Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Arif Saldanlı
15 theses · İstanbul University
Elektronik para ve ödeme sistemlerinin Türkiyede gelişimi ve işleyişi: Türkiye uygulamalarının hukuk ve finans disiplinleri açısından uluslararası örnekler ile karşılaştırılması
Bu çalışmanın amacı Türkiye'de Elektronik Para ve Ödeme Sistemlerinin gelişimini, işleyişini disiplinler arası ve karşılaştırmalı bir bakış açısıyla incelemektir. Öncelikle elektronik paranın tanımı yapılacak, finansal olarak hangi motivasyonların elektronik parayı gerekli hale getirdiği tartışılıp, bu bağlamda elektronik para ve ödeme sistemlerine dair somut uygulamalar ve uluslararası hukuki düzenlemeler incelenecektir. Çalışmanın odaklanacağı bir diğer önemli nokta ise Türkiye uygulamalarının ve düzenlemelerinin global piyasalar ve uygulamalar ile ne kadar uyumlu ve yeterli olduğudur. Ayrıca mevcut finansal ve hukuki yapı incelendikten sonra elektronik para sistemlerinde ideal yapının nasıl olması gerektiği tartışılacak olup, Dünya'daki ve Türkiye'deki uygulamalar ve kullanıcıların tercihleri doğrultusunda elektronik paranın geleceğine doğru geniş bir projeksiyon tutulmaya çalışılacaktır. Anahtar Kelime: Elektronik Para, Ödeme Sistemleri, Hukuk, Finans, Uluslararası Örnekler
Forex piyasalarında emtia alım satım kararlarında teknik analiz kullanımı
Teknik Analiz bir finansal ürünün geçmişteki fiyat hareketlerinden ve grafiklerinden yola çıkarak devam eden oluşumun yönünü, süresini ve ileride meydana gelecek fiyat hareketlerini belirlemeye çalışma yöntemidir. Teknik analizde göstergeler ve grafikler kullanılırken analistler ve alım satım yapanlar klasikleşmiş buldukları değerleri kullanmaktansa göstergelerin formüllerinin derinlerine inerek bir farklılık yaratıp yüksek getiri elde ederek diğerlerinden ayrışmayı ummaktadırlar. Bu girişim kimi zaman olumlu sonuçlar verse de çoğunlukla formüller arasında kaybolma ve geç sinyal veren göstergeler yaratmakla sonuçlanmaktadır. Bu kapsamda bu tez çalışmasının amacı, teknik analiz yöntemlerinin ayrıntılı olarak açıklanması ve tek bir göstergenin standart değerleri ile bir emtiaya uygulanmasıdır. Bu bağlamda çalışmanın uygulama kısmında Türkiye ve Dünya'da teknik analiz üzerine yapılan sınırlı sayıda çalışmanın aksine canlı veriler tercih edilmiştir. Forex piyasalarında Altın/Amerikan Doları verileri üzerine Parabolic SAR göstergesi uygulanmış ve banka mevduat faiz oranlarıyla karşılaştırılmıştır.
Yapay sinir ağları ile kripto paraların fiyat modellemesi
Teknolojinin gelişimiyle birlikte birçok alanda insan hayatını kolaylaştıran icatlar ya da gelişmeler ortaya çıkmaktadır. Bu gelişmelerden ödeme araçları da olumlu şekilde etkilenmiştir. Para ve diğer ödeme araçları günümüze kadar birçok değişikliğe uğramıştır. Bugüne gelindiğinde ise, kripto paralar bu görevi üstlenmektedir. Kripto paralar sadece ödeme aracı olarak değil birçok alanda farklı kolaylıklar sağlayan varlıklardır. Bu tezde yapılan uygulamada, kripto paraların daha çok ödeme aracı olmasına değinilmiştir. Kripto paraların günümüzdeki popülerliğinin başlıca sebeplerinden biri de blok zincir teknolojisidir. Blok zincir ile bankacılık, seçim, sağlık hizmetleri, kimlik yönetim sistemleri, telif hakları ve nesnelerin interneti gibi birçok alanda önemli gelişmeler sağlanmıştır. Belki de kripto paraların arkasında böyle bir teknoloji olmasaydı bitcoin gibi bazı kripto paralar bu kadar yüksek değerlere ve bunun sonucunda da bu kadar çok popülerliğe ulaşamayacaktı. Şuan daha günlük hayatın her alanına girmemiş olsa da önümüzdeki yıllarda blok zincirin adının daha fazla duyulacağı aşikardır. Fiyat modellemesi, fiyat tahmin modeli olan yapay sinir ağlarıyla Keras kütüphanesinde yapılmıştır. Çalışmada 2017-2019 yılı arasındaki yıllık, aylık ve günlük veriler kullanılarak yapılan bu uygulamada hata payı oldukça düşüktür. Bu tezin amacı; yapay sinir ağları ile kripto paraların uzun dönemli fiyat tahminin yapılabilirliğidir. Tezin sonucunda; yapay sinir ağlarına öğretilen verilerin çokluğu tahminin doğruluğuyla doğru orantılıdır. Yapay sinir ağlarına ne kadar fazla veri verilirse fiyat tahminindeki hata o kadar düşük çıkmaktadır. Bu tez kapsamında elde edilen sonuçlarla, yapay sinir ağları ile kripto paraların fiyat tahmini yapılabileceği ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Kripto para, Yapay Sinir Ağları, Blok zincir, Fiyat, Bitcoin, Teknoloji
İslami bankalar ve ekonomiye etkileri : Yemen örneği
Bankacılık sisteminin, bir ülkenin ekonomik büyümesine olan katkısınının yanı sıra ülkenin ekonomik gelişmesi üzerinde de önemli bir katkısının bulunduğunu söylemek mümkündür. Bankacılık sistemi, sadece iç tasarrufları ve yatırım finansmanını harekete geçirmedeki rolü ile değil aynı zamanda dış tasarruf ve yatırım finansmanınındaki rolüyle de ekonomik faaliyetlerin özünü oluşturmaktadır. Dolayısıyla bir ülkenin bankacılık sisteminin gelişmişliği ve derinliği ne kadar yüksek olursa o ülke ekonomisine katkısı o ölçüde yüksek olacaktır. Son yıllarda İslami bankacılığın göstermiş olduğu başarılar, İslamı bankacığın bankacılık sistemi içindeki önemini daha da arttırmıştır. Özellikle 2008 küresel finans krizi sonrasında İslami bankacılığın, küresel piyasalarda izlenen olumsuz gelişmelerden geleneksel bankacılığa oranla daha az etkilendiği gözlenmiştir. Bu bağlamda da İslami bankacılık sisteminin dünya bankacılık sisteminde önemli bir role sahip olduğunu söylemek mümkündür. Yemen ekonomisi, bölgesel ve uluslararası düzeyde farklı ekonomilere kıyasla daha küçük olmasına ve ekonomi içinde faaliyet gösteren finansal kuruluş sayısı sınırlı olmasına rağmen Yemen'deki İslami bankalar, dünya İslami bankalarının küresel kalkınmasından olumlu yönde etkilenmişlerdir. Yemen'de İslami bankacılık yeni olmasına rağmen Yemen İslami bankaları, Yemen bankacılık sisteminin toplam aktiflerinin yaklaşık % 32'sine sahip olarak hızlı bir büyüme göstermiştir. Bu çalışmada, 2006:1-2015:4 dönemi için çeyreklik veriler kullanılarak Yemen İslami bankalarının aktif büyüklüğü, mevduat büyüklüğü ve finansman büyüklüğünün Yemen ekonomisinin büyümesi üzerine olan etkileri analiz edilmiştir. Bu amaç doğrultusunda; Lee-Strazicich (2004) LM yapısal kırılmalı birim kök testi, Hatemi eşbütünleme testi, Hatemi asimetrik nedensellik testi kullanılmıştır. Sonuç olarak GDP ile İslami bankalara ilişkin bankaların aktif büyüklüğü, bankaların mevduat büyüklüğü ve bankaların finansman büyüklüğü arasında uzun dönemli eşbütünleşme ilişki olduğu belirlenmiştir. Buna karşın aynı serilere ait kısa dönemli bir ilişki olmadığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: İslami bankacılığı, Katılım bankacılığı, Faizsiz bankacılık, İslami Finans, Özel Finans Kurumları
Öngörü teknikleri ile finansal başarısızlık tahmini: BIST üzerine bir uygulama
Birinci bölümde işletmelerin yönetimine ilişkin amaç ve işletme amaç teorileri hakkında bilgi verildikten sonra, ajans ilişkisi sorunu ve maliyeti, işletmelerin finansal yönetimi, finansal planlama, finansal analiz, performans değerlendirme kavramları açıklanmış ve işletmeler için önemi dile getirilmiştir. İkinci bölümde finansal başarısızlık tanımı, nedenleri, sonuçları, etkileri, dünyada yaşanan krizler ve Türkiye'ye etkisi, finansal başarısızlığı önceden tahmin etmenin önemi açıklandıktan sonra dünyada ve Türkiye'de yapılan finansal başarısızlık tahmin çalışmaları hakkında literatür taraması sonuçları aktarılmıştır. Üçüncü bölümde finansal başarısızlık çalışmalarında kullanılan geleneksel ve modern tahmin yöntemleri açıklanarak, geleneksel yöntemlerin finansal başarısızlık tahmini çalışmalarında neden yetersiz kaldığı, buna karşılık modern tekniklerin sunduğu avantajlar ve üstün yönleri aktarılmıştır. Dördüncü bölümde, geleneksel ve modern tahmin yöntemleriyle finansal başarısızlık tahmini uygulaması yapılarak modellerin finansal başarısızlığı önceden doğru tahmin edebilme performansları karşılaştırılmıştır. Bu amaçla Borsa İstanbul'da 1997-2017 yılları arasında işlem gören imalat sektörü işletmesinin finansal oranları kullanılarak finansal başarısızlıkları 3 ay önceden tahmin edilmeye çalışılmış, geleneksel yöntem olarak lojistik regresyon (LR), modern yöntem olarak yapay sinir ağı (ANN), karar ağacı (DT) ve rastgele ormanlar (RF) tahmin modelleri uygulanmıştır. Çalışmanın sonucunda, finansal başarısızlık tahmininde modern yöntemlerin geleneksel yöntemlere göre daha üstün performans gösterdiği sonucuna varılmıştır. En başarılı tahmin modelleri sırasıyla Yapay Sinir Ağı (ANN), Rastgele Ormanlsr (RF), Karar Ağaçları (DT), en başarısız tahmin modeli Lojistik Regresyon (LR) modeli olmuştur. Çalışmanın sonunda uygulamada karşılaşılan zorluklar ve gelecekteki finansal başarısızlık tahmini çalışmalarına ilişkin öneriler sunulmuştur.
Portföy optimizasyonunda çok kriterli karar verme yöntemlerinin kullanımı, BİST 100'de işlem gören hisse senetleri üzerine bir uygulama
Yatırımcılar tasarruflarını etkin ve karlı alanlara yönlendirmeyi hedeflemektedir. Tasarrufların ekonomiye dahil edilmesi ise ülke ekonomisini hızlandırıp kalkınmayı hızlandıracaktır. Yatırımcıların birikimlerini değerlendirmeye başlamaları ile birlikte iyi bir portföye ve portföy yönetimine ihtiyacı olacaktır. Yatırımda bulunurken tercih edilebilecek yatırım araçlarından biri de hisse senetleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Yatırımcılar sahip oldukları fonu, riski azaltmak amacıyla çeşitlendirme yaparak portföy oluştururlar. Portföy oluştururken en önemli husus hisse senedi seçimidir. Günümüzde portföy oluşturmanın basitleştirilmesi için bir çok teorik metot geliştirilmiştir. Yatırımcılar bu metotları kullanarak oluşturacakları portföyleri belirleyebilmektedirler. Çalışmamızda BİST100 endeksinde yer alan şirketlerin 2017 yılının 4 dönemlik finansal verileri elde edilerek veri zarflama analizi yöntemiyle etkinlik ölçümü yapılmış ve etkin olan hisse senetleri içerisinden optimal portföyler oluşturulmaya çalışılmıştır. Oluşturulan portföylerin detaylı bir biçimde analizi yapılmış ve sonuçlar elde edilmiştir. Son olarak ileride yapılacak çalışmalar için tavsiyelerde bulunulmuştur.
Veri zarflama analizi ile mevduat bankalarının etkinlik ölçümü
Bu çalışmada, 2013 – 2017 yılları arasında Türkiye'de aktif olarak çalışan ve şube sayısı 1'den fazla olan 22 adet mevduat bankasının etkinlikleri Veri Zarflama Analizi (Data Envelopment Analysis – DEA) yöntemi ile analiz edilmiştir. Tez çalışması 3 bölümden oluşmakta olup ilk bölümde finansal sistem ve unsurları, bankacılığın tanımı ve hem dünyada hem de Türkiye'de bankacılığın tarihsel süreçleriyle Türkiye'de bankacılığın sektörel büyüklüklerine değinilmiştir. İkinci bölümde Etkinlik kavramı ve çeşitleri, Veri Zarflama Analizi yöntemi, tarihsel gelişimi ve modelleri anlatılmıştır. Son bölümde ise literatürdeki bankacılık üzerine VZA metoduyla yapılan etkinlik analizlerine, uygulamaya, uygulamaya yönelik bulgulara ve önerilere yer verilmiştir. Modellerin çözüm aşamasında ise VZA yazılımlarından biri olan EMS (Efficiency Measurement System) kullanılmıştır.
Hisse senedi yatırımcıları açısından uygun zamanlama stratejileri; BİST 30'da işlem gören hisse senetleri üzerine bir uygulama
Kurumlar ve bireyler tasarruflarını çeşitli finansal varlıklara yatırarak kar elde etmeyi amaçlarlar. Hisse senetleri bu finansal varlıklardan birisidir. Hisse senetlerinin bulunduğu piyasa riskli ve gelecek açısından belirsizliklerin bulunduğu bir piyasa olmasına rağmen alınan riske karşılık sağlanabilecek kar birbirini dengelemektedir. Bu sebeple kurumlar ve bireyler hisse senedi piyasasında yatırım yapmayı tercih etmektedirler. Hisse senedi piyasasında kar elde etmek için gelecekte gerçekleşecek olan fiyat hareketlerini doğru tahmin etmek gerekmektedir. Bu tahmini yapabilmek için analiz yöntemleri ve stratejiler geliştirilmiştir. Kurumlar için bu analiz yöntemlerini kullanarak yatırım yapmak nispeten daha kolaydır çünkü bünyelerinde zaten alanında uzman vardır. Fakat Bireysel yatırımcılar için bu süreç biraz daha zordur. Zira yatırımını ve piyasayı her zaman takip etmeli ve analizlerini kendisi yapmalıdır. Veya belirli bir maliyete katlanıp bir danışmana başvurabilir ki bu bile yatırımından kesin kar elde edeceği anlamına gelmemektedir. Bu bağlamda en düşük finansal bilgiye sahip bireysel yatırımcıların kullanabilecekleri, sadece hisse senedinin alım satım zamanın olduğu ve bunun dışında hiçbir finansal bilginin gerekli olmadığı on iki yatırım stratejisi oluşturulmuştur. Bu stratejiler, simülasyon yoluyla BİST 30'da yer alan firmaların hisse senetlerine tek tek yatırılarak incelenmiştir. Çıkan sonuçlarla birlikte bireysel yatırımcı için en uygun zamanlama stratejisi belirlenmeye çalışılmıştır.
Bir kitlesel fonlama türü olarak ICO (Initial coin offering): Hukuksal alt yapı açısından bir değerlendirme
Kitlesel fonlama aslında Anadolu kültürünün çokta uzak olmadığı bir kavramdır. Anadolu topraklarında birlikten kuvvetin doğduğu, imece olarak bilinen yöntemin internet ile günümüze uyarlanmış halidir. Bir başka ifadeyle kitlesel fonlamayı en kısa ve öz tanımlamak istersek bir kişinin yapamadığını hep birlikte yapmaktır diyebiliriz. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'na 28.11.2017 tarihinde yapılan değişiklik ile mevzuatımıza giriş yapan bu kavramı kanunumuzun "Kısaltmalar ve tanımlar" başlıklı 3. Maddesinin 1. Fıkra (z) bendinde şöyle tanımlanmaktadır; "Kitle fonlaması: Bir projenin veya girişim şirketinin ihtiyaç duyduğu fonu sağlamak amacıyla Kurul tarafından belirlenen esaslar dâhilinde bu Kanunun yatırımcı tazminine ilişkin hükümlerine tabi olmaksızın kitle fonlama platformları aracılığıyla halktan para toplanmasını, ifade eder." Ülkemiz açısından getirilen bu düzenleme ile kitle fonlaması finansman yöntemine ilişkin olarak hukuki altyapının temelleri atılmıştır. ICO (Initial Coin Offering)'lar da yatırımcılara geleneksel para birimleri ya da diğer kripto para birimleri karşılığında yeni oluşturulmuş kripto para birimi sunan ve blockchain sistemi üzerine kurulu olan bir kitle fonlama yöntemidir. ICO'lar yatırım karşılığında akçe (coin) veya jeton (token) vermekte ve kurucusu tarafından geliştirildikten sonra vadettiği teknolojiyi kullanma hakkını vermektedir. ICO'lar ve dolayısıyla Coin'ler ile ilgili en temel mesele yasal konumunun hemen hemen hiçbir ülkede tam olarak belirlenmemiş olmasıdır. Coin'lerin yasal statüsü gri bir alan, yasal rejimin bunları ve ICO'yu nasıl uygulandığına ilişkin çok az netlik söz konusudur. Para ve döviz mevzuatı, ödeme sistemi mevzuatı, menkul kıymetler ve emtia mevzuatı ve kara para aklama karşıtı mevzuatların sanal para birimleri için uygulanmasında zorluklar bulunmaktadır. İsviçre Finansal Piyasalar Denetleme Kurumu'nun bir takım regülasyonları bazı düzenlemeler getirmeye çalışmıştır. Ülkemizde de konuyla ilgili 2019 yılında yayınlanan bir taslak tebliğ söz konusudur. Bu kapsamda çalışmamızda, bir kitlesel fonlama türü olarak ICO'ların hukuki statüsü, ülkemiz ve diğer devletler açısından belirlenmeye çalışılacaktır.
Elektronik ürün senetlerinin tarımsal fiyatlara etkisi: Türkiye örneği
Elektronik ürün senetleri, lisanslı depolara teslim edilen tarımsal ürünler için elektronik ortamda düzenlenen kaydı ifade eder. ELÜS'ler, çiftçinin hasat döneminde arz fazlası sebebiyle ürünlerini tatmin edici fiyat düzeyinin altında satmasının önüne geçmeyi, ürünün ticaret borsalarında daha rekabetçi bir fiyattan müşteri ile buluşmasını ve arzın bütün bir yıla yayılarak temsil ettiği tarım ürününün piyasa fiyatlarındaki oynaklığı azaltmayı amaçlamaktadır. Çalışmada, elektronik ürün senedi fiyatlarının, ticaret borsalarındaki fiziki ürün seans fiyatları ve çiftçilerin tüccarlara yapmış olduğu satışlardaki piyasa fiyatlarına olan etkisi incelenmiştir.
Yatırım yönetiminde maliyet hedeflemesi ve telekomünikasyon sektörü üzerinde bir uygulama
İnsanoğlunun olduğu her yerde ve her zaman diliminde ihtiyaç kavramı varlığını sürdürecektir. İşletmeler tarafından insanoğlunun ihtiyaç duyduğu birçok ürün ve hizmet üretilmekte ve üretilen bu ürün ve hizmetler insanoğlu tarafından tüketilmektedir. Bu döngü iktisadi faaliyet olarak tanımlanmaktadır. İktisat bilimi tanımı, kıt olan kaynaklar ile bireylerin ihtiyaçlarının karşılanması olarak kabul edilmiştir. İşte kısıtlı olan kaynakları bireylerin ihtiyaçlarına sunan oluşumlar da işletmelerdir. İşletmeler, yaptıkları yatırımlar sonucunda ortaya çıkan üretim kabiliyetlerini bu ihtiyaçların karşılanması için kullanırlar. İşletmeler yatırım yaparken, yatırım kararlarını olumlu veya olumsuz etkileyen birçok faktörü dikkate alırlar. Bu faktörler; makro, sektörel ve işletmeye özgü faktörler olarak üç ana başlığa ayrılmaktadır. İşletmeler yatırımı oluşturan maliyet kalemlerini minimize etmeyi, karı maksimize etmeyi amaçlarlar. Bu işletmelerin varlığını da devam ettirebilmesi için önemli bir unsurdur. İşletmeler yatırım seçenekleri arasında tercih yapabilmek için bazı sayısal göstergelere ihtiyaç duyarlar. Bu sayısal göstergeler yatırımı değerlendirme yöntemleri ile ortaya çıkmakta ve sonuçları işletmelerin yatırım seçimlerini etkilemektedir. İşletmeler için yatırım yönetimi de en az yatırım seçimi kadar önemlidir. Çünkü işletmelerin yatırım seçimlerinden sonra yatırım yönetimi sürecinde uyguladıkları yöntemler de hem o yatırımın başarısını hem de şirketin finansal durumunu doğrudan etkilemektedir. Uygulanan yöntemlerin başında da hedef maliyetlendirme yöntemi gelmektedir. Günümüzde teknolojinin de ilerlemesiyle faaliyet konusu teknoloji olan işletmeler için piyasadaki rekabet ve müşteri beklentileri artmaktadır. Bu sebeple yatırım yönetiminin her sektörde olduğu gibi telekomünikasyon sektöründe de öneminin büyük olduğu bilinmektedir. Dijitalleşme ile birlikte son yıllarda telekomünikasyon sektöründe yapılan yatırımlar hiç de azımsanmayacak seviyededir. Bu çalışmada telekomünikasyon sektöründe maliyet yönetimi ve maliyet hedeflemesi yöntemi detaylı olarak incelenmektedir. Sonuçlar şunu göstermektedir ki; her sektörde olduğu gibi iv telekomünikasyon sektöründe de verimli yatırım yönetimi ve hedef maliyetleme yöntemi, işletmelerin piyasada oluşan satış fiyatlarına göre maliyetlerini kontrol altında tutmasını ve ellerinde bulunan yatırım fonlarını verimli alanlara kullanmalarını sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Yatırım Kararları, Yatırım Yönetimi, Maliyet, Hedef Maliyetleme
Enflasyon, döviz kuru ve faizin bankacılık sektör kârı ve banka endeksine etkileri
Bu tezin amacı, Türkiye'de faaliyet gösteren ticari bankaların kârlarının ve Borsa İstanbul'a kote olan bankaların oluşturduğu borsa endeksinin, makro ekonomik göstergeler olan enflasyon, döviz kuru ve faizlerde meydana gelen değişiklik ve gelişmelerden nasıl etkilendiğini araştırmaktır. Araştırmayla ilgili olarak 2004 yılından 2017/2 yılı dönemine kadar gerçekleşen 14 yıllık verilerden yararlanarak yapılan bu modellemede; - Banka finansal verileri 3 'er aylık alındığından, diğer tüm finansal verilerde 3 'er aylık alınmıştır. - 2003-2015 arasında gerçekleşen USD kurları TCMB sayfasından 3 aylık bilançolardaki USD kur değerleri olarak alınmıştır. - Faiz oranları TCMB gösterge faiz oranı, mevduat ve kredi faiz oranı 3 er aylık aritmetik ortalama değer olarak, - Enflasyon verileri 3 er aylık ortalama olarak TÜİ verilerinden alınmıştır. Yapılan Artırılmış Dıckey-Fuller Test İstatistiği yöntemi sonucunda; enflasyon, döviz ve faizin banka karları ve sektörün kârlılığını oluşturan Bankacılık endeksine etkilerinin kısa dönemde farklı, uzun dönemde farklı olduğu ve bağımsız değişkenlere göre de farklılık gösterdiği görülmüştür. Tek homojen görüntünün TCMB faizi hariç, diğer bağımsız kalemlerin banka endeksini olumlu ve pozitif yönde etkilediği, banka kârlılığının ise TCMB faizinin kullanıldığı durum hariç diğer durumlarda(kredi ve mevduat faizinin kullanıldığı durum) kısa dönemde değişkenlerden olumlu etkilendiğini göstermiştir. Uzun dönemde ise banka kârlılığının bağımsız değişkenlerden homojen olmayan bir etkilenme gösterdiğini ve bu faktörlerin kârın oluşmasında etkilerinin olmasına karşın; bunun elde edilen sonuçlara göre çok değişiklik göstermesi; kârı etkileyen faktörlerin bu bağımsız değişkenler yanında özkaynak yeterliliği ve nitelikli,analitik düşünebilen bir yönetim ve insan kaynağına bağlı olduğunu göstermektedir.
Döviz kuru volatilitesinin dış ticarete etkisi-Türkiye örneği
Reel döviz kuru ile dış ticaret hacmi arasındaki ilişki son yıllarda tartışılan önemli konulardan biridir. Bu çalışmanın amacı reel döviz kuru ile dış ticaret hacmi arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Analiz kapsamında her bir değişken için 2003:01- 2016:12 dönemini içeren aylık frekansta 168 adet gözlemden oluşan veri seti kullanılmıştır. Analizde değişkenlerin logaritmaları alınmış şekilde kullanılmıştır. ADF(Augumented Dickey Fuller), PP(Philips Pherron) ve KPSS(Kwiatkowski-Phillips-Schmidt-Shin) birim kök testleri serilerin durağanlığını test etmek amacı kullanılmıştır.Tüm seriler birinci farklarında durağan oldukları görülmuştur. Johansen eşbütünleşme test sonuçlarına göre serilerin eşbütünleşik olması ortaya çıkmıştır. Granger nedensellik testiyle serilerin arasındaki ilişki tek yölü ve dış ticaretten reel döviz kuruna doğru tespit edilmiştir.
Bankacılık sektöründe kârlılığın belirleyicileri: Türk bankacılık sistemi üzerine bir uygulama
Bu tez çalışmasında, Türkiye'de bankacılık sektöründe faaliyet gösteren ve 2006 - 2016 döneminde Borsa İstanbul'da işlem görmüş ve verileri devamlılık gösteren mevduat bankaların kârlılığını etkileyen faktörler araştırılmıştır. Bu kapsamda çeşitli mikro ekonomik değişkenlerin (bankacılık sektörüne özgü etkenler) çeyrek dönem verileri kullanılarak, bankaların özkaynak kârlılığı (ROE) ve aktif kârlılığı (ROA) panel veri analizi yöntemi ile incelenmiştir. Çalışmanın bulgularına bakıldığında; özkaynak kârlılığı ile Özsermaye Büyüme ve Kredi Büyüme oranları arasında anlamlı ve pozitif ilşkinin olduğu tespit edilmiştir. Diğer yandan aktif kârlılığının, Özsermaye Büyüme oranından olumlu yönde, Faiz Dışı Gelirler / Toplam Aktifler ve Kredi Büyüme oranlarından olumsuz yönde etkilendiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca, analiz sonuçlarında özkaynak kârlılığı için Özsermaye Büyüme oranının, aktif kârlılığı için Faiz Dışı Gelirler / Toplam Aktifler oranının en önemli açıklayıcı değişkenler olarak saptanmıştır.
Türk otomotiv sektöründe karlılığı etkileyen faktörlerin panel veri analizi ile incelenmesi : BİST üzerine bir uygulama
Bu tez çalışmasının hedefi ülkemizde lokomotif sektör olarak adlandırabileceğimiz otomotiv sektöründe faaliyet gösteren 5 otomotiv ana sanayi firmasının karlılığını etkileyen faktörlerin mikroekonomik ve makroekonomik ana başlıkları altında panel veri analizi ile incelenmesidir. Aktif karlılığın bağımlı değişken olarak incelendiği modelde veri seti, 5 firmaya ait yatay kesit verileri ve 46 dönemlik zaman serilerinden meydana gelmektedir. Hem zaman hem de yatay kesit verilerinin kullanıldığı toplam 22 bağımsız değişkenin yer aldığı panel veri modelinde verileri elde etmede herhangi bir sorun çıkmaması ve dengeli bir panel veri sistemi oluşturulması amacıyla Borsa İstanbul'a kote asıl faaliyeti otomotiv üretimi olan firmalar üzerine çalışılmıştır. Çalışmanın içsel bağımsız değişkenlerini oluşturan mikroekonomik faktörler likidite, faaliyet ve mali yapı oranları başlıkları altında toplanmıştır. Dışsal bağımsız değişkenler ise makroekonomik faktörler olarak; sanayi üretim endeksi, TÜFE, ÜFE, döviz kurları, GSYİH, ihracat, ithalat, korku endeksi ve faiz oranından müteşekkildir. Çalışmanın ampirik bulguları işletmelerin karlılık seviyelerini açıklamada farklı finansal göstergelerin anlamlı olduklarını ve otomotiv sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin aktif karlılığına anlamlı olarak pozitif yönde etki eden değişkenlerin nakit oran, maddi duran varlık devir hızı ve ithalat değişkenlerinin, negatif yönde etki eden değişkenlerin ise borçlanma katsayısı ve sanayi üretim endeksi olduğunu ortaya koymuştur. Bu sonuca göre, karlılığı artırmak isteyen otomotiv işletmeleri bünyelerinde likit ve duran varlıkların, toplam varlıklar içindeki payını artırarak, varlıkları finanse etme konusunda daha fazla iç kaynağa yönelmeleri gerektiği ortaya konulmuştur.