
249
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Vezikoüreteral reflü saptanan pediatrik olgularda shear wave elastografi ve superb mikrovasküler görüntüleme yöntemleri ile böbrek parankim hasarının değerlendirilmesi ve sintigrafi sonuçları ile karşılaştırılması
Vezikoüreteral reflü idrarın mesaneden üreter ve pelvikalisiyel sisteme anormal geri kaçışı olup, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu gelişimine ve piyelonefrite yol açabilir. Piyelonefrit sırasında oluşan yangı unilateral veya bilateral böbreklerde renal parankimal skar olarak adlandırılan kalıcı zedelenmeye neden olabilir. Bu nedenle vezikoüreteral reflünün erken tanı ve tedavisi tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonunun ve renal skar gelişiminin önlenerek böbrek fonksiyonunun korunması açısından önemlidir. Dimerkaptosüksinik asit sintigrafisi skar dokusunu göstermede altın standart yöntemdir ancak yüksek radyasyon maruziyeti içermektedir. Çalışmamızda superb microvascular imaging ve shear wave elastografi gibi güncel ultrasonografi yöntemlerini kullanarak skar dokusu izlenen böbrek parankiminde artmış elastisiteyi ve azalmış kan akımını değerlendirerek skar dokusu varlığını öngörmede bu iki yöntemin etkinliğini araştırdık. Prospektif çalışmamızda 40 hasta dahil edilmiş olup, vezikoüreteral reflü olan 49 böbrek ve vezikoüreteral reflü olmayan 31 böbrek bulunmaktadır. Tüm böbreklerin süperb mikrovasküler imaging ile vaskülarite özellikleri ve shear wave elastografi ile parankim sertlik dereceleri bağımsız 2 radyolog tarafından incelendi. Shear wave elastografi ve süperb mikrovasküler imaging değerleri skar dokusu olan ve olmayan böbreklerde istatistiksel anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0,01). Shear wave elastografi ve süperb mikrovasküler imaging değerlerinde vezikoüreteral reflü olan ancak skar dokusu olmayan böbrekler ile vezikoüreteral reflü olmayan böbreklerde anlamlı farklılık saptanmadı (p>0.05). Çalışmamız, literatüre bakıldığında skar dokusunun mikrovaskülarizasyonunu ve doku elastisitesinin birlikte etkili bir şekilde değerlendirildiği ilk çalışma olması açısından önem taşımaktadır. SWE ve SMI ucuz, radyasyon içermeyen yöntemler olması, skar dokusunun saptanması ve değerlendirilmesinde faydalı yöntemler olması nedeniyle vezikoüreteral reflü tanısı alan, dimerkaptosüksinik asit sintigrafisi ile böbreklerinde skar bulunan hastaların tedavi takibinde kullanılabilecek tamamlayıcı alternatif yöntemler olarak değerlendirilebilir.
İnvaziv meme karsinomlu olgularda lenfovasküler invazyon varlığının MR tekstür analiz ile değerlendirilmesi
Çalışmamızın amacı, invaziv meme karsinomu mevcut olgularda, lenfovasküler invazyon varlığının preoperatif dönemde öngörülebilirliğini araştırmak amacıyla, biyopsi öncesindeki manyetik rezonans görüntülerdeki tümöral ve peritümöral alandan tekstür analiz ile elde edilen özniteliklerin lenfovasküler invazyon ile ilişkisini ortaya koymaktır. Ocak 2017 ile Ağustos 2024 tarihleri arasında, histopatoloji verifiye invaziv meme karsinomu mevcut, biyopsi öncesi tanısal dinamik kontrastlı meme manyetik rezonans incelemesi hastane sisteminde mevcut olan, herhangi bir neoadjuvan tedavi almamış 117 erişkin kadın hasta çalışmamıza dahil edildi. Hastalar postoperatif histopatolojik duruma göre lenfovasküler invazyon pozitif (+) (n=65) ve lenfovasküler invazyon negatif (-) (n=52) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Her bir lezyon için boyut, şekil, intratümoral nekroz varlığı, histolojik subtip, nükleer grade, moleküler subtip, Ki-67 indeksi bilgileri not edildi. Her olgu için fibroglandüler doku yoğunluğu, arka plan kontrastlanması, manyetik rezonans görüntülerde aksiller patolojik lenf nodu varlığı, peritümöral ve subkutan ödem, peritümöral alanda bitişik damar işareti varlığı değerlendirildi. Her bir lezyon için T2 ağırlıklı seri ve kontrastlı T1 ağırlıklı görüntülerde 3 boyutlu segmentasyon yapıldı. Tüm pre-proses işlemlerin ardından 3D slicer programı kullanılarak her sekansta 1129 öznitelik çıkarıldı. Çalışmada; student-t, Mann-Whitney U, ki-kare testleri uygulandı ve anlamlı bulunan öznitelikler için ROC analizi ile AUC, cut-off, duyarlılık ve özgüllük değerleri hesaplanmıştır. Ayrıca klinik-radyolojik değişkenler için çok değişkenli regresyon analizi uygulandı. İstatiksel analizler SPSS v25.0 kullanılarak yapıldı ve p<0.05 değerleri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Lenfovasküler invazyon (+) grupta, tümör boyutunun lenfovasküler invazyon negatif gruba göre istatistiksel anlamlı olarak daha büyük olduğu (p=0,014) ancak çok değişkenli modelde bağımsız bir prediktör faktör olarak saptanmadığı, aksillada patolojik lenf nodu varlığının lenfovasküler invazyon ile güçlü şekilde ilişkili olduğu (p<0,001), çok değişkenli analizde aksillada patolojik lenf nodu varlığının lenfovasküler invazyonu öngörmede bağımsız bir prediktör olduğu saptanmıştır (OR=27,92; p=0,001). T2 ağırlıklı ve kontrastlı T1 ağırlıklı serilerde intratümöral ve peritümoral alandan yapılan tekstür analiz ile elde edilen radiomics özniteliklerine bakıldığında, gruplar arasında istatistiksel anlamlı farklılık gösteren tümöral alandan elde edilen 182 öznitelik mevcut iken peritümöral alandan 56 öznitelik mevcuttu. Ayrıca bu iki hasta grubu arasında istatistiksel anlamlı farklılık gösteren özniteliklerin 61 tanesi kontrastlı T1 ağırlıklı seriden elde edilmiş iken 177 tanesi ise T2 ağırlıklı seriden elde edilmiştir. Bu iki grup arasında istatistiksel anlamlı farklılık gösteren tüm öznitelikler Laplace of Gaussian ve wavelet gibi görüntü işleme filtreleri mevcut görüntülerden elde edilmiştir. Tekstür analiz, lenfovasküler invazyon varlığının preoperatif dönemde değerlendirilmesinde invaziv olmayan, etkili ve görece uygun maliyetli bir yöntem olarak önem kazanmaktadır.
Menenjiomların MRG özelliklerinin histopatolojik grade ile ilişkisinin araştırılması
Menenjiomlar, araknoid zarı oluşturan araknoid cap hücrelerinden kaynaklanan, genellikle benign natürlü, ancak nadiren atipik veya malign davranış sergileyebilen tümörlerdir. Histopatolojik değerlendirme, menenjiom tanısını doğrulamak, alt tipini sınıflandırmak ve derecesini belirlemek için kritik öneme sahiptir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından menenjiomlar histopatolojik olarak 3 gruba ayrılmıştır. Grade I tümörler total eksizyon sonrası nadiren tekrarlarken, grade II menenjiomlar total eksizyona rağmen grade I tömürlere kıyasla sekiz kat daha fazla nüks eder. Grade III tümörler ise ortalama iki yıl veya daha az bir sağkalım süresi ile çok daha agresif bir seyir gösterir. Grade II-III menenjiomların lokal invaziv doğası nedeniyle bu tümörleri tedavi etmek için adjuvan radyoterapi önerilmektedir. Bu çalışmanın amacı, tedavi planlanmasına yol göstermesi açısından, menenjiom hastalarında histopatolojik gradeleme ile preoperatif MR görüntüleme sonuçları arasındaki korelasyonun saptanması olup, Başta nADC (normalize edilmiş ADC) ve ADC değerleri olmak üzere lezyonun T2A sinyal değeri, maksimum çapı ve lezyona ödemin eşlik edip etmediği gibi özelliklerin değerlendirilip sonuçların histopatolojik dereceleri ayırmadaki başarısını belirlemektir. Çalışmanın kapsamını 01.04.2014-01.04.2024 tarihleri arasında merkezimizde patolojik olarak menenjiom tanısı konulmuş olan ve preoperatif kranial MRG tetkiki bulunan 18 yaş üzerindeki 14 erkek ve 45 kadın, toplam 59 hasta oluşturmaktadır. Çalışmaya Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi İlaç ve Tıbbi Cihaz Dışı Araştırmaları Etik kurulundan alınan 31.01.2025 tarih ve E.938816 sayılı etik onayı ile başlanmıştır. Tüm klinik ve görüntüleme bilgilerinin derlenmesi Helsinki Deklarasyonuna uygun olarak yürütülmüştür. Hastalar Tipik (grade I menenjiom) ve Atipik(grade II menenjiom) olarak iki çalışma grubu olarak alındı. Tipik menenjiom grubuna ait hastalar %74,6 (n=44) veri ile çoğunluğu oluştururken, geriye kalan hastalar atipik menenjiomlu hastalardı. nADC değerleri iki grup arasında anlamlı farklılık gösterdi (p=0,011). Tipik hasta grubunda nADC ortalaması 1,10±0,19 olurken, atipik menenjiom hasta grubunda anlamlı düzeyde daha düşük ve 0,96±0,16 olarak ölçüldü. T2A ölçüm değerleri tipik hasta grubunda anlamlı düzeyde daha düşük gözlendi (p=0,004). Tümör boyutları tipik hasta grubunda anlamlı düzeyde düşük bulundu (p<0,001). Kurulan lojistik regresyon modeline göre, nADC değeri, T2A sinyal değeri ve tümör boyutu histopatolojik gradeleme üzerinde anlamlı diagnostik faktörler olarak belirlendi (p<0,05). Kurulan ROC analizi modellerine göre nADC, ADC, T2A ve tümör boyutu ölçümleri tipik ve atipik menenjiomları ayırmada başarılı diagnostik belirteçler olarak bulundu. Sonuç olarak, menenjiom hastalarında preoperatif MR görüntüleme bulguları ile histopatolojik gradeleme sonuçları arasında anlamlı ilişkiler bulunmaktadır. Menenjiom tanısı konulduğunda, cerrahiye yol gösterici olma veya tipik menenjiomlu izlem hastalarında tümör derecesinin artıp artmadığını öngörmede özellikle nADC değeri olmak üzere konvansiyonel ve difüzyon MRG bulguları iyi bir belirteç olarak karşımıza çıkmaktadır.
Pediatrik hastalarda serebrovasküler malformasyonlarda etilen vinil alkol kopolimer içeren ajanlar kullanılarak yapılan endovasküler tedavi sonuçlarının değerlendirilmesi
Çalışmamıza kurumumuzda son on yıldaki etilen vinil alkol kopolimeri ("Squid" ve "Onyx") ile endovasküler tedavi ettiğimiz pediatrik serebrovasküler malformasyonlarından GVAM, pAVF, p&dAVF, pAVM, DSM olan serebrovasküler malformasyonları dışladıktan sonra sadece intraparankimal AVM olgularını dahil ettik. Hastane bilgi yönetim sisteminin taranması sonrasında bulduğumuz 32 hasta içerisinden 9 hasta AVM dışı serebrovasküler malformasyon olması nedeniyle dışlandı. 23 hastada içerisinden ise 2 hastayı o an squid ajanına erişimimiz olmaması nedeniyle onyx ile endovasküler tedavi ettiğimiz için dışladık. Bulgularımızı squid ajanını kullandığımız 21 hasta üzerinden çalıştık. Biz primer tedavi olarak EVT'yi kullandığımız düşük riskli hastalarda definitif kür amaçlı, yüksek riskli hastalarda multimodaliter tedavinin bir parçası olarak (sRC ve mikrocerrahi) işlem komplikasyonlarından kaçınarak olabildiğince çok miktarda nidus embolizasyonu ile AVM derecesini düşürmek istediğimiz "nonagresif" bir endovasküler tedavi algoritmasını kullandık. Bu tedavi algortiması ile hastalarımızın %57,1'inde küre ulaştık. Hastalarımızın %33,3'ünde nüks gelişti. EVT'ye ek olarak %14,3'ünde mikrocerrahi ve %46,5'unda sRC kullanarak multimodaliter tedavi ile %89,4 küre ulaştık. Hastalarımızın hiçbirinde işlem ile ilgili mobidite ve mortalite gelişmedi. Bu çalışmamız pediatrik vaka serilerindeki onyx ile benzer etkinlik ve güvenlik oranlarına sahip literatürdeki squid kullanılan ilk vaka serisiydi. Çalışmamızda %14,3 hastada transarteyal yola ek olarak transvenöz yol ve %14,3 hastada çift lümenli hiperkompliyan ("Eclipse 2L") balon kullanılmış olup bu açılardanda literatürdeki transvenöz yolun ve hiperkompliyan balonun güvenilir ve etkin bir şekilde kullanılabileceğini gösteren nadir vaka serilerindendir. Sonuç olarak squid sıvı embolizan ajan kullanılarak yapılan endovasküler tedavi tek başına kür amaçlı veya multimodaliter tedavinin bir parçası olarak tedavi başarı olasığılını arttıran pediatrik serebrovasküler malformasyonların etkin ve güvenli bir tedavi aracıdır.
Sakroilyak MRG'de pelvik konjesyon lehine bulguların prevalansı
Sakroilyak MRG'de pelvik konjesyon lehine bulguların prevalansı. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Radyoloji Anabilim Dalı Uzmanlık Tezi, Ankara 2019. Kronik pelvik ağrı (KPA) premenopozal kadınların birçoğunda yaşam kalitesi üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. KPA prevalansının 1000 kadın başına 38 (%3.8) olduğu ve migren tipi baş ağrısından (%2.1) daha fazla görüldüğü bildirilmektedir. Overyan ven yetersizliği nedeniyle oluşan pelvik konjesyon sendromu (PKS) KPA'nın bilinen bir nedenidir. Overyan ven yetmezliği kadınların yaklaşık %10'unda görülür ve bunların %60'a varan kısmında PKS gelişebilir. Amaç: Sakroilyak MRG klinik olarak bel ağrısı ve sakroilyite (Sİ) bağlı ağrıyı taklit eden durumları gösterebilir ve PKS de bu durumlardan biridir. Bu çalışmada amacımız geniş bir hasta popülasyonunda sakroilyak MRG'de PKS lehine bulguların sıklığını saptamak ve bunların yine MRG'de saptanan aktif veya kronik sakroilyitle olan ilişkisini ortaya koymaktır. Gereç–Yöntem: Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı'nda Ocak 2014–Aralık 2017 arasındaki 48 aylık sürede 15–55 yaş aralığındaki toplam 1361 kadın hastanın kronik bel ağrısı nedeniyle yapılan sakroilyak MRG'leri retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hastalar Ankylosing SpondyloArthritis İnternational Society'nin (ASAS) kriterlerine göre aktif ve kronik sakroilyit varlığı ve PKS lehine bulgular yönlerinden değerlendirilmiştir. PKS tanı kriteri olarak overlerin ve uterusun çevresinde dıştan dışa ölçümle ≥6mm çaptaki dilate ven varlığı kabul edilmiştir. Bulgular: Hastaların 335'inde (%29) MRG'de Sİ bulgusu saptanmıştır; bunların 253'ünde (%21) aktif sakroilyit bulgusu vardır. Hastaların 849'unda ise kronik veya aktif sakroilyit bulgusu izlenmemiştir. Tüm hastaların %6.7'sinde (n=80), aktif sakroilyitli hastaların %5.5'inde (n=14) (p=0.464; p>0.05), kronik sakroilyitli ancak aktif sakroilyiti olmayanların %12'sinde (n=10) (p=0.758; p>0.05), sakroilyiti olmayanların ise %6.6'sında (n=56) (p=0.206; p>0.05) PKS bulgusu saptanmıştır. Sonuç: Sakroilyak MRG'de fertil çağdaki kadın hastaların %6.7'sinde PKS lehine bulgular yer alabilmektedir. Sakroilyak MRG'deki PKS lehine bulgular aktif veya kronik Sİ varlığından bağımsızdır. Anahtar kelimeler: Kronik pelvik ağrı, pelvik konjesyon sendromu, sakroilyit, sakroilyak MRG, spondiloartrit.
Karotis arter stentlemenin perioperatif radyolojik, klinik ve postop erken dönem sonuçlarının değerlendirilmesi
Amaç: Karotis arter darlığı; sedanter yaşam tarzının ve buna bağlı hareketsiz kalmanın sonucu olarak obezitenin artması, sigara kullanımın artması ve insan yaşam süresinin uzamasıyla insanlardaki komorbid hastalıklarının daha çok görülmesi ve görüntüleme yöntemlerinin daha kolay ulaşılabilirliği nedeniyle giderek artan sıklıkta görülmektedir. Semptomatik ve asemptomatik hastalarda karotis arter darlığı için cerrahi ve perkütan tedavi açısından en uygun tedavi metodu ile ilgili sorular hala sürmekte olup detaylı çok merkez odaklı araştırmalara ihtiyaç göstermektedir. Çalışmamızın amacı hastanemizde yapılan karotis arter stentlemenin perioperatif radyolojik, klinik ve postop erken dönem sonuçlarını geriye yönelik incelemek ve literatür bilgileri ile değerlendirmek ve sunmaktır. Gereç ve Yöntem: Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesinde Ocak 2020 - Mayıs 2023 tarihleri arasında aterosklerotik ekstrakraniyal internal karotis arter darlığı tanısı ile Karotis Arter Stentleme işlemi yapılmış 115 hasta araştırmaya çalışmaya dahil edilmiştir. ı̇nceleme retrospektif olup hastaların, demografik bilgileri (yaş, cinsiyet, komorbid hastalıklar), tanı esnasında antiagregan kullanımı, semptomatik –asemptomatik durumu, kas işleminin acil veya elektif yapıldığı, işlem öncesi ilk 5 gün akut iskemik enfarkt öyküsü, stenotik segmentin tarafı, işlem öncesi stenotik segmentin tomografik ve ultrason ile ölçülen darlık oranları, stenotik plağın yapısı, stenotik plağın ülsere olup olmadığı, stenotik segment düzeyinde trombüs olup olmadığı, kontralateral internal karotis arter (İKA) extrakranial segment %50 ve üstü darlık oranı, ipsilateral ve kontralateral distal intrakranial segment İKA % 50 ve üstü darlık oranı, işlem sırasında predilatasyon uygulanıp uygulanmaması, işlem sırasında postdilatasyon uygulanıp uygulanmaması, kullanılan stentin uzunluğu ve çapı, işlem esnasında distal emboli koruma cihazı kullanımı, işlem esnasında asistoli ve bradikardi gelişip gelişmemesi, işleme bağlı teknik komplikasyon durumu, işleme bağlı periprosedürel extrakranial komplikasyon durumu, işleme bağlı periprosedürel inme gelişimi, işleme bağlı ölüm durumu, işleme bağlı hiperperfüzyon kanaması gelişimi, işleme bağlı lokal vasküler giriş yeri komplikasyonları, 48 saatten uzun süren yoğun bakım ihtiyacı, periprosedürel miyokard enfarktüsü gelişimi, işlem sonrası rezidüel stenoz oranları, işlem sonrası hastanede yatış süreleri değerlendirilmiştir. Bulgular: KAS yapılan hastaların 47'si (%40.9) kadın, 68'i (59.1%) erkek olup tüm hastaların yaş ortalaması 69.87±9.17 idi. Kadın hastaların yaş ortalaması 70.47±8.56 ve erkek hastaların yaş ortalaması 69.46±9.61 idi. KAS yapılan hastaların 96'sının (%83.5) semptomatik olduğu, 19'unun (%16.5) asemptomatik olduğu izlendi. 108 (%93.9) hastada komorbid hastalık tanısı olduğu ve en sık komorbid tanının hipertansiyon (n=85, %73.9) olduğu görüldü. (p<0,01). KAS işlemine alınan 96 (%83.5) hastada elektif stentleme, 19 (%16.5) acil stentleme yapıldı.KAS yapılan 8 (%6.9) hastada asistoli, 12 (%10.4) hastada bradikardi geliştiği görüldü.Periprosedürel ölüm gözlenen hasta sayısı 5 (%4.3), periprosedürel inme gerçekleşen hasta sayısı 4 (%3.5), periprosedürel miyokard infarktüsü gelişen hasta sayısı 1 (%0.9), işlem öncesi ilk 5 günlük akut enfark öyküsü olan hasta sayısı 19 (%16.5), periprosedürel ekstrakraniyal komplikasyon görülen hasta sayısı 1 (%0.9), 48 saatten uzun süre yoğun bakım ihtiyacı olan hasta sayısı 6 (%5.2), KAS sonrası hiperperfüzyon kanaması gelişen hasta sayısı 3 (%2.6), predilatasyon uygulanan hasta sayısı 16 (%13.9), postdilatasyon uygulanan hasta sayısı 112 (%97.4), distal emboli koruma cihazı kullanılan hasta sayısı 113 (%98.3) olduğu bulundu. Acil KAS yaptığımız 19 hasta ve elektif KAS yaptığımız 96 hastanın verileri değerlendirildiğinde acil hasta grubunda ülsere plak bulunması (p<0.001), işlem öncesi ilk 5 gün içinde enfarkt görülmesi (p<0.001), diseksiyon zemininde KAS uygulanması (p<0.001), plak düzeyinde İKA'da trombüs bulunması (p<0.001), asistoli/bradikardi görülmesi (p<0.001) ve hastanede yatış süresi (p=0.033) açısından anlamlı farklılıklar gösterdiği bulundu. Çalışmamızda acil ve elektif KAS uygulanan hastalar arasında periprosedürel inme (p=0.519), MI (p= 0.946), ektrakranial komplikasyon (p=0.835) ve ölüm (p=0.190) açısından anlamlı farklılık olmadığı izlenmişti. Karotis arter stentleme işlemi tamamlandıktan sonra intraoperatif alınan kontrol DSA incelemede rezidüel stenoz oranı %22.13 olarak bulundu. Sonuç: Merkezimizde karotis arter stenozlarında hem acil hem de elektif şartlarda uyguladığımız karotis arter stentleme yönteminde; stentlerin açık kalım oranları, erken dönem komplikasyon oranları, literatürdeki çalışmalar ile benzer bulunmuştur. Uzun dönemli takiplerin yapıldığı ve hasta sayısının artırılarak karşılaştırıldığı çalışmaların planlanması özellikle acil ve elektif uygulanan stentlemenin tedavinin uzun dönemli seyri ve komplikasyonları hakkında daha fazla fikir sahibi olmamızı sağlayabilir. Anahtar kelimeler: Karotis Arter, Stentleme, Darlık, Acil, Elektif
Diyabetik hasta grupları ile serebral MR perfüzyon arasındaki ilişki
Amaç: Diyabetik Hasta Grupları ile Serebral MR Perfüzyon Arasındaki İlişki incelemeyi amaçladık. Materyal-metot: 52 diyabetik hasta ve 39 sağlıklı kontrol grubu çalışmaya dahil edildi. Diyabetik hastalar proliferatif retinopati(PRP), non-proliferatif retinopati(NPRP), ve retinopati olmayan diyabet(RP olmayan DM) olarak üç gruba ayrıldı. Görüntülemeler 1.5T Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) cihazı kullanılarak gerçekleştirildi. T2* ağırlıklı eko planar görüntüleme sekansı ile DSC Perfüzyon ağırlıklı MR (PA-MR) ile görüntüler alındı. Görüntüleme sonucu kaydedilen veriler iş istasyonuna gönderildi (syngo-via, Siemens Medikal sistemler). Yazılım yardımı ile elde edilen ham veriler ile CBF haritaları elde edildi. Her iki serebral hemisferde gri cevherden region of interest (ROI) ile elde edilen veriler beyaz cevherden referans olarak seçilen bölgedeki ROI ile elde edilen veriye oranlandı. Çalışmamızdaki sürekli değişkenler için tanımlayıcı istatistikler, grup ortalamalarını karşılaştırmada ANOVA, farklı grupları belirlemede Duncan testi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişki Pearson korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. Bulgular: Çalışmamızda diyabetik hasta grupları (PRP, NPRP ve RP olmayan DM ) arasında NPRP ve RP olmayan DM grubunda her iki serebral hemisferde bölgesel olarak rCBF değerleri diğer gruplara göre daha düşük olmakla beraber istatistik olarak anlamlı farklılık gözlenmemiştir. Diyabetik hastalar ile sağlıklı kontrol grupları arasında rCBF değerleri diyabetik hasta grubunda daha düşüktü. Bununla beraber her iki frontal lob anterior ve inferior, her iki singulat girus, her iki temporal lob medial, sağ oksipital lob ve her iki talamusta rCBF değerlerinde istatistik olarak anlamlı farklılık izlenmiştir. Sonuç: Sonuç olarak, bu çalışma T2DM'de diyabet grupları arasındaki serebral perfüzyonun bölgesel etkilerini incelemiştir. Diyabet grupları arasında bölgesel perfüzyon değerleri açısından anlamlı fark yoktu. Sağlıklı kontrol grubuna göre bölgesel hipoperfüzyon genel olarak incelenen tüm loblarda görüldü ve çoğunda istatistik olarak fark izlendi. Özellikle temporal lob medial (hipokampal) kesimde hipoperfüzyon belirgindi. Anahtar Kelimeler: Diyabetes Mellitus, Serebral Perfüzyon, Manyetik Rezonans Görüntüleme, Diyabetik Retinopati
Klinik olarak anlamlı prostat kanserinin tanısında multiparametrik MRG'de ölçülen ADC oranlarının rolu ve Gleason skorları ile korelasyonu
Amaç: Bu çalışmanın amacı, prostat multiparametrik MRG (prostat mpMRG) ile elde edilen görünür difüzyon katsayısı (ADC) değerleri ve ADC oranlarının prostat glandındaki klinik olarak anlamlı kanserini (KOAK) ayırt etmedeki tanısal değerini araştırmak ve bu parametrelerin Gleason skorları ile olan ilişkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Ocak 2021 ile Ocak 2025 tarihleri arasında biyopsi öncesi prostat mpMRG yapılmış 188 hasta retrospektif olarak incelendi. Patolojik olarak GS ≥6 olan 62 hasta malign grup, benign özelliklerde veya normal doku tanısı olan 126 hasta benign grup olarak sınıflandırıldı. Tüm hastalara ait yaş, PSA, prostat volümü (PV), PSA dansitesi (PSAD) gibi klinik parametreler ile lezyon ve karşı zondan ölçülen ADC değerleri kayıt altına alındı. Malign grupta tümör bölgesi ADC (ADC-ML) ile aynı seviyedeki karşı zondaki normal alanın ADC (ADC-MN) oranı hesaplandı. Benign grupta ise şüpheli alanların ADC'si (ADC-BL) ile karşı zon normal alanın ADC'si (ADC-BN) oranlandı. Elde edilen veriler istatistiksel olarak analiz edildi. Bulgular: Malign lezyonların ADC ortalaması, benign dokuya göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha düşük bulundu (p<0,001). ROC analizine göre ADC değeri için belirlenen cut-off 994 ×10⁻⁶ s/mm² olup, bu eşikte duyarlılık %96,8, özgüllük %94,0 olarak hesaplandı (AUC=0,994). ADC oranı için en iyi eşik değer 0,57 olarak saptandı ve bu değerde hem duyarlılık hem de özgüllük %95,2 idi (AUC=0,985). Gleason skorları ile ADC değerleri ve oranları arasında anlamlı negatif korelasyon saptandı (p<0,001). Ayrıca Gleason skoru ≥7 olan hastalarda karşı normal doku ADC'sinde de düşüş gözlenmesi, ADC oranlarını etkileyebilecek "field cancerization" fenomenine işaret etmektedir. Sonuç: Prostat mpMRG'den elde edilen ADC değerleri ve oranları, prostat kanserinin tanısı ve agresifliğinin belirlenmesinde güvenilir ve tekrarlanabilir biyobelirteçlerdir. Bu çalışma, özellikle PI-RADS 2.1 sisteminde doğrudan tanımlanmayan ADC oranı kullanımının klinik fayda sağlayabileceğini göstermekte; bu parametrelerin, gelecekte farklı merkezlerde yapılacak geniş örneklemli çalışmalarla desteklenerek tanı sürecine entegrasyonu önerilmektedir.
Multiparametrik prostat manyetik rezonans görüntülemenin uzun dönem takip sonuçları ve negatif prediktif değerinin belirlenmesi
Multiparametrik prostat MRG (mp-MRG), prostat tümörlerinin erken tanısında, tedavi öncesi evrelemede ve tedaviye yanıt takibinde sıklıkla kullanılan etkin bir görüntüleme yöntemidir. Bu çalışmadaki amaçlarımız, PI-RADS v2 üzerinden mp-MRG'nin tanısal performansını incelemek, farklı klinik alt gruplarda tetkiğin negatif prediktif değerini (NPD) hesaplamak, çeşitli modellerle mevcut tanısal performansı geliştirmeye çalışmak, PI-RADS v2'nin prognostik önemini ortaya koymak, düşük PI-RADS skor grubundaki (PI-RADS≤3) hastaların "uzun dönem takip sonuçlarını" değerlendirmek ve bulgularımızla hasta yönetimine katkı sağlamaktır. Çalışmamızda Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı'nda prostat kanseri (PKa) şüphesiyle mp-MRG incelemesi yapılan 2456 erişkin hastanın klinik, biyokimyasal, radyolojik ve histopatolojik verileri retrospektif olarak toplanmış ve genel veri seti oluşturulmuştur. Çalışmanın ilk kısmında genel veri setinden histopatolojik incelemesi olan vakalar (810 hasta ve 826 biyopsi) filtrelenerek mp-MRG'nin ve PI-RADS v2'nin tanısal ve prognostik performansı değerlendirilmiş, alt grup analizleri yapılmış ve makine öğrenmesinin tanısal performansa katkısı incelenmiştir. İkinci kısımda ise, genel veri setinden ilk PI-RADS skoru≤3 olan ve yeterli klinik izlemi bulunan hastalar (PI-RADS 1-2 grubunda 385 hasta, PI-RADS 3 grubunda 478 hasta) seçilmiş, kanser tanısız izlem süreleri ve olasılıkları hesaplanmıştır. Çalışmamıza göre, histopatolojik inceleme sonucu ISUP≥2 olan vakalar klinik anlamlı prostat kanseri (ka-PKa) kabul edildiğinde ve PI-RADS v2 üzerinden değerlendirme yapıldığında, mp-MRG'nin NPD'si %92,8-95,5 aralığındayken, pozitif prediktif değeri (PPD) %33,2-44,8 arasında değişmektedir. Mp-MRG yüksek duyarlılığa (%90,8-98,4) sahiptir ama özgüllüğü (%14,6-51,6) düşüktür. PI-RADS 1-2, PI-RADS 3, PI-RADS 4 ve PI-RADS 5 vakalarda ka-PKa tespit oranları sırasıyla %4,6, %8,1, %36,4 ve %60,6'dır. PI-RADS skorları yükseldikçe kötü prognozlu kanser olasılığı da artmaktadır. PI-RADS 1-2, PI-RADS 3, PI-RADS 4 ve PI-RADS 5 vakalarda kötü prognozlu kanser olasılıkları sırasıyla %6,8, %9,9, %31,5 ve %65,6 olarak bulunmuştur. PI-RADS 3 vakalarda, "mp-MRG öncesi negatif biyopsi varlığı" ve "düşük PSA dansitesi (mPSAD<0,15 ng/mL2)" tanısal ve prognostik olarak koruyucu iki temel değişkendir. Alt grup analizlerinde, PI-RADS 3 vakalardaki bu iki alt grupta hem ka-PKa hem de kötü prognozlu PKa olasılığı %5'ten düşüktür ve bu alt gruplar PI-RADS 1-2 grubuyla benzerlik göstermektedir. Makine öğrenmesi algoritmaları ka-PKa olasılığının öngörülmesinde umut vadetmektedir. Çalışmamızda makine öğrenmesi yöntemleriyle oluşturulan hibrit model %88,2 NPD ve %91,1 PPD ile tüm vakaların yaklaşık %90'ını doğru sınıflandırmıştır. PI-RADS 1-2 grubunda 1, 3 ve 5 yıllık ka-PKa tanısız sağkalım olasılıkları sırasıyla %99,1, %96,5 ve %93,8 iken; PI-RADS 3 grubunda 1, 3 ve 5 yıllık ka-PKa tanısız sağkalım olasılıkları sırasıyla %94,9, %90,9 ve %89,1 olarak bulunmuştur. mPSAD her iki alt grup için de ka-PKa tanısız izlem olasılığına anlamlı etki etmekteyken, ilk mp-MRG öncesi negatif biyopsi varlığının sadece PI-RADS 3 grubunun ka-PKa tanısız izlem olasılığına anlamlı etkisi bulunmuştur. Sonuç olarak, mp-MRG negatif prediktif değeri ve duyarlılığı yüksek bir tetkiktir. Pozitif prediktif değeri ve özgüllüğü ise düşüktür. Makine öğrenmesi ile mp-MRG'nin hali hazırda yüksek olan NPD'si büyük ölçüde korunurken, PPD'si ve özgüllüğü kayda değer şekilde yükseltilebilir. "PI-RADS 1-2 grubunda", "mPSAD<0,15 ng/mL2 olan PI-RADS 3 vakalarda" ve " mp-MRG öncesi negatif biyopsisi olan PI-RADS 3 vakalarda" ka-PKa ve kötü prognozlu PKa olasılıkları düşük olduğu için biyopsi ertelenerek klinik takip yapılabilir. Üstelik klinik takip yapıldığında dahi, bu hasta gruplarında beklenen ka-PKa tanısız izlem olasılığı kayda değer ölçüde yüksektir. Her üç grupta da 3 yıllık ka-PKa tanısız izlem olasılığı %94'ün üstündedir.
Karaciğerin fokal lezyonlarının multiparametrik MRG ile değerlendirilmesi
Bu çalışmanın amacı karaciğerin fokal lezyonlarının malign benign ayrımında manyetik rezonans elastografi (MRE) ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG) T1-T2 haritalama yönteminin etkinliğini araştırmaktır. 01 Ocak 2018- 21 Şubat 2022 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Ana Bilim Dalında karaciğer MRG yapılan ve karaciğerde fokal lezyon saptanan hastalar retrospektif olarak değerlendirildi. Lezyonlar benign ve malign olarak iki gruba ayrıldı. Çalışmaya 20 benign ve 50 malign lezyon olmak üzere toplam 70 solid lezyon dahil edildi. Kontrast öncesi ortalama T1 relaksasyon zamanı benign lezyonlarda 1474,90 ± 465,39 msn, malign lezyonlarda 1284,30 ± 351,95 msn, kontrast sonrası ortalama T1 relaksasyon zamanı benign lezyonlarda 629,57 ± 230,92 msn, malign lezyonlarda 750,20 ± 264,95 msn ölçülmüş olup benign ve malign lezyon grubu arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmadı (p= 0,110 ve 0,135). Kontrast geliştirme oranı (CER), T1 relaksayon zamanı düşüşü (T1D) ve T1 relaksasyon zamanı düşüşü yüzdesi (T1D%) benign lezyonda malign lezyonlarla karşılaştırıldığında istatistiksel anlamlı olarak yüksek bulundu (sırasıyla 2,71 ± 0,86 ve 1,79 ± 0,52, p= 0,002, 964,00 ± 379,58 ve 521,93 ± 290,60, p< 0,001, 59,37 ± 13,32 ve 39,79 ± 15,69, p<0,001). Ortalama T2 relaksasyon zamanı da benign lezyonlarda malign lezyonlarla karşılaştırıldığında istatiksel anlamlı olarak yüksek saptandı (82,50±23,29 msn ve 65,02 ± 15,38 msn, p= 0,005). MRE görüntülemede ortalama sertlik değerleri malign lezyonlarda benign lezyonlarla karşılaştırıldığında istatiksel anlamlı olarak yüksek bulundu (5,43±1,55 kPa ve 3,62±1,16 kPa, p= 0,004). Difüzyon ağırlıklı görüntülemede ADC haritalama değerleri malign lezyonlarda benign lezyonlarla karşılıştırıldığında istatistiksel anlamlı olarak yüksek izlendi (1688,17 ± 270,04 ve 1177,94 ± 443,25, p= 0,001). ROC analizinde malign lezyonları benign olanlardan ayırmada CER için 1,99 eşik değeri (AUC: 0,852, sensivite %78,6 ve spesifite %78,3), T1D değeri için 749,5 msn eşik değeri (AUC 0,817, %71,4 sensivite ve %78 spesifite), T1D% değeri için %49,71 eşik değeri (AUC 0,831, %78,6 sensivite ve %73,2 spesifite) saptanmıştır. Ayrıca ortalama T2 relaksasyon zamanı değeri için 74 msn eşik değeri (AUC 0,705, %65 sensivite ve %76,6 spesifite), ortalama sertlik değeri için 3,74 kPa eşik değeri (AUC 0,848, %85 sensivite ve %75 spesifite) ve ADC haritalama değeri için 1,45 eşik değeri (AUC 0,854, % 75 sensivite ve % 74,3 spesifite) saptanmıştır. T1- T2 haritalama ve MRE görüntüleme yöntemleri karaciğerin solid fokal lezyonlarının malign benign ayrımında non-invaziv alternatif araç olarak kullanılabilir. Anahtar Kelimeler: Karaciğerin fokal lezyonları, malign
Pediatrik yaş grubunda galen veni dışı intrakranial arteriovenöz malformasyon(AVM) ve arteriovenöz fistüllerin(AVF) değerlendirilmesi
PEDİATRİK YAŞ GRUBUNDA GALEN VENİ DIŞI İNTRAKRANİAL ARTERİOVENÖZ MALFORMASYONLAR (AVM) VE ARTERİOVENÖZ FİSTÜLLERİN (AVF) DEĞERLENDİRMESİ Amaç: Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nörogirişimsel Radyoloji Bölümü'ne 20 yaş altı AVM ve AVF ile başvuran hastaların klinik, radyolojik, tedavi yöntemi ve sonuçlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Radyoloji Anabilim Dalı, Nöroradyoloji Bilim Dalın'nda 01.01.2005-01.01.2024 arasında 20 yaş altı popülasyonda AVM ve AVF hastlarının işlem öncesi ve sonrası görüntüleri (BT, BTA, MR, MRA, DSA) retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: 1080 hastanın DSA'sı değerlendirilmiş olup, bunlar içerisinde 20 yaş ve altı 93 (%8,6) AVM, 30(%2,7) AVF hastası tespit edilmiştir. AVM hastalarının 46'sı erkek, 47 si kadındır. AVM hastalarında ortalama tanı yaşı 14 olarak tespit edilmiştir. AVF hastlarının 17' si erkek 13'ü kadın hasta olarak izlendi. AVF hastalarının 12' si (%40) Pial- AVF, 11'i (%36,7) Dural-AVF, 7'si (%23,3) KKF olarak tespit edilmiştir. AVF hastalarında ortalama tanı yaşı 9,9 olarak izlenmiştir. 29 AVM ve 26 AVF hastasına kliniğimizce embolizasyon tedavisi yapılmıştır. Tedavi edilen AVM hastalarının 3'ünde işlem sonrası kanama, 4 hastada iskemi ve 9 hastada 1. yıl kontrolünde rezidü doluş tespit edilmiştir. 4 AVF hastasında 1. yıl kontrolünde rezidü doluş izlenmiştir. Sonuç: Hemodinamik yükü yüksek olan AVM'lerde klinik olarak intrakranial hipertansiyon, motor defisit ve epilepsi daha sık izlenmiştir, ayrıca bu hastalarda Spetzler Martin Skoru ve Embocure Skoru daha yüksek tespit edilmiştir. Steal fenomeni posterior fossa ve kortikal yerleşimli AVM'lerde daha sık izlenmedir. Posterior fossa yerleşimli SSA tarafından beslenen AVM'ler klasifikasyonda daha yüksek grade sahip olup tedavisi daha zor vasküler patolojilerdir. ECA dallarınca beslenen AVM lerde tedavi sonrası kontrol görüntülemelerinde rezidü/nüks dolum daha sık izlenmektedir. Dural AVF hastalarında embolizasyon tedavisi sonrası nüks/rezidü doluş daha sık izlenmektedir. Anahtar Kelime: AVM,AVF,KKF, Embolizasyon Tedavisi, SSA
Periorbital hiperpigmentasyona yönelik karboksiterapi tedavisinin radyolojik sonuçları
Amaç: POH'a yönelik karboksiterapide izlenmesi muhtemel mikrovaskülerite artışı, ekstrasellüler matriks ve kollajen depozisyonu ve doku viskoelastikiyetindeki artışın radyolojik olarak değerlendirilmesi, radyolojik değişikler ile klinik sonuçlar arasında ilişki ve radyolojik-klinik korelasyona göre ileride hasta seçimi ve tedavi başarısının prediksiyonu konuları değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi, Dermatoloji ABD- Kozmetoloji Ünitesine başvuran 18 yaş üstü, Fitzpatrick cilt tipi I-V ve orta-şiddetli infraorbital koyu halkalara sahip 78 (76 kadın, 2 erkek) hasta çalışmaya dâhil edilmiştir. Her hastaya 7 hafta, haftada 1 seans, steril CO2 manuel, basınç kontrollü şekilde üst ve alt göz kapaklarına 2 tur enjekte edilmiştir. Her iki gözaltı kapağına karboksiterapi öncesi, tedavi sonrası 1. ay ve karboksiterapi sonrası 6. ay dermatoklinik ve radyolojik değerlendirmeler (epidermis-dermis kalınlığı ve SWE elastografisi, muskulus orbikülaris okuli kalınlığı ve cSMI vasküler indeks yüzdesi, SOOF doku SWE elastografisi (KPa) gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Tedavi sonrası 1 ve 6.ay alt göz kapağı epidermis-dermis kalınlığı, orbikularis okuli pars pretarsalis kalınlığı, orbikularis okuli pars pretarsalis SMI Ratio (%) değeri, SOOF SWE elastografi değeri istatiksel olarak anlamlı artış göstermiştir. 50 yaş altında muskulus orbikülaris okuli SMI yüzdesi ve SOOF elastografisi, günlük uyku süresi 7-9 saat olanlarda muskulus orbikülaris okuli SMI yüzdesi, vasküler tip pigmentasyonlu olgularda epidermis-dermis kalınlığı daha belirgin artmıştır. Sonuç: Karboksiterapi tedavisinin kollajen akumülasyonu, mikrovaskülarite artışı, myosit proliferasyonu etkisi ve viskoelastikiyeti artırıcı etkileri radyolojik olarak gösterilmiştir. 1. Ay'a göre karboksiterapi sonrası 6. ay radyolojik-klinik değişikliklerin devamı tarif edilen etkilerin uzun dönemli olduğunu düşündürmektedir.
Prolaktinoma tanılı hastaların beyin 3 boyutlu yüksek rezolüsyonlu T1 ağırlıklı görüntülerden elde edilen hacim ve morfometrik parametreler ile değerlendirilmesi ve yapısal değişikliklerin nörokognitif testler ile ilişkisinin incelenmesi
Amaç: Bu çalışmanın amacı, prolaktinoma tanılı hastaların beyin korteks yüzey morfometrik özelliklerini değerlendirmek ve sağlıklı kontroller ile karşılaştırarak bu hastalığın beyin kortikal yapısı üzerinde oluşturduğu etkileri ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi, İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji polikliniğinde takip ve tedavi edilen 45 prolaktinoma tanılı hasta ile 51 sağlıklı kontrol birey çalışmamıza dahil edilmiştir. Çalışmaya gruplar arasında yaş ve cinsiyet açısından benzer özellik gösteren katılımcılar dahil edilmiştir. Beyin korteks yüzey morfometrik özellikleri ROI analizi ve verteks-wise analiz modeli kullanılarak değerlendirilmiştir. Kortikal kalınlık, sulkal derinlik, fraktal boyutsallık ve girifikasyon gibi yüzeyel kortikal morfometri parametreleri prolaktinoma tanılı hastalar ve sağlıklı kontroller arasında karşılaştırılmıştır. Bulgular: Prolaktinoma tanılı hastalarda sağ lingual girus, sağ cuneus, sağ parahippokampal girus, sağ entorhinal girus, sağ lateral orbitofrontal korteks, sağ insula, sol cuneus, sol insula ve sol entorhinal girus'un kortikal kalınlıklarında sağlıklı kontrollere göre istatiksel olarak anlamlı azalmalar tespit edilmiştir. Ayrıca, prolaktinoma tanılı hastalarda sağ insula ve sol pars orbitalis'in sulkal derinliklerinde ve sağ supramarginal girus'un girifikasyon indeksinde sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı düzeyde azalma saptanmıştır. Verteks-wise analiz modeli, altı kortikal kümenin (sol insular korteks, sağ lateral oksipital girus, sağ lateral ve medial orbitofrontal korteks, sağ insular korteks ve sağ superior temporal girus) kortikal kalınlıklarında anlamlı azalmalar ortaya koymuştur. Sonuç: Prolaktinoma tanılı hastalarda özellikle insulada hem kortikal kalınlıkta hem de sulkal derinlikte sağlıklı kontrollere göre istatiksel olarak anlamlı azalma mevcuttur. Ayrıca, sulkal derinlik ile kabergolin dozu arasında ve kortikal kalınlık ile harf akıcılık test skorları arasında pozitif bir korelasyon saptanmıştır. Bu sonuçların mevcut literatüre önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir
Pediatrik yaş grubunda intrakranial anevrizmaların tanısal özellikleri, tedavisi ve tedavi sonuçları
Amaç: Pediatrik intrakranial anevrizmalar nadir görülür ve anevrizma özellikleri ve klinik seyir açısından yetişkin anevrizmalardan farklıdır. Bu çalışmanın amacı, merkezimizde endovasküler yöntemler ile tedavi edilmiş pediatrik anevrizmaların anevrizma özellikleri, tedavi yaklaşımları ve tedavi sonuçlarını retrospektif değerlendirmek ve bu nadir durumun daha iyi anlaşılarak tedavi ve takip stratejilerinin oluşturulmasına katkı sağlamaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 2004-2024 tarihleri arasında merkezimize başvurmuş, 18 yaş altı intrakranial anevrizma tanısı almış ve endovasküler yöntemlerle tedavi edilmiş 35 hasta dahil edilmiştir. Tüm vakaların klinik özellikleri, tedavi öncesi ve sonrası radyolojik ve nörolojik durumları ve takip sonuçları değerlendirilmiştir. Bulgular: Toplamda 35 hasta değerlendirilmiş olup hastaların %54'ü erkek, %46'sı kızdır. En sık dissekan anevrizma saptanmıştır (%51.4). Anevrizmaların %73'ü anterior dolaşımda ve en sık olarak ICA ve MCA yerleşimlidir. Tedavi yöntemlerinde en sık koil embolizasyon, parent arter oklüzyonu ile anevrizma embolizasyonu ve akım yönlendirici stent tercih edilmiştir. Ortalama takip süresi 4.7 yıl olup anevrizmaların %83.3'ünde tam oklüzyon saptanmıştır. Hastaların %96.8'inde takipte Modifiye Rankin skoru olumlu sonuçlanmıştır. Sonuç: Pediatrik intrakranial anevrizmalar nadirdir ve erişkinlere kıyasla daha kompleks olma eğilimindedir. Bununla birlikte, çocukluk çağı anevrizmaları yetişkinlere kıyasla daha iyi prognoza sahiptir. Tedavide endovasküler yöntemler güvenli kabul edilmekte ve uygun vakalarda tercih edilmektedir. Bu grup anevrizmaların tedavisi her vaka özelinde multidisipliner bir ekip tarafından kararlaştırılmalı ve gerçekleştirilmelidir. Anahtar Kelimeler: Endovasküler anevrizma tedavisi, intrakranial anevrizma, pediatrik yaş grubu
Benign ve malign kas-iskelet sistemi tümörlerinin ayrımında monoeksponansiyel difüzyon ağırlıklı görüntüleme, intravoxel incoherentmotion ve difüzyon kurtozis modellerinin kullanıldığı multiparametrik yaklaşım
Arslan Sarıkaya S, Benign ve malign kas-iskelet sistemi tümörlerinin ayrımında monoeksponansiyel difüzyon ağırlıklı görüntüleme, intravoxel incoherent motion ve difüzyon kurtozis modellerinin kullanıldığı multiparametrik yaklaşım, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Radyoloji Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, Ankara, 2021. Bu çalışmada benign ve malign kas-iskelet sistemi tümörlerinin ayrımında monoeksponansiyel DAG, IVIM ve DK yöntemlerinin birlikte kullanıldığı multiparametrik yöntemin etkinliği araştırılmıştır. Prospektif olarak, Ağustos 2019-Kasım 2020 tarihleri arasında kemik ve yumuşak doku tümörü olan 50 olgu (ortalama yaş 32.80, yaş aralığı: 5-82 yaş) çalışmaya dahil edilmiştir. Toplam 28 olguda malign (13 kadın, 15 erkek, ortalama yaş: 30.36, yaş aralığı: 5-70 yaş), toplam 22 olguda benign (12 kadın, 10 erkek, ortalama yaş: 35.90, yaş aralığı: 7-82 yaş) kas-iskelet sistemi tümörü (kemik tümörleri benign/malign: 8/19, yumuşak doku tümörleri benign/malign: 14/9) saptanmıştır. Tüm olgularda DAG (ADC), IVIM (D, D* ve f) ve DK (D ve K) parametrelerinin volümetrik ve minimum değerlerinin malign ve benign tümör ayrımındaki rolü değerlendirilmiştir. Bu parametreler non-miksoid non-kondroid (benign/malign: 12/20) ve miksoid ve kondroid tümörler (benign/malign: 10/8) için ayrıca değerlendirilmiştir. Tüm tümörler birlikte değerlendirildiğinde malign ve benign tümörlerin D*vol, Kvol, Kmin, ADCmin ve DIVIM-min değerlerinin istatistiksel anlamlı fark gösterdiği (P sırasıyla; 0.045, 0.002, 0.001, 0.026 ve 0.015), malign tümörlerde D*vol, Kvol ve Kmin değerlerinin daha yüksek; ADCmin ve DIVIM-min değerlerinin daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Tüm tümörlerde malign ve benign ayrımında en yüksek hassasiyeti %75 ile D*vol değeri, en yüksek tanısal performansı Kmin değeri (EAA: 0.760) göstermiştir. Non-miksoid non-kondroid tümörler ayrı değerlendirildiğinde malign ve benign tümörlerin D*vol, Kvol, Kmin, ADCmin, DIVIM-min ve Dkurtozis-min değerlerinin istatistiksel anlamlı fark gösterdiği (P sırasıyla; 0.013, 0.035, 0.002, 0.005, 0.002 ve 0.025), malign tümörlerde D*vol, Kvol ve Kmin değerlerinin daha yüksek; ADCmin, DIVIM-min ve Dkurtozis-min değerlerinin daha düşük olduğu saptanmıştır. Non-miksoid non-kondroid tümör alt grubunda malign ve benign tümör ayrımında en yüksek hassasiyeti %95 ile D*vol ve DIVIM-min değerleri, en yüksek tanısal performansı ise Kmin değeri (EAA: 0.825) göstermiştir. ROC analizinde tüm tümörler ve non-miksoid non-kondroid tümör grubunda malign ve benign tümör ayrımında istatistiksel anlamlı farklılık gösteren D*vol, Kvol, Kmin, ADCmin, DIVIM-min ve Dkurtozis-min kesim değerleri sırasıyla 7.07/7.033x10-3 mm2/sn, 0.725/0.719, 0.931/0.793, 1.027/1.027x10-3 mm2/sn, 0.999/0.999x10-3 mm2/sn, 1.132/1.132x10-3 mm2/sn bulunmuştur. Miksoid ve kondroid tümörlerde benign ve malign tümörlerin DAG, IVIM ve DK parametrelerinin volümetrik ve minimum değerleri arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmamıştır. Malign ve benign tümörlerin ayrılmasında DAG, IVIM ve DK yöntemlerinin tek başına tanısal performansları arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmamıştır (P>0.05). Tüm tümörler için malign ve benign ayrımında en yüksek tanısal performansı gösteren Kmin değeri ile bu değerden daha yüksek tanısal performans gösteren üç model (1.model: Kmin+DIVIM-min, EAA: 0.783; 2.model: Kmin+ADCmin, EAA: 0.801; 3.model: Kmin+ADCmin+DIVIM-min, EAA: 0.801) karşılaştırıldığında, EAA değerleri arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmamıştır (P>0.05). Anahtar Kelimeler: Kas-iskelet sistemi tümörleri; Difüzyon ağırlıklı görüntüleme; 'Intravoxel incoherent motion'; Difüzyon kurtozis; Multiparametrik
Serebral arterlerin segmental dolikoektatik displazi'sinde radyolojik bulgular: Retrospektif bir çalışma
GİRİŞ VE AMAÇ: Serebral arterlerin segmental dolikoektatik displazileri nörogörüntülemede karşımıza çok nadir de olsa çıkmaktadır. Bu konu ile ilgili hem yerli hem yabancı literatürde yayın oldukça azdır. Bu nedenle çalışmamızda özellikle konjenital, gelişimsel olan bu anomali ve varyasyonlara ilgi çekmek, değişik modalite radyolojik bulgularını tanımak, klinik semptom, sendrom ile olası ilişkisini saptamak ve hastaları takip ve tedavi seçeneklerini değerlendirmeyi amacladık. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışma retrospektif olarak tasarlanmış olup 2007-2018 tarihleri arasında kliniğimize başvuran, herhangi bir nedenle nörogörüntüleme yapılan hastaların serebral anjiyografik görüntüleri değerlendirildi. Konjenital tipte serebral arter segmental dolikoektatik displazisi olan 19 hasta tanımlandı. Tanımlanan bu hastalar sistemde olan diğer görüntüleri ile beraber tekrar gözden geçirildi ve segmental dolikoektatik arter displazilerin morfolojik dağılımı, eşlik eden mural kalsifikasyon, luminal genişleme, daralma, bu zeminde anevrizma oluşumu ve beyin parankim bulgularının varlığına bakıldı. Retrospektif, hastaların hastane bilgi sisteminde semptomları, aldığı tanıları irdelendi. BULGULAR: Olguların yaş ortalaması 31.8±5.3 yıl olduğu görüldü. Çalışmamızda kadın olguların daha fazla etkilendiği dikkat çekti (erkek/kadın oranı= 6:13). Tüm olgularda ortak klinik semptom baş ağrısı iken sadece bir olguda ilave olarak amorozis fugaks tipinde iskemik öykü mevcut idi. Hiç bir olguda subaraknoid kanama veya infarkt saptanmadı. Dolikoektatik arterial segmentlerde 19 olgunun 17'sinde cidar kalfikasyonu, 10'unda anevrizma, 7'inde luminal darlıklar saptandı. Uzun dönem takip edilen olgularda belirgin progresyon izlenmedi. SONUÇ: Konjenital tip serebral intrakranial dolikoektazi baş ağrısı ayırıcı tanısında yer alabilir. Genelde benign klinik seyirli olsa da zeminde izlenen çeşitli mural patolojilerden dolayı düzenli radyolojik takip gereklidir. ANAHTAR KELİMELER: İntrakranial dolikoektazi; segmental duyarlılık; anjiyografi
Aktif sakroiliit tanısında STIR ve postkontrast MRG bulgularının retrospektif karşılaştırılması
AKTİF SAKROİLİİT TANISINDA STIR VE POSTKONTRAST MRG BULGULARININ RETROSPEKTİF KARŞILAŞTIRILMASI AMAÇ: Aktif sakroiliit bulgularını saptamada STIR sekansının başarısının değerlendirilmesi ve altın standart kontrastlı yağ baskılı T1 sekansı ile karşılaştırılması GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza 202 aktif sakroiliit tanılı olgu dahil edildi. Olgularda aktif sakroiliit bulguları(kemik iliği ödemi, sinovit, kapsulit ve entezit) önce STIR sekansında değerlendirildi daha sonra kontrast sonrası yağ baskılamalı T1 görüntülerle karşılaştırılarak STIR sekansının başarısı değerlendirildi. BULGULAR: Olguların hepsinde STIR sekansında kemik iliği ödemi(KİÖ) saptanan alanlarda kontrastlı görüntülerde parlaklaşma izlendi. Yedi (%3.4) hastada T1 kontrastlı görüntülerde ek odak saptandı. Sinovit toplam 20(%9.9) olguda saptandı, 1(%0.5) olguda STIR sekansında görüldü. Kapsulit total 14 (%6.9) olguda saptandı, 11(%5.4) olguda STIR sekansta görüldü. Entezit 1 (%0.5) olguda izlendi ve sadece kontrastlı T1 görüntülerde değerlendirildi. Kemik iliği ödemi, kapsulit için istatiksel olarak anlamlı fark bulunurken (p <0.05), sinovit ve entezit için anlamlı fark bulunmadı. SONUÇ: Aktif sakroiliitin pozitif MRG bulgusu olan kemik iliği ödemi saptamada STIR sekansının başarısı yüksek olup altın standart kontrastlı T1 görüntülerle %100 uyumluluk izlenmektedir. Kapsulit, entezit ve sinovit bulguları kemik iliği bulgusuna eşlikçi bulgu olarak izlenmekte ve tek başına tanısal değer oluşturmamaktadır. Anahtar kelimeler: Sakroiliit; mrg; STIR; kontrastlı mrg.
Yumuşak doku sarkomlarının neoadjuvan tedavi yanıtının değerlendirilmesinde recıst kriterlerinin dinamik mr bulguları ile karşılaştırılması
Amaç: Yumuşak doku sarkomlarında tedaviye yanıtı saptamada dinamik MRG ve RECIST'in değerinin belirlenmesi. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda histopatolojik olarak yumuşak doku sarkomu tanısı olan ve neoadjuvan tedavi almış 48 hasta dinamik MRG ile değerlendirildi. MR sekansları T1A (Aksiel&Koronal/Sagittal), STIR (Sagittal/Koronal), T2A (yağ baskılı, aksiyel), postkontrast T1A (yağ baskılı), FLASH (700,sagittal) dinamik sekanslarından oluşmaktaydı. Tedavi öncesi ve sonrası görüntülerde kitle uzun çapı karşılaştırılarak RECIST'e göre ( ≥ %30 küçülme iyi yanıt; < %30 küçülme kötü yanıt) iyi ve kötü yanıtlar belirlendi. Neoadjuvan tedavi sonrası dinamik MRG bulgularına göre iyi ve kötü yanıtlar belirlendi. Operasyon sonrası histopatolojik değerlendirmede ≥ %90 nekroz oranı 'iyi yanıt', < %90 nekroz oranı 'kötü yanıt' kabul edildi. DMRG ve RECIST yanıtları uyumluluk açısından histopatolojik yanıt ile karşılaştırıldı. İstatistiksel yöntem olarak Cohen's Kappa katsayısı kullanıldı. Bulgular: Kırksekiz hastadan 26'sı histopatolojik olarak iyi yanıt idi. RECIST ile iyi yanıt alan 11 hastanın tamamı histopatolojik olarak iyi yanıt, kötü yanıt alan 37 hastanın 22'si histopatolojik olarak kötü yanıt idi. RECIST'in iyi yanıta sensitivitesi %42, spesifitesi %100, Cohen's Kappa katsayısı 0,402 bulundu. Dinamik MRG ile iyi yanıt alan 20 hastanın 17'si histopatolojik olarak iyi yanıt, kötü yanıt alan 28 hastanın 19'u histopatolojik olarak kötü yanıt idi. DMRG'nin iyi yanıta sensitivitesi %65, spesifitesi %86, Cohen's Kappa katsayısı 0,507 bulundu. Sonuç: Yumuşak doku sarkomlarında neoadjuvan tedaviye yanıtı belirlemede dinamik MRG'de erken dönem -özellikle 30. saniye- substraksiyon görüntüleri önemli yer tutmaktadır. Kitle uzun çapında ≥ %30 küçülme iyi yanıt değerlendirmesi açısından yardımcı olabilir.
Fibrotik akciğer hastalıklarında miyokardiyal fibrozis ve kardiyak fonksiyonların mrg ile değerlendirilmesi
Bu çalışmada fibrotik akciğer hastalıklarında (FAH) kardiyak fibrozis ve kardiyak fonksiyonların manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ile değerlendirilmesi amaçlandı. Otuzbeş fibrotik akciğer hastalığı ile takip edilen hasta ve 17 sağlıklı gönüllü prospektif olarak değerlendirildi. Hasta ve kontrol grubunda miyokard T1 relaksasyon değeri, akciğer parankim T1 relaksasyon değeri, diyastolik disfonksiyon ve hasta grupta ekstrasellüler hacim ölçümü yapıldı. Akciğerlere yönelik T1 haritalamada hasta grubunda fibrozis bulunan alandan ve morfolojik olarak normal gözlenen parankimden ölçümler yapıldı. Hasta grupta ortalama yaş 61,69 iken kontrol grubunda ortalama yaş 32 olarak hesaplandı. Hasta grupta yaş ortalaması kontrol gruba göre istatistiksel olarak anlamlı yüksekti. Miyokard T1 relaksasyon değerleri kontrol grup ile karşılaştırıldığında hasta grupta istatiksel olarak anlamlı yüksekti (p<0,001). Hasta grupta akciğer parankiminde fibrozis bulunduğu düşünülen alandan yapılan T1 relaksasyon değeri kontrol grubunun akciğer parankimi T1 relaksasyon değerinden istatistiksel olarak anlamlı yüksekti (p<0,001). Hasta grupta morfolojik olarak normal gözlenen akciğer parankiminden yapılan ölçüm ile kontrol grubu akciğer parankim T1 relaksasyon değeri karşılaştırıldığında hasta grubun T1 relaksasyon değerinin anlamlı olarak yüksek olduğu saptanmıştır (p=0,0056). Hasta grupta sol ventrikül duvarından yapılan ekstrasellüler volüm (ECV) ölçümünde ortalama ECV değeri 26,91 olarak hesaplanmıştır. Literatürde belirlenen referans değerler ile karşılaştırıldığında ECV değeri istatistiksel olarak anlamlı yüksektir (p=0,0246). 6 Hasta ve kontrol grubunda MRG ile yapılan sol ventrikül fonksiyon ölçümlerinde hasta grupta 22 hastada diyastolik disfonksiyon saptanmış olup kontrol grubunda diyastolik disfonksiyon gözlenmemiştir. Fibrotik akciğer hastalığı bulunan hastalarda akciğer fibrozisinin miyokardial fibrozis ile ilişkisini değerlendirdiğimiz bu çalışmada hasta grupta miyokardiyal T1 relaksasyon değerlerinin ve ECV'nin yüksek olması kalbi tutan diğer sistemik hastalıklarda olduğu gibi fibrozisle giden akciğer hastalıklarının da miyokardı etkileyebileceğini düşündürmektedir. Ancak literatürde bu konuda yapılmış yeterli çalışma bulunmamaktadır. Kardiyak MRG tekniklerinin gelişmesi ile bu konuda yapılacak daha kapsamlı çalışmalar ile fibrotik akciğer hastalıklarının miyokardiyal fibrozis üzerindeki etkisinin daha net ortaya konabileceğini düşünmekteyiz.
Beyin tümörlerinde izositrat dehidrogenaz-1 genindeki mutasyon ilekonvansiyonel MRG ve MR spektroskopi bulgularının karşılaştırılması
Amaç: Bu çalışmada IDH1-mutant ve IDH1-wild tip olgularda Konvansiyonel MR bulguları ve MR Spekroskopi metabolitlerinden Cho/Cr ve Cho/NAA oranları arasında anlamlı farklılık olup olmadığı araştırılacaktır. Aynı zamanda IDH1-mutant ve IDH1-wild tip olguların Konvansiyonel MRG ve MR Spektroskopi bulguları arasındaki korelasyonun varlığı ortaya konabilirse tedavi protokolünün belirlenmesinde yardımcı bir yöntem olarak kullanılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmamıza Ocak 2020 – Aralık 2022 tarihleri arasında primer beyin tümörü tanısı ve IDH1 mutasyon durumu histopatolojik olarak kesinleşmiş ve pre-postoperatif olarak MR Spectroskopi tetkik edilen 24 olgu dahil edilmiştir. IDH1 mutant ve wild tip olguların Konvansiyonel MRG bulguları ile Cho/Cr ve Cho/NAA metabolitleri arasında anlamlı farklılık olup olmadığı araştırılmıştır. Bulgular: Araştırmaya alınan 24 katılımcının 13'ü (%54,2) erkek, 11'i (%45,8) kadın idi. 17 hastanın histopatolojik inceleme sonucu glioblastom (%70,8), 6 hastanın astrositom (%25), 1 hastanın medullablostom (%4.2) idi. Hastaların IDH1 immunogenetik inceleme sonucunun 6 sı IDH1 pozitif (%25), 18 i IDH1 wild tip (%75) olduğu görüldü. Tümörün histopatolojik inceleme sonucu WHO Grade 1 ve 2 olanlar düşük grade , WHO Grade 3 ve 4 olanlar yüksek grade olarak kabul edildi (Çalışma grubumuzda WHO grade 1 olgumuz yoktu). Tümörün tek lobda yer alması unilateral, birden çok lobda veya karşı hemisferde de yer alması bilateral kabul edildi. Tümöre ait solid dokunun total volümünün kontrastlanmasının %50 ve daha az olması yok veya ılımlı kontrastlanma, %50 üzerinde kontrastlanmasının ise belirgin kontrastlanmış olduğu kabul edildi. Tümör dokusunun çevre yapılara bası yaparak orta hatta en az 5 mm lik shift oluşturduğu zaman kitle etkisinin şiddetli olduğu, çevre yapılara herhangi bir bası etkisi olmadığı veya orta hatta 5 mm den daha az shift oluşturması durumu ise kitle etkisinin yok veya ılımlı olduğu kabul edildi. Tümöre ait periferik vazojenik ödemin tümörün lokalize olduğu lob ile sınırlı olması veya hiç olmaması durumu ödemin yok veya ılımlı olduğu, birden çok lobda veya karşı hemisferde yer alması durumunda ise ödemin belirgin olduğu kabul edildi. MRG de tümörün görüntüleme özelliklerine göre malign olduğu düşünülenler yüksek grade, benign olduğu düşünülen olgular ise düşük grade olarak kabul edildi. 24 olgunun MR Spektroskopi incelemesinde Cho/Cr ve Cho/NAA metabolitlerinin oranları ile tümörün histopatolojik grade i, büyüme paterni, tümör sınırları, sinyal intensitesi, kontrastlanması, kitle etkisi, tümöre ait periferik vazojenik ödem, konvansiyonel görünüm (benign veya malign) özelliklerine göre karşılaştırma yapıldı. Yapılan karşılaştırmalı analizde Cho/Cr ve Cho/NAA oranları ile tümöre ait belirtilen özellikler arasında anlamlı istatistiksel fark bulunmamıştır (p>0.05). 6 IDH1 mutant ve 18 IDH1 wild tip olgunun histopatolojik grade i, büyüme paterni, tümör sınırları, sinyal intensitesi, kontrastlanması, kitle etkisi, tümöre ait periferik vazojenik ödem, konvansiyonel görünüm (benign veya malign), Cho/Cr ve Cho/NAA metabolitlerinin oranlarına göre karşılaştırma yapıldı. IDH1 mutant ve IDH1 wild tip olgular arasında Cho/NAA metabolit oranları arasında anlamlı istatistiksel fark saptanmıştır (p<0,05). İki olgu grubu arasında diğer MRG bulguları açısından anlamlı istatistiksel fark bulunmamıştır (p>0.05). IDH1 wild tip olguların Cho/NAA oranları IDH1 mutant olgulara göre anlamlı olarak yüksekti. IDH1 wild tip olgular ve IDH1 mutant olgular arasındaki Cho/NAA oranlarını ayırt etmek için belirlenen optimal cut-off değeri 1.15 olarak saptanmıştır. Sonuç: Araştırmamız IDH1 wild tip olguların Cho/NAA oranlarının IDH1 mutant olgulara göre anlamlı bir şekilde yüksek olduğunu göstermiştir. Böylelikle MR Spectroskopi incelemede Cho/NAA oranının, IDH1 wild tip gliomaların invazif olmayan bir şekilde IDH1 mutant glioma ayrımına izin verdiği sonucuna vardık.
Rüptüre olmuş intrakranial anevrizmalarda woven endobridge tedavisinin etkinliğinin değerlendirilmesi
Amaç: Rüptüre olmuş intrakranial anevrizma nedeniyle subaraknoid kanama gelişen hastaların tedavisinde çeşitli alternatifler bulunmaktadır. Çalışmamızda woven endobridge cihazı ile tedavi edilen rüptüre olmuş anevrizması bulunan hastaların klinik sonuçlarını ve oklüzyon oranlarını değerlendirerek tecrübelerimizi sunmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Aralık 2015-Mayıs 2022 tarihleri arasında hastanemize intrakranial anevrizmaya bağlı subaraknoid kanama ile başvuran ve girişimsel radyoloji departmanında WEB ile tedavi edilen 41 hastaya ait 42 anevrizma çalışmaya dahil edilmiştir. Tedavi sonrası ortalama 15 ay (aralık 1-83 ay) takip edilen hastaların Manyetik Rezonans anjiyografi ve dijital subtraksiyon anjiyografisi ile oklüzyon oranları ve 1. yıl takiplerinde modifiye Rankin Skorlaması ile klinik iyileşme durumları değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmaya alınan hastaların 18'i erkek, 23'ü kadın (ortalama yaş: 53; aralık: 33–83) hastaya ait rüptüre olmuş 42 anevrizma WEB ile tedavi edildi Anevrizmaların ortalama çapı 5.3 mm, çap aralığı ise 3-10 mm'dir. Boyun genişliği ortalama 3.94 mm, aralık ise 2-7 mm idi. Anevrizmaların tamamı geniş boyunluydu (4 mm ve daha geniş boyunlu ve/veya kubbe/boyun oranı≤1,6 anevrizmalar). Anevrizmaların 17'si (%40) AComA, 14'ü (%33) MCA, 6'sı (%14) baziler tepe, 2'si (%5) ACA, 1'i (%2) İCA tepe, 1'i (%2) PİCA, 1'i (%2) PComA lokalizasyonunda yerleşmişti. Tüm hastalarda cihaz başarılı bir şekilde yerleştirilmiştir. Takip incelemeleri olan 25 hastanın 23'ünde (%92) yeterli oklüzyon tespit edilmiştir. İki hastada anevrizma kalıntısı saptanmış ve hastalara tedavi önerilmiştir. Uzun dönem takiplerinde 13 hasta hayatını yitirmiştir. 17 hastada asemptomatik bir şekilde hayatına devam etmektedir (mRS 0). 7 hastada ise iyi klinik sonuç (mRS 1-2) mevcuttur. Hastalarda tedaviye bağlı morbidite ya da mortalite saptanmamıştır. Sonuç: WEB cihazının rüptüre olmuş, geniş boyunlu anevrizmalarda akut oklüzyon oluşturması, işlem sonrası antiplatelet tedavi gerektirmemesi, kısa ve uzun dönem takiplerinde yeterli oklüzyon sağlaması, rekanalizasyon oranlarının düşük olması sebebiyle uygun anevrizmalarda efektif bir tedavi seçeneği olduğu görülmektedir. Morbidite-mortalite oranlarının düşük olması, intraoperatif rüptür ve tromboembolik komplikasyonların az görülmesi güvenli bir tedavi yöntemi olduğunu doğrulamaktadır. Anahtar kelimeler: İntrakranial anevrizma, Woven endobridge (WEB), Subaraknoid kanama (SAK), Endovasküler tedavi.
Karaciğer donör adaylarının preoperatif radyolojik değerlendirmesinde BT dansitometri ile hesaplanan hepatosteatoz derecesinin patoloji ile korelasyonunun araştırılması
Bu çalışmanın amacı karaciğer yağlanma derecesinin değerlendirilmesinde BT dansitometri tekniğinin tanısal doğruluğunu CVKN donör adayları üzerinde araştırmaktı. Yaşları 19-56 arasında değişen 93 olgu değerlendirildi(Ort: 32,7 yıl, SS: 8,7 yıl).Donör adaylarının preoperatif radyolojik değerlendirmesinde rutin olarak gerçekleştirilen BT çalışmasında, prekontrast imajlarda, karaciğer ve dalağın ana vasküler yapılardan yoksun alanlarına örneklemler yerleştirildi. Bulunan değerlerin ortalamaları alınarak HU cinsinden ortalama karaciğer(MSA) ve ortalama dalak(MSA) dansiteleri bulundu. Bu değerler kullanılarak karaciğer atenüasyon indeksi(LAI) hesaplandı(LAI=MHA-MSA) Cerrahi sırasında wedge biyopsi ya da preoperatif dönemde iğne biyopsisi yapılmış olguların histopatolojik sonuçları, LAI değerleri ile karşılaştırılarak analiz edildi.Histopatolojik sonuçlara göre olguların 58 (62,4%)' inde hiç yağlanma görülmezken 35(37,6%)' inde yağlanma görülmüştür. Karaciğer yağlanması görülen 1'er(2,9%) olguda; 15%, (15-20)%, 20%, 30% ve 35%, 2'şer (5,7%) olguda 1%, (10-15)%, (20-25)% , (25-30)% ve 40%, 3(8,6%) olguda 2%, 4(11,4%) olguda (5-10)%, 6(17,1%)olguda 5% ve 7(20%) olguda 10% yağlanma saptanmıştır.Histopatolojik değerlendirmede yağlanma derecesi ? %5 saptanan 69 olgunun CVKN öncesi yapılan BT dansitometre analizlerine göre 63'ünde yağlanma derecesinin, ? %5, 6' sında ise yağlanma derecesinin %5-30 arasında olduğu görülmüştür.Halihazırda kullanılan LAI değerlerine göre kabul edilen yağlanma dereceleri Tablo 9'da verilmiştir. Çalışmamızda bu değerlerin histopatolojik sonuçlar ile uyuşumu-korelasyon değeri r=0,661 olup orta düzey ilişki ile uyumlu olarak değerlendirilmiştir. Daha yüksek bir uyuşumu-korelasyon elde etmek amacı ile histopatolojik yağlanmayı BT ile benzer gruplara ayırdığımızda (? %5 , %6-%30 ve %30? ) ayırt edici LAI kestirim değerleri şöyle bulundu: 5?% yağlanma için LAI ?6, [6-30]% yağlanma için 3? LAI ?5 ve %30 ve üzeri yağlanma için ise LAI ?3. Bu şekilde elde ettiğimiz uyuşumu-korelasyon değeri (r=0,724 ) (p<0,001) olup, mükemmele yakın ilişki ile uyumlu olarak değerlendirilmiştir. Bu şekilde elde edilen LAI kestirim değerlerinin halihazırda kullanılan derecelendirmeye göre histopatoloji ile daha yüksek uyuşma-korelasyon içerisinde olduğu sonucuna varılmıştır.LAI değerlerinden faydalanılarak, BT dansitometre tekniği ile karaciğer yağlanmasının tahmini altın standart yöntem olan histopatolojik tetkike göre daha kolay, hızlı ve non-invazivdir. BT dansitometri yağlanma varlığını yüksek özgüllük (%75) ve duyarlılıkla (%75) tahmin edebilmekte böylece CVKN donör adaylarında invaziv bir yöntem olan perkütan biyopsiden kaçınılabilmektedir.
Canlı vericili karaciğer nakillerinde donörlerde pretransplant dönemde çok dedektörlü bilgisayarlı tomografi ile hesaplanan greft volümünün cerrahi sonrası greft ağırlığı ile karşılaştırılması ve bulguların analizi
Amaç: Canlı vericili karaciğer transplantasyonu yapılan hastalarda, vericiden çıkarılan karaciğer segmentinin BT volümetrik hesaplaması ile ameliyatta tartılan greft ağırlığının karşılaştırılması ve korelasyonunun değerlendirilmesidirMateryal ve Metod: Temmuz 2004 ile Ağustos 2012 tarihleri arasında karaciğer vericisi olarak parsiyel karaciğer rezeksiyonu yapılan yaşları 18-60 arasında degişen 370 sağlıklı donör (224 erkek, 146 kadın) çalışmaya dahil edildi. Hastaların 339'una sağ lob, 1'ine sağ lob posterior segment, 26'sına sol lob ve 4'üne sol lob lateral segment operasyonu yapıldı.Onaltı dedektörlü bilgisayarlı tomografi cihazı ile kontrastsız ve arteriyel, portal ve hepatik venöz fazlarda yapılan incelemeler, retrospektif olarak değerlendirildi. Hepatik venöz fazda yapılan incelemelerde üç boyutlu imajlarda karaciğer volümetrik ölçümleri yapıldı. Elde edilen bulgular operasyon bulguları ile karşılaştırıldı.Bulgular: Çok dedektörlü bilgisayarlı tomografide elle çizim yöntemi ile yapılan karaciğer volüm hesaplaması sonuçları operasyon sonuçları ile yüksek korelasyon gösterdi.Sonuç: Çok dedektörlü bilgisayarlı tomografi, canlı vericili karaciğer naklinde canlı donör adaylarında karaciğerin volümetrik ölçümünde detaylı ve doğrubilgiyi elde etmede kullanılabilecek yüksek doğruluk oranına sahip bir görüntüleme yöntemidir.
Pulmoner nodül saptamada manyetik rezonans görüntülemenin rolü
Amaç: Manyetik Rezonans Görüntüleme'de (MRG) pulmoner nodül saptamanın tanısal doğruluğunu araştırmak ve T2 ağırlıklı (A) balanced steady state free precession (True-FISP) ile kontrastlı T1A 3D Volumetric Interpolated Breathhold Examination (VIBE) sekanslarının etkinliğini karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Bilgisayarlı Tomografi'de (BT) saptanan 300 pulmoner nodülü olan 90 hastaya (211 nodül <6 mm, 89 nodül ≥6 mm) 1,5 T cihazda tüm vücut MRG yapıldı. BT ve MRG verileri iki radyolog tarafından analiz edildi. Pulmoner nodülleri saptamada tüm MRG ve her bir sekans için duyarlılık ve yanlış pozitiflik hesaplandı. Ayrıca <6 mm ve ≥6 mm şeklinde iki gruba ayrılarak alt grup analizi yapıldı. Bulgular: Pulmoner nodül saptanmasında MRG'nin genel duyarlılığı %35,33; nodül büyüklüğüne göre <6 mm nodüller için %21,80, ≥6 mm nodüller için %67,41 bulundu. Her bir sekansın duyarlılıkları sırasıyla <6 mm ve ≥6 mm nodüller için T2A True-FISP sekansında %12,79, %44,79 ve T1A 3D VIBE sekansında %21,80, %67,41 bulundu. Sonuç: 6 mm ve üstü nodüllerde MRG'nin tanısal doğruluğu artmaktadır. Kontrastllı T1A 3D VIBE sekansı, T2A True-FISP sekansından daha yüksek tanısal duyarlılık göstermektedir. Tüm vücut MRG protokolüne kontrast eklemek pulmoner nodül saptama oranını arttırabilir. Anahtar Kelimeler: Pulmoner nodül, Akciğer MRG, MRG sekansları
Böbrek parankim sertliğinin "shear wave" us elastografi ile değerlendirilmesi
Amaç: Kronik böbrek hastalığı olanlarda hastalığın ciddiyetinin değerlendirilmesinde, "Shear Wave" Elastografi(SWE) tekniği ile ölçülen renal parankimal sertlik değerlerinin, klinik ve laboratuvar bulgular ile uyumunu ve tanıya katkısını araştırmak. Gereç ve Yöntem: Aralık 2020-Kasım 2022 tarihleri arasında bölümümüzde abdomen, renal ya da üriner Ultrasonografi(US) incelemesi yapılan; klinik, laboratuvar veya histopatolojik olarak ispatlanmış kronik böbrek parankim hastalığı(KBH) bulunan 50 hasta değerlendirilmiştir. Uygun olmayan ölçümler nedeniyle 9 hasta çalışma dışı bırakılmış ve toplam 41 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Kontrol grubumuzu ise, laboratuvar ya da görüntüleme ile ispatlanmış herhangi bir böbrek hastalığı olmayan ve başka nedenlerle kliniğimizde US randevusu bulunan, 18 yaş üstü 40 hasta oluşturmaktadır. Sonografik incelemelerin ve SWE ölçümlerinin tamamı aynı radyolog tarafından yapılmıştır. Her hastada böbrek boyutları, ortalama parankim kalınlığı ve parankim ekosu değerlendirildikten sonra SWE yöntemi ile hastaların renal parankimal sertlikleri ölçülmüştür. Bu amaçla her bir böbreğin alt polü, orta kesim ve üst polüne, renal piramidlere paralel olarak yerleştirilen yerleştirilen ROI ile her bölge için en az iki adet toplamda her böbrek için en az 6 ölçüm yapılarak kPa cinsinden ortalama değer belirlenmiştir. Hastalardaki KBH varlığını ve ciddiyetini belirleyebilmek amacıyla, hastane elektronik arşiv sisteminden böbrek fonksiyonu hakkında bilgi veren(serum üre, kreatinin ve glomerular filtrasyon hızı(GFR)) ve US inceleme tarihine en yakın zamanda alınmış kan tetkik sonuçları kaydedilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda, SWE'de ölçülen böbrek parankim sertlik değerleri ile hastalık tanısında ve evrelemesinde kullanılan laboratuvar verileri arasında korelasyon olup olmadığı araştırılmıştır. İstatistiksel analizlerde Spearman korelasyon testi kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya dahil olan ve uygun ölçüm gerçekleştirilen 41 hastanın 24'ü(%58,5) kadın, 17'si(%42,5) erkektir. Hastaların yaşı 18 ile 83 arasında olup yaş ortalaması 66'dır. Kronik böbrek hastalığı hastalığı etiyolojisinde en sık karşılaşılan sebepler hipertansiyon ve diyabetes mellitustur. KBH tanılı hastalarda kontrol grubuna göre parankim sertlik değerlerinin istatistiksel olarak anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır(sırasıyla 15.6 kPa-5.5 kPa)(p<0,001). Renal parankimal sertlik değerleri ile serum üre ve kreatinin değerleri arasında pozitif, Glomerüler Filtrasyon Hızı ile arasında negatif yönde, istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptanmıştır(p<0,001). Renal parankimal sertlik değerleri ile hasta yaşı arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptanmamıştır(p>0,05). Ayrıca hasta ve kontrol gruplarında yapılan analizlerde cinsiyet ile renal parankimal sertlik arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır(p>0,05). Sonuç: US, iyonizan radyasyon içermeyen, hızlı, kullanımı kolay, noninvaziv ve portatif bir görüntüleme yöntemidir. SWE ise, karaciğer başta olmak üzere birçok parankimal organda fibrozisi gösteren, etkin bir noninvaziv görüntüleme yöntemi olup KBH'da SWE tekniği ile ölçülen renal parankimal sertlik değerleri, böbrek fonksiyonunun ve hastalık ciddiyetinin değerlendirilmesinde faydalı olabilir. Tekrarlayan ölçümlere olanak sağlayan bu yöntemin KBH'da kullanımının yaygınlaştırılması, teknik iyileştirmeler ile ölçümlerin standardize edilmesi ve referans değerlerin tanımlanmasıyla bu hastalarda tanı ve takibin önemli bir parçası haline geleceği düşünülmektedir. Anahtar Sözcükler: Sonoelastografi, Kronik Böbrek Hastalığı
Otosklerozlu hastalarda yüksek çözünürlüklü temporal kemik bilgisayarlı tomografide saptanan otosklerotik odak ile odyometri değerleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Bu çalışmada fenestral otosklerotik odağa ait parametrelerin odyometrik veriler ve işitme kaybı tipleri ile ilişkisinin değerlendirilmesini, klinik ve preoperatif aşamada hastalık seyrinin ve ciddiyetinin daha erken öngörülebilmesini, hastalık etyopatogenezinin daha iyi anlaşılabilmesini ve operasyona alınacak hasta seçiminde cerraha yardımcı olabilmeyi amaçladık. Çalışmaya yerel etik kurul onayı alındıktan sonra, Mayıs 2014 – Ağustos 2022 tarihleri arasında klinik ve radyolojik olarak otoskleroz tanısı alan 188 hastanın (271 kulak) temporal kemik yüksek çözünürlüklü bilgisayarlı tomografi (YÇBT) tetkikleri retrospektif olarak değerlendirildi. İşitme kaybına sebep olabilecek miringoskleroz, inkudomalleolar eklemde ayrışma, süperior semisirküler kanal dehissansı, posterior semisirküler kanal dehissansı, geçirilmiş operasyon öyküsü ve koklear implant, retrofenestral odak, kronik otitis media, vestibular kanalda kistik genişleme, mastoidit bulunan 81 hasta (113 kulak) çalışma dışı bırakıldı. YÇBT tetkikinden maksimum 1,5 ay önce odyogramı bulunan 107 hasta (158 kulak) çalışmaya dahil edildi. Kontrol grubu elde olunmadı. Çalışma grubundaki hastaların temporal kemik YÇBT tetkikleri 128 detektör sekanslı çok kesitli bilgisayarlı tomografide (Ingenuity 128, Philips Healthcare, State, USA) ve 16 detektör sekanslı çok kesitli bilgisayarlı tomografide (Brilliance 16, Philips Medical Systems, Best, The Netherlands) elde olundu ve görüntüler Osirix programında ve Philips iş istasyonunda 18 yıl ve 4,5 yıl tecrübeye sahip iki radyolog tarafından değerlendirildi. Otosklerotik odağın sınırları ayırt edilebilen tüm kesitlerde manuel olarak çizildi ve Osirix programı aracılığı ile hacmi hesaplandı. Ayrıca odağın koklea apikal ve orta turn'e uzaklığı, vestibül ile temas uzunluğu manuel olarak ölçüldü ve elde edilen ölçümlerden vestibül temas alanı hesaplandı. Odağın bazal turn'e olan uzaklığı ideal ve güvenilir şekilde ölçülemediğinden, odağın bazal turn'e temasına bakıldı ve var/yok şeklinde gruplandırıldı. Çalışma grubuna dahil edilen hastaların odyogramları değerlendirilerek hava ve kemik yolu iletim eşiklerine göre odyometrik air-bone gap değerleri hesaplandı ve bu eşiklere göre hastalar İTİK ve MTİK olmak üzere iki gruba ayrıldı. MTİK grubundaki hastalardan ortalama kemik yolu iletim eşiği 20-30 desibel olanlar hafif dereceli MTİK, 30 desibelden fazla olanlar belirgin MTİK olarak iki gruba ayrıldı. İTİK ve MTİK hasta grupları arasında, hafif MTİK ve belirgin MTİK hasta grupları arasında fenestral odak hacmi, odağın koklea orta ve apikal turn'e uzaklığı, odağın aksiyal ve koronal planda vestibül ile temas uzunluğu ve temas alanı açısından anlamlı farklılık saptanmadı (p > 0,05). 0-40 yaş ve 41-80 yaş grupları arasında fenestral odak hacmi, odağın koklea orta turn'e uzaklığı, odağın aksiyal ve koronal planda vestibül ile temas uzunluğu, odağın vestibül ile temas alanı açısından anlamlı farklılık saptanmadı (p > 0,05). Ancak 41-80 yaş grubundaki hastaların odyometrik air-bone gap değerleri, 0-40 yaş grubundaki hastalara göre daha yüksek tespit edildi (p < 0,05). Ayrıca 41-80 yaş grubu hastalarda otosklerotik odağın koklea apikal turn'e uzaklığı, 0-40 yaş grubundaki hastalara göre daha az tespit edildi (p < 0,05). Yuvarlak pencerede ve koklea bazal turn'de odağı bulunan hastaların ortalama fenestral odak hacimleri, vestibül ile temas uzunlukları ve temas alanları yuvarlak pencerede ve koklea bazal turn'de odağı bulunmayan hastalara göre daha fazla tespit edildi (p < 0,05). Ayrıca yuvarlak pencerede ve bazal turn'de odağı bulunan hastaların fenestral odaklarının koklea orta ve apikal turn'lere olan uzaklıkları yuvarlak pencerede ve bazal turn'de odağı bulunmayan hastalara göre daha az tespit edildi (p < 0,05). Sonuç olarak çalışmamızda işitme kaybı tipleri ve şiddeti ile odağa ait parametreler arasında anlamlı ve sürdürülebilir bir ilişki saptamamış olmamız hastalığın oldukça kompleks etyopatogeneze sahip olduğunu ve işitme kaybı tipi ve şiddetinde, araştırdığımız odağa ait parametreler dışında mekanizması hala aydınlatılamamış başka faktörlerin etkili olabileceğini bize düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Otoskleroz, Temporal kemik yüksek çözünürlüklü bilgisayarlı tomografi, İletim tipi işitme kaybı, Mikst tip işitme kaybı
Meme kitlelerinin tanısında superb mikrovasküler görüntüleme (SMI) ile kontrastlı dinamik manyetik rezonans görüntüleme'nin (MRG) karşılaştırılması
MEME KİTLELERİNİN TANISINDA SUPERB MİKROVASKÜLER GÖRÜNTÜLEME (SMI) İLE KONTRASTLI DİNAMİK MANYETİK REZONANS GÖRÜNTÜLEME'NİN (MRG) KARŞILAŞTIRILMASI Dr. Ahmet Yasin Yitik Çalışmamız prospektif ve kesitsel özellikte olup amacımız meme kitlelerinin tanısında histopatolojik sonuçlar temel alınarak superb mikrovasküler görüntüleme (SMG) ile dinamik kontrastlı meme manyetik rezonans görüntüleme (MRG) yöntemlerinin tanısal doğruluklarını karşılaştırmak ve SMG'nin meme lezyonlarının tanısındaki başarısını değerlendirmektir. Üniversitemizin etik kurulundan onay alındıktan sonra, Nisan 2022 ile Mart 2024 tarihleri arasında Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine meme kitlesi şikayetiyle başvuran hastalara gri skala ultrasonografi, SMG, ve dinamik kontrastlı meme MRG yöntemleri yapıldı. Hastalara öncelikle gri skala ultrasonografi (USG) ve SMG metotları uygulandı. Ertesi gün hastalara dinamik kontrastlı meme MRG tetkiki yapıldı. Superb Mikrovasküler Görüntüleme tetkiki sırasında tüm lezyonu kapsayacak şekilde serbest ROI (ilgilenilen alan) çizilerek cihaz tarafından otomatik olarak vasküler indeks (VI) ölçümleri yapıldı. Ölçümler 5 yıllık uzmanlık öğrencisi tarafından yapılıp PACS'a (Picture Archive Communicating Systems) gönderildi. Her lezyondan en az üçer defa ölçüm yapılıp en uygun olan 3 ölçümün ortalaması çalışmaya dahil edildi. Meme MRG ve gri skala USG tetkikleri kendi BI-RADS sınıflamasına göre 25 yıllık meme radyolojisinde tecrübeli radyolog ve 5 yıllık radyoloji uzmanlık öğrencisi ile konsensus eşliğinde değerlendirildi. Tüm bulgular histopatolojik tanı sonuçları ile karşılaştırıldı. Çalışmaya 110 hasta (16-80 yaş, ortalama 47,67±13,57 yıl) ve 112 lezyon dahil edilmiştir. Histopatolojik olarak 62 lezyon benign, 50 lezyon ise malign olarak sonuçlandı. Gri skala ultrasonografik incelemede, malign kitlelerin %58'i düzensiz şekilli, %98'i düzensiz kenarlı, %86'sı dik yerleşimli, %96'sı hipoekojen ekopaternde ve %64'ünün akustik gölgelenmesinin olduğu saptanmıştır. Benign lezyonların %90,3 ü oval-yuvarlak şekilli, %56'sı düzgün kenar yapısında, %77,4'ü yatay yerleşimli, %54,8'i hipoekojen paternde olduğu ve %90,3'ünün akustik gölgelenmesinin olmadığı görüldü. Ultrasonografik incelemede %86 duyarlılık, %64,38 özgüllük ve %70,5 doğruluk oranları elde edilmiştir. Superb Mikrovasküler Görüntüleme ile ölçülen VI değerleri, malign kitlelerde belirgin şekilde yüksek bulunmuştur (p<0.001). VI kesim değeri 4.15 kabul edildiğinde duyarlılık, özgüllük, pozitif öngörü değeri (PÖD), negatif öngörü değeri (NÖD) ve doğruluk değerleri sırasıyla %92, %60, %64.8, %90.2, %74 olarak hesaplandı. Ayrıca VI değerleri ile USG'de lezyonun morfolojik özelliklerinden lezyon kenar yapısı, oryantasyonu, ekojenitesi ve akustik gölgelenmenin varlığı arasında da anlamlı ilişki saptandı (p<0.05). Vasküler indeks değeri ile lezyon şekli arasında ise istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmadı (p>0.05). Lezyon boyutu ile serbest olarak çizilen ROI arasında da pozitif yönlü yüksek derecede istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulundu (p<0.001). Çalışmamızda gri skala USG'de BI-RADS 4a olarak raporlanan lezyonlardan VI kesim değerinin (4.15) altındakilerin hepsinin histopatoloji tanı sonuçları benign olarak sonuçlandı. Dinamik kontrastlı meme MRG incelemesinde, malign lezyonların %76'sı düzensiz şekilli, %62'sinin spiküle kenarlı olduğu, %88'inin heterojen kontrastlandığı ve %64'ünün tip 3 kontrastlanma kinetik eğrisine sahip olduğu görüldü. Benign lezyonların ise %46.8'sinin yuvarlak şekilli, %80.6'sının düzgün kenar yapısına sahip, %77.4'ünün homojen kontrastlandığı ve %74.2'sinin tip 1 kontrastlanma kinetik eğrisine sahip olduğu görüldü. Manyetik Rezonans Görüntüleme incelemesinde ise duyalılığı %98, özgüllüğü %80.65, PÖD'i %80.3, NÖD'i %98 ve doğruluğu %88.39 hesaplandı. Vasküler indeks değerleri ile MRG kontrastlanma kinetik eğri tipleri arasında anlamlı korelasyon gösterildi (p<0.001). MRG incelemesi sırasında kontrastlanma izlenmeyen 4 lezyonun 3'ünde SMG'de akım saptandı. Sonuç olarak, SMG tekniği ile elde edilen VI parametresinin gri skala ultrasonografi ve dinamik MRG bulguları ile değerlendirilmesinin, meme kitlelerinin benign/malign ayrımında faydalı olabileceği gösterilmiştir. Anahtar kelimeler: Superb mikrovasküler görüntüleme, meme kanseri, dinamik kontrastlı meme MRG, ultrasonografi, meme görüntülemesi
Şizofreni ve şizoaffektif bozukluk hastalarında talamus çekirdek hacimlerinin sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırılması ve klinik testlerle korelasyonu
Şizofreni ve şizoaffektif bozukluk, şizofreni spektrumundaki hastalık gruplarından olup, önemli morbiditeye ve fonksiyon kayıplarına neden olan psikiyatrik hastalıklardır. Bu hastalıkların tanısı DSM-V kriterleri doğrultusunda konulmaktadır. DSM-V kriterlerine göre şizoaffektif bozukluğun şizofreniden farkı, şizofreni ataklarının çoğunda eşlik eden duygudurum bozuklukları ile karakterize olan bir hastalık olmasıdır. Bu yüzden şizofreniye göre daha zor tanı almaktadır. Bu hastalık grupları, ruhsal bozukluklar olarak kabul edilmekle birlikte, son yıllarda nörodejeneratif ve nörogelişimsel kuramların ön plana çıkmasıyla, yalnızca ruhsal sorunlar olmaktan ziyade beyin parankimindeki morfolojik değişikliklere ikincil olarak da değerlendirilmektedir. Talamus, diensefalondan oluşan ve somatosensoriyel yolakları içeren önemli bir beyin yapısıdır. Gelişimsel histoloji araştırmalarında, talamusun kortikal gelişimle yakından ilişkili olduğu ve bu ilişkinin bozulması durumunda hem talamus hem de kortekste etkilenme görülebileceği ortaya konulmuştur. Literatürde, bu gelişimsel problemler ile psikotik hastalıkların ilişkisini gösteren çok sayıda çalışma bulunmaktadır. Çalışmamızın amacı, Freesurfer otomatik ölçüm MRG programı kullanarak şizofreni ve şizoaffektif bozukluk hastalarını, birbirleriyle ve sağlıklı bireylerle karşılaştırarak talamusla olan olası ilişkilerini ve farklılıklarını ile belirlemek; ayrıca bu olası farklılıkların klinik testlerle korelasyonunu araştırmaktır. Çalışmamız, yerel etik kurul onayı alındıktan sonra, Şubat 2023- Eylül 2024 tarihleri arasında DSM-V kriterlerine göre şizofreni ve şizoaffektif bozukluk tanısı almış ve kriterlerimize uyan 45 hasta ile çalışmamıza gönüllü olarak şartlarımızı sağlayan 26 sağlıklı bireyin dahil edilmesiyle gerçekleştirildi. Hasta grubuna Şizofreni Pozitif ve Negatif Sendromlar Ölçeği (PANSS), Klinik Global İzlenim Ölçeği (CGI) ve Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKI) uygulandı. Şizoaffektif bozukluk hastalarına ise ek olarak Young Mani Ölçeği ve Hamilton Depresyon Ölçeği uygulandı. Katılımcılara, 3D sagital 1mm kesit kalınlıktaki T1 ağırlıklı sekans dahil edilerek rutin sekansları içeren kontrastsız kraniyal MRG çekimi yapıldı ve veriler FreeSurfer (v7.2.0) yazılımı ile analiz edildi. Görüntülerden talamus hacimleri ve alt çekirdek hacimleri elde edildi. Analiz sonuçlarında şizofreni ve şizoaffektif bozukluk hastalarının sağ talamus hacimlerinde daha belirgin olmak üzere sağlıklı bireylerin talamus hacimlerine kıyasla istatistiksel olarak anlamlı azalma saptandı. Alt çekirdek düzeyinde ise şizofreni ve şizoaffektif bozukluk hastalarında medial (MVRE,MDI,MDm, Pt), intralaminar (Pf, CM), ventral (VM, VPL, VLp) ve posterior (PuA) çekirdek hacimlerinde istatistiksel olarak anlamlı azalma saptandı. Ayrıca özellikle ventral düzeydeki çekirdeklerde, şizofreni ve şizoaffektif bozukluk hasta grupları arasında anlamlı farklılıklar bulundu. Klinik testlerle çekirdekler arasındaki ilişki değişken olup, bazı çekirdeklerle belirli testler arasında korelasyon saptandı. Sonuç olarak talamus hacminde ve alt çekirdek gruplarında gözlemlenen azalmalar, şizofreni spektrumundaki şizofreni ve şizoaffektif bozukluk hastalarını kendi aralarında ve sağlıklı bireylerden ayırmada anlamlıdır. Elde edilen sonuçlar, bu alanda daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.
Üç boyutlu konformal radyoterapide conformıty ındex (CI), homogeneıty ındex (HI) ve qualıty of coverage (QC) parametrelerinin hesaplanması ve hesaplanan değerlerin karşılaştırılması
Bu çalışmada; Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı' nda Akciğer CA, Mide CA, Rektum CA ve beyin tümörü tanısı konmuş toplam yüz yirmi hastada 3BKRT tekniği kullanılarak yapılan tedavi planlarının ve tedavi kalitesinin, RTOG ile ICRU tarafından önerilen tedavi protokollerine uygun olup olmadığı araştırılmıştır. Hastaya ait BT görüntüleri DICOM aracılığı ile Varian Eclipse tedavi planlama sistemine aktarılmıştır. 3BKRT tekniğinde kanser türlerine göre PTV' ye farklı fraksiyon dozları ile toplamda farklı dozlar verilmiştir. Çalışmamızda 120 adet 3BKRT planı incelenmiş olup referans izodoz hacmi, target volüm, PTV içerisinde saptanan maksimum doz miktarı, PTV içerisinde saptanan minimum doz miktarı, referans izodoz miktarı, PTV' nin %2'sinin, %50'sinin ve %98' inin aldığı doz miktarları hesaplanmış, DVH' ler incelenmiştir. Çalışılan hastanede tüm CI, HI ve üç hastalık grubuna ait QC değerleri RTOG ile uyum içerisindedir. ICRU83' e göre hesaplanan tüm HI değerleri de protokole uygundur. Fakat beyin tümörüne ait ortalama QC değeri protokole aykırı olarak hesaplanmıştır. Çalışılan klinikte bu hesaplamalar verilen hastalık grupları için bir standart oluşturmuş, şu anki şartlarda bu değerlerin altına ortalama olarak inilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. İncelenen kanser türlerinin cinsiyetlere göre dağılımı yapılmış olup, yaş ortalamaları dikkate alınarak; cinsiyet ve yaşa bağlı bir istatistik elde edilmiştir.
Özefagus ca., serviks ca.ve glioblastome multiforme (GBM) tanılı hastaların tedavisinde kullanılan volümetrik ayarlı arc terapi (VMAT), yoğunluk ayarlı radyoterapi (IRMT) ve 3 boyutlu konformal radyoterapi (3BKRT) tedavi tekniklerinin karşılaştırılmalı değerlendirilmesi
Bu tez çalışmasında özefagus kanseri tanısı konan 20 hastanın; pelvis kanseri tanısı konan 20 hastanın ve beyin yerleşimli tümörü olan Glioblastome Multiforme (GBM) 20 hastanın VMAT, IMRT ve üç boyutlu konformal radyoterapi (3BKRT) teknikleri ile planları yapılarak; elde edilen sonuçların kritik organlar açısından farklı tedavi tekniklerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Hedef hacim için tanımlanan dozun %100'ü hedef hacmin %95'ini alacak şekilde planlamalar yapılmıştır. Her bir teknik için bilgisayarlı tomografi (BT) kesitleri incelenerek hedef hacimde soğuk veya sıcak alanlar oluşmamasına özen gösterilmiş ve elde edilen doz-volüm histogramları (DVH) değerlendirilmiştir. Böylece kritik organların aldığı dozlar karşılaştırılmıştır. Özefagus Ca hastalarında yakın kritik organlardan akciğer, kalp, spinal korda bakılmış ve IMRT tekniğinin düşük doz bölgelerinde üstünlüğü diğer kritik organ değerlendirilmesinde VMAT tekniğinin üstün oluğu görülmüştür. Serviks Ca tanılı hastalarda rektum, mesane ve bağırsak dozlarına bakılmış ve burada VMAT tekniğinin anlamlı fark yarattığı görülmüştür. GBM hastalarında ise beyin sapı, optik kiazma, sağ optik sinir ve sol optik sinire bakılmıştır. Burada ise aynı şekilde VMAT tekniğinin avantajlı olduğu görülmekle birlikte IMRT tekniği de 3BKRT tekniğine göre avantajlıdır. Çalışmanın sonucunda tekniklerin birbirine ve farklı bölgelere göre avantaj ve dezavantajları görülmüştür.
Breast dose measurement BY TLD technique in patients with thorax CT acquisition history and comparison of these dose measurement with computer based analyses
In this study, breast doses have been measured using the TLD Technique in totally sixty women patient who Thorax CT Acquisition using Siemens Somatom Definition Flash model with two tubes in Ankara Ataturk Training and Research Hospital, Department of Radiology.This measurment results have been compared to breast doses which calculated according to ICRP 103 software that uses Monte Carlo simulation technique, using the parameters that delivered by CT systems.Breast doses that measured in Thorax CT Acquisition and values that obtained using Monte Carlo simulation have been compared. The purposes of this study are researching ability of using software in reports of dose and researching the change dose that patient expose with weight or age. In given protocols,measure has been via CTDI is made of PMMA material with ion chamber and this results of the measurement have been compared to measurment values that given by system.Also in the same parameters calculation has been made via ImPACT software that uses Monte Carlo simulation. According to results of TLD and ImPACT software, average values of breast dose respectively are 8.53 mGy ve 6.32 mGy in women who Thorax CT acquisition. The significant difference is identified statistically between breast dose that measured via TLD and the values of breast dose that calculated via ImPACT software. According to this,it was observed the values of breat dose that measured via TLD are significant higher level (25%) than the values that obtains via ImPACT.
Otosklerozlu hastalarda yüksek rezolüsyonlu bilgisayarlı tomografide dansitometri ölçümleri ile stapes açısı ve fasiyal sinir stapes mesafesi arasındaki ilişki
Amaç: Otoskleroz otik kapsülü etkileyen erişkin çağın önemli işitme kaybı nedenlerindendir. Otoskleroz tanısı hastanın öyküsü, fizik muayene, odyometri ve Bilgisayarlı Tomografi (BT) ile konulmaktadır. BT teknolojisindeki gelişmeler, otoskleroz tanısında tomografinin değerini artırmıştır. Ancak bazı otoskleroz hastalarında Bilgisayarlı Tomografide belirgin patoloji izlenmemektedir. Bu hastalarda BT'de skleroz veya lizis olmasa da otoskleroz tanısına yardımcı bulguların varlığı önem kazanmaktadır. Son yıllarda yapılan çalışmalar kemik dansitometrinin odyometri ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca stapes açısındaki farklılıkların da otoskleroz tanısında yeni bir radyolojik belirteç olabileceğine yönelik çalışmalar mevcuttur. Bu gerekçe ile bizim çalışmamızda otosklerozlu hastaların Yüksek Rezolüsyonlu Bilgisayarlı Tomografi (YRBT) ile stapes açısı ve fasiyal sinir ile stapes başı mesafesi ile dansitometri arasındaki ilişki ve otosklerozu olmayan normal populasyonla bu değerlerin karşılaştırılması planlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif klinik bir çalışma olup Kasım 2016 ile Ocak 2018 tarihleri arasında kliniğimizde herhangi bir sebeple temporal kemik BT görüntülemesi yaptıran hastaların görüntüleri iş istasyonu aracılığı ile yeniden değerlendirilerek radyolojik olarak otosklerozu olan hastalarda, otik kapsül etrafında dansitometri ölçümlerinin, stapes açısı ve fasiyal sinir stapes mesafesi ile ilişkisi ve bu parametrelerin otoskleroz tanısında katkısı araştırılmıştır. Bulgular: Hasta grubunun Kohlea Orta Turn Postero-Lateralinde(KOTPL) dansitometri değerlerinin kontrol grubuna göre daha düşük olduğu belirlenmiştir. Hasta ve kontrol grubu arasında diğer dansitometri ölçümleri bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir. Stapes açısı ortalaması kontrol grubunda 77.72ᵒ±7.23ᵒ, hasta grubunda 73.65ᵒ±6.38ᵒdir. Hasta grubunun kontrol grubuna göre daha düşük bir ortalamaya sahip olduğu görülmüştür. Benzer şekilde hastaların fasiyal sinir stapes mesafesinin kontrol grubuna göre daha kısa olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Otosklerozlu hastalarda otik kapsülde Kohlea Orta Turn Postero-Lateralinde (KOTPL) dansitometri ölçümlerinde azalma ile birlikte Fasiyel Sinir Stapes Mesafesinin (FSSM) azaldığı ve Stapes açısının daraldığı tesbit edilmiştir. Otosklerozlu hastalarda bu iki parametrenin dansimetri ölçümleri ile korele olduğu ve otoskleroz tanısında kullanılabilecegini göstermektedir. Ancak Stapes açısı ölçümlerinin değerlendirilmesinde, inceleme alanının oldukca küçük olması nedeniyle hata payının çok olduğunu düşünmekteyiz. Bu nedenle açı çalışması yaparken referans noktalarının doğru belirlemek önem kazanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Otoskleroz, Stapes açısı, Dansitometri, Fasiyal sinir.
Diabetes mellitus'un eşlik ettiği ve etmediği kronik böbrek hastalığı olan olgularda aşil tendon sertliğinin shear wave elastografi ile değerlendirilmesi
Diabetes Mellitus'un Eşlik Ettiği ve Etmediği Kronik Böbrek Hastalığı Olan Olgularda Aşil Tendon Sertliğinin Shear Wave Elastografi ile Değerlendirilmesi Giriş ve Amaç Aşil tendonu gastrokinemius ve soleus kaslarının tendinöz kesimlerinden köken alan, insan vücudunun en güçlü ve kalın tendonudur. Bununla birlikte en sık rüptüre olan tendondur. Aşil tendon rüptürü etyolojileri literatürde çeşitlilik göstermektedir. Üremik toksinler tendon dejenerasyonuna ve spontan rüptüre sebep olabilir. Ayrıca Kronik Böbrek Hastalığına (KBH) sekonder gelişen metabolik asidoz, hipoksi ve hiperparatiroidizm ve KBH'na sıklıkla eşlik eden Diabetes Mellitus (DM) glukoz metabolizmasındaki anormalliklere sekonder oluşan yan ürünlerde tendon dejenerasyonuna yol açabilir. Aşil tendonu ultrasonografi ile değerlendirilebilir. Son yıllarda ultrasonografi cihazlarına eklenmiş, doku esnekliğini gösteren Shear Wave Elastografi (SWE) kullanılarak aşil tendon değerlendirilmesi ile ilgili çalışmalar yapılmaktadır. Bu tez çalışmasındaki amacımız, DM eşlik ettiği ve etmediği kronik böbrek hastalığı olan hastaların, aşil tendonlarını ultrasonografi ve shear wave elastografi ile incelemektir. Gereç ve Yöntem Prospektif olarak tasarlanmış ve etik kurul onayı alınmış çalışmada, tüm incelemelerden önce gönüllü katılımcılara yazılı ve sözlü bilgilendirme yapılmış ve aydınlatılmış onam formu alınmıştır. Toplam 105 olgu (54 DM eşlik eden ve etmeyen KBH hastası, 51 sağlıklı kontrol grubu) renal US incelemesi sonrası KBH, klinik ve sonografik olarak kategorize edildi. KBH olguları DM olan ve olmayanlar olarak gruplara ayrıldı. Gruplara ayrıldıktan sonra her iki taraf aşil tendonlarına 2D SWE elastografi incelemesi ve kalınlık ölçümü yapıldı. KBH olan grup ile kontrol grubu arasında ultrasonografik ve elastografik incelemede fark analizi yapıldı. Ek olarak KBH'ye eşlik eden ve etmeyen diabetes mellitus olgularının aşil tendon değerlendirlmesinde fark olup olmadığı istatistiksel olarak araştırıldı. Bulgular Katılımcıların %51,4'ü (54/105) vaka grubunda, %48,6'sı (51/105) ise kontrol grubundadır. Olguların 44'ü kadın (%41,9) , 61'i (%58,1) erkekti. Vaka grubunda kadın oranı %44,4 (24/54), erkek oranı %55,6 (30/54) iken, kontrol grubunda kadın oranı %39,2 (20/51), erkek oranı %60,8'dir (31/51). Cinsiyet açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmadı (p=0,587). Vaka grubunun yaş ortalaması 61,80±14,54 yıl, kontrol grubunun ise 58,98±12,05 yıldır. Medyan yaşlar sırasıyla 63,5 ve 58,0 olup, yaş açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p=0,284). Cinsiyete göre yapılan karşılaştırmada, erkeklerde sağ ve sol aşil tendon kalınlığı ortalaması sırasıyla 4,66±0,87 mm ve 4,68±0,84 mm, kadınlarda ise sırasıyla 4,26±0,68 mm ve 4,30±0,59 mm dir. Cinsiyetler arası her iki taraf aşil tendon kalınlıkları ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark mevcuttur (p=0,009, p=0,008). Cinsiyetler arası sağ ve sol aşil tendon elastografi değerlerine bakıldığında, erkeklerde sağ ve sol aşil tendon elastografi değerleri ortalaması sırası ile 155,67±49,46 kPa ve 154,73±49,90 kPa, kadınlarda 164,74±54,43 kPa ve 172,19±53,64 kPa olarak bulunmuştur. Kadınlarda aşil tendon elastografi değerlerinin ortalaması sağ ve sol her iki tarafta da erkeklere göre daha fazla olmasına rağmen cinsiyete göre sağ ve sol aşil tendon elastografik değer ortalaması farkı istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p=0,423, p=0,099). Tüm katılımcıların; sağ taraf aşil tendon kalınlığı ortalama 4,50±0,82 mm ve medyan değeri 4,45 mm'dir. Sol taraf aşil tendon kalınlığı ise ortalama 4,52±0,77 mm, medyan değeri 4,42 mm ölçülmüştür. Sağ ve sol aşil tendon kalınlıkları ortalamaları arasında istatistiksel anlamlı farklılık bulunmamıştır (p=0,848). Tüm katılımcıların; sağ taraf aşil tendonu elastografi değeri ortalama 159,47±51,54 kPa, medyan değeri ise 151,05 kPa ölçülmüştür. Sol taraf aşil tendonu elastografi değeri ortalama 162,05±51,97 kPa, medyan değeri ise 152,02 kPa ölçülmüştür. Sağ ve sol aşil tendon elastografik değerleri ortalamaları arasında istatistiksel anlamlı farklılık bulunmamıştır (p=0,694). Vaka grubu ile kontrol grubu arası değerlendirmede, vaka grubunda sağ ve sol aşil tendon kalınlığı ortalaması sırası ile 4,64±0,92 mm ve 4,67±0,84 mm kontrol grubunda sırasıyla 4,34±0,68 mm ve 4,35±0,64 mm'dir. İki grup arasında, hem sağ hem de sol taraf aşil tendon kalınlıkları ortalamaları istatistiksel olarak farklıdır (p=0,042, p=0,030). İki grup arasında aşil tendon elastografi değerleri karşılaştırıldığında, vaka grubunda sağ ve sol aşil tendon elastografi değerleri ortalaması sırasıyla 187,27±48,58 kPa ve 186,75±50,33 kPa, kontrol grubu sağ ve sol aşil tendon elastografi değerleri ortalaması sırası ile 130,04±36,15 kPa ve 135,89±39,71 kPa olarak ölçülmüştür. İki grup arasında, hem sağ hem de sol taraf aşil tendon kalınlıkları farkı istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0,001). Vaka grubunun kendi içinde yapılan değerlendirmede, sağ aşil tendon kalınlığı ortalama 4,64±0,92 mm, sol aşil tendon kalınlığı ise 4,67±0,84 mm olarak bulunmuştur. Sağ aşil tendon elasto değeri ortalama 187,27±48,58 kPa, sol aşil tendon elasto değeri ise 186,75±50,33 kPa olarak hesaplanmıştır. Vaka grubunda, sağ ve sol aşil tendon kalınlığı ortalaması ile sağ ve sol elastografik değerleri ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p=0,848 ve p=0,957). Kronik böbrek hastalığı süresine göre (0-5 yıl, 5-10 yıl ve >10 yıl) sağ ve sol aşil tendon kalınlıkları karşılaştırılmıştır. Sağ aşil kalınlığı açısından ortalama ± standart sapma (SS) değerleri sırasıyla 4,60±1,04 mm, 4,63±.83 mm ve 4,79±.69 mm olup, istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p=0,852). Kronik Böbrek Hastalığı, sonografik olarak dereceldirildikten sonra (Grade 1, Grade 2, Grade 3) sağ aşil kalınlığı grade göre kalınlığı sırasıyla; 4,82±0,84 mm, 4,28±1,07 mm ve 4,74±0,85 mm olarak ölçülmüştür. Gruplar arası fark anlamlı bulunmamıştır (p=0,202). Sol aşil kalınlığıda benzer şekilde sonografik derecelendirmede yapılan isatistiksel analizde fark göstermemiştir (p=0,686). Sağ aşil elasto değeri Grade 1'de sırasıyla 174,62±50,34, 189,85±47,62 ve 200,74±47,17'dir, fark istatistiksel olarak anlamlı değildir (p=0,258). Grade 1 grubunda sol aşil elasto değeri ortalama 165,54±53,20 iken, Grade 2 grubunda bu değer 195,72±44,94'e yükselmiş, Grade 3 grubunda ise 205,47±44,36 ile en yüksek seviyeye ulaşmıştır. Ortanca (medyan) değerler de benzer şekilde artış göstermiştir: sırasıyla 168,37, 199,20 ve 214,99. Bu artış eğilimi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuş (p=0,036) ve özellikle Grade 1 ile Grade 3 arasında anlamlı düzeyde fark olduğu görülmüştür. Diabetes mellitus olan Kronik böbrek hastalığı olgularında hem sağ hem de sol aşil tendon kalınlıkları, diyabetik olmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (sırasıyla p=0,050 ve p=0,030). SWE ile elde edilen elastisite değerleri de her iki aşil tendonu için diyabetik grupta anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır (sağ p<0,001; sol p<0,001). Glomeruler filtrasyon hızı gruplarına göre yapılan (30-120, 15-30, 0-15) göre sağ ve sol aşil tendon kalınlığı ile elastografi değerleri arasında istatistiksel anlamlı farklılık bulunmamıştır (p > 0.05). Sonuç Kronik böbek hastalığı olan olgularda aşil tendon kalınlığı ve sertliği yaşdan ve cinsiyetten bağımsız, hastalık süresine bağlı olarak normal bireylerden farklı bulunmuş olup kronik böbrek hastalığına eşlik eden diabetes mellitus'un tendon sertliğini ve kalınlığında artış meydana getirdiği saptandı. Kronik böbrek hastalığı olan olguların aşil tendonlarının ultrasonografi ve sonoelastografi ile rutin değerlendirilmesinin ve özellikle kronik böbrek hastalığına eşlik eden DM hastalığı olanların daha sık ultrasonografik değerlendirilmelerinin tendon patolojilerini saptamak açısından yararlı olabileceği söylenebilir. Anahtar kelimeler: Aşil tendonu, Ultrasonografi, Shear Wave Elastografi, Kronik Böbrek Hastalığı, Diabetes Mellitus.
Meme kanseri moleküler alt tiplerinin MR görüntüleme özellikleri
Amaç: Çalışmamızda meme kanserinin önemli bir prognostik belirleyicisi olan moleküler alt tiplerinin manyetik rezonans (MR) görüntüleme özelliklerinin araştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Patoloji sonucuna göre meme kanseri tanısı bulunan 104 hastanın preoperatif MR tetkikleri 5.Baskı Breast Imaging-Reporting and Data System (BI-RADS) atlasına retrospektif olarak incelendi. BI-RADS'a göre olgular kitle veya kitlesel olmayan kontrastlanma olarak ayrıldı. Olguların arka plan parankim kontrastlanmaları değerlendirildi. Kitlelerin şekil, kontur, kontrastlanma özellikleri; kitlesel olmayan kontrastlanmaların ise dağılım ve internal kontrastlanma paternleri ve tüm olguların kinetik özellikleri,ADC değerleri, multifokal/multisentrik (MFMS) olma durumları, lezyonlara eşlik eden bulgular incelendi. Moleküler alt tipler ile MR bulguları istatiksel olarak Kruskal Wallis testi ve ki-kare testleri kullanılarak araştırıldı. Bulgular: Moleküler alt tipler ile kitle/ kitlesel olmayan kontrastlanma olma arasındaki ilişki istatiksel olarak anlamlı bulundu (p=0,017). En yüksek kitlesel olmayan kontrastlanma oranına (%70) sahip alt tip HER-2 (+)'ti. Kitlelerin şekil (p=0,001) ve kontur (p=0,002) özelliklerinin moleküler alt tiplere göre farklılık gösterdiği izlendi; Luminal tiplerin daha çok düzensiz şekilli ve düzensiz/spiküle konturlu; HER-2 ve Triple(-) alt tiplerin ise daha çok oval/yuvarlak şekilli ve düzgün konturlu olduğu dikkati çekti. Aksiller lenfadenopati en sık (%64.3) Triple (-) alt tipinde izlendi (p=0,033). Hızlı kontrastlanma oranı en yüksek olan (%71.4) alt tip Triple (-) olup erken faz kinetik eğrileri ile alt tipler arasında anlamlı ilişki bulundu (p=0,048). Sonuç: Bu çalışmada moleküler alt tipler ile birçok MR bulgusu arasında anlamlı ilişki bulunmuş olup daha geniş olgu serilerinde, prospektif olarak yapılacak ileriki çalışmalar bu konudaki bilgi birikimimizi arttıracaktır. Anahtar kelimeler: BI-RADS, meme kanseri, manyetik rezonans, moleküler alt tip, MRG
Sakroiliak eklem anatomik varyasyonlarının manyetik rezonans görüntüleme ile değerlendirilmesi
Amaç: Sakroiliak eklemlerin (SİE) anatomik varyasyonlarının Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG)'de sıklığını araştırmak, görünümünü tanımlamak ve sakroileiti taklit edebilecek bulguları ayırt ederek tanısal güçlük oluşturabilecek MRG özelliklerini vurgulamak Gereç ve Yöntem: Ocak 2009- Ocak 2022 tarihleri arasında, hastanemizde sakroiliak ekleme yönelik yapılan ardışık MRG görüntüleri retrospektif olarak incelendi. Sekiz anatomik varyasyon, lumbosakral transizyonel vertebra (LSTV) varlığı ve varyasyonlara eşlik eden ödematöz ve yapısal değişiklikler değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya yaşları 18-79 olan 516'sı kadın (%61,4), 324'ü erkek (%38,6) 840 hasta dahil edildi. Hastaların 334'ünde en az bir anatomik varyasyon izlenmiş olup, 94'ünde LSTV tespit edildi. Varyasyonların görülme sıklığı sırasıyla; 1.Aksesuar SİE (128 hasta, %36,2), 2.İliosakral kompleks (114 hasta, %32,2), 3.Semisirküler defekt (44 hasta, %12,4), 4.Kresentrik defekt (26 hasta, %7,3), 5.Bipartit kompleks (24 hasta, %6,8), 6.Dismorfik değişiklikler (18 hasta, %5,1). İzole sinostoz ve persistan ossifikasyon merkezi varyasyonları izlenmedi. Varyasyonların kadınlarda daha sık izlenmesi ve yaşla birlikte artması istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,001). Aksesuar SİE ve dismorfik değişiklikler kemik iliği ödemi ve yapısal değişikliklerle ilişkiliydi. İliosakral kompleks ve semisirküler defekt varyasyonlarında kemik yüzeyleri boyunca uzanan belirgin vasküler yapılar mevcuttu. LSTV bulunan hastalarda sakroileit saptanmış olup, fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0,034). Sonuç: SİE anatomik varyasyonları kadınlarda sık olup yaşla birlikte artmaktadır. Başta aksesuar SİE ve dismorfik değişiklikler olmak üzere varyasyonlar sakroileiti taklit edebilecek bazı ödemli ve yapısal sinyal intensite değişikleri gösterebildiğinden SİE MR görüntüleri değerlendirilirken dikkatli olunmalıdır. Anahtar Kelimeler: Sakroileit, Manyetik rezonans görüntüleme, Sakroiliak eklem varyasyonları, Kemik iliği ödemi
Takayasu arteritli hastaların beyin manyetik rezonans görüntüleme bulguları ve beyin volüm ölçümü
Amaç: Çalışmamızda takayasu arteriti (TA) hastalarının konvansiyonel beyin manyetik rezonans görüntüleme (MRG) bulgularının ve VolBrain uygulaması ile ölçülen beyin alt birim hacimlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Hastanemizin iç hastalıkları-romatoloji polikliniğine başvuran 35 TA'lı hasta ile inme geçirmemiş TA hastalarıyla beyin yapılarının volümlerini karşılaştıracağımız, yaş ve cinsiyet uyumlu olan 27 sağlıklı kontrol çalışmaya alındı. Hasta ve kontrol grubuna beyin MRG yapıldı. Bulgular: TA hastalarının %25,7'sinde (n=9) inme saptandı. İnmelerin %88,8'i (n=8) iskemik tipti. Hastaların %20'sinde (n=7) periventriküler, %28,5'inde (n=10) derin beyaz cevher sinyal değişiklikleri izlendi. İnme geçirmemiş hastaların %23'ünde (n=6) beyaz cevher sinyal değişikliği vardı. Yapılan volüm MRG'de hasta ve kontrol grubu arasında BOS, serebellar ak madde ve globus pallidus miktarı arasında anlamlı volümetrik farklılıklar (p<0,05) bulundu. Her iki grubun beyin total volümü hesaplanıp beyin alt birimlerinin oransal karşılığı bulundu ve % değerler üzerinden ifade edildi. Beyin yapılarının yüzdesel olarak karşılaştırılmasında; BOS, subkortikal gri madde, total ak madde, sağ-sol ve total serebrum, sağ-sol ve total serebrum ak madde, sağ-sol ve total serebellar ak madde, sağ-sol ve total globus pallidus, sağ-sol ve total hipokampüs, sağ-sol ve total talamus oranları arasında anlamlı istatiksel farklılıklar (p<0,05) saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda TA hastalarında kontrol grubuna kıyasla konvansiyonel MRG ile saptanamayan beyin volüm değişiklikleri niceliksel olarak tespit edilmiştir. TA hastalarının takibinde vasküler görüntülemenin yanında beyin MRG ve volbrain kullanımı, %25'e varan oranda inme geçirme riski olan hastaların nörolojik komplikasyonlarının erken tespitinde faydalı olabilir. Anahtar kelimeler: Takayasu arteriti, beyin volüm ölçümü, volbrain, vol2brain.
Kontrastsız manyetik rezonans görüntüleme ile yapay zeka modelleri kullanılarak multipl skleroz hastalarında beyindeki aktif plakların tanımlanması
Kontrastsız Manyetik Rezonans Görüntüleme ile Yapay Zeka Modelleri Kullanılarak Multipl Skleroz Hastalarında Beyindeki Aktif Plakların Tanımlanması Amaç: Yapay zeka makine öğreniminin, beyindeki aktif MS plaklarını, MRG'deki FLAIR görüntülerde kontrast madde verilmeden tanımlayabilme başarısını değerlendirmek. Gereç ve Yöntem: Ocak 2017 ile Aralık 2023 tarihleri arasında MS tanısı ile kontrast öncesi ve sonrası beyin MRG çekimi yapılan yaşları 18 ile 65 arasında değişen 422 hastanın görüntüleri retrospektif olarak değerlendirildi. Hastalar, MRG incelemelerinde aktif plak (789 sayıda) ve inaktif plak (693 sayıda) bulunanlar olarak iki gruba ayrıldı. Görüntüler, yeniden boyutlandırılarak dizilere dönüştürüldü. Oluşturulan veri setinin rastgele olarak %80'i eğitim, %20'si ise test için kullanıldı. ResNet50, InceptionV3, Xception, MobileNet, MobileNetV2, VGG16, VGG19, DenseNet121, DenseNet169, DenseNet201 ve NASNetMobile transfer öğrenme modelleri; optimizasyon algoritmaları olan SGD, Adam, RMSprop ve Nadam; aktivasyon fonksiyonu olan relu ve swish hiperparemetreleri 88 farklı model oluşturularak iteratif bir şekilde kullanıldı. Bulgular: MobileNet ile Adam optimizasyon algoritması ve relu aktivasyon fonksiyonu kullanılarak oluşturulmuş yapay zekâ modeli aktif ve inaktif plak sınıflamasında %74,4 doğruluk oranı ile en başarılı sonucu verdi. Sonuç: Yapay zekâ makine öğrenimi, bir konvansiyonel MRG sekansı olan kontrastsız FLAIR sekansı ile kontrastlandığı bilinen aktif plakları orta-yüksek doğruluk oranında tahmin edebilmiştir. Bu sonuç; klinik uygulamalarda kullanım açısından yeterli olmamakla birlikte kontrast madde kullanımından kaçınan bir tanı protokolü için ümit vericidir. Anahtar Kelimeler: Yapay zekâ, makine öğrenmesi, multipl skleroz.
Behçet hastalarında median sinirin us elastografi ile değerlendirilmesi
Amaç: Behçet tanılı hastalarda median sinirdeki oluşabilecek değişiklikleri SWE yöntemi ile non-invaziv bir biçimde gösterebilmektir. Gereç ve Yöntem: Hasta grubu, 18-65 yaş aralığında Nörobehçet ile takip edilmeyen, bilinen nörolojik tutulumu veya semptomu olmayan, 1-28 yıl hastalık süresi bulunan, 41 adet Behçet hastalarından oluşmaktadır. Kontrol grubu ise benzer yaş ve cinsiyette tamamen sağlıklı 41 hastadan oluşmaktadır. Her iki grubun her iki el bileğipisiform kemik hizasında median sinirine yönelik US cihazı ile alan ölçümleri yapılmış ve SWE yöntemi ile median sinir elastisite değerleri ölçülmüştür. Bulgular: Kontrol grubunda sağ median sinir elastisite değerleri ortalama 3,06 ± 0,22 m/s ve 9,65 ± 1,48 kPa, hasta grubunda ise 4,54 ± 1,22 m/s ve 22,91 ± 12,72 kPa olarak ölçülmüştür. Sol median sinirde bu değerler kontrol grubunda 3,15 ± 0,29 m/s ve 10,31 ± 2,00 kPa, hasta grubunda ise 4,78 ± 1,41 m/s ve 24,65 ± 13,84 kPa'dır. Her iki el bileğinde yapılan elastisite ölçümlerinde hasta grubundaki değerler istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksektir (p<0,001). MSKA ölçümleri kontrol grubunda 0,13 ± 0,03 cm², hasta grubunda ise 0,12 ± 0,03 cm² olarak saptanmış; hasta grubundaki değerlerin anlamlı düzeyde daha düşük olduğu görülmüştür (p<0,05). Sonuç: BH'de periferik sinirlerden median sinirin bu hastalıktan etkilendiği ve median sinir elastisite değerlerinin sağlıklı kontrol grubu ile kıyaslandığında daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca BH'de sağlıklı kontrol grubuna kıyasla median sinir kesit alanında azalma olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Behçet, median sinir, shear wave elastografi, median sinir kesit alanı
Kadın pelvik kitlelerinin benign-malign ayırımında difüzyon ağırlıklı MRG bulgularının farklı `b' değerleri kullanılarak değerlendirilmesi
Bu çalışmanın amacı, jinekolojik pelvik kitle ön tanısı almış kadın hastalarda kitlelerin farklı `b' değerleri kullanarak difüzyon ağırlıklı MRG bulgularının tanıya katkısını araştırmaktır.Çalışmaya Ekim 2009 ile Kasım 2010'da, Radyoloji Anabilim Dalı MR Ünitesi'ne pelvik kitle ön tanısıyla pelvik MR tetkiki istenen 15?82 (ort: 43) yaş aralığında 167 malign ve benign lezyon içeren 154 olgu dahil edildi. Bu hastalardan DAG ile sırasıyla b250, b500, b750, b1000 gradient değerlerinde difüzyon ağırlıklı EPI görüntüler alındı. Pelvik kitle saptanan olgularda lezyonlardan ADC değerleri ölçüldü.Malign lezyon saptanan 47 olgunun ortalama ADC değerleri (b250, b500, b750, b1000) (1.19x10?3, 1.12x10?3, 1.05x10?3, 0.94x10?3 sn/mm2), benign lezyon saptanan 120 olgunun ortalama ADC değerlerinden (b250, b500, b750, b1000) (2.17x10?3, 2.04x10?3, 1.97x10?3, 1.94x10?3 sn/mm2) düşük ölçüldü ve istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05).Çalışmamız farklı b değerlerinde planlanmış olup tüm değerlerde malign ve benign kitleler arasında anlamlı istatistiksel farklar bulundu. Ancak b 500 altı değerlerde görüntü rezolüsyonu azaldığını ve lezyonların saptanmasının güçleştiğini saptadık. Pelvik bölge değerlendirmelerinde b 500 ile b 1000 arası değerlerin kullanılmasının daha uygun olacağının kanaatindeyiz.Sonuç olarak DAG'ın, konvansiyonel görüntüleme yöntemlerine eklenerek rutin kullanıma girmesinin pelvik kitlelerin malign ve benign ayırıcı tanısında önemli katkılar sağlayacağını düşünmekteyiz.Anahtar Kelimeler: Manyetik rezonans görüntüleme (MRG), difüzyon ağırlıklı görüntüleme (DAG), ADC, pelvik kitle.
Santral yerleşimli akciğer kanserlerinin distaldeki atelektaziden ayırtedilmesinde fırst-pass perfüzyon bilgisayarlı tomografinin yeri
Bu çalışmada first-pass perfüzyon BT parametreleri kullanılarak, santral akciğer kanserleri ile distaldeki postobstrüktif atelektazinin ayırtedilebilmesi amaçlanmıştır.Çalışmamız, distalinde postobstrüktif pnömoni veya atelektazi ile uyumlu konsolidasyon bulunan santral yerleşimli akciğer tümörlü radyoterapi uygulanmamış 18'i erkek, 2'si kadın toplam 20 olgu üzerinde gerçekleştirilmiştir. Olgularda önce scout ve standart kontrastsız görüntüler alınarak daha sonraki dinamik görüntüleme, kitle ve konsolidasyon alanlarını kapsayacak şekilde kesit pozisyonu belirlendikten sonra perfüzyon protokolüne uygun dinamik görüntüleme uygulanmıştır. Kontrastlı dinamik BT görüntüleri kullanılarak santraldeki kitlenin mümkün olduğunca periferinden kaçınılarak 3 farklı lokalizasyona ROI yerleştirilmiştir. Ayrıca distal atelektazi alanının da periferinde 3 farklı lokalizasyona ROI yerleştirilmiştir. ROI yerleştirilen lokalizasyonlarda BV, BF, TTP ve MTT perfüzyon parametreleri otomatik olarak hesaplanmıştır. Olgularda first-pass BV ve BF parametreleri santral kitlelerde düşük, distal atelektazi alanlarında yüksek bulunmuştur.Kitle ve konsolidasyonlarda ölçülen ortalama perfüzyon parametreleri sırasıyla BV:7.69±4.28, BF: 48.87±25.54, TTP: 27.94±7.32, MTT: 9.56±3.47 ve BV: 11.83±5.34, BF: 78.75±39.41, TTP: 29.72±6.05, MTT: 11.44±4.93 şeklindeydi.Çalışmamızda elde edilen veriler doğrultusunda first-pass perfüzyon BT'nin santral yerleşimli akciğer kanseri ile distalindeki konsolidasyondan ayırtedilmesinde bir fonksiyonel görüntüleme yöntemi olarak kullanılabileceği, böylece radyoterapi uygulanacak hastalarda hedef alanın daraltılmasında yararlı olacağı kanaatine varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Perfüzyon Bilgisayarlı Tomografi (BT); First-pass; Postobstrüktif konsolidasyon; Santral akciğer kanseri
Abdominal yağ doku alanları ile mezenterik pannikülit ilişkisinin araştırılması
Mezenterik pannikülit (MP) etiyolojisinde obezite nin de suçlandığı bilgisayarlı tomografi (BT) ile genellikle insidental tanı alan mezen terin benign hastalığıdır. Bu çalışmanın amacı, BT ile tanı alan MP'nin BT ile belirle nen abdominal yağ doku alanları ile ilişkisini araştırmaktır. Çalışmaya dışlanma kri terleri sonrasında geriye kalan 48 erkek, 44 kadın toplam 92 hasta dahil edildi. Aynı yaş grubundaki 80 kişiden (40 erkek, 40 kadın) kontrol grubu oluşturuldu. MP'nin total adipoz doku (TAD), visseral adipoz doku (VAD), subkutan adipoz doku (SAD) ve VAD/SAD oranı ile ilişkisi her iki cinsiyet için ayrı ayrı değerlendirdi. Abdominal yağ doku alanları özel bir iş istasyonu kullanılarak L2–3 intervertebral disk aralığın daki tek bir aksiyel kesit üzerinde serbest el tekniğiyle TAD ve VAD konturunun ma nuel olarak çizilmesiyle belirlendi. SAD alanı, VAD alan değerinin TAD alan değe rinden çıkarılmasıyla hesaplandı. Kadın hastalarda TAD ve VAD alanı kontrol gru bundan daha yüksekti (p=0.002, p=0.0001, sırasıyla). Erkek hastalarda hem TAD, hem VAD hem de SAD alanları kontrol grubuna göre daha yüksekti (p=0.002, p=0.01, p=0.001, sırasıyla). Kadın hastalarda VAD için kesim değeri 146,29 cm2 , TAD için 403,03 cm2 bulundu. Erkek hastalarda TAD, VAD ve SAD için kesim değerleri sıra sıyla 404,63 cm2 , 228,79 cm2 , 149,08 cm2 bulunmuştur. Erkek hastalarda VAD/SAD oranı daha düşükken (p=0.04), kadın hastalarda VAD/SAD oranı daha yüksekti (p=0.001). Sonuç olarak kadın hastalarda artmış TAD ve VAD alanı, erkek hastalarda artmış TAD, VAD ve SAD alanı; kadın hastalarda artmış VAD/SAD oranı ile erkek hastalarda azalmış VAD/SAD oranı MP ile ilişkilidir.
Lokal ileri evre rektum karsinomlu hastalarda neoadjuvan tedaviye lokal yanıtın vücut kompozisyonları ile ilişkisinin değerlendirimi
Gündoğdu, M. Lokal İleri Evre Rektum Karsinomlu Hastalarda Neoadjuvan Tedaviye Lokal Yanıtın Vücut Kompozisyonları İle İlişkisinin Değerlendirimi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Tıpta Uzmanlık Tezi, Eskişehir, 2025. Bu çalışmanın amacı, lokal ileri evre rektum kanserli hastalarda neoadjuvan kemoradyoterapi sonrası tedavi yanıtı ile vücut kompozisyon parametreleri arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Retrospektif olarak planlanan çalışmaya, 2015–2024 yılları arasında tanı almış ve görüntüleme verileri eksiksiz olan 67 hasta dahil edilmiştir. Bilgisayarlı tomografi ile elde edilen L3 vertebra düzeyindeki psoas kası alanı (PMA), iskelet kası alanı (SMA), viseral ve subkutan yağ dokusu (VAD, SAD), ortalama kas dansitesi (MSMR) gibi vücut kompozisyonu ölçümleri değerlendirilmiştir. PMA değeri boy ile indekslenerek psoas kası indeksi elde edildi. Bu parametreler doğrultusunda PMI'ya göre hastalar sarkopenik olanlar ve olmayanlar olarak; MSMR'ye göre myosteatoz var ve yok olarak; VAD'ye göre VAD alanı düşük ve yüksek olarak gruplandırılmıştır. Tedavi yanıtı manyetik rezonans görüntüleme temelli tümör regresyon skoru (mrTRG) kullanılarak iyi ve kötü yanıt gruplarına ayrılmıştır. Viseral yağ dokusu alanı, tedaviye yanıt vermeyen grupta anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,042). Diğer vücut kompozisyon parametreleriyle tedavi yanıtı arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sonuçlar, viseral yağ dokusunun tedaviye yanıtta bağımsız bir belirteç olabileceğini ve vücut kompozisyon analizlerinin tedavi öncesi öngörüde potansiyel değer taşıyabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Rektum kanseri, neoadjuvan tedavi, viseral yağ dokusu, sarkopeni, vücut kompozisyonu
İnflamatuar bağırsak hastalıklarında kognitif fonksiyon bozukluklarının serebral mikroyapısal belirteçlerinin difüzyon tensör MRG ile değerlendirilmesi
İnflamatuar Bağırsak Hastalıklarında Kognitif Fonksiyon Bozukluklarının Serebral Mikroyapısal Belirteçlerinin Difüzyon Tensör MRG ile Değerlendirilmesi
Kraniyal görüntüleme bulguları normal akciğer karsinomlu olgularda erken dönem ve 3 ay sonrası kraniyal manyetik rezonans spektroskopi bulguları
Çalışmamızda, kontrol grubu olgularla konvansiyonel manyetik rezonansgörüntülemeyle (MRG) kraniyal metastaz saptanmayan akciğer kanserli olgularda ilktanı ve 3 ay sonrası dönemlerde manyetik rezonans spektroskopi (MRS) ile kraniyaldeğişikliklerin olup olmadığının saptanması amaçlandı.Çalışmamızda Eylül 2010- Haziran 2011 tarihleri arasında İnönü ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Anabilim Dalında akciger kanseri tanısı alan 41 hasta (39 erkek, 2kadın) yer aldı. Çalışma süresince, 41 hastanın 6'sı ex, 6'sı da ilk değerlendirme sonrasıtakip tetkiklerine gelmediğinden toplam 29 hasta ile çalışma tamamlandı. Yaşortalaması 65.7 ± 9.4 (44-80) dü. Çalışmamızda 29'u erkek, 3'ü kadın 32 sağlıklıbireyden oluşan kontrol grubu mevcuttu. Kontrol grubunun yaş ortalaması 62.9 ± 8 (42-80)di. İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalında, MRS öncesinderutin konvansiyonel MRG kesitleri alındı (Gyroscan Intera Master, Philips, Best,Hollanda). Aksiyel planda T1A (TR 450 msn, TE: 10 msn), aksiyel T2A (TR 4366 msn,TE: 120 msn), koronal FLAIR (TR 6000 msn, TE:110 msn, TI: 2000), sagital T2A (TR4366 msn, TE:120 msn) görüntüler elde edildi. Konvansiyonel MRG ile kraniyalmetastaz saptanmayan hastaların ilk tanı ve 3 ay sonrası normal görünümlü solpariyetooksipital ve sol serebellar beyaz cevherden PRESS (TR2000/TE136msn) ve 128ortalama ile tek voksel ROI (17x 17 x 17 mm) yerleştirilerek MRS ile elde edilen Nasetil aspartat (NAA)/ Kreatin (Cr), NAA/ Kolin (Cho) ve Cho/Cr oranları kontrolgrubu ile karşılaştırıldı.Kontrol grubu ile akciğer kanserli hastaların ilk tanı anında serebellum için yapılanMRS degerlerinde NAA/Cr için p degeri 0.70, NAA/Cho için p=0.14, Cho/Cr için p=0.03 pariyetooksipitalde NAA/Cr için p=0.68, NAA/Cho için p=0.28, Cho/Cr içinp=0.09 bulundu. Kontrol ve akciğer kanserli hastaların 3 ay sonraki MRSdeğerlendirilmesinde, serebellumda NAA/Cr için p=0.3, NAA/Cho için p=0.87, Cho/Criçin p=0.09, pariyetooksipitalde NAA/Cr için p=0.12, NAA/Cho için p=0.71, Cho/Criçin p=0.6'dir. İstatiksel olarak anlamlı farklılık, ilk tanı ile kontrol grubu serebellarbölge Cho/Cr değerinde saptanmıştır. Hasta grubu içerisinde ilk tanı ve 3 ay sonrasıserebellumda NAA/Cr için p=0.43, NAA/Cho için p=0.07, Cho/Cr için p=0.57,pariyetooksipitalde NAA/Cr için p=0.15, NAA/Cho için p=0.39, Cho/Cr için p =0.31olup hiçbirinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır.Akciğer kanseri tanılı ve standard kraniyal MRG ile metastatik tutulumsaptanmayan olgularda, ilk tanı ve 3 ay sonrasında yapılan MRS ile elde edilenNAA/Cr, NAA/Cho ve Cho/Cr oranlarının istatistiksel olarak anlamlılık göstermemesi,her ne kadar NAA/Cr oranı kontrol grubundan 3 aylık dönem verilerine doğru rakamsalazalma ve Cho/Cr oranları ilk tanı ve 3 aylık dönemde rakamsal artış gösterse de,nöronal hasarın ve hücre zarı metabolizmasında etkilenimin olmadığını göstermektedir.
Multipl sklerozlu hastalarda serebrospinal sıvı akım dinamik çalışmalarının akut-kronik hastalık ayırıcı tanısına katkısının değerlendirilmesi
AMAÇ: Bu çalışmada MS hastalarında BOS akım dinamiğini faz kontrast MRG ile değerlendirerek hastalığın etyopatogenezindeki rolünü ve aktif-kronik dönemdeki hastalığın ayırıcı tanısına katkısı olup olmadığını belirlemeyi amaçladık. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya klinik ve radyolojik olarak kesin MS tanısı almış MR?sinde kontrastlanan aktif plağı olan 16 hasta, kronik plakları olan 16 hasta ve çevremizden seçtiğimiz sağlıklı 16 kişi dahil edilmiştir. BOS akımının kantitatif olarak değerlendirilmesi faz kontrast MR anjiografi tekniği ile akuaduktus düzeyinden aksiyal planda elde olunan görüntüler üzerinden 2 radyolog tarafından yapılmıştır. Üç grup arasında akuduktustan geçen akımın pik hız (cm/sn), ortalama hız (cm/sn), ileri akım volümü (ml), geri akım volümü (ml), net ileri akım volümü (ml), debi (ml/dk) değerleri ve akuaduktus alanları karşılaştırılmıştır. BULGULAR: Kontrol grubunda ortalama akuaduktus alanı 3,11±1,29 mm² (1,60?5,80 mm²), ortalama pik hız 4,36±1,35 cm/sn (2,92?7,74 cm/sn), ortalama hız ortalaması 0,41±0,27 cm/sn (0,05?1,07 cm/sn), ortalama ileri akım volümü 0,021±0,010 ml (0,01?0,05 ml), ortalama geri akım volümü 0,013±0,007 ml (0,00?0,03 ml), ortalama debi 0,72±0,69 ml/dk (-0,42?2,52 ml/dk) bulunmuştur. Aktif plağı olan hasta grubunda ortalama akuaduktus alanı 4,10±1,57 mm² (1,80?7,30 mm²), ortalama pik hız 4,90±1,05 cm/sn (2,72?6,44 cm/sn), ortalama hız ortalaması 0,50±0,30 cm/s (0,08?1,13 cm/sn), ortalama ileri akım volümü 0,030±0,014 ml (0,01?0,06 ml), ortalama geri akım volümü 0,018±0,009 ml (0,01?0,04 ml), ortalama debi 1,11±0,78 ml/dk (-0,24?2,58 ml/dk) bulunmuştur. Kronik plakları olan hasta grubunda ortalama akuaduktus alanı 5,04±1,37 mm² (2,70?9,10 mm²), ortalama pik hız 5,50±1,40 cm/sn (3,46?8,40 cm/sn), ortalama hız ortalaması 0,36±0,20 cm/sn (0,04?0,70 cm/sn), ortalama ileri akım volümü 0,038±0,015 ml (0,01?0,08 ml), ortalama geri akım volümü 0,027±0,017 ml (0,01?0,08 ml), ortalama debi 0,99±0,76 ml/dk (-0,66?2,22 ml/dk) bulunmuştur. Bu parametrelerden ortalama debi yönünden gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. SONUÇ: Bu çalışmamızda daha önceden MS hastalığı ile ilişkili olduğu bildirilen kronik serebrospinal venöz yetmezlik hipotezine bağlı olarak BOS akımının bozulduğuna veya azaldığına ilişkin anlamlı sonuçlar elde edemedik. Ancak MS etyopatogenezinde öne sürülen bu hipotez çerçevesinde ekstrakranial venöz hemodinamikleri ve BOS dinamiklerini tüm kapsamıyla belirlemek için daha geniş kontrollü çalışmaların yapılmasına ihtiyaç vardır.
Yumuşak doku ve kemik tümörlerinin benign-malign ayrımında MR spektroskopinin rolü
ÖZETYUMUŞAK DOKU VE KEMİK TÜMÖRLERİNİNBENİGN-MALİGN AYIRIMINDAMR SPEKTROSKOPİNİN YERİBu çalışmada, yumuşak doku veya kemik tümörlerinde 1H MRS'de (ProtonManyetik Rezonans Spektroskopi) ?kolin? saptanmasının benign ve malign dokuayırımına katkısı araştırılmıştır.Çalışmamıza 1.5 cm den büyük kemik yada yumuşak doku kitlesi olan 30 hastadahil edildi. İncelemeler lezyonun yerleşimine uygun sargı kullanılarak 1.5 Teslagücünde MR cihazı ile yapıldı. Tek voksel inceleme ile TE (Time to echo) değeri 31msn, 136 msn ve 272 msn olan üç farklı MR spektrumu elde edildi. Ölçümler en çokkontrast tutan solid kesimden elde edildi. Spektroskopik olarak üç TE değerinden enaz ikisinde kolin piki olması malignite kriteri olarak kabul edildi. MRS'nin malignlezyonları tanımasındaki duyarlılık, özgüllük ve doğruluk oranı hesaplandı. MRS vehistopatolojik sonuçlar arasındaki uyum Kappa istatistiği ile test edildi.Histopatolojik olarak 30 lezyondan 18'i (%60) malign, 12'si (%40) benign idi.Spektroskopik olarak ise 30 olgudan 15'i malign (%50), 15'i benign (%50) bulundu.30 olgudan 2'si MR spektroskopi kriterlerine göre malign olarak kabul edilmesinekarşın histopatolojik tanısı benign idi. MR spektroskopi kriterlerine göre benigndüşünülen 5 olgunun histopatolojik sonucu malign idi. MR spektroskopinin malignlezyonları tespit etmede duyarlılığı %72.2, özgüllüğü %83.3, doğruluk oranı %76.6olarak saptandı. MRS sonuçları ile histopatolojik sonuçlar karşılaştırıldığında Kappadeğeri 0.533 olarak saptandı ve aralarında iyi uyumluluk olduğu bulundu. Sonuçolarak, yumuşak doku veya kemik tümörlerinde benign-malign ayırımı yapılmasındaMRS'nin yol gösterici olabileceği düşünüldü.
Recent issues on accessibility to orphan drugs and policy implications in Turkey
Rare diseases are conditions which affects a small percentage of the population, life-threatening, serious genetic, chronic, complex and needed special care. It is estimated that one in 15 people worldwide can be affected by rare diseases. According to The U.S. Food and Drug Administration (U.S. FDA), diseases that are affecting less than 200.000 people are defined as rare diseases. It is estimated that rare diseases affecting not more than 1 person per 2000 in the EU population. Orphan drug is a type of medicine which is developed specially to treat a rare medical condition. It is very high cost to develop orphan drugs for patients in very small populations. Therefore, the government sector support is important to encourage pharmaceutical companies to develop orphan drugs. This study has been conducted to contribute to determining the deficiencies and development goals, and therefore, preparing action plans, by setting out the market access of the policies introduced on the Rare Diseases in Turkey and of orphan drugs used in the treatment of rare diseases in full detail. In Turkey, national regulations allow patients to access registered orphan drugs either through national reimbursement system of payer or through out of pocket payment contribution by patients. Non-registered orphan drugs can be accessible through national patient accessibility programs. Depending on the status of the non-registered orphan drug, either it might be reimbursed by the payer or it might be compensated by the patients. Based on The European Medicines Agency (EMA) publications, 105 pharmaceuticals are approved with orphan drug status by December 2018. Among approved 105 EMA orphan drugs, 36 of them are not available in Turkey, only 69 of them are accessible. 32 out of 69 accessible orphan drugs are licensed products by Turkish Ministry of Health. Among 32 licensed orphan drugs, only 26 of them are reimbursed by national payer. Within 69 accessible orphan drugs, 37 of them are at the non-registered product status and only 19 out of 37 are reimbursed through national payer. The rest of these reimbursed drugs could only be compensated by patients. It is estimated that in Turkey, orphan drugs have 276 million € sales in 2018. It is very important to have an orphan drug incentive policy in order to ensure early access to drugs used in rare diseases. First it must prepare a regulation on orphan drugs with Turkey.
Diffüz aksonal hasarlanmaların kontrastsız bilgisayarlı tomografi incelemelerinde histogram analizi yöntemi kullanılarak saptanmasının araştırılması
Diffüz aksonal hasarlanma (DAH), beyaz cevher yollarında aksonlarda gerilmelere yol açan akselerasyon- deselerasyon ve rotasyonel kuvvetlerle meydana gelen bir beyin hasarıdır ve travmatik beyin hasarının ciddi bir şeklidir. Özellikle bilgisayarlı tomografide bulgular belirsiz olabileceğinden tek bir görüntüleme yapmak ile tanı konması potansiyel olarak zordur, ancak ciddi nörolojik bozukluğa neden olma potansiyeline sahiptir. Bu nedenle bu çalışmanın amacı travma hastalarında diffüz aksonal hasarlanmaların bilgisayarlı tomografi (BT) incelemelerinde histogram analizi yöntemi kullanılarak saptanabilirliğini araştırmaktır. Bu çalışma retrospektif olarak planlandı ve Fırat Üniversitesi Hastanesi veri tabanı kullanılarak kranial manyetik rezonans görüntülemede (MRG) DAH saptanan ancak ilk kraniyal BT'sinde DAH saptanamayan 30 olgu değerlendirildi. 283'ü DAH örneklem grubu ve 168'i kontrol örneklem grubu olmak üzere toplam 451 örneklem ile çalışıldı. DAH örneklem grubunun 246'sı (%86,9) hemorajik ve 37'si (%13,1) hemorajik olmayandı. Aksiyel MRG görüntülerindeki DAH olarak tanımlanan lezyon alanlarının aksiyel BT görüntülerindeki karşılığı ROI (Regıon of interest) olarak işaretlendi ve bu konu için özel yazılmış bir MATLAB© programı ile işlenerek histogram analizi bulguları elde edildi. Çalışmamızda kontrastsız BT görüntülerinden elde edilen histogram analizi bulguları, DAH örneklem grubu ve kontrol örneklem grubu arasında önemli farklılıklar göstermiştir. Yapılan bir diğer histogram analizi ise tüm örneklem grubunun hemorajik ve hemorajik olmayan olarak gruplandırılması ile oluşturuldu. İki örneklem grubu arasındaki histogram parametrelerinde de anlamlı farklılıklar elde edildi. Sonuç olarak bu hasta grubuna yönelik yapılan ilk histogram analizi olan bu çalışmada kontrastsız beyin BT görüntülerinden elde edilen DAH histogram analizi bulguları, travma hastalarında DAH'ın radyolojik ayrımı mümkün olmadığında ek görüntüleme veya radyasyona ihtiyaç duymadan saptanabilirliği ortaya koymaktadır. Histogram analizinin diffüz aksonal hasarlanmanın saptanması ve bununla birlikte tedavisi ve prognozu üzerine fayda sağlayacağı kanaatine varıldı. Anahtar kelimeler: Diffüz Aksonal Hasarlanma; Histogram analizi; Bilgisayarlı Tomografi; Beyin travması
Hepatobiliyer fasciolosis olgularında manyetik rezonans görüntüleme bulguları
Fasciolosis, Fasciola hepatica ve Fasciola gigantica'nın neden olduğu gıda kaynaklı paraziter hastalıktır. İnsanlar üzerinde yapılan epidemiyolojik çalışmalar dünya çapında geniş bir dağılıma sahip olduğunu ortaya koymuştur. Fasciolosis hepatik ve biliyer olmak üzere iki ayrı faza sahip olup klinik durum ve radyolojik bulgular faza göre değişkenlik göstermektedir. Özellikle endemik olmadığı bölgelerde radyolojik olarak birçok farklı patoloji ile karışması nedeni ile yanlış tanılar veya tanıda gecikmeler görülebilmekte, bu nedenle olgulara gereksiz tetkik ve invaziv işlemler uygulanabilmektedir. Literatürde fasciolosisin manyetik rezonans görüntüleme (MRG) bulgularını tanımlayan sınırlı sayıda çalışma mevcuttur. Bu çalışmadaki amaç hepatobiliyer fasciolosis hastalığının ilk tanı anındaki MRG bulgularını detaylı bir şekilde tanımlamak, tutulum alanlarının karaciğerdeki segmental dağılımını araştırmak ve MRG bulgularının laboratuvar bulguları ile ilişkisini analiz etmektedir. Çalışma 2011-2023 yılları arasında, Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde ''Hepatobiliyer Fasciolosis'' tanısı almış 63'ü hepatik fazda, 6'sı biliyer fazda toplam 69 olgunun dinamik karaciğer MRG ve/veya manyetik rezonans kolanjiopankreatografi (MRKP) görüntüleri, ayrıca laboratuvar bulguları incelenerek gerçekleştirildi. Çalışmadaki olguların 42'si (%60,9) kadın ve 27'si (%39,1) erkek olup, 6 (%8,7) olgu çocuktu (<18 yaş). Hepatik grupta olan 63 olgunun %93,7'sinde tübüler yapı, %73'ünde kümeleşen nodüller, %47,6'sında kist-kistik dejenerasyon, %3,2'sinde T1 hiperintens kist, %36,5'inde kapsülde T2A'da sinyal artışı, %12,7'sinde kapsülde kontrastlanma, %42,9'unda geçici hepatik kontrastlanma farklılığı ve kontrast madde olarak hepatosit spesifik ajan kullanılan 23 hastanın tamamında (%100) hepatobilier fazda hipointensite saptanmıştır. Karaciğerde tutulum alanlarının segmental dağılımı incelendiğinde en sık tutulan segmentler %68,3 ile segment 5 ve 8 olup bunları %66,7 ile segment 7 ve %61,9 ile segment 6 takip etmekteydi. Olguların 1'inde (%1,6) izole segment 1 tutulumu, 1'inde (%1,6) izole sol lob tutulumu, 29'unda (%46) izole sağ lob tutulumu ve 32'sinde (%50,8) ise her iki lob tutulumu vardı. Karaciğerde tutulan segment sayısı ile eozinofil yüzdesi, ALP, GGT, LDH ve CRP değerleri ile pozitif yönde anlamlı korelasyon (p<0,05) bulundu. Difüzyon ağırlıklı görüntülerin değerlendirilmesinde lezyon alanlarından alınan ADC değerleri normal parankime göre düşük saptanırken (p<0,01), kist-kistik dejenerasyonların ADC değerleri normal parankime göre yüksek bulundu (p<0,01). Biliyer fazda olan 6 olgunun 4'ünde (%66,7) intrahepatik safra yollarında dilatasyon, 6'sında (%100) ekstrahepatik safra yollarında dilatasyon ve biliyer sistemde hipointens görünümler, 3'ünde (%50) biliyer sistemde duvar kalınlaşması ve 1'inde (%16,7) pankreatit ve kolesistit saptandı. Ayrıca dinamik karaciğer MRG çekilen 4 hastanın 3'ünde (%75) biliyer sistemde cidar kontrastlanması izlendi. Hepatik fazdaki olguların %26,9'unde hepatomegali, %15,9'unda splenomegali, %49,2'sinde periportal LAP, %13,8'sinde plevral efüzyon, %1,6'sında akciğerde konsolidasyon, %4,8'inde ektopik tutulum ve %1,6'sında asit saptandı. Biliyer fazdaki olgularda hepatomegali veya ekstrahepatik bulgu izlenmedi. Çalışmada hepatobiliyer fasciolosisin hepatik ve biliyer fazdaki MRG bulguları detaylı bir şekilde tanımlanmştır. Hepatobiliyer fasciolosis tipik MRG bulgularına sahip olup bunları bilmek yanlış tanıların önlenmesine, gereksiz tetkik ve invaziv prosedürlerin azaltılmasına katkıda bulunacaktır. Anahtar Kelimeler: Fasciola hepatica, fasciolosis, manyetik rezonans görüntüleme, karaciğer
Farklı tekniklerle planlanan göğüs duvarı ışınlamalarında cilt yüzeyi dozunun dozimetrik olarak karşılaştırılması
Bu çalışmada göğüs duvarı ışınlamalarında hasta cildinin aldığı yüzey dozunun farklı tekniklerle yapılan planlamalarda elde edilen değerler ile ölçüm sonucu elde edilen değerlerin kıyaslanması amaçlanmıştır. Rando fantomun boluslu ve bolussuz olmak üzere Bilgisayarlı Tomografi (BT) de iki farklı görüntülemesi yapıldı ve konturlama sistemine aktarıldı. Göğüs duvarına benzer şekilde hedef hacim ve kritik organlar çizildi, planlama sistemlerine aktarıldı. Varian True Beam Milenyum lineer akseleratör tedavi cihazında 3BRT, IMRT, VMAT, Accuray Radixact TomoTherapy tedavi cihazında ise Helikal tedavi planlamaları hazırlandı. Onaylanan planlar tedavi cihazlarında rando fantom üzerinde belirlenen noktalara MOSFET yerleştirilerek ışınlandı ve cilt yüzeyi dozu ölçümleri alındı. Tedavi planlama sisteminde okunan cilt yüzeyi dozları ile mosfet ile okunan cilt yüzeyi dozları karşılaştırıldı. Planlama tekniğinden bağımsız işaretlenen noktaların ölçüm sonuçları ile planlamadan elde edilen veriler arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık yoktur(p > 0.05). Boluslu rando fantom üzerinde çalışılan farklı tedavi tekniklerinde planlamalarda tüm tekniklerinde hedef doza yakın sonuçlar elde edilmiştir. Bolussuz planlamalarda ise tomotherapy ile yapılan planlamada cilt yüzeyi dozu reçete dozuna en yakın değerlere sahiptir. Bolussuz rando fantom üzerinde çalışılan farklı tedavi tekniklerinden elde edilen ölçüm sonuçlarının ortalamaları arasında anlamlı farklılık yoktur (p=0.075). Fakat ölçülen değerlerin ortalama ve standart sapma değerlerine göre 5.000 cGy doza en yakın olan Helikal tekniktir. VMAT planlamadan elde edilen ölçüm sonucu ise reçete dozuna göre en düşük doza sahiptir. Planlama algoritmaları cilt yüzeyi dozunu öngörmede güvenilir bulunmuştur. Cilt yüzeyi dozu her iki durumda da Helikal planlama tekniğinde reçete dozuna en yakın, VMAT planlama tekniğinde ise en düşüktür. Bu durum cilt yüzeyi dozunun yüksek tutulması istenildiği durumda göz önünde bulundurulmalıdır. Anahtar Kelimeler: Bolus, Meme kanseri, Mosfet, Radyoterapi, Rando Fantom, Tedavi Planlama