Theses supervised by Doç. Dr. Çağhan Adar
10 theses · Afyon Kocatepe University
Kanuni Erhan Akalın'ın hayatı ve Türk müzik kültürüne katkıları üzerine bir inceleme
Bu araştırmanın konusu yerel sanatçılarımızdan Kütahyalı, Kanuni Erhan Akalın'ın hayatı ve Türk müziğine olan katkılarıdır. Erhan Akalın için Geleneksel Türk Müziği, çocukluğundan beri hayatının bir parçası olmuş, adeta hayatının temel ihtiyaçlarından biri haline gelmiştir. Müzisyen olan babası Ahmet Bey'den aldığı bu müzik mirasını, başta babasının rehberliğinde ve kendi yetenekleri doğrultusunda değerlendirip Türk müziğine çeşitli hizmetler yapmıştır. Araştırmada Erhan Akalın'ın besteleri ve fotoğrafları da yer almaktadır. Araştırma konusuyla ilgili birçok yazılı kaynak incelenmesine rağmen oldukça az sayıda yazılı veriye ulaşılmış olup, çalışma daha çok Erhan Bey'in aile bireyleri, akrabaları, yakın arkadaşları ile yapılan mülakatlarla ve Erhan Akalın hakkında ulaşabildiğimiz geçmiş dönemlerden kalan ses kayıtlarının incelenmesiyle zenginleştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Erhan Akalın, Türk müziği, bestecilik.
Türk müziğinde zâkirbaşılık ve son zâkirbaşı Albay Selahattin Gürer'in Türk müziğindeki yeri
Bu çalışma, konusu ve içeriği itibariyle; yaklaşık dokuz asır devam edip, tekke ve zâviyelerin ilga edilmesi ile son bulmuş tarîkat geleneğinde yer alan âyinlerin icrâ edilişi sırasında yönetici konumunda bulunan, aynı zamanda Türk müziği kültürünü taşıyıcı ve aktarıcı olan zâkirbaşılığın detaylı bir şekilde incelenmesi ve Albay Selahattin Gürer'in de bu aktarım zincirinin son halkası olması sebebiyle hakkında daha detaylı araştırma yaparak ortaya özgün bir çalışma koyup, müzik literatürüne katkı sağlamak bakımından önem taşımaktadır. Bu araştırma Türk müziğinin tekke müziği alanında icrâ edilen âyinleri yöneten zâkirbaşılığı ve son zâkirbaşı olan Albay Selahattin Gürer'in müzik kültürümüzdeki yerini konu eden, tarama modelini esas alan, müzikal analizin ve nitel yöntemlerin kullanıldığı betimsel bir araştırmadır. Çalışma sonucunda; alt pronlem sorularına göre düzenlenen veriler işlenmiş, zâkirbaşılığa ve son zâkirbaşı olan Albay Selahattin Gürer'e yönelik değerlendirmelere ve müzikal analizlere yer verilmiştir. Araştırmanın alana katkı sağlayıcı, özgün, bu konu ve benzeri konular üzerinde yeni çalışmalara destek olacağı ve ışık tutacağı düşünülmektedir.
Dodurga halk kültüründe düğün gelenekleri
Tarih sahnesinde, çeşitli medeniyetlere ev sahipliği yapan ülkemiz, Anadolu'daki kültürel çeşitlilik ile göze çarpmaktadır. Ülkenin her bölgesi kendine özgü kültürüyle farkını ortaya koymakta ve kendi sınırları içinde karakterini yansıtmaktadır. Bu durum sosyal yaşama ve ibadetlere etki etmektedir. Bozüyük'e olan yakınlığı sebebiyle Antik dönemde Frigya sınırları içerisinde olduğu tahmin edilen Dodurga, sahada görülen taş kalıntılara göre Frigler, Hititler, Lidyalılar, Romalılar ve yazılı kaynaklara göre Selçuklular ve Osmanlıların hüküm sürdükleri bir bölge olmuştur. Oğuzların yirmi dört boyundan biri olan Dodurga, olabildiğince kendi kültürünü korumuş olsa da farklı kültürlerden etkilenebildiği görülmektedir. Bu çalışmada, zengin kültürel yapıya sahip olan Dodurga düğünlerinde, müziklerin, gelenek, görenek ve adetlerinin neler olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada veri elde etmek amacıyla farklı bölgelerde ulaşılabilen kaynaklar (yazılı kaynaklar, görsel ve işitsel materyal, vb.) taranarak gerekli veriler toplanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın alana katkı sağlayıcı, özgün ve konu üzerinde yeni çalışmalara kaynak olacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Dodurga, düğün, müzik, gelenek, kültür
Refik Talat Alpman'ın saz eserlerinin makamsal açıdan incelenmesi
Bu araştırma Refik Tâlat Alpman'ın Saz eserlerini teknik açıdan inceleyip, Türk müziği saz eserleri repertuarına katkı sağlamayı hedeflemektir. Çalışma, genel çerçevesi, amacı ve yöntemi bakımından tarama modelini esas alan betimsel bir araştırmadır. Konuyla ilgili çeşitli kaynakların taranmasıyla ön bilgilere ulaşılmış, veri toplama aracı olarak örneklemde yer alan Refik Tâlat Alpman'ın mevcut saz eserleri-nin tümü kullanılmıştır. Türk müziği tarihinde önemli bir yere sahip olan Refik Tâlat Alpman'ın ulaşa-bildiğimiz 9 adet saz eseri bulunmaktadır. Bu çalışmada Refik Tâlat Alpman'ın saz eserleri makam analizi yönünden incelenmektedir.
TRT'de çalışan klarnet sanatçılarının klarnetin Türk müziğinde ve eğitimde kullanımı hakkındaki görüşlerinin incelenmesi
Türk müzik kültürüne 1900'lerde giren klarnet, dünya müzik kültüründe önemli bir nefesli enstrüman olarak görülmektedir. 18. yüzyılda kullanılmaya başlayan enstrüman özellikle 1750 yıllarında orkestralara girmesiyle kullanımı artmaya başlamıştır. Klarnet ailesinin birçok çeşidi bulunmaktadır ve dünyada bu klarnet türleri orkestralarda kullanılmaktadır. Türk müziğinde ise bu klarnet türlerinden Sol klarnet kullanılmaktadır. Ülkemizde özellikle 1900'lerde kullanılmaya başlayan klarnetin en önemli icracıları arasında İbrahim Efendi, Şükrü Tunar ve Mustafa Kandıralı gösterilebilir. Klarnet devlet kanalı olan T.R.T. ye ise 1949'lu yıllarda Mesud Cemil'in teşviki ile girmiştir. O dönemden sonra Türk müziği korolarının önemli bir enstrümanı olmuştur. Bu çalışma, konusu ve içeriği itibariyle, Türkiye Radyo Televizyon Kurumunda Görev Yapan Klarnet Sanatçılarının, Klarnetin Türk Müziğinde Kullanımı Ve Eğitimindeki Yerine Yönelik Görüşlerini incelemiştir. Bu araştırmada, ülkemizde Türk müziğinin her alanında kullanılan klarnet sazının, müziğimize ne kadar uygun olduğu, TRT ve devlet korolarında icra edilmesinin doğru olup olmadığı, icra edilecek ise hangi tür müzikte ve hangi tavırlarda icra edilmesi gerektiğine yönelik verilere ulaşılması amaçlanmaktadır. Ayrıca Türk müziğinde yeri olan bu sazın Türk müziği eğitimi verilen konservatuvarlardaki eğitimine yönelik sanatçı görüşlerinin de belirlenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmada veri elde etmek için yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Ayrıca bu araştırmanın, "Türkiye'de klarnetin Devlet kurumlarında (Türkiye Radyo Televizyon Kurumunda ve Kültür ve Turizm Bakanlığı Devlet Korolarında) kullanılıp kullanılamayacağı" sorusuna bir yanıt olacağı ve klarnet eğitimi alanına da ışık tutacağı, profesyonel müzik eğitimi veren kurumlar arasında yer alan Konservatuvarlar eğitiminin içerisinde yer alması açısından da bir algı yaratacağı düşünülmektedir. Bu bilgiler bundan sonra yapılacak olan araştırmalara da kaynak olması bakımından önemlidir. Anahtar Kelimeler: Klarnet, TRT, eğitim, Türk müziği, konservatuvar
Anadolu halk kültürü bağlamında müzik pratikleri (İscehisar Alanyurt Köyü örneği)
Bir kültürel sistemin tam anlamıyla anlaşılabilmesi, o kültürel sistemin bütün anlam ve değerlerinin ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bundan dolayıdır ki Anadolu halk kültürünün şekillenmesinde geçmişten günümüze kadar pek çok milletin, pek çok kültürün katkısı olmuştur. Anadolu'nun dünya coğrafyası üzerinde, Doğu ve Batı kültürlerinin tam ortasında kalışı ise bu etkileri diğer bölgelere oranla daha da artırmıştır. Böyle bir ortamda Alanyurt köyü ile alakalı herhangi bir çalışmaya rastlanmamış olması "Anadolu Halk Kültürü Bağlamında Müzik Pratikleri (İscehisar Alanyurt Köyü Örneği)" konusunu seçmemizin ilk önceliği olmuştur. Alan araştırmasının belli başlı amaçları: geleneksel müzik pratiklerini ve âşık yaratmalarından olan tasavvufi halk müziği ritüellerinin yerel niteliklerinin yerinde izlenebilmesi, daha önceki araştırmalarda yapılan tespitlerden yola çıkarak ne gibi değişikliklere uğradığının anlaşılması ve varsa yeni pratiklerin derlenmesi olarak özetlenebilir. Kaynak taramalarında ise AKÜ Merkez Kütüphanesi, YÖK'te bulunan tez çalışmaları, TRT nota arşivi ve çeşitli müzik firmalarınca yayınlanmış yerel ve bölgesel sanatçılara ait albüm kayıtları incelenmiştir. Tasavvufi halk müziği ile ilgili daha önce yayınlanmış kitap, makale ve araştırma yazılarının incelenerek inanç boyutuyla ilgili daha önce yapılan tespitler taranmıştır. Sonuç olarak bütün bu araştırmalar neticesinde ritüellerin içerisinde yaşadığı Anadolu kültürü içerisindeki yeri tespit edilerek geçmiş kültürlerden günümüze taşıdığı özelliklere dikkat çekilmiş, bu sayede tarihsel süreç içerisinde Alanyurt köyünde yaşayan ve çeşitli sebeplerden (göç, ticaret, savaş vb.) dolayı Alanyurt köyü dışından gelen kültürel unsurların müzik pratiklerine ve inanç bağlamlı müziklerine yaptığı katkı ortaya çıkarılmıştır.
III. Selim'in ağır ve yürük semâilerinin usûl-arûz vezni ilişkisi yönünden incelenmesi
Bu araştırmada Sultan III. Selim'in söz Mûsıkîsine ait formlarından Ağır ve Yürük Semâi eserlerini usûl-arûz vezni ilişkisi yönünden incelenmesi yapılmıştır. Sultan III. Selim'in bestelediği güftelerinde dönemin diline göre anlaşılırlık ön planda olmuştur. Bu araştırmanın amacı, Sultan 3. Selim'in bestelemiş olduğu sözlü eserlerin, ağır ve yürük semâilerinin usûl-arûz vezni yönünden irdelenmesi, makam, güfte açıklamaları ve vezin şekilleri açısından analiz edilmesidir. Eser güftelerinin açıklamaları ile birlikte eser güftelerinin vezin tabloları bu çalışmanın içeriğinde bulunmaktadır. Araştırma konusu ile ilgili çeşitli yazılı kaynaklar taranmış olup, veri toplama aracı olarak kaynak taraması yöntemi uygulanmıştır. Bu tarama sonucunda III. Selim'in günümüze notası ile gelebilmiş sözlü eserlerinin tümü tablolar halinde gösterilmiştir. Araştırmada, Türk Mûsıkîsi tarihinde padişahlığının yanı sıra usta bir bestekâr olarak kabul edilen III. Selim'in terkîb ettiği makamların teorik bilgilerine, güfte açıklamalarına yer verilmiş olup, ağır semâi ve yürük semâi formundaki altı adet eserinin usûl-arûz vezni ilişkisi yönünden incelemesi yer almaktadır.
Türk müziği nazariyatı ve solfej dersinin geleneksel meşk sistemi ile uygulanabilirliğine dair eğitimci görüşlerinin incelenmesi
Türk müziği kültürel mirâsının gelecek nesillere intikâli, meşk adı verilen bir öğretim ve aktarım sistemine dayanmaktadır. Bu sistem ile yüzyıllarca Türk müziği kültürel birikiminin devamlılığı sağlanmıştır. Hoca-talebe ilişkisi içerisinde taklit ve tekrar esasına dayanan meşk geleneği, yirminci yüzyılın başlarından îtibâren nota sisteminin kullanılması ve eğitime dahil edilmesiyle farklı boyutlar kazanmıştır. Bu çalışmada, Türk müziği eğitimi veren konservatuvarlarda okutulmakta olan Türk Müziği Nazariyatı ve Solfej dersinin, eğitimcilerin görüşlerine dayalı olarak geleneksel meşk sistemi ile uygulanabilirliğinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda veriler; ulaşılabilen ve araştırmaya gönüllü olarak katılım sağlayan Türk Müziği Nazariyatı ve Solfej dersi veren 20 eğitimciye anket formu ve yapılandırılmış görüşme yapılarak toplanmıştır. Araştırma ile elde edilen bulgular neticesinde, Türk Müziği Nazariyatı ve Solfej dersinin meşk sistemi ile uygulanmasında makamların ve makamlara özgü perde, nağme gibi karakteristik özelliklerin daha iyi anlaşıldığı, notanın destekleyici bir araç olduğu ve ayrıca meşk sistemine âit yeni bir nota yazısına ihtiyaç duyulmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır.
Muallim İsmail Hakkı Bey'in rast kararlı saz semailerinin makamsal açıdan incelenmesi
Bu araştırma söz ve saz musikisi alanlarının her ikisinde de üstün başarı sergileyen Muallim İsmail Hakkı Bey'in, rast kararlı saz semailerini makamsal açıdan incelenip, yorumlanacağı bir çalışmadır. Bu sayede İsmail Hakkı Bey'in konu olduğu araştırmaların artması yönünde katkı sağlamak hedeflenmiştir. Araştırma genel içeriği, amacı ve yöntemi bakımından tarama modelini uygulayan betimsel bir araştırmadır. Konuyla ilgili çeşitli kaynakların taranmasıyla ön bilgilere ulaşılmış, ilgili konular olduğu gibi aktarılmıştır.Veri toplama aracı olarak, örneklemde yer alan Muallim İsmail Hakkı Bey'in repertuvarda bulunan saz eserleri kullanılmıştır. Türk Müziğinde önemli bir yere sahip olan Muallim İsmail Hakkı Bey'in çeşitli makamlarda çok sayıda saz eseri mevcuttur. Bu çalışmada Muallim İsmail Hakkı Bey'in rast kararlı saz semâîleri makamsal ve teknik açıdan incelenmektedir. Anahtar Kelimeler: Muallim İsmail Hakkı Bey, makam, saz semai.
Udi Nevres Bey'in eserlerinin form ve biçim bakımından incelenmesi
Bu araştırma, Udi Nevres Bey'in eserlerini form ve biçim bakımından inceleyip yorumlamak suretiyle Türk Müziği eserleri repertuvarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Çalışma genel çerçevesi, amacı ve yöntemi bakımından tarama modelini esas alan betimsel bir araştırmadır. Konu ile ilgili çeşitli kaynakların taranması ile ön bilgilere ulaşılmış, veri toplama aracı olarak örneklemde yer alan Udi Nevres Bey'in ulaşılabilen mevcut eserlerinin tümü kullanılmıştır. Türk Müziğinin en önemli virtüözlerinden biri olarak kabul edilen Udi Nevres Bey Türk Müziği repertuvarında az yer tutan birçok eser bestelemiştir. Bestelediği eserler ile Saz eseri formuna farklı bir üslup kazandırmıştır. Bu çalışma Udi Nevres Bey'in eserlerindeki teknik özellikleri ortaya çıkarıp, saz eseri ve sözlü eser formunu nasıl işlediğini tespit edebilmek açısından önemlidir. Anahtar Kelimeler: Udi Nevres Bey, saz eseri, teknik.