Doç. Dr. Murat Kütük danışmanlığındaki tezler
10 tez · Gaziantep University
Klorprifos-etil'in cyprinus carpio (l.1758)'da total oksidan/total antioksidan seviyelerine etkisinin araştırılması
Bu çalışmada farklı dozlarda klorprifos-etil uygulanan Cyprinus carpio'dan alınan kan plazmasında, total oksidan (TOS) ve total antioksidan (TAS) seviyelerinin belirlenmesi amaçlandı. Bu çalışmada Tahtaköprü Barajı'ndan tutulan 30 adet Cyprinus carpio (L. 1758) kullanıldı. Balıkların laboratuvara nakli sağlanarak 10 gün boyunca balıkların 1 g/L olacak şekilde su bulunan polietilen tanklarda (22-25 °C ve normal fotoperyod) yeni ortama adaptasyonları sağlandı. Daha sonra her grupta 10 adet olacak şekilde balıklar; kontrol grubu, 0.040 mg/L CPF I grubu ve 0.080 mg/L CPF II grubu olmak üzere 3 gruba ayrıldı. 14 günlük uygulama sonunda balıklardan kan örnekleri alındı ve plazmaları ayrıldı. Elde edilen plazma örneklerinde TOS/TAS seviyeleri analiz edildi. Yaşam ortamlarına 0.040 ve 0.080 mg/L CPF uygulanan balıklar ile CPF uygulanmayan kontrol grubu balıklardan 14 günlük süre sonrası alınan kan örneklerinde biyokimyasal parametreler değerlendirildiğinde kontrol grubuna kıyasla CPF gruplarında (0.040 ve 0.080 mg/L) TOS düzeylerinin anlamlı derecede yükseldiği (p<0.001), buna karşın TAS ise önemli seviye de azaldığı (p<0.001) tespit edildi. PON1 aktivitesi ve HDL seviyeleri (p<0.001) için kontrol grubuna göre diğer gruplarda (CPFI ile CPFII) azaldığı tespit edilmiştir. Artan dozlara bağlı olarak TOS'un artması, PON1, HDL, TAS seviyelerinin ise azalması balıklarda CPF'nin reaktif oksijen türlerinin artmasına neden olarak oksidatif stresi arttırdığı ve antioksidan sistemi zayıflattığını düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Total Oksidan Seviye, Total Antioksidan Seviye, Cyprinus carpio, Klorprifos-etil, Paraoksonaz, Yüksek Dansiteli Lipoprotein.
Bazı trypetinae (Diptera: tephritidae) türlerinin spermateka morfolojileri üzerine bir elektron mikroskopu çalışması
Bu çalışmada Gaziantep Üniversitesi Entomoloji Laboratuvarında bulunan bazı meyve sineği örneklerinin spermateka yapılarının SEM ortamında görüntülenip morfolojileri incelemeleri yapılmıştır. Örnekler 1998-2014 arasında Türkiyenin farklı bölgelerinden toplanmıştır. Çalışmada Trypetinae alt familyasına ait (Myiopardalis pardalina, Carpomyia vesuviana, Myoleja korneyevi Rhagoletis cerasi, Rhagoletis berberidis) türlerinin spermateka yapıları %10'luk potasyum hidroksit (KOH) içerisinde yaklaşık 30 ile 90 dakika arasında değişen sürelerde kaynatıldıktan sonra disekte edilerek spermateka yapıları çıkarılmıştır. Daha sonra çıkarılan spermateka yapıları staplar üzerine yerleştirilerek taramalı elektron mikroskobunda (SEM) fotoğraflanarak incelendi. Ayrıca SEM ortamında elde edilen görüntüler tanıtıcı karakterler olarak verilerek spermateka yapılarının tanımlamaları yapılmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen verilerin kıyaslanması yapılarak Trypetinae alt familyasına ait bazı türlerin spermateka yapılarının morfolojik olarak benzerlik ve farklılıkları ortaya koyulmuştur. Anahtar Kelimeler: Meyve sinekleri, Trypetinae, Spermateka, SEM.
Türkiye'de iş sağlığı güvenliği mevzuatları çerçevesinde Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimlerinin (OSGB) karşlaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri
Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimleri (OSGB) organize sanayi bölgelerinde faaliyet gösteren, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarını yapmak üzere yetkilendirilmiş birimlerdir. Bu çalışmanın amacı OSGB'lerde görevli personelin yasal düzenlemelerden ve çalışma ortamındaki uygulamalardan kaynaklanan sorunları ve bu sorunların çözüm önerileri incelemektir. Çalışmada OSGB kurulabilmesi için gerekli fiziki şartlar ve yasal dayanak, kurulumu için başvuru işlemlerinde izlenecek prosedürler, birimin yetkilendirilme süreci, çalışma usul ve esasları, bu birimlerden hizmet alımı ve bu birimler için ihtar ve uyarılar gibi konular ile ilgili bir inceleme yapılmıştır. Ayrıca Afyonkarahisar, Ankara, Bilecik, Eskişehir, Gaziantep ve Mersin illerinde hizmet veren OSGB'lerde farklı uzmanlık alanlarında çalışan bireylere OSGB uygulamalarından kaynaklanan sorunlar ve bu sorunların çözüm önerileri ile ilgili anket çalışması yapılarak sonuçları değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: İş sağlığı ve Güvenliği, Ortak Sağılık ve Güvenlik Birimleri (OSGB), 6331 sayılı kanun
Bazı Chaetorellıa hendel ve Orellıa robıneau - desvoıdy (Dıptera: tephrıtıdae) türlerinde spermateka morfolojisi üzerine bir çalışma
Bu çalışma 1999 – 2013 yılları arasında Türkiye'nin farklı illerinden toplanan bazı Chaetorellia ve Orellia türlerinin spermateka yapılarının morfolojik açıdan değerlendirilmelerine dayanmaktadır. Çalışma da Chaetorellia ve Orellia türlerine ait [Chaetorellia carthami Stackelberg, C. jaceae (Robineau – Desvoidy), C. loricata (Rondani), C. succinea (Costa), Orellia falcata (Scopoli) ve O. stictica (Gmelin)] toplam 6 türün spermateka morfolojisi taramalı elektron mikroskobu (SEM) ortamında fotoğraflanarak farklı karekterler açısından incelendi. Her bir türün spermatekal yapılarının yüzey morfolojileri incelenerek türlere ait tanımlayıcı bilgiler verildi. Türlerin spermatekalarının SEM fotoğrafları tez içerisinde sunuldu. Çalışmada kullanılan Chaetorellia ve Orellia türlerinin spermatekal bulb yüzeyinde belirgin farklar olduğu gözlenmiştir. Ayrıca spermatekal bulbun en boy oranları iki cins arasında ayırt edici karakterdir. Elde edilen SEM görüntülerine göre yapılan kıyaslamalar sonucunda türler arasında spermateka morfolojilerinin farkları sistematik açıdan değerli karakterler olup cins ve türlerin teşhislerinde kullanılabilir karakterler olduğu gözlenmiştir.
Gaziantep ilinde (merkez ilçe) leş üzerindeki Calliphoridae ve Sarcophagidae (diptera) faunalarının belirlenmesi
Bu çalışmada, Gaziantep ilinde kriminal entomoloji yönünden önemli olabilecek Diptera türlerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Gaziantep (Şehitkamil) ilinde gölgelik ve güneşli olmak üzere iki farklı lokalite seçilmiş ve buralara içinde tavuk ciğeri bulunan tuzaklar yerleştirilmiştir. Aylık tekrarlı şekilde 1 yıl boyunca tuzaklardaki yumurta, larva, pupa ve erginler örnekler toplanmıştır. Yakalan örneklerin tür teşhisleri steriomikroskop kullanılarak yapılmıştır. Sonuç olarak, Calliphoridae familyasından 3 altfamilyaya ait 4 tür (Calliphora vicina, C. vomitoria Chrysomya albiceps, Lucilia sericata) ve Sarcophagidae familyasından 1 altfamilyaya ait 6 tür (Sarcophaga (Bercaea) africa, S. (Liopygia) crassipalpis, S. (Liosarcophaga) dux, S. lehmanni, S. (Helicophagella) melanura, ve S. (Liosarcophaga) tibialis) olmak üzere toplam 10 tür teşhis edilmiştir. Bu çalışma ile ülkemizde sınırlı sayıda yapılan kriminal entomoloji çalışmalarına bir yenisi eklenmiştir.
Ordu ilinde meyve sinekleri (DDıptera: tephrıtıdae) faunası ve sistematiği üzerine araştırmalar
Bu çalışma Ordu ilinin Meyve Sinekleri (Diptera: Tephritidae) faunasının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma da, 2016 – 2017 yılları arasında Ordu ilinde yapılan arazi çalışmalarında meyve sineği ergin örnekleri toplanmıştır. Elde edilen örnekler Gaziantep Üniversitesi Biyoloji Bölümü Entomoloji Laboratuvarında teşhis edilerek ilin meyve sinekleri faunası ortaya çıkarılmıştır. Çalışmanın sonucunda meyve sineklerinin 3 altfamilyasından (Myopitinae, Tephritinae ve Terellinae) 12 cinse (Urophora, Acanthiophilus, Campiglossa, Dioxyna, Ensina, Spathulina, Sphenella, Tephritis, Xyphosia, Trupanea, Chaetorellia, Terellia) ait toplam 33 tür (Urophora affinis (Fraunfeld), U. jaceana (Hering), U. mauritanica Macquart, U. solstitialis (Linneaus), U. stylata (Fabricus), Acanthiophilus helianthi (Rossi), Campiglossa producta (Loew), Dioxyna bidentis (Rob.-Des.), Ensina sonchi (Linnaeus), Spathulina sicula Rondani, Sphenella marginata (Fallen), Tephritis cometa (Loew), Tep. dioscurea (Loew), Tep. Divisa Rondani, Tep. fallax (Loew), Tep. formosa (Loew), Tep. hurtvitzi Freidberg, Tep. matricariae (Loew), Tep. nigricauda (Loew), Tep. postica (Loew), Tep. sauterina Merz, Tep. seperata Rondani, Tep. vespertina (Loew), Trupanea amoena (Frauenfeld), Tr. stellata (Fuessly), Xyphosia miliaria (Schrank), Chaetorellia carthami Stackelberg, Ch. loricata (Rondani), Terellia gynaecochroma (Hering), Ter. luteola (Wiedemann), Ter. ruficauda (Fabricius), Ter. serratulae (Linneaus), Ter. tussilaginis (Fabricius)) tespit edilmiştir. Araştırma bölgesinde tespit edilen alt familya, cins ve türler için bölgesel teşhis anahtarları hazırlanmıştır. Türlere ait morfolojik tanı karakterleri açıklanmış, Ergin, baş-göğüs, kanat ve aculeus fotoğrafları verilmiştir. Ayrıca dünyadaki ve Türkiye'deki yayılış alanları bildirilmiştir.
Kırşehir ili meyve sinekleri (Diptera:Tephritidae) faunası ve sistematiği üzerine araştırmalar
Bu çalışma 2012-2013 yılları arasında Kırşehir ilinden toplanan Tephritidae örneklerine dayanmaktadır. Araştırma bölgesi içerisinden toplanan 1019 adet örnekten Tephritidae familyasına ait 3 alt familyadan (Myopitinae, Tephritinae ve Terellinae) 12 cinse (Urophora, Acanthiophilus, Campiglossa, Euresta, Sphenella, Xyphosia, Tephritis, Chaetorellia, Chaeotostomella, Terellia, Oxyna, Orellia) ait, 36 tür Urophora affinis (Fraunfeld, 1970), U. aprica (Fallen, 1814), U. jaceana (Hering, 1935), U. quadrifasciata (Meigen, U. solstitialis (Linneaus, 1758), U. stylata (Fabricus, 1775), U. phalolepidis (Merz & White, 1991), U. tenuior (Hendel, 1910), U. terebrans (Loew, 1850), Acanthiophilus helianthi (Rossi, 1790), Campiglossa producta (Loew, 1844), Euresta bullans (Wiedemann, 1830), Oxyna flavipennis (Loew, 1844), Sphenella marginata (Fallen, 1814), Xyphosia miliria (Schrank, 1781), Tephritis cometa (Loew, 1840), T. dioscurea (Loew, 1856), T. formosa (Loew, 1844), T. frauenfeld (Hendel, 1927), T. hyoscyami (Linnaeus, 1758), T. postica (Loew, 1844), T. praecox (Loew, 1844), Chaetorellia carthami (Stackelberg, 1929), C. loricata (Rondani, 1870), C. succinea (Costa, 1844), Chaetostomella cylindrica (Robineau-Desvoidy, 1830), Terellia gynaecochroma (Hering, 1937), T. luteola (Wiedemann, 1830)), T. quadratula (Loew, 1869), T. ruficauta (Fabricius, 1794),T. serratulae (Linnaeus, 1758), T. tussilaginis(Fabricius, 1775), T. virens (Loew, 1846), Orellia stictica (Schrank, 1781), O. falcata (Scopoli, 1763) tespit edilmiştir. Çalışma bölgesi içerisinden bulunan alt familya, cins ve türler için bölgesel teşhis anahtarları hazırlanmıştır. Ayrıca türlerin morfolojik tanı ve karakterleri açıklanmış kanat ve aculeus resimleri, konukçu bitkileri verilmiş, çalışma alanı ve dünyadaki yayılış alanları bildirilmiştir. Anahtar kelimeler: Meyve sinekleri, Tephritidae, Fauna, Sistematik, Gaziantep, Türkiye.
Bazı Terellia Rob - Des., 1830 (Diptera:Tephritidae) türlerinin spermateka morfolojisi ve sistematik açıdan değerlendirilmesi
Bu çalışma 1999-2013 yılları arasında Türkiye'nin çeşitli illerinden toplanan meyve sineklerinin spermatekal yapılarının morfolojik açıdan değerlendirilmesine dayanmaktadır. Çalışma da Terellia Rob-Des (Diptera: Tephritidae) cinsine ait toplam 11 türün [Terellia colon (Meigen, 1826), T. fuscicornis (Loew,1844), T. gynaecochroma (Herring,1937), T. longicauda (Meigen,1838), T. luteola (Wiedemann, 1830), T. nigripalpis Hendel,1927, T. quadratula (Loew,1869), T. rhapontici Merz,1991, T. ruficauda (Fabricius, 1794), T. serratulae (Linneaus, 1758), T. virens (Loew,1846)] spermateka yapıları taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile incelendi. Her bir tür için spermateka yapıları açıklanarak türler arasındaki morfolojik farklılıklar ve benzerlikler belirlendi. Çalışma sonucunda T. fuscicornis, T. longicauda, T.luteola, T. nigripalpis, T. ruficauda ve T. serratulae türlerinin genel spermateka bulb yapılarının birbirine benzer yapılara sahip oldukları tespit edildi. T. gynaecochroma ve T. rhapontici'nin spermatekal bulb yapılarının birbirine benzer yapılara sahip oldukları belirlendi. T. virens, T. quadratula ve T. colon türlerinin genel spermateka morfolojilerinin birbirinden farklı olduğu tespit edildi. SEM görüntüleri sonucunda elde edilen benzerlik ve farklılıklar göz önüne alındığında bu çalışmanın daha önce ki sistematik çalışmalarla örtüştüğü görülmüştür. Ayrıca spermatekaların SEM ile çekilen görüntüleri verildi. Anahtar Kelimeler: Meyve sinekleri, Tephritidae, Terellia, Spermateka, SEM.
Aksaray, Mersin, Nevşehir ve Niğde illerinde meyve sinekleri (Diptera: Tephritidae) faunası ve sistematiği üzerine araştırmalar
Bu çalışma 2012 – 2013 yılları arasında Aksaray, Mersin, Nevşehir ve Niğde illerinden toplanan meyve sineği örneklerine dayanmaktadır. Çalışma süresince araştırma bölgesinden toplanan 5458 meyve sineği örneği Gaziantep Üniversitesi Biyoloji Bölümü Entomoloji laboratuvarında düzenlenmiştir. Teşhisler sonucunda meyve sineklerinden 5 altfamilya (Aciurinae, Myopitinae, Tephritinae, Terellinae ve Trypetinae) ve 23 cinse (Aciura, Urophora, Acanthiophilus, Campiglossa, Capitetes, Dioxyna, Ensina, Euaresta, Heringina, Oxyna, Spathulina, Sphenella, Tephritis, Tephritomyia, Trupanea, Xyphosia Chaetorellia, Chaetostomella, Orellia, Terellia, Ceratitis, Hypenidium, Rhagoletis) ait 71 tür tespit edilmiştir. Tespit edilen türlerden Urophora turkeyensis ilk kez bu çalışma ile literatürlere girerek yeni tür olarak tanımlanmıştır. Ayrıca Dioxyna sororcula, Terellia ivannikovi ve Urophora trinervii türleride bu çalışma ile Türkiye'den ilk kez kayıt altına alınmıştır. Tespit edilen türler için alt familya, cins ve türleri için bölgesel teşhis anahtarları hazırlanmıştır. Bunun yanı sıra türlere ait morfolojik tanımlamalar yapılmış ve türlerin ergin, kanat, aculeus ve aculeusun çizim resimleri verilmiştir. Araştırma bölgesinde daha önce bu kadar kapsamlı bir çalışma yapılmadığından tespit edilen türlerin birçoğu bölgeden ilk kez kaydedilmiştir. Bu çalışmanın sonuçları gelecek çalışmalara önemli bir kaynak oluşturacaktır.
Bazı Tephritis latreille, 1804 (Diptera:Tephritidae) türlerinin spermateka morfolojisi üzerine bir çalışma
Bu çalışmada, 1999-2014 yılları arasında Türkiye'nin çeşitli illerinden toplanan ve müze materyali haline getirilen meyve sineklerinin spermatekal yapılarının morfolojik açıdan değerlendirilmesine dayanmaktadır. Çalışmada Tephritis Latrielle, 1804 (Diptera: Tephritidae) cinsine ait toplam 9 türün [Tephritis acanthiophilopsis (Hering, 1938), Tephritis bardanae (Schrank, 1803), Tephritis carmen (Hering, 1937), Tephritis divisa (Rondani, 1871), Tephritis fallax (Loew, 1844), Tephritis hyoscyami (Linnaeus, 1758), Tephritis hurvitzi (Freidberg, 1981), Tephritis postica (Loew, 1844) , Tephritis separata (Rondani, 1871)] spermateka morfolojileri taramalı elektron mikroskop (SEM) ile incelenerek, çeşitli büyütmelerde görüntülendi. Her bir türün spermatekal yapıları tanımlanarak, türler arasındaki morfolojik karakterler açısından değerlendirilerek, farklılıklar ve benzerlikler belirlendi. Bu farklılıkların daha önce yapılan sınıflandırma çalışmaları ile örtüştüğü tespit edilmiştir.