Theses supervised by Doç. Dr. Ahmet Tekin
10 theses · Mardin Artuklu University, Fırat University, Eskişehir Osmangazi University
Câḥiẓ ve Arap dilindeki yeri
Bu çalışmada çok yönlü bir bilim insanı olan Ebû ʿUs̠mân ʿAmr b. Baḥr b. Maḥbûb "Câḥiẓ ve Arap Dilindeki Yeri" başlığıyla konu edinmiştir. Kendisi Kinâne kabilesinin bir kolu olan Leys̠ kabilesine mensûp olduğu için "el-Kinânî" ve "el-Leys̠î", Baṣra'da doğduğu için "el-Basrî", Muʿtezile mezhebine mensûp olduğu için de "el-Muʿtezilî" şeklinde nitelenmiştir. H 150-255 (M 767–864) yılları arasında yaşamıştır. "Câḥiẓ ve Arap Dilindeki Yeri" başlıklı bu çalışma giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmuştur. Giriş kısmında çalışmanın konusu, amacı, önemi, yöntemi ve temel kaynaklarına değinilmiştir. Birinci bölümde onun hayatı ve eserleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. İkinci bölümde önce "Arap dili" açıklanmış daha sonra "Câḥiẓ'in Arap Dilindeki Yeri" genel başlığının kapsamı daraltılarak onun Arap dilinin en önemli ilimlerinden olan nahiv ve nahiv usulü hakkındaki görüşleri ele alınmıştır. Sonuç kısmında ise çalışmada elde edilen veriler maddeler halinde aktarılmışıtır.
السياسة والحرب في الأدب الأندلسي
This study came within the framework of strengthening literary studies on poetry and literature in Andalusian lands and deals with the topic of "Politics and War in Andalusian Literature." It consists of: The study consists of three chapters: The first chapter introduces the concept of Andalusian literature, the historical stages it passed through, and the factors of the literary renaissance in the Andalusian lands. It presents the most important artistic and stylistic characteristics of Andalusian poetry at the level of form, content, and language, in addition to introducing the most famous! For Andalusian writers and poets. The second chapter It talks about politics in language and terminology, and explains their types. Then it deals with the concept of political conflict and the motives for political behavior due to instincts, ambitions, emotions, or psychological emotions, such as ambition, love of power, satisfying lust, nervousness, discrimination, hatred, etc., and the manifestations of these concepts on... Andalusian literature and its impact on aspects of ethnic, tribal, popular and religious conflict, and the chapter concludes Analysis of the behavior of political leaders at the level of good and bad politics. As for the third chapter it was devoted to studying war in Andalusian literature by addressing the issue of urging jihad and explaining its importance by mentioning its benefits or by mentioning the various crimes of the enemy. Then the poets described the victories and defeats in Andalusian history, and concluded by talking about the tools. Defensive and offensive warfare. Keywords: Andalusian, Andalusian literature, poetry, politics, war.
İbnü'l-Enbârî ve el-Müzekker ve'l-Müennes adlı eseri
Çalışmamızda III. ile IV. yüzyıllarda Abbâsî Devleti döneminde Bağdât'ta yaşamış Kûfe dil ekolünün büyük temsilcilerinden Ebû Bekir Muhammed b. el-Kâsım İbnü'l-Enbârî (328/940) nin hayatı ve gramer konusunda ele aldığı el-Müzekker ve'l-Müennes adlı eseri ele alınmıştır. Müellif ve eseri hakkında genel bilgi verilirken işlediği konular hakkında da kısaca bilgi verilmiştir. Çalışmamız giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmında İbnü'l-Enbârî'nin yaşadığı dönemin siyasi, sosyal, ilmi ve kültürel durumuyla ilgili malumatlar ele alınmıştır. Aynı zamanda giriş kısmında Arap dilinde müzekker ve müennes hakkında bilgi verilmiş ve günümüze kadar yazılmış en önemli eser müelliflerinin isimleri zikredilmiştir. Tezin birinci bölümünde İbnü'l-Enbârî'nin hayatı, ilmi yönü, kişisel özellikleri, eserleri ve hakkında yapılmış çalışmalar ele alınmıştır. İkinci bölümde İbnü'l-Enbârî'nin el-Müzekker ve'l-Müennes adlı eseri ana hatlarıyla tanıtılmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda el-Müzekker ve'l-Müennes'in genel özellikleri, yazılış gayesi, önemi, metodu, kaynakları, istişhadı, ıstılahları, tanımlamaları, ta'lilleri, bu alanda yazılan diğer eserlerle karşılaştırması hakkında bilgi verilmiş ve eserde ele alınan konulara kısaca değinilmiştir. Sonuç kısmında ise bu çalışmada elde edilen veriler ana hatlarıyla belirtilmiştir. Buna göre İbnü'l-Enbârî, eserinde gerek Basra Ekolü'ne, gerekse Kûfe Ekolü'ne mensup dil âlimlerinin gerekse de diğer dil âlimlerinin görüşlerine başvurmuş, ayet, kıraât, hadis ve şiir gibi şevâhidlerden istişhad getirmiştir. Anahtar Kelimeler: Arap Dili, İbnü'l-Enbârî, Müzekker, Müennes.
Eğitimde oyunlaştırma üzerine yapılan araştırmalara ilişkin bir meta analiz çalışması
Oyunlaştırma, oyun dışı ortamlara oyun elemanlarını ekleyerek ortamı oyuna dönüştürmektir. Bu araştırmada eğitimde oyunlaştırmanın öğrencilerin akademik başarısı, performansı, tutumu, katılımı ve motivasyonu üzerindeki etkisini belirlemek için bu beş tema ile ilgili bir meta analiz çalışma yapılmıştır. Google Scholar, ERIC, Science Direct ve YÖK Tez Arama veri tabanlarında Türkçe ve İngilizce olarak oyunlaştırma (gamification), eğitimde oyunlaştırma (gamification in education) ve oyunlaştırmanın etkisi (effect of gamification) anahtar kelimeleri ile yapılan literatür taraması sonucunda 2008-2018 yılları arasında yapılmış, içinde meta analize uygun istatistiksel veriler içeren, doktora tezi, yüksek lisans tezi ve makaleden oluşan, 41 nicel çalışma araştırmaya dahil edilmiştir. Dâhil edilen çalışmaların bazıları birden fazla tema bulundurduğundan 41 nicel çalışmadan alınan 65 veri kullanılmıştır. Bu 65 verinin 23'ü akademik başarı, 11'i performans, 8'i tutum, 8'i katılım ve 15'i de motivasyon ile ilgilidir. Eğitimde oyunlaştırmanın akademik başarı, performans, tutum ve katılım üzerine etkisi, rastgele etkiler modeline göre genel etki büyüklük değerleri sırasıyla .592, .813, .500, .315 olarak; motivasyon üzerine etkisi ise sabit etkiler modeline göre genel etki büyüklük değeri .317 olarak belirlenmiştir. Cohen, Manion ve Morrison'un (2007) etki büyüklüğü sınıflandırmasına göre oyunlaştırmanın öğrencilerin akademik başarı ve performans üzerine etkisi pozitif yönde ve orta düzeyde; tutum, katılım ve motivasyon üzerine etkisi ise pozitif yönde ve küçük düzeyde olduğu görülmüştür.
Öğretmen adaylarının bilgi ve iletişim teknolojileri becerileri ile derste teknoloji kullanımına yönelik eğilimlerinin incelenmesi
Hayatın her alanına dâhil olan Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BIT) günümüzde eğitim kurumlarının da üzerinde durduğu bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Öğretmenlerin derslerine BİT' i entegre ederken problem yaşamamaları için hizmet öncesinde aldıkları eğitim ve deneyimler onların mesleki becerilerini etkilediği görülmektedir. Bu çalışmanın amacı öğretmen adaylarının BİT becerileri ile derste teknoloji kullanılmasına yönelik eğilimlerini (DTKYE) belirlemektir. Çalışmada, nicel araştırma yöntemlerinden genel tarama modeli kullanılmıştır. BİT becerilerini belirlemek için Türel, Özdemir ve Varol (2017) tarafından geliştirilen "Öğretmen Bilgi ve İletişim Teknolojileri Beceri Ölçeği" kullanılmıştır. Ayrıca, öğretmen adaylarının derslerinde teknoloji kullanılmasına yönelik Günüç (2013) tarafından geliştirilen "Derste Teknoloji Kullanımına Yönelik Eğilim Ölçeği" kullanılmıştır. Bu çalışma 2019-2020 eğitim ve öğretim yılında Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesinde öğrenim gören 467 kadın (%75,69), 150 erkek (%24,31) olmak üzere toplam 617 öğretmen adayı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçları incelendiğinde; öğretmen adaylarının BİT becerileri ölçeğine "kısmen katılıyorum" aralığına denk gelen cevaplar verdiği görülmüştür. Öğretmen adaylarının BİT becerileri ile bölüm, bilgisayara sahip olma durumu, mobil öğrenme deneyimi, FATİH projesi hakkında bilgi sahibi olma durumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği bulgulanmıştır. Ancak cinsiyet, sınıf düzeyi, günlük internet ve sosyal medya kullanım sürelerine göre anlamlı farklılık göstermediği bulgulanmıştır. Öğretmen adaylarının DTKYE ölçeğine "kısmen katılıyorum" aralığına denk gelen cevaplar vermişlerdir. Öğretmen adaylarının DTKYE ile bölüm, sınıf, bilgisayara sahip olma durumu, mobil öğrenme deneyimi, FATİH projesi hakkında bilgi sahibi olma durumu ve sosyal medya kullanım sürelerine göre anlamlı farklılık gösterdiği bulgulanmıştır. Ancak cinsiyet ve günlük internet kullanım sürelerine göre anlamlı farklılık göstermediği bulgulanmıştır. Ayrıca öğretmen adaylarının BİT becerileri ile DTKYE arasında pozitif yönde düşük bir ilişkinin olduğu da belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Bilgi ve ĠletiĢim Teknolojileri, BĠT Becerisi, Teknoloji Eğilimi, Derste Teknoloji Kullanımı, Teknoloji Entegrasyonu
Yaşam boyu öğrenme bağlamında dönüştürücü öğrenme kuramına göre hazırlanmış bir içerik yönetim sisteminin değerlendirilmesi
Günümüzde var olan bilginin sabit olmaması ve çok hızlı değişim göstermesi, insan profilini de değiştirmiştir. 21. yüzyılda bilgi toplumu bireylerinden bilgiyi öğrenmeleri, öğrendiklerini özümsemesi, günlük hayatında kullanmaları ve değişen şartlara göre yenilemeleri beklenmektedir. Bu durum yaşam boyu öğrenme etkinliklerinin yaygınlaştırılması ile mümkündür. Yaşam boyu öğrenme becerilerine sahip bireyler, piyasanın ihtiyacı olan nitelikli iş gücü haline gelerek küresel kalkınmada etkin rol üstlenebilirler. Yaşam boyu öğrenme faaliyetleri ülkemizde ağırlıklı olarak Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Halk Eğitim Merkezleri tarafından verilen çeşitli kurslarla devam ettirilmektedir. Kurslara katılan kişiler geleneksel eğitim yaşını doldurmuş, fiziksel ve ruhsal olarak belirli bir olgunluğa erişmiş yetişkin bireylerdir Bu araştırmanın amacı, Halk Eğitim Merkezi bünyesinde açılan bilgisayar işletmenliği kurslarında eğitim gören kursiyerlere, yetişkin eğitimi kuramlarından dönüştürücü öğrenme kuramına göre (DÖK) özelleştirilmiş Moodle Öğretim Yönetim Sistemi (ÖYS) ile desteklenerek verilen eğitimin; kursiyerlerin akademik başarılarına etkisini araştırmak, öğretim materyallerine yönelik motivasyonlarına etkisini araştırmak ve özelleştirilen ÖYS' yi değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada doğrudan ve dolaylı değerlendirmelerin bir arada kullanıldığı tümleşik değerlendirme yapılmıştır. Araştırmanın deseni, biri olan ön test - son test kontrol gruplu desendir. Araştırmanın çalışma grubu, 2015-2016 eğitim öğretim yılında Bingöl Halk Eğitim Merkezi tarafından verilen "Bilgisayar İşletmenliği" kurslarına katılan 69 kurs öğrencisidir. Araştırmadaki deney ve kontrol gruplarının oluşturulması amacıyla, 69 kişilik grup, evde internet erişimine sahip olma ve eğitim durumları göz önünde alınarak rastgele şekilde 32 kişi (deney grubu) ve 37 kişi (kontrol grubu) olarak ikiye ayrılmıştır. Kontrol grubunda yer alan öğrencilere yalnızca bilgisayar laboratuarı ortamında yüz yüze, deney grubu öğrencilerine de, bilgisayar laboratuarı ortamında yüz yüze ve özelleştirilen Moodle ÖYS üzerinden eğitim verilmiştir. Uygulama yaklaşık dört hafta sürmüştür. Yapılan araştırmada dört adet veri toplama aracı kullanılmıştır. Veri toplama araçlarından ilki, demografik bilgilerin yer aldığı sekiz maddelik anket sayfasıdır. İkinci veri toplama aracı, Elçiçek (2015) tarafından geliştirilen ve 48 sorudan oluşan "Akademik Başarı Testi" dir. Üçüncü veri toplama aracı, J. M. Keller tarafından geliştirilen, Kutu ve Sözbilir (2011) tarafından Türkçe' ye uyarlanmış 24 maddeden oluşan "Öğretim Materyalleri Motivasyon Anketi (ÖMMA)" dir. Dördüncü veri toplama aracı ise, araştırma sonunda yalnızca deney grubuna uygulanmak üzere Ateş (2013) tarafından geliştirilen ve 41 maddeden oluşan "Eğitsel Web Sitesi Değerlendirme Ölçeği" dir. Araştırma sonunda; uygulanan her iki yöntemin de öğrencilerin akademik başarılarını ve öğretim materyallerine yönelik motivasyonlarını arttırdığı fakat özelleştirilen ÖYS ile desteklenerek verilen eğitimdeki öğrencilerin akademik başarı ve öğretim materyallerine yönelik motivasyonlarının, yalnızca bilgisayar laboratuarında yüz yüze verilen eğitimdeki ortalamalardan yüksek olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca hazırlanan ÖYS' yi değerlendirmek amacıyla deney grubu öğrencilerine uygulanan ölçek maddelerine öğrencilerin genel olarak "İyi" ve "Çok İyi" aralığına gelen cevaplar verdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre, özelleştirilen ÖYS' nin genel olarak kullanışlı bir sistem olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Dönüştürücü öğrenme kuramı, yaşam boyu öğrenme, içerik yönetim sistemi, Moodle, öğretim materyalleri motivasyonu.
Vergi harcamalarının Türkiye ve seçilmiş OECD ülkeleri çerçevesinde değerlendirilmesi
Vergi harcamaları, belirli ekonomik sektörleri, faaliyetleri, bölgeleri veya aracıları desteklemek veya teşvik etmek için tasarlanmış muafiyetlerin veya özel vergi rejimlerinin uygulanması nedeniyle vazgeçilen gelir olarak ifade edilmektedir. Devletler vergi harcamaları vasıtasıyla sosyal ve ekonomik hayata yönelik hedeflerini gerçekleştirmektedirler. Günümüzde sosyal devlet anlayışıyla verginin getiri yönünün yanında götürü yanına da ihtiyaç duyulmaktadır. Vergi harcamaları da verginin götürü tarafında yer almaktadır. Bu doğrultuda pek çok ülke hedefleri itibariyle vergi harcamalarına başvurmaktadır. Türkiye de bu ülkelerden biri olmaktadır. Bu sebeplerle çalışmanın ana problemi, Türkiye'deki vergi harcamalarının, seçilmiş diğer OECD ülkelerinde uygulanan vergi harcamalarıyla karşılaştırmasını ve değerlendirmesini yapmaktır. Çalışmanın amacı, Türkiye ve diğer seçilmiş OECD ülkelerindeki vergi harcamalarını karşılaştırmalı olarak ele almak ve ülkelerdeki vergi harcamalarının büyüklüğü ve kapsamı hakkında fikir ortaya koymaktır. Çalışmada yer alan verilere göre seçilmiş OECD ülkeleri içerisinde GSYH'sine göre en fazla vergi harcaması yapan ülke Finlandiya olmuştur. GSYH'sine göre en az vergi harcaması yapan ülke ise İspanya olmuştur. Türkiye ise 10 OECD ülkesi içerisinde Meksika ile birlikte GSYH'sine göre en fazla vergi harcaması yapan yedinci ülke olmuştur. Seçilmiş OECD ülkeleri içerisinde ABD, Finlandiya ve Türkiye'nin en fazla payı gelir vergisine yönelik vergi harcamalarına ayırdığı saptanmıştır. Bu çalışma sonucunda elde edilen verilere göre Türkiye'deki vergi harcamalarının GSYH içerisindeki payı genel ortalamaya göre düşük kalsa da vergi harcamalarının vergi gelirleri içerisindeki payının ortalamanın üzerinde olması ve çalışmada yer alan birçok gelişmiş OECD ülkesini geride bırakması dolayısıyla bu ülkelere göre Türkiye'de vergi harcamalarının etkin bir alternatif politika aracı olarak kullanıldığı kanısına varılmıştır.
Vergi aflarının mükellefler üzerinde vergi uyumuna etkisi: Ampirik bir inceleme Eskişehir il örneği
Bu araştırmanın temel amacı, vergi aflarının vergi uyumu üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Mükelleflerin vergi aflarına bakışının ve vergi uyumlarının belirlenmesi, mükelleflerin tanımlayıcı özelliklerine göre vergi aflarına bakışında ve vergi uyumundaki farklılaşmaların ortaya konması da çalışmanın diğer amaçlarındandır. Çalışma kapsamında Eskişehir'de yaşayan gelir vergisi mükelleflerine anket uygulaması yapılmıştır. Çalışmaya 425 kişinin katılımı sağlanmış, 398 anket formu değerlendirmeye alınmıştır. Mükelleflerin tanımlayıcı özelliklerinin belirlenmesinde, frekans ve yüzde dağılımları, vergi aflarına bakış ve vergi uyum düzeylerinin belirlenmesinde ortalama ve standart sapma istatistikleri kullanılmıştır. Vergi affına bakış ve vergi uyumu arasındaki ilişkiler korelasyon analizinden, vergi aflarına bakışın vergi uyumuna etkisinin incelenmesinde ise regresyon analizinden faydalanılmıştır. Mükelleflerin tanımlayıcı özelliklerine göre vergi affına bakış ve vergi uyum düzeylerinin farklılaşmasının incelenmesinde ise T Testi ve Anova Testi kullanılmıştır. Çalışmada yapılan korelasyon analizi sonucunda vergi aflarına bakış ile vergi uyumu arasında orta düzeyde ve pozitif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Regresyon analizi sonucunda ise vergi aflarına bakışın vergi uyumunu anlamlı düzeyde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Mükelleflerin tanımlayıcı özelliklerine göre vergi aflarına bakışlarında ve vergi uyumlarında anlamlı farklılaşmalar tespit edilmiştir.
Muhammed Sûresi'nin Arap grameri açısından incelenmesi
Kur'ân-ı Kerîm'in kırk yedinci sûresi olan Muhammed sûresinin Arap grameri açısından incelendiği ve yüz yirmi sayfalık bu çalışma; giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Yapılan girişten sonra nahiv kavramı ve kuruluşuna götüren sebepler açıklanmış, tarihi ise özet olarak sunulmuştur. Ardından Muhammed sûresi iki bölümde, öncelikle klasik dönem kaynaklarından, bunların yanında da modern dönem kaynaklarından yararlanılarak incelenmiştir. İlk bölümde sarf ilmi ışığında kelime tahlili yapılmış, garîb kelimeler değerlendirilip anlamları ortaya konmuştur. İkinci bölümde ise nahiv ilmi ışığında cümlelerin iʿrabı yapılarak bütün vecihlerin ortaya konmasına gayret gösterilmiş, böylece Muhammed sûresinin iyice anlaşılması hedeflenmiştir. Belagat, bedîʿ ve meâni ilimleri çerçevesinde bu sûre, yüksek lisans tezi olarak daha önce incelendiği için bu çalışmada bu ilimlere yer verilmemiştir. Bu çalışma, Arap gramerinin, özellikle nahiv ve sarf ilimlerinin tarih boyunca Kur'ân'ı anlamak için araç olarak kullanılması yolunu takip etmiş, bu yolla hem nahiv ve sarf hem de diğer Arap dil bilimleri kullanılmadan Kur'ân'ın yeterli ve doğru anlaşılamayacığı görülmüş ve gösterilmeye çalışılmıştır.
Câhiliye Dönemi şairlerinden Hâris b. Hillize ve Muallakası
Arap edebiyatı söylenildiği vakit zihne ilk gelen şey Arap şiiridir. Câhiliye dönemi Arap şiirinin zirve yaptığı dönemdir. Hiç şüpesiz bu dönemin gözde eserleri Muallakat'ı-Seb'a olarak bilinen ''Yedi Askı'' şiirleridir. Bu gözde eserlerin şairleri Arap şiirinin usta şairleridir. Muallaka müelliflerinden biri olan Hâris b. Hillize, Arap şiirinde medih, kahramanlık ve hiciv mevzulu şiirlerde önde gelen şairlerdendir. Kabilesini Benî Tağlib kabilesine karşı Hire hükümdarı 'Amr b. Hind'in huzurunda kahramanca savunduğu esnada okuduğu muallakası hükümdarın takdirine mazhar olmuştur. Hâris'in muallakası Câhiliye dönemindeki Arap savaşlarına dair bilgiler, yer adlarıyla nadir kullanılan garip kelimeler yanında ustaca kullanılmış edebi sanatlar ve ince tasvirler ihtiva etmesi sebebiyle hem tarihi hem de edebi bir değer arzetmektedir. Bu çalışmada ''Câhiliye'' kelimesinin mana ve menşei, şair ve şiir konuları, muallaka ve cahiliye şiirinin genel özellikleri, şairin hayatı, edebi kişiliğinin yanında, şairin muallakada ele aldığı konular ve muallakasının şekil yönünden özellikleri de anlatılarak çalışma tamamlanmıştır.