şekilde sezilmesi konusu incelenmiştir. Tezin ilk bölümünde ışığın yerelleştirilmesi amacıyla özgün fotonik mimariler geliştirilmiştir. Geliştirilen fotonik yapılarda ışığın yerelleştirilmesi yavaş ışık konsepti veya Hermitian-olmayan ortamlar sayesinde gerçekleştirilmiştir. Kullanılan yavaş ışık konsepti sayesinde ortamdaki ışığın Fourier bileşenlerine ayrılması ve tuzaklanması sağlanmıştır. Bu sayede yüksek verimlilikte frekansa duyarlı soğurum elde edilebildiği gösterilmiştir. Bir diğer fotonik aygıtta ise, yerelleşen dalganın yavaş ışık konsepti sayesinde frekans seçici kusurlar tarafından yüksek iletim verimliliği ve kalite faktörü ile sezilebildiği gösterilmiştir. Ayrıca Hermitian-olmayan ortamlarda dengeli bir şekilde yerleştirilmiş kazanç ve kayıp bölgelerinin dalga yerelleşmesine neden olduğu gösterilmiştir. Tezin ikinci bölümünde, sensör görünmezliği üzerine özgün yöntemler sunulmuştur. Önerilen yöntemler ile herhangi bir şekle sahip nesnelerin (örneğin sensor uçlarının) görünmezliği sağlanmıştır. Görünmezlik, nesnelerin saçılım potansiyellerinin doğrudan manipüle edilmesiyle elde edilmiştir. Bu sayede saçılımlar, gelen dalga vektöründen çözülmüş olduğundan nesne etkin bir şekilde görünmez kılınmıştır. Kuramsal olarak elde edilen görünmez nesneler, mikrodalga frekanslarında deneysel olarak gerçeklenmiştir. Bu bağlamda, kararlı hal elektrik alan dağılımları ve açısal saçılım örgüleri ölçümleri yapılarak, önerilen yöntemler deneysel olarak doğrulanmıştır. Önerilen yöntemler, sensör görünmezliğinden anten kaportalarına kadar geniş bir yelpazede uygulama alanı bulabilir.

Optik fizik
Zeki Hayran
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2018
00
Master'sOpen AccessTR

Kablosuz algılayıcı ağlarda veri saçılım potansiyeli ve ağ yaşam süresinin ödünleşmesinin modellenmesi ve analizi

Kablosuz algılayıcı ağlar (KAA) belirli bir coğrafi alana dağılmış küçük algılayıcı düğümlerden ve baz istasyonundan oluşmaktadır. Hedeflenen düğüm çiftleri dışında diğer düşman düğümlerin haberleşme menzili içine girmesi kulak misafirliği olarak tanımlanmaktadır. KAA'lara karşı bir tehdit olan gizli dinleme riskinin en aza indirgenmesi gerekmektedir. Gizli dinlemeyi azaltma çalışmaları, KAA'lara ait en önemli parametrelerden yaşam süresini olumsuz etkilemektedir. Bu çalışmada, gizli dinlemeyi en aza indirmeye ve gizli dinleme kısıtına bağlı ağ yaşam süresini eniyilemeye yönelik bir model tasarlanmıştır. Bu modelle gizli dinleme ve ağ yaşam süresi arasında ilişki analiz edilmiştir. Bu çalışma sonucunda, gizli dinlemeyi minimuma indirgemenin ağ yaşam süresinde azımsanmayacak ölçüde düşüşe neden olduğu gözlenmiş, kısıtlar belirli bir miktar genişletildiğinde KAA ömrünün maksimum seviyeye çıktığı görülmüştür.

Ağ güvenliğiEnerji verimliliğiKablosuz ağlar+1
Yıldız Karakurt
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2018
00
Master'sOpen AccessTR

Coğrafi konum ve sensör verileri ile gözetimsiz sürücü performansı skorlama

Araç sürüş performansının ölçülmesi, özellikle otomotiv ve sigorta sektörlerinde çalışan araştırmacıların ilgisini çeken, oldukça zorlu bir konudur. Bu alandaki geçmiş çalışmaların bir kolu Denetleyici Alanı Veri Yolu Ağı (CAN Bus) ve Küresel Konum Belirleme Sistemi (GPS) çıktıları, fizyolojik veriler, kamera kayıtları ve pek çok diğer veri tipini öznitelik olarak kullanarak, etiketli veri setleri üzerinde agresif/agresif olmayan, dikkatli/dikkatsiz, uykulu/uykusuz gibi davranışsal ayrımları istatistiksel olarak öğrenmeyi amaçlamışlardır. Bir diğer akımda ise, araştırmacılar sürüş davranışlarını kural-bazlı olarak değerlendirmeyi tercih etmişlerdir. Ancak, bu yaklaşımlar etiketli verinin çoğu zaman mevcut olmaması, bütün yol şartlarını temsil edebilecek kuralların öğrenilememesi ve standart bir aracın gerekli bütün sensör modalitelerine sahip olmamasından dolayı kullanışlı değillerdir. Çalışmamızda, bu problemlerin hepsinin üstesinden gelen, minimalistik bir veri üzerinde skorlama yapma kapasitesine sahip, gözetimsiz bir olasılıksal model tasarlanmıştır. Sunulan model, sürücüleri geleneksel anomali tespiti yaklaşımlarıyla değerlendirir. Buna göre, bir sürüş tecrübesinin geçmişte görülen örnekler üzerinden hesaplanan normlara ne kadar uyumlu olduğu, onun ne kadar yüksek skorlanacağını tanımlar. Bu normlar, diğer çalışmalardan farklı olarak, yolun tipine ve trafik akışına bağlı olarak bulunur. Takip edilen olasılıksal yaklaşım, bu sürekli değişkenlerin bileşik olasılık dağılımlarının bilinmesini gerektirmektedir; ancak bu matematiksel olarak oldukça zorlu bir problemdir. Bu işlemi kolaylaştırmak için, değişkenlerden her birini gözetimsiz öğrenme yöntemleri ile ayrıklaştırma yoluna gidilmiştir. Bu sayede, değişkenleri ayrık az sayıda küme ile temsil etmek ve bu kümeler arasındaki paylaşılan eleman sayılarını kullanarak bileşik olasılık dağılımlarını kestirmek mümkün olmuştur. Bileşik dağılım bilgisi, Birlikte Kümelenme Matrisi (BKM) adlı bir yapıda tutulmuştur ve bu matris elde edildikten sonra, skorlama sadece matris üzerindeki pozisyonu bulma problemine indirgenmiştir. Değişkenlerin gözetimsiz modellerle ayrıklaştırılması çalışmamızın merkez noktasını oluşturmaktadır. GPS verileri kullanarak yol tiplerinin kümelenmesi ve CAN Bus kayıtlarından yola çıkarak trafik akış tipi ve sürüş stili kümelenmeleri üzerinde durulmuş, doğru öznitelik seçimi hakkında bilgiler sunulmuş ve kümelenmenin farklı ayrışım metotları ve farklı benzerlik ölçütlerinden hangileriyle daha iyi başarıldığı saptanmıştır. Bu başarım sayısal olarak sunulmuş ve kullandığımız veri setinde en başarılı olan yöntemler saptanmıştır. Ardından bu başarının arkasında yatan faktörler sorgulanmıştır. Böylece alandaki gelecek çalışmalara ışık tutacak bir çerçeve oluşturulmaya çalışılmıştır. Buna ek olarak, kümelenmenin öznitelik uzayından değil de, daha düşük boyutlu bir uzaydan yola çıkılarak yapılmasının yararları açıklanmış, bu yöntem yol tipi ve sürüş stili kümeleme aşamasından uygulanmıştır. Değişkenlerin kümelenmeleri başarıldıktan sonra, elimizde bulunan küçük bir etiketli veri seti üzerinde skorlama işlemi yapılmıştır. Burada agresif şoförlerin, agresif olmayanlardan genellikle daha düşük skorlar alması amaçlanmış ve bu başarılmıştır. Son aşamada ise, aynı başarının literatürdeki diğer bir güçlü modelin varyasyonu ile başarılıp başarılamayacağına bakılmıştır. Bu metot, bizim skorlama yaklaşımımızın tersine, agresif ve agresif olmayan şoförler arasında herhangi bir skorlama farkı gösterememiştir.

Ozan Fırat Özgül
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2018
00
Master'sOpen AccessTR

İnsan sesinin ayırt edici kapasitesinin irdelenmesi

Biyometrik tabanlı kimlik doğrulama sistemleri yaygın olarak parolalar yerine kullanılmaya başlamıştır. Bir mikrofon kullanılarak kolayca elde edilebileceği için ses biyometrisi tüm biyometriler arasında daha popülerdir. Ses biyometrisinin kullanımı gün geçtikçe artmasına rağmen konuşmacı doğrulama sistemlerinin kapasitesi ile ilgili çalışmalar sınırlıdır. Hatta bu alandaki çalışma sonuçları birbirleri ile çelişerek bu konudaki problemleri çözmek yerine konuşmacı sistemlerine olan güvenin azalmasına sebep olmaktadır. Bu nedenlerden ötürü, bu tezde, ses tabanlı kimlik doğrulama sistemlerinin diğer bir değişle konuşmacı doğrulama sistemlerinin kapasiteleri entropi açısından araştırılmıştır. Bu konu üç temel başlık altında incelenmiştir. İlk olarak biyometrik tabanlı sistemler için şimdiye kadar önerilen yöntemler detaylı bir şekilde incelenmiş ve bu yöntemlerin ses tabanlı kimlik doğrulama sistemlerine uygun olup olmadığı da araştırılmıştır. İkinci olarak konuşmacı doğrulama sistemlerinde kullanılan en gelişmiş yöntemlerden bahsedilmiştir. Konuşmalardan çıkartılan özellikler, bu özellikleri temsil etmek için kullanılan modeller ve bu modellerde kullanılan ses tabanlı kimlik doğrulama yöntemleri ayrı ayrı incelenmiştir. Son olarak kullanılan veri kümelerinin kişi ve süre gibi kısıtlarından dolayı açık kaynaklar kullanılarak 20000'den fazla kişiden oluşan veri kümesi oluşturulmuştur. Kapasiteyi ölçmek için en gelişmiş konuşmacı doğrulama sistemi ile uyumlu yeni bir yaklaşım önerilmiş ve bu yaklaşımın matematiksel alt yapısı detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Bu yaklaşım farklı durumlarda farklı veri kümeleri kullanılarak incelenmiştir. Son olarak kapasite tahmini ile ilgili yeni araştırma konularından bahsedilmiştir.

BilgiBiyometrikEntropi+1
Sinan Erkam Tandoğan
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2018
00
Master'sOpen AccessTR

İHA'larin iletişim için üstsezgisel metotlar kullanılarak optimal konumlandırılması

insansız hava araçları (iHA), mühendislik alanındaki problemlere farklı bir bakış açısıyla çözümler sunmuştur. Geniş bantlı kablosuz erişim için baz istasyonu olarak kullanımı bu çözümlerden biridir. Baz istasyonu olarak kullanılan İHA'ların optimum konumlarının hesaplanması uygulamanın başarımındaki önemli faktörlerden biridir. Ancak problemin doğrusal olmayan yapısı ve optimize edilmesi gereken parametre sayısının çok olması nedeniyle problemin kısa sürede çözülebilmesi için üstsezgisel arama metotları kullanılmı¸stır. Bu çalışmada, İHA'ların konumlandırılması için beş farklı metot kullanılmı¸stır. Bunlar parçacık sürü optimizasyonu(PSO), benzetimli tavlama, tabu arama, biojeografi bazlı optmizasyon(BBO) ve Taguchi metodudur(TM). Bu metotlardan parçacık sürü optimizasyonu, tabu arama, biojeografi bazlı optimizasyon ve benzetimli tavlama rastgele aramaya dayanan klasik üstsezgisel algoritmalardır. Sonuncu metot olan Taguchi metodu arama uzayını önceden belirlenen deney setleri ile küçülterek daha sistematik bir arama yapar. Bu metotların herhangi bir safhada optimuma yakın bir çözümü elde etmek için kısa bir süre sonra durdurulabilir olmaları oldukça elverişli bir özelliktir. Benzetim sonuçlarına göre PSO diğer metotlara kıyasla en iyi performansı göstermiştir. Taguchi metodu ise kabul edilebilir bir çözüme oldukça kısa bir sürede ulaşmıştır.

Ayça Hazel Kulaç
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2018
00
Master'sOpen AccessTR

Fonksiyonel optik elemanlar için kompozit metayüzeyler

Işığın dalga cephesi manipülasyonu ile genliğinin, polarizasyonunun ve davranışının kontrol edilebileceği bilinmektedir. Günümüzde bu manipülasyonu yapabilen optik elemanlar bulunmaktadır. Bu optik elemanlar geleneksel optik elemanlar olan lensler, aynalar ve optik filtreler gibi optik malzemelerdir. Hacimli ve düz olmayan yapıları itibariyle ışığı yüzey formları sayesinde manipüle ederler. Bu manipülasyon optik malzemelerin yüzey formlarının şekillendirilmesi, kalınlıklarının değiştirilmesi veya yüzeylerine yarıklar açılması ile gerçekleştirilir. Bunun yanında genel olarak ışığın yapı içinde ilerlediği yolun uzunluğu, sistemin çalışma dalga boyundan oldukça fazladır. Bu da kullanılabilir malzemeleri ve üretim süreçlerini limitlemektedir. Üretim süreçleri kesme, taşlama ve parlatma gibi işlemleri içermektedir. Geleneksel optik elemanların sistem haline getirmek için ise sıkı toleranslar ile hizalanması ve tutulması gerekmektedir. Bununla birlikte gelişen giyilebilir, taşınabilir, mobil elektronik ve medikal cihazlar, yer kaplamayan, ucuz ve yüksek performanslı optik sistemlere olan talebi hızla artırmıştır. Yüksek performanslı optik sistemlere olan ihtiyaç ve geleneksel optikteki bu gibi üretim, hacim ve malzeme sorunları yakın geçmişte bu alandaki araştırmaların hızlanmasını ve metayüzeylerin geliştirilmesini tetiklemiştir. Metayüzeyler üzerlerinde bulunan, belirli bir geometrik yapı ve dizilim örgüsüne sahip birim hücre dizisi sayesinde ışığa faz gecikmesi verebilen düz optik yüzeylerdir. Bu tez kapsamında metayüzeylerin farklı tasarım yaklaşımları anlatılarak, çeşitli metayüzey tasarım topolojileri karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma ile en verimli olan topoloji belirlenmiştir. Ayrıca metayüzeyler kullanılarak çeşitli uygulamaya yönelik tasarımlar önerilmiştir. Bunlardan biri üç odaklı bir optik sistemdir. 600nm dalga boyunda çalışan bu optik sistem ile metalenslerin birbirine olan mesafeleri değiştirilerek üç farklı odak uzaklığı elde edilmiştir. Son olarak orta kızıl ötesi spektrumda çalışan bir odak düzlemi dizisi metayüzeyler kullanılarak gerçeklenmiştir. Bu çalışma ile polarizasyon bağımsız olarak geniş dalga spektrumunda çalışan ve üstün optical crosstalka sahip bir odak düzlemi dizisi sunulmuştur. Bu odak düzlemi dizisinin verimliliği 0.85 üzerinde elde edilmiştir. Bu tasarımda, odak performansını 0.85'in üzerinde tutulurken, optical crosstalk %2.8'in altında kalmıştır. Bu çalışma metayüzey lens dizisi hassaslığı ve sinyal gürültü oranını artırmak için büyük potansiyele sahip olduğunu göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Metayüzeyler, Metalensler, Odak düzlemi dizileri.

Elektrooptik aletlerRay-optik tekniği
Fehim Taha Bağcı
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2018
00
DoctorateOpen AccessTR

Gürbüz kararlılık ve gürbüz performans odaklı kontrol teorisi geliştiriılmesi ve uygulamaları

Bu tez çalışmasının kapsamı, bozucu-etki/belirsizlik tahmincisine dayalı kontrol sistemleri için açık bir problem olan gürbüz kararlılık, performans ve bant genişliği gereksinimlerinin açık matematiksel ifadelerle elde edilmesidir. Bu problem, tek-giriş-tek-çıkışlı (TGTÇ) doğrusal sistemler, çok-giriş-çok-çıkışlı (ÇGÇÇ) doğrusal sistemler, minimum/minimum-olmayan fazlı sistemler ve doğrusal olmayan sistemler olarak dört kategoriye ayrılabilir. Tezde, bu açık problemi çözmek için bozucu-etki/belirsizlik tahmincisine dayalı gürbüz kontrol yaklaşımları ele alınmıştır. Verilen tüm durumlar için gürbüz kararlılık, performans ve bant genişliği gereksinimi için açık matematiksel ifadeler türetilmiştir. Önerilen yapı ve geliştirilen teorinin TGTÇ ve minimum-olmayan fazlı kısmı, pan-tilt sistemi ve rotasyonel bir mekanik sistem üzerinde doğrulanmıştır. Teorinin ÇGÇÇ kısmı, yanal ve boylamsal kanalları arasında önemli kenetlenmelere sahip olan özel bir uçak için tam ölçekli bir otopilot sistemi ile doğrulanmaktadır. Bozucu-etki/belirsizlik tabanlı integral kayan kipli kontrol sistemi için, doğrusal-benzeri gösterimi aracılığı ile analitik gürbüzlük ifadeleri ortaya atılmıştır. Önerilen metodoloji, yüksek hassasiyetli bir gimbal kontrol uygulamasında deneysel olarak gösterilmiştir. Literatürdeki en son yöntemlerle yapılan karşılaştırmalar, tez çalışması kapsamında önerilen yöntemin dikkat çekici performans ve gürbüzlük avantajları getirdiğini göstermektedir.

Dinamik performansDoğrusal kontrolGürbüz kararlılık
Burak Kürkçü
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
DoctorateOpen AccessTR

Görünür ve kızılötesi spektrumda metayüzey tasarım ve analizi

İletim ve yansıma modunda tasarlanabilen metayüzeyler ışığın faz, polarizasyon ve genliğinin eşsiz bir şekilde kontrolünü sağlarlar. Bu etkin özelliklerinden dolayı, metayüzeyler ışık kontrolünde çeşitli optik fonksiyonlar için fevkalade ilgi çekmişlerdir. Bu tez kapsamında metalik ve tamamen dielektrik malzemelerden oluşan metayüzeyler tasarlanarak görünür ve kızılötesi bantta ışık bükme, odaklama, düzlem dalgadan girdap ışık demeti oluşturma, hüzme ayırıcı ve asimetrik ışık iletimi gibi çeşitli optik uygulamalar gerçekleştirilmiştir. Gelişmiş optik uygulamalarda tek yönlü ışık iletimi önemli bir ihtiyaç haline gelmiştir. Tezin üçüncü bölümünde, görünür dalgaboyunda geniş bantlı ve polarizasyon bağımsız bir asimetrik iletim mekanizması gösterilmiştir. Safir alttaş üzerine periyodik olarak yerleştirilmiş yamuk şekilli alüminyum metallerden oluşan metayüzey her iki aydınlatma yönü için istenilen optik tepkiyi elde etmek için tasarlanmıştır. Metayüzeyin asimetrik iletim dalgaboyu aralığı Wood-Rayleigh anomali ile ilgilidir. Bu tasarım tüm görünür batta %50'den fazla ileri yön iletimine, %28'den az ters yön iletimine ve 3 dB'den büyük kontrast oranına sahiptir. Işın ayırıcı interferometre ve spektroskop gibi çeşitli optik sistemlerde gerekli bir bileşendir. Tezin dördüncü bölümünde, görünür bantta polarizasyon bağımsız faz gradyan tamamen dielektrik metayüzey kullanarak oluşturulan ışın ayırıcı önerilmiş ve analiz edilmiştir. Metayüzey periyodik olarak sıralanmış birim hücrelerden oluşmaktadır ve metayüzeyde komşu birim hücreler arasındaki faz farkı π radyandır. Metayüzeydeki faz gradyanın işareti periyodik olarak değişmektedir. İki tarafa ayrılan ışınların toplam iletimleri ve ayrılma açılarının %90 ve ± 46.8° olduğu belirlenmiştir. Tezin beşinci bölümünde, görünür batta cam alttaş üzerine yerleştirilen tamamen dielektrik faz gradyan metayüzeyden oluşan asimetrik iletim yapısı önerilmiştir. Bu yapının çalışma performansını incelemek için elektromanyetik dalga ve ışın analiz teknikleri birlikte kullanılmıştır. Yüksek kontrastlı geniş bantlı asimetrik iletimin 500 nm - 715 nm dalgaboyu aralığında gerçekleştiği gösterilmiştir. Özellikle, 532 nm dalgaboyunda ileri ve ters uyarımlar arasındaki iletim farkı yaklaşık %90'dır. Tezin altıncı bölümünde, iletim davranışı geometrik ve yapısal değişiklikler olmadan harici uyarımla ayarlanabilen bir orta kızılötesi filtre önerilmiştir. Filtrenin oda sıcaklığında bir optik diyot gibi davrandığı, bununla birlikte ısıl olarak tetiklenen vanadyum dioksitin faz geçişi nedeniyle çift yönlü izolatör gibi çalıştığı gösterilmiştir. Önerilen filtre hassas kızılötesi sensörleri korumak için akıllı kızılötesi yapı olarak kullanılabilir. Bu tezin yedinci bölümünde, kızılötesi spektrumunda faz geçiş materyali olan vanadyum dioksit kullanılarak ayarlanabilir bir düzlemsel katmanlı ince film yapısı gösterilmiştir. Saçılma rezonanslarında 400 nm dalgaboyu kayması elde edilmiştir. Düzlemsel katmanlı ince filme bir metayüzey katman eklenerek, bu modifiye edilmiş tasarımın iletim ve yansıtma özellikleri teorik olarak incelenmiştir. Düzlemsel katmanlı ince film yapısına kıyasla, iletim kontrastı, Mie tipi saçılma nedeniyle artmıştır.

Ahmet Özer
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Panoramik radyografi görüntülerinde maksiller ve mandibüler yapıların sınırlarının belirlenmesi için yarı-gözetimli bir metot

Dental radyoloji teknikleri (Röntgen, Tomografi vb.) maksillofasiyal bölgede bulunan göz ile zor tespit edilen diş rahatsızlıkları, çürükler ve iltihablar, lezyonlar, eksik veya gömülü dişler, kemik ve doku patolojileri gibi birçok dental ve anatomik anomalilerin tespitinde, bulguların doğrulanmasında ve teşhisinde önemli rol oynamaktadır. Maksillofasiyal bölgedeki anomaliler için teşhis koyma süreci, dental radyolojik görüntülerin bir yada birden çok klinisyen tarafından incelenmesi esasına dayanır. Dental anomalilerin ve anatomik yapılardaki varyasyonların yüksek olması, ayrıca radyolojik görüntülerin standardizasyonun zor olması, tanı ve tedavi sürecinin başarılı bir şekilde sonlandırabilmesi karşısında çıkan zorluklardan birkaçı olarak durmaktadır. Bunun yanında bazı komplike ve bulguların başka rahatsızlıklarla benzerlik gösterdiği durumlarda, teşhis ve tedavi süreci çok fazla vakit alabilmekte ve konulan teşhis ve izlenilen tedavi yöntemi diş hekiminden diş hekimine farklılık gösterebilmektedir. Bu zorlukları minimuma indirmek ve sorunları önlemek amacıyla diğer radyoloji alanlarında olduğu gibi dental radyoloji alanında da tanı işlemini kolaylaştırmak ve hata oranını düşürmek için tıbbi görüntüleme ve bilgisayar destekli tanı sistemleri üzerine çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmalar, radyografi görüntülerinin kalitesinin, çözünürlüğünün ve hassasiyetinin arttırılması, çeşitli yapıların (diş, çene vb) üzerindeki hastalık riski oluşturabilecek alanların bölütlenmesi ve bu yapılarda oluşan anomalilerin sınıflandırılması gibi konular üzerinde yoğunlaşmıştır. Bu çalışmalardan bir tanesi de dental X-ray görüntülerindeki maksiller ve mandübular yapıların yarı gözetimli olarak bölütlenmesidir. Maksiller ve mandibular yapıların bölütlemesi için geliştirilen metodun analiz edildiği bu çalışmada, panoramik radyografi görüntülerinin bölütlenmesinde, görüntüye özel maske tanımlama yöntemi uygulanmıştır. Bu maske, bölütleme algoritmasına başlangıç girdisi olarak tanımlanarak sınırları belirlenmek istenen yapılara en yakın sınırları vermesi beklenen aktif kontur tabanlı bir algoritma ile bu yapıların bölütlenmesi sağlanmıştır. İstenilen alanlar bölütlendikten sonra, bölütleme sınırlarına düzleştirme metodu uygulanarak bölütleme sonuçlarının keskin geçişler yerine daha yumuşak köşe geçişlerine sahip, yapıların gerçek sınırlarına daha benzer sonuçlar elde edilmesi amaçlanmıştır. Son olarak elde edilen sonuçların gerçek sonuçlara yakınlığını saptamak için diş hekimlerinin belirlediği alanlar ile önerilen yöntemin belirlediği alanların Sorensen-Dice benzerlik ölçütü(Sorensen-Dice measure of similarity) metodu ile benzerlik katsayıları karşılaştırılmıştır.

BölütlemePanoramik görüntülemeİnterpolasyon
Berkay Kağan Ülkü
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Dört rotorlu bir insansız hava aracının modellenmesi ve PID kontrolcü tasarımı

Çağımızda insansız hava araçlarının oldukça yaygın bir kullanım alanı bulunmaktadır. İnsansız hava araçları arama kurtarma, yangınla mücadele, kargo taşıma, tarımsal ilaçlama, haritalama, bilimsel araştırma ve savunma sanayii alanlarında kullanılmaktadır. İnsansız hava araçları üzerinde pilot bulundurmaması nedeniyle insanlı uçaklar için sert ve tehlikeli olabilecek manevraları yapabilmektedir. Ayrıca üretim maliyetlerinin insanlı uçaklara göre daha düşük olması onları daha avantajlı hale getirmektedir. Dört rotorlu insansız hava araçları ise dikine iniş kalkış yapabilmesi, havada asılı kalabilmesi, sert manevra kabiliyeti, açık ve kapalı alanlarda uçabilmesi ve küçük boyutları sayesinde popüler hale gelmiştir. Dört rotorlu bir insansız hava aracının dinamikleri uzaydaki bir cismin 6 serbestlik dereceli hareketidir. Euler açıları olan yalpa, yunuslama, sapma açıları ve üç boyutlu uzayda lineer hareketleri ifade eden x, y ve z eksenleri 6 serbestlik derecesini oluşturmaktadır. Quadrotorun rotorlarının birbirinden bağımsız olarak kontrol edilebilmesi bu hareketlerin yapılmasına olanak sağlamaktadır. Bu tez çalışması kapsamında öncelikle quadrotorun doğrusal olmayan matematiksel modeli çıkartılmıştır. Sonraki adımda matematiksel model Simulink ortamında gerçeklenmiştir. Daha sonra gerçek bir quadrotora ait fiziksel parametreler sisteme girilmiştir. Quadrotorun yükseklik, yalpa, yunuslama ve sapma açıları için farklı kontrolcü tasarımları yapılmıştır. Bu tez çalışması kapsamında oransal integral türevsel (PID) kontrolcü tasarımı kullanılmıştır. Tasarlanan PID kontrolcüler Simulink ortamındaki sisteme eklenmiştir. PID kontrolcüde çıkıştan geri besleme ile gelen sinyal referans sinyali ile karşılaştırılmakta ve farkından bir hata oluşmaktadır. PID kontrolcü oluşan hatayı en aza indirgemeye çalışacak bir etki yaparak çıkışa göndermektedir. Hata en aza indirilinceye kadar sürekli olarak çıkıştan girişe geri besleme ile hatalar belirlenmekte ve kontrolcü etkisini çıkışa göndererek hata azaltılmaktadır. PID kontrolcü oransal kazanç Kp, integral kazancı Ki ve türevsel kazanç Kd olmak üzere üç kazanç parametresine sahiptir. Oransal kazanç yükselme zamanını azaltmakta ancak sürekli hal hatasını kaldırmamaktadır. İntegral kazancı sürekli hal hatasını azaltmakta ancak geçici hal tepkisinin daha kötü olmasına neden olmaktadır. Türevsel kazanç ise aşımı azaltmakta ve sistemin kararlılığını arttırmaktadır. Bu tez çalışması kapsamında farklı referans sinyalleri için farklı PID kontrolcü tasarımları yapılmıştır. Yükseklik, ve pozisyon kontrolü için tasarlanan kontrolcülerin söz konusu farklı referans değerlerini başarılı bir şekilde takip ettiği görülmüştür. Ayrıca PID Tuning yöntemiyle de kontrolcü tasarımı yapılmıştır. Bu yöntemde PID katsayıları Matlab tarafından otomatik olarak belirlenmektedir. Ancak bu yöntemle belirlenen kontrolcülerin quadrotorun fiziksel parametreleriyle uyumsuz olduğu anlaşılmıştır çünkü rotorların üretebileceği maksimum tork değeri aşılmaktadır. Bu tez çalışmasında parametre belirsizliği altında kontrolcülerin performansı da incelenmiştir. Qudrotorun kütlesi (m) ve eylemsizlik momentleri (Ix, Iy ve Iz) için parametre belirsizliği uygulanmıştır. Tasarlanan PID kontrolcülerin parametre belirsizliği altında birim basamak ve sinuzoidal referans değerlerini başarılı bir şekilde takip ettiği görülmüştür. Tasarlanan konrolcülerin gürültüye karşı dayanıklılığı da incelenmiştir. Sistemin giriş ve çıkışlarına ayrı ayrı gürültü verilerek, kontrolcülerin performansı incelenmiştir. Sonuç olarak tasarlanan kontrolcülerin gürültüye de dayanıklı olduğu görülmüştür. PID Tuning ile tasarlanan kontrolcüler için de parametre belirsizliği ve gürültü uygulanmıştır. Ancak kendi tasarladığımız kontrolcülerin PID Tuning ile tasarlanan kontrolcülere kıyasla parametre belirsizliğine ve gürültüye karşı daha dayanıklı olduğu anlaşılmıştır.

Dinamik modellemeGürbüz denetimMatematiksel modelleme+3
Mehmet Karahan
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Çok hedefli optimizasyon yöntemleri ile uçuş kontrol algoritma tasarımı

Bu çalışma ile, verilen bir kontrolcü yapısı için çelişen hedeflerin aynı anda sağlanabileceği kontrolcü parametrelerinin bulunması problemi çalışılmıştır. Literatürde, optimizasyon yöntemleri ile tasarlanmış kontrolcü sistemleri yer almaktadır. Ancak "compromise Decision Support Problem" yöntemi ile tasarlanan bir kontrol algoritması yer almamaktadır. Aynı zamanda literatürde doğrusal olmayan bir çeviklik kriterinin de olduğu optimizasyon çalışması bulunmamaktadır. Dolayısı ile çalışma kapsamında yeni kriter ile birlikte bu alanda kullanılmamış bir optimizasyon yöntemi kullanılarak optimum kontrolcü tasarımı yapılacaktır.

Samet Uslu
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Anten servo sistemi için PID, LQG ve kayan kipli kontrolcü tasarımı ve performans kıyaslaması

Antenler, elektromanyetik dalgalardan istifade ederek uzun mesafeler arasındaki veri iletişimini sağlayan sistem elemanlarıdır. Günümüzde sivil ve askeri uygulama alanlarında, özellikle haberleşme ve radar sistemlerinde antenler yaygın olarak kullanılmaktadır. Hassasiyet ve takip doğruluğunun önemli olduğu bu çalışmalarda anten birimini yanca ve yükseliş eksenlerinde istenilen hedefe yönlendiren servo kontrol sistemleri kullanılır. Doğru akım motoru, hız ve konum denetimi gerektiren servo sistem uygulamalarında önemli bir tahrik unsurudur. Başarılı performans sunması, yüksek verimlilik sağlaması ve kolay bir şekilde kontrol altında tutulabilmeleri sayesinde pek çok uygulamada çeşitli amaçlar doğrultusunda doğru akım motorlarından faydalanılmaktadır. Pratik uygulamalarda sistemler gürültü ve titreşim gibi çeşitli bozucu etkenlere maruz kalabilmektedir. Yine benzer etkenlerden dolayı sistem birimlerinde yer alan parametreler zamanla değişebilir veya tam olarak bilinmeyen parametrelerle modelleme yapılması sebebiyle sistemde belirsizlikler oluşabilmektedir. Hassasiyeti ve takip doğruluğunu olumsuz yönde etkileyen bu gibi etmenler sebebiyle servo sistemlerde kullanılan denetim yönteminin iyi seçilmesi gerekir. Bu kapsamda, kullanılan denetim yöntemlerinin daha hızlı tepki gösterme, bozuculara ve belirsizliklere karşı dayanıklı olmak gibi davranış sergilemeleri istenir. Bu çalışmada, matematiksel modeli çıkarılan anten servo sistemi için sistemin çıkışı olan konumu kontrol etmek amacıyla geleneksel bir kontrol türü olan PID, dayanıklı doğrusal olmayan bir kontrol türü olan kayan kipli kontrol ve bir optimal kontrol türü olan doğrusal karesel Gaussian (LQG) yöntemleri ile kontrolcü tasarımı yapılmış, tasarlanan kontrolcülerin MATLAB/Simulink uygulaması kullanılanarak benzetim ortamında uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Benzer uygulamalar pratikte karşılaşılabilecek bozucu ve belirsizlik içeren benzetim ortamlarında da yapılarak kontrolcülerin gürbüzlüğü değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar çeşitli performans analiz yöntemlerinden yararlanılarak incelenmiştir. Tasarlanan kontrolcülerden elde edilen sonuçlar karşılaştırıldığında, anten servo sisteminde kullanılabilecek en uygun kontrol yöntemi kayan kipli kontrolcü olarak belirlenmiştir.

Yılmaz Ütük
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2020
00
Master'sOpen AccessTR

İnsansız hava aracının boylamasına durum vektörlerinin kalman filtresi ve luenberger gözleyici ile kestirilmesi

Günümüz dünyasında insansız hava araçlarına duyulan ilgi sürekli olarak artmaktadır. Ortamdan bağımsız olarak esnek hareket kabiliyetine sahip olmaları, piste ihtiyaç duymadan dikey iniş ve dikey kalkış kabiliyetlerinin olması, kullanım alanlarına göre kullanıcıya yüksek doğruluk, zaman ve maliyet açısından tasarruf sağlamaları nedeniyle hem askeri hem sivil alanda insansız hava araçları önemli bir araştırma ve ilgi konusu haline gelmiştir. Sürücüsü olmaması sebebiyle bu dinamik sistemlerin etkili bir kontrol mekanizmasına sahip olmaları gerekmektedir. Etkili bir kontrol sağlamak için, sistem dinamiklerini yöneten durum vektörlerinin doğru bir şekilde kestirim edilmesi gerekmektedir. Böylece hava aracının gelecek kontrol girişleri en doğru şekilde ayarlanarak sistemin gerçek zamanlı ölçüm verisine sahip olması sağlanır. Fakat dinamik bir sistemin durum vektörlerinin kestirim edilmesi o kadar da kolay değildir. Sistemden elde edilen gürültülü ölçümler, sistem modelindeki belirsizlikler ve sistemin karmaşıklığı durum vektörlerinin kestirim edilmesini zorlaştırır. Literatürde durum kestirimi için çok çeşitli yöntemler mevcuttur. Bu tez çalışmasında, doğrusallaştırılmış boylamasına durum uzayı gösterimi ile ifade edilen insansız hava aracının hücum açısı, yunuslama oranı, hava hızı ve yunuslama açısı durum vektörlerinin kestirimi için Kalman Filtresi'nin doğrusal versiyonu ve Luenberger Gözleyici seçilmiştir. Öncelikle insansız hava aracının boylamasına durum uzayı gösterimi MATLAB ortamında modellenmiş ve daha sonra söz konusu filtre ve gözleyici MATLAB ve SIMULINK ortamında tasarlanmıştır. Tasarlanan filtre ve gözleyici için sisteme hem sabit değerlere sahip giriş sinyalleri hem de farklı frekanslı sinüs sinyalleri verilmiştir. Daha sonra Kalman Filtresi ve Luenberger Gözleyici için gürültülü ve gürültüsüz ortamda simülasyonlar yapılmıştır. En son olarak, Kalman Filtresi ve Luenberger Gözleyici'nin modellenen hava aracının durum vektörlerini kestirim etme performansları kıyaslanmıştır. Elde edilen simülasyon sonuçlarına göre Kalman Filtresi hava aracının durum vektörlerini kestirim etme konusunda stokastik ortamda Luenberger Gözleyici'den daha yüksek bir performans gösterirken, ortamda düzensizlik olmadığı durumlarda Luenberger Gözleyici Kalman Filtresi'nden çok daha başarılı bir şekilde sistemin durum değişkenlerini kestirim etmiştir.

Durum kestirimiİnsansız hava aracı
Büşra Küçükateş
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Güdümlü bir mühimmatın kanatçık tahrik sistemi için gürbüz kontrolcü tasarımı ve uygulanması

Güdümlü mühimmatlar; temel olarak, bir güdüm algoritmasına bağlı olarak çalışan ve hedefi yüksek hassasiyetle vuran bombalardır. Güdümlü mühimmatların, hedefe yönlendirilmesi ve istenilen hedefin başarılı bir şekilde vurulabilmesi, Kanatçık Tahrik Sistemleri(KTS) aracılığı ile gerçekleştirilir. Bu yüzden, KTS için tasarlanacak olan kontrolcüler önem kazanmaktadır. KTS için klasik ve modern kontrol tasarımı yöntemleri kullanılabilmekle birlikte, KTS için tasarlanacak olan kontrolcülerin belirsizlikler altında çalışması ve bozucu bastırma özelliğinin yüksek olması gerekmektedir. Literatürde gürbüz kontrol kuramına yönelik farklı metotlar olmasına rağmen, bu çalışmada gürbüz kontrol metotlarından biri olan H∞ kontrol metotu tercih edilmiştir. Bu çalışma, temel olarak; KTS için tasarlanabilecek olan klasik kontrolcülerin belirsizlikler ve bozucu etkiler altında yetersiz olduğunu göstermekle birlikte, daha gürbüz olan kontrolcülerin kullanılması gerektiğini de açıklamaktadır. Bu çalışma; KTS sistem için tasarlanacak olan gürbüz bir H∞ kontrolcünün gerçek bir sisteme deneysel olarak uygulanması da anlatılmaktadır.

İsmail Cantürk
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Metayüzeylerin tasarımı ve optoelektronik aygıt uygulamaları

Son zamanlarda, meta-yüzeyler ışığın dalga boyundan daha küçük ölçeklerde ışığın faz, genlik ve polarizasyonunu modüle etmek için ümit vaat eden bir yöntem olarak ortaya çıkmıştır. Meta-yüzeyleri, ışığın fazını eğimli optik yol boyunca toplayarak manipule eden geleneksel optik malzemelerle karşılaştırdığımızda nano boyutlu antenlerden oluşan meta-yüzeyler düz bir yüzey boyunca ışığı kontrol ederler. Bununla birlikte, tamamen dielektrikten oluşan metayüzeyler geleneksel optik elementlerin yerine kayıplı plazmonik bileşenlerden daha iyi olan ve daha az üretim zorluğu getiren çok ince metayüzeylerin kullanılmasına yol açmaktadır. Genel metayüzey yaklaşımı olan çapları değişen nano sütunlardan oluşan metayüzey yerine farklı yaklaşım olarak nano delik yapılar denenmiştir. Nano delik ile tasarlanan mercek yapısı ile görünür bölgede 70% üzerinde odaklama verimliliği elde edilmiştir. Ayrıca karşılaştırmalı olarak nano sütun ve nano delik ile oluşturulan iki farklı metayüzey incelenmiş ve nano delik ile oluşturulan yapıların daha iyi performans sağladığı gösterilmiştir. Geleneksel optik malzemeler ile ayarlanabilir odak uzunluğu çalışmaları mevcuttur. Tezin üçüncü kısmında, Moiré mercek yapısı metayüzey yaklaşımı ile yeniden tasarlanmıştır. Birbirlerine dik olarak yerleştirilen iki zıt faza sahip metayüzeyden oluşan yapı metayüzeylerden birinin kendi ekseni etrafında dönmesi ile farklı odak oluşturur. Yapının odak noktası değişimi ve performansı incelenmiştir.Ayrıca, çok odaklı ayarlanabilir sistem önerilmiştir. Bu yapı sayesinde çok odak ve tek odaklı bir sitem elde edilebilir. Güneş pilleri, gelen ışığın faklı dalgaboylarına ayrılması ve her bir dalgaboyunun uygun foto-voltaik malzemeler tarafından soğurulmasıyla daha verimli çalışırlar. Tezin dördüncü bölümünde ışığı dalgaboylarına ayrıştırmak için metayüzey tabanlı bir tasarım önerilmiştir. Bu tasarımda ışığı öncelikle bükücü bir metayüzey ile faklı açılarda bükerek ayırmayı daha sonra ayrılan farklı dalgaboyuna sahip hüzmeleri uygun bir düzlemde odaklamaya çalışılmıştır. foto-voltaik malzemeler üzerine meta-yüzey tabanlı bir mercek ile odaklanması gösterilmiştir. Işığın doğada bir doğru boyunca ilerlemediği hüzme türleri çeşitli yöntemlerle gerçekleştirilmiştir. Tezin beşinci bölümünde doğrusal olarak hareket etmeyen Bessel tipi ışınlar metayüzey tabanlı bir tasarımla üretilmiştir. Tasarlanan metayüzeyler sahip oldukları özel faz dağılımları ile ışığa başlangıç fazı sağlayacak ve ışık istenilen yörüngede hareket ettirmiştir. Tasarlanan metayüzey karekteri nedeniyle geniş dalga boyu aralığında bu tarz ışınları üretmiştir. Tezin altıncı bölümünde Baş Üstü Gösterge tasarımı yapılmıştır. Geleneksel elemanların aksine daha az yer kaplayan ve daha verimli olan dalga kılavuzu yapılı sistem tasarlanmıştır. Dalga kılavuzu ve ızgara yapıları ile tasarlanan yapının çalışması gösterilmiştir.

Nazmi Yılmaz
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2020
00
DoctorateOpen AccessTR

Akıllı ev cihazlarının dijital ikizleri üzerinden sosyal ve bilişsel beceriler kazanarak liberalleşmesi için sis bilişim ve dağıtık hesap defteri teknolojisi tabanlı bir mimari tasarım

Nesnelerin İnterneti (IoT) ekosisteminin belki de insan hayatının en içindeki uygulama alanı olan Akıllı Ev ve akıllı ev tipi cihazları, tüketiciler nezdinde, tüketicilerin bütün iyimser beklentilerine rağmen hayatlarına uyarlamakta tereddüt ettikleri teknolojiler olarak bulundukları emekleme dönemi içinde bocalamasını sürdürmektedir. Bu bocalamanın nedenlerini anlamak üzere derlenen araştırmalar, özel hayatın gizliliğine dair duyulan kaygıları, insan-merkezli yaklaşımın yoksunluğunu, Bilgi'nin özgürlüğünün kısıtlanması ile gerçek değerinin altında kullanılmasını, siber güvenlik ile ilgili endişeleri ve de IoT ve beraber çalıştığı teknolojilerin henüz gerçek potansiyeline ulaşamamış olmasını, tüketicilerin evlerinde IoT çözümlerini kullanmakta yaşadıkları tereddütlerin altında yatan temel sebepler olarak ortaya koymaktadır. Bunların yanında, IoT'nin hali hazırda başa çıkmaya çalıştığı kaynak fakirliği, ölçeklenebilirlik, servis kalitesi, mobilite, heterojenlik, beraber-çalışabilirlik, siber güvenlik, gizlilik ve yenilikçilik gibi zorluklar da hem bu tereddütleri körüklemekte hem de bu tereddütlerin giderilmesini daha mücadeleci bir noktaya taşımaktadır. Akıllı Ev teknolojilerini tüketiciler için çekici hâle getirmek, bahsi geçen zorlukların belirli bir seviyede de olsa hafifletilmesi ve bahsi geçen tereddütlerin giderilmesi yanında, Akıllı Cihazların, insanların İnternet'e olan yaklaşımında ve ilişkilerinde çığır açan Sosyal Medya uygulamalarındaki ilişkilerine benzer sosyal ilişkiler kurarak ve de öğrenme, kavrama, gerektiğinde karar verme gibi bilişsel yeteneklerle donatılarak, insanların ev ortamındaki konforlarını ve yaşam kalitelerini yükseltmek üzere hayatlarına ve karar süreçlerine sezgisel ve pürüzsüz bir biçimde dahil olup, gerçek anlamda katma değer katabilen uygulamaları desteklemeleri ile mümkün görünmektedir. İşte bu tez çalışması, son dönemde stratejik önem arz eden Dijital İkiz (DT), Dağıtık Hesap Defteri Teknolojileri (DLT) ve Sis Bilişim paradigmalarının IoT'nin zorluklarına getirdikleri çözüm potansiyelini kullanmak adına, Akıllı Ev ortamındaki akıllı ev tipi cihazlarının dijital ikizlerini, Sis Bilişim'in bir elemanı olan Akıllı Ev ağ geçidine yerleştiren ve bu Dijital İkizlerin Dağıtık Hesap Defteri Teknolojilerine katılımıyla Sosyal ve Bilişsel Nesnelerin İnterneti uygulamalarına imkân veren özgün bir model önermektedir. Önerilen model, kendisi için belirlenen çift yönlü ve güvenli Akıllı Cihaz – Dijital İkiz bağlaşımı, Dijital Kuklaların engellenmesi, Akıllı Cihaz sahibinin mutlak mülkiyet haklarını kullanması ve Dijital İkizlerin liberalleşmesi gereksinimlerini karşılamanın yanında oluşturduğu teknoloji sentezi ile IoT'nin zorluklarını hafifletmiş ve böylece tüketicilerin tereddütlerini giderebilecek Bilgi'nin serbestliğini ve ekonomik özgürlüğünü destekleyen ve bunu yaparken de güvenlik ve gizlilikten ödün vermeyen, açık bir ekosistemin mümkün ve de faydalı olabileceğini göstermiştir. Son olarak, referans model üzerinde öngörücü bakım, Akıllı Cihaz verisi satışı, kullanım eniyilemesi, Hizmet-olarak-Akıllı-Cihaz ve kullanım/kalite bazlı ücretlendirme gibi dağıtık uygulamaların kullanım senaryolarının incelenmesi ile, Akıllı Cihazların bağlantılı olma, sosyal ve bilişsel yeteneklerinin sadece akıllı olarak addedilmek için değil de tüketicilerin beklentilerini gözeterek, onların yararına çalışmak için akıllı olması durumunda tüketiciler için kullanılabilirlik ve benimsenebilirlik potansiyeline sahip oldukları ortaya konmuştur.

Cankal Altun
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2020
00