Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Erol Yener
12 theses · Çankırı Karatekin Üniversitesi
Serbest muhasebeci mali müşavirlerin COVID 19 döneminde iş streslerinin mesleki tükenmişlik düzeyleri üzerine etkisi: Ankara ili örneği
Tükenmişlik günümüz bilgi çağının önemli sorunlarından biri olup kişilerin beklentileri ile elde ettikleri durum arasındaki negatif farktan ileri gelen, çalışma hayatını tehdit eden fizyolojik ve psikolojik bir tepkidir. Yoğun iş yükü, baskı, belirsizlik, yüksek tempolu ve sürekli çalışma, aşırı talep ve beklentiler psikolojik dengeyi bozmakta, tükenmişliğe ve stres neden olabilmektedir. Her iki durum, insan ilişkilerinin yoğun olduğu hizmet sektöründe yer alan meslek dallarında sıklıkla görülmekte, tükenmişlik ve stres söz konusu olduğunda fiziksel ve ruhsal sorunlar ortaya çıkabilmekte ve bunlar iş ve özel yaşamda olumsuz etkilere neden olabilmektedir. Yüz yüze iş ilişkileriyle çalışan, kesintisiz ve hatasız işlem yapmak zorunda olan muhasebe meslek mensupları, mesleğinden doğasından ileri gelen stres faktörüyle karşı karşıyadırlar ve tükenmişliğe görece daha yakındırlar. Covid 19 pandemisiyle birlikte muhasebe meslek mensuplarının daha karmaşık, çözülmesi güç ve belirsiz bir çalışma sürecine girmişler, bu onların daha fazla tükenmişlik riskine ve strese maruz kalmalarına yol açmıştır. Muhasebe meslek mensuplarının Covid 19 pandemisi dönemi özelinde tükenmişlik ve stres durumlarının tespit edilebilmesi amacıyla hazırlanan bu araştırma, anket uygulaması yapılarak Ankara ilinde faaliyet gösteren 305 meslek mensubunun katılımıyla hazırlanmıştır. Araştırma sonucunda muhasebe meslek mensuplarının Covid 19 pandemisi altında tükenmişlik ve stres riskini artıran nedenlerin; Covid 19'a yakalanma korkusu, gelirlerde azalma, görev tanımlarının belirsizleşmesi, iş yükündeki artış, aşırı sorumluluk, uzun ve yorucu çalışma, teknolojik sorunlar, mükelleflerin iş ve etik dışı talepleri, iş yaşam dengesinin bozulması ve mevzuat değişiklikleri olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca iş stresinin duygusal tükenme ve duyarsızlaşma boyutlarında tükenmişlik üzerine pozitif yönlü bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir.
Türk savunma sanayii'nin finansal yapı analizi
Bu tez, Cumhuriyet Dönemi Türk Savunma Sanayii'nin gidişatı ve sektörün finansal durumunun analizi amacıyla kaleme alınmıştır. Bu çalışmada, literatür taramasına büyük ağırlık verilerek, birinci bülümde, Cumhuriyet Dönemi Türk Savunma Sanayii'nin tarihsel gelişimi üzerinde durulup; ilgili sektör firmaları hakkında bilgi verilmiş ve ortaklık yapıları incelenmiştir. İkinci bölümde ise, Türk Savunma Sanayii'nde finansman kavramına değinilerek; finansman kaynaklarına yer verilmiştir. Bunun yanında savunma bütçeleri de değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, gün geçtikçe önemi daha iyi anlaşılan Türk Savunma Sanayii'nin ilerlemesi, özellikle kamu ve özel sektör yöneticilerinin farkındalığının artmasının yanında, sektöre verilecek yüklü finansman desteğiyle mümkün olacaktır.
Türkiye muhasebe standartlarının (TMS) Türk sigortacılık sektörü üzerindeki etkileri
Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye Muhasebe Standartlarının (TMS) Türk sigorta sektörü üzerindeki etkilerinin analiz edilmesidir. Çalışmada öncelikle, muhasebe standartları ve sigorta sektörüne yönelik genel kavramsal çerçeve ortaya konulmuştur. Sigorta sektörüyle ilgili muhasebe standartları genel olarak açıklanmıştır. Türk finansal sistemi içerisinde çok önemli bir yere sahip olan sigortacılık sektörünün tanımı, önemi, türleri, işlevleri, temel ilkeleri ve finansal tabloları üzerinde durularak, finansal analizlerden ve oranlarından bahsedilmiştir. Çalışmanın amacı doğrultusunda, 2003-2017 yılları arasında hayat dışı branşlarda faaliyet gösteren sigorta şirketlerinin sektöre özgü 20 adet temel finansal oranının ortalamaları alınarak, yıllar itibariyle karşılaştırılmalı olarak hesaplanmıştır. Daha sonra bu oranlarda, TMS öncesi (2003-2007) ve sonrası (2007-2017) dönemler istatistiksel açıdan anlamlı bir fark olup olmadığı incelenmiş ve anlamlılık düzeyleri test edilmiştir. Çalışmada istatistiksel veri analizi yöntemi olarak, finansal oran analizi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Veriler SPSS 20.0 paket programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen bulgulara göre, sigorta sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin 13 adet finansal oranında TMS öncesi ve sonrası dönemler arasında ve sektörel bazda belirli anlamlılık düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir.
Türkiye'de bireysel emeklilik sistemi ve Türkiye ile Arjantin bireysel emeklilik sisteminin karşılaştırılması
Bu tezin amacı, Türkiye'de bireysel emeklilik sisteminin gelişimi ile Arjantin'de uygulanmış olan bireysel emeklilik sisteminin birbirine benzer ve farklı yönlerini karşılaştırarak, Türkiye için olası bir ekonomik kriz durumunda bireysel emeklilik sisteminin geleceği konusunda tespitlerde bulunmaktır. Bu çalışmada, birinci bölümde bireysel emeklilik sistemi, kavramsal çerçeve ve bireysel emeklilik sistemini uygulayan diğer ülkeler hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, Türkiye'de uygulanan bireysel emeklilik sistemine ve son zamanlarda yapılan düzenlemelere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Türkiye ve Arjantin bireysel emeklilik sistemlerinin gelişimi bireysel emeklilik göstergeleri açısından (şirket sayısı, katılımcı sayısı, bireysel emeklilik fonlarının;getiri oranları, yatırımlara göre değerlendirilmesi) yıllar itibariyle karşılaştırılmıştır. Ülkelerin bireysel emeklilik sistemi verileri kullanılarak alan çalışması yöntemi kullanılmıştır. Sonuç olarak, Türkiye'de bireysel emeklilik sisteminin gelişmesi için katılımcının artması temeline dayanan düzenlemeler yapılmaktadır. Katılımcı sayısının artmasının istenmesi, bireysel emeklilik sistemine zorunlu katılım getirilmesi ihtimalini güçlendirmektedir.
Entelektüel sermayenin bilanço analizine etkisi ve BİST bilişim sektörüne yönelik örnek bir uygulama
Çalışmanın ilk bölümünde entelektüel sermaye kavramının temelini teşkil eden bilgi kavramı, bilgi toplumu ve bilgi ekonomisi ele alınacaktır. İkinci bölümünde ilk olarak maddi olmayan duran varlık kavramı üzerinde durulacak ardından entelektüel sermayenin tanımı, kapsamı ve unsurları ele alınacaktır. Üçüncü bölümde entelektüel sermaye ölçüm yöntemleri üzerinde durulacaktır. Dördüncü bölümde ilk olarak mali analiz ve mali analizde bilanço tahliline genel bir bakış açısı getirilerek uluslararası muhasebe standardı UMS-38 çerçevesinde entelektüel sermaye açıklanmaya çalışılacak ardından entelektüel sermayenin bilanço ile ilişkisi ve bilançoya etkisi ayrıntılı bir şekilde tartışılacaktır. Beşinci ve son bölümde ise entelektüel sermayenin bilanço analizinde kullanılmasına ilişkin örnek çalışma ele alınacaktır. Çalışma kapsamında Borsa İstanbul Bilişim sektöründe faaliyet gösteren 14 firmanın 2016-2018 yılları bilançoları birleştirilerek ortalama sektör bilançosu oluşturulmuştur. Hazırlanan bilançodan elde edilen verilerle ilk olarak, BİST Bilişim Sektörü için entelektüel sermaye öncesi oran analizi ve dikey yüzde analizi yapılmıştır. Sonraki aşamada sektörün entelektüel sermayesi hesaplanmış ve son olarak da hesaplanan entelektüel sermaye değeri üzerinden bilanço oluşturularak dikey yüzde analizi ve oran analizi yapılmak suretiyle entelektüel sermaye öncesi ve sonrası karşılaştırılmıştır.
Kurumsallaşma ile risk yönetimi arasındaki ilişki - Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu örneği
Kurumsal olgunluk denildiğinde kurumsallaşma aklımıza gelebilir. Kurumsallaşma süreci tamamlandığında karar alma sürecinin de hızlandığı görülür. Karar alma süreci hızlandığında, artık kurumsallaşmanın şirketler için vazgeçilmez bir unsur olduğu açıkça ortaya çıkar. Kurumsallaşmanın sadece kurum için olmadığı söylenebilir. Kurumsallaşmanın şirketlerin tüm paydaşlarıyla ilgisi vardır. Kurumsallaşmanın şirket çalışanları, yöneticiler, patronlar, şirketler ve tüketiciler açısından değerlendirilmesi, kurumsallaşmanın tam olarak gerçekleşmesini sağlayacaktır. Her ne kadar kurumsallaşma bununla tamamlanır gibi görünse de, önemli olan bunun devamlılığını sağlamaktır. Her kurum bünyesinde belirli riskleri barındırır. Bu riskler iyi yönetildiği sürece riskin gerçekleşme oranı düşer. Buda problemlerin ortaya çıkmasını engeller. Kurumların büyümeleri, gelişmeleri, bu problemlerin önceden belirlenip tedbir alınmasıyla hızlanır. Kurumsallaşma bu gelişmeyi hızlandırır, devamlılığı sağlar. Kamu kurumlarında, amaç ve işlev, devlet ve vatandaş arasındaki bağ ve bu sebepten kamu idaresindeki değişim, vatandaş merkezli bir kamu hizmeti yaklaşımı ile anlatılan yeni yönetim anlayışını ortaya çıkarmıştır. Bu değişim yasaların çıkarılması ile kalmayıp, toplumsal, politik ve ekonomik kültüre de yansıması gerekliliklerin yerine getirilmesi için vazgeçilmezdir. Bu reform süreci, yönetimin kullandığı araçları da etkisi altına almıştır. Bu reform sürecinin ulaşılmak istenen hedeflere varması için stratejik planlama, performans esaslı bütçeleme, mali yönetimde şeffaflık gibi araçların etkili bir şekilde kullanılması ve iç denetimin kurumlarda işlevsel olması gerekmektedir. Çalışmada risk yönetimi ile kurumsal olgunlaşma arasındaki ilişki ve bu ilişkinin Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu içerisindeki işleyişi çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler:Kurum, Kurumsallaşma, Risk, Risk Yönetimi.
KOBİ'lerde finansal okuryazarlık seviyelerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma: Şırnak ili örneği
Bu çalışmanın amacı, Şırnak ilindeki KOBİ'lerin finansal okuryazarlık seviyelerininin incelenmesidir. Çalışmanın örneklemini Şırnak ilinde faaliyet gösteren 312 erkek ve 23 kadın olmak üzere toplam 335 KOBĠ sahibi ve yöneticileri oluşturmuştur. Çalışmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Verilerin analizinde IBM Statistik SPSS 22.00 istatistik programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde kategorik değişkenler için frekans dağılımları verilmiştir. İki bağımsız değişken ile kadın-erkek, evli-bekar gruplar arasındaki farklılığı incelemek için "İki Ortalama Arasındaki Farkın Önemlilik Testi" (t testi), ikiden fazla değişken ile yaş, eğitim ve sektör arasındaki farklılığı incelemek için ise "Tek Yönlü Varyans Analizi" (ANOVA) testleri uygulanmıştır. Farklılıkların hangi gruplardan kaynaklandığını belirlemek için Tukey testi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre KOBĠ sahibi ve yöneticilerinin finansal okuryazarlık düzeyleri ile yaş, cinsiyet, eğitim, medeni durum ve sektör arasında anlamlı farklılık olmadığı görülmüştür. KOBĠ sahipleri ve yöneticilerinin kredi bilgi düzeylerinin artması, finansal okuryazarlık düzeylerinin yüzde 52,3 düzeyde artmasını sağlamaktadır. KOBĠ sahipleri veya yöneticilerinin kredi çeşitliliği bilgisinin 1 birim artması finansal davranışlarına 1,634‟lük bir katkı sağlamaktadır sonucu elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Finansal Okuryazarlık, Finansal Eğitim, Kobi
Piyango ve şans oyunları faaliyetleri kapsamında birey davranışlarının klasik iktisat ve davranışsal finans çerçevesinde değerlendirilmesi
Klasik iktisat görüşlerine yönelik yapılan eleştiriler incelendiğinde 'birey davranışlarını açıklamakta yetersiz kaldığına' dair iddiaların yer aldığı görülmektedir. Klasik iktisat görüşlerinin özellikle bireylerin karar alma davranışlarını tanımlarken psikolojik etkenleri göz ardı etmesi davranışsal finans esaslarının öne çıkmasında etkili olmuştur. Bu çalışmada, piyango ve şans oyunları faaliyetleri esas alınarak bireylerin karar alma davranışları klasik iktisat ve davranışsal finans esasları ile değerlendirilmiştir. Piyango ve şans oyunları faaliyetleri katılımcılarının belirsizlik ve risk altında muhtemel karar alma davranışları, bireylerin içinde bulundukları kitleden nasıl etkilendikleri, bireylerin mevcut bilgileri yorumlama şekilleri, kitlesel karar alma davranışları incelenmiştir. Yapılan incelemede, bu faaliyetlere ilişkin resmi veriler esas alınarak bireylerin oluşturdukları katılım davranışları klasik iktisat ve davranışsal finans esasları ile karşılaştırılmıştır. Gerçekleştirilen çalışma sonucunda, klasik iktisat görüşlerinin açıklamakta yetersiz kaldığı bazı birey davranışlarının davranışsal finans esasları ile açıklanabileceğine, piyango ve şans oyunları faaliyetleri katılımcıları ile finansal piyasada işlem yapan yatırımcı bireylerin benzer önyargılara sahip olduğuna dair bulgular elde edilmiştir.
Katılım sigortacılığı ve bireylerin katılım sigortacılığını tercih nedenlerine yönelik bir araştırma
Yirminci yüzyılın ortasından itibaren İslami finansal ürünler hızlı bir şekilde yaygınlık göstermeye başlamıştır. Geleneksel finansal ürünlere alternatif olarak ve İslam hukukçularının tasvip ettiği bu ürünler müslüman coğrafyada cazip bir hâl almıştır. Katılım bankacılığının hızla yayılmasının ardından, alternatif bir islami sigortacılık sisteminin de oluşması elzem olarak görülmüş ve geleneksel sigortacılık sistemine alternatif olarak katılım sigortacılığı (tekafül) sistemi kurulmuştur. 1979'da Sudan, 1984 yılında Malezya'da katılım sigorta şirketlerinin kurulmasının ardından, Suudi Arabistan ve Ortadoğu ülkelerinde sistemin yaygınlaşmasıyla birlikte islam coğrafyasında bir katılım sigortacılığı pazarı oluşmuştur. Hâlihazırda küresel çapta 33 ülkede 200'ün üzerinde katılım sigorta şirketi bulunmaktadır ve 2020 yılı itibariyle bu şirketlerin pazar payı 40 milyar dolar seviyesindedir. Ülkemizde ise 2009 yılında ilk katılım sigorta şirketi faaliyete başlamıştır. Günümüz itibariyle 12 şirket aktif olarak faaliyetini yürütmektedir. 2019 yılı sonu itibariyle pazar payı 3,5 milyar TL'ye ulaşarak, sigortacılık sektörünün toplam pazar payının % 5'ine tekabül etmektedir. Katılım sigortacılığının giderek artan önemi ve bu alanda yeterli akademik çalışmanın olmaması bu çalışmanın yapılmasının ana nedenlerinden biridir. Çalışmada, bireylerin katılım sigortacılığını tercih sebeplerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu bağlamda ilk olarak katılım sigortacılığı açıklanarak konunun kavramsal çerçevesi ortaya konulmuştur. Katılım sigortacılığına olan ihtiyaç ve katılım sigortacılığının temel çalışma ilkeleri, katılım sigortacılığının tarihi, modelleri, geleneksel sigortacılık ile katılım sigortacılığı arasındaki farklar hakkında bilgi verilerek, ülkemizde ve dünyada katılım sigortacılığının genel durumu hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde bireylerin katılım sigortacılığını tercih etme nedenleri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda çalışmada kullanılan analiz tekniği olan, çok kriterli karar verme yöntemlerinden AHP tekniği hakkında genel bilgi verilmiş; AHP tekniğinin çalışma şekli, avantajları ve çalışmada AHP tekniğinin kullanılma nedeni üzerinde durulmuştur. Çalışmanın amacı doğrultusunda rastgele seçilmiş olan mevcut ve potansiyel katılım sigortacılığı müşterileri, AHP tekniğinden faydalanılarak çalışmaya dâhil edilmiş ve neden katılım sigortacılığını tercih ettikleri araştırılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler AHP tekniğiyle analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda elde edilen verilerin ışığında mevcut ve potansiyel katılım sigortacılığı müşterilerinin büyük bir çoğunluğunun (% 63,2) islami hassasiyetler sebebiyle katılım sigortacılığını tercih ettikleri sonucuna varılmıştır. Poliçenin fiyatı, satış kanalına olan yakınlık ve şirketin güvenilirliği hususlarının ise birbirine yakın sonuçlar göstererek katılım sigortacılığı müşterileri üzerinde, poliçe satın alma sebepleri arasında ikincil planda kaldığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Katılım Sigortacılığı, Tekafül, İslami Sigortacılık, Sigortacılık
Üretim işletmelerinde modern stok yönetim modellerinin uygulanabilirliği üzerine bir araştırma
Stok yönetimi son yıllarda işletmelerin çok büyük kar elde etmelerinin ya da çok kayıp vermelerinin sebebi olmuştur. Bundan dolayı işletmeler kendi stoklarını yönetebilmek için çaba göstermektedir. İşletmelerin büyük kısmının stok yönetimi hakkındaki bilgileri çok azdır. Son yıllarda yeni nesil teknolojiyle ortaya çıkan stok kontrol ve yönetim modelleri, işletmelerin stokları çok kolay kontrolleri altına alması ve büyük zararlar olmaması için imkân sunmaktadır. Bu tez çalışması, işletmelerin modern stok yönetim modellerini ne düzeyde uyguladıklarını ve bilgi sahip olduklarını incelemek için yapılan anket sonucunda, işletmelerin birkaç modern stok yönetim modelleri hakkında bilgi sahibi olduklarını göstermiştir. İşletme yetkililerinin ise şirketlerinde kullanılan modellerin dışında pek fazla bilgiye sahip olmadıkları anlaşılmıştır. Sonuç olarak ise işletmeler, stokların ne kadar önemli olduğunun farkında olsalar da bu konuda çok bilgi sahibi olmadıkları ve sadece bir iki tane model tercih ettikleri görülmüştür. Bu durumun bilgi eksikliğinden kaynaklı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar kelimeler: Stok, Stok kontrol, Stok yönetim, Tedarik zinciri.
Risk ve beklenen getiri arasındaki ilişkinin analizi: Sermaye varlıkları fiyatlandırma modeli testi - Bıst bankacılık sektörü uygulaması
Risk, yatırımı kaybetme olasılığıdır. Düşük riskler, düşük potansiyel getiri ile ilişkilendirilirken, yüksek riskler yüksek potansiyel getiri ile ilişkilendirilir, ancak bu ilişkiye deneysel olarak İstanbul'da birkaç çalışma yürütülmüş olmakla birlikte itiraz edilmiştir. Bu çalışma, Borsa İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda (BİST) işlem gören bankaların riskleri ile beklenen getirileri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Ocak 2010'dan Aralık 2019'a kadar aylık bankacılık sektörü verileri kullanılmış ve veriler www.investing.com adresinden ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) internet sitesinden toplanmıştır. Regresyon modellerinden önce olası sahte regresyon problemlerini önlemek için serilere ADF birim kök testleri uygulanmıştır. Bir bulgu olarak, 2010 Yılından 2019 Yılına kadar seçilen zaman diliminde BIST bankacılık sektörü getirileri ile hisse senedindeki sektör riski, enflasyon, faiz oranı ve beta değerleri arasında bir ilişki bulunmadığını ve test edilen hipotezlerin hiçbiri reddedilmediğini göstermiştir. Anahtar Kelimeler: risk, beklenen getiri, enflasyon, faiz, beta
Evaluating the effect of capital structure modeling on business performance
This thesis aimed to explore the influence that capital structure modeling has on Business Performance to come up with a conclusion. The data were gathred based on the inputs from twelve Turkish companies. The analysis of the collected data were then utilized to achieve the aim. In the first part of the study, the concept of capital structure was explained, and the theories were addressed, namely, Irrelevance Theory, Trade-Off Theory (TOT), and their types. Also, the determinants of all capital structures and the firm-specific and structural models of the capital structure were identified. The second part of the study was the practical part, the data of Turkish firms was used to accomplish the goal. An input analysis of the capital structure of the selected sector were undertaken in order to generalize and elaborate conclusions concerning the capital structure of the companies analyzed. Where the main problem is the identification of capital structure indicators that affect business performance. Performance was assessed using the Economic Value Added (EVA) metric, a correlation matrix, the Cohen scale, and the SPSS software. We developed a few capital structure measures to investigate the connections between these indicators and the organization's overall performance. These outcomes of the correlation research showed significant improvements by using regression analysis and Principal Component Analysis to investigate the effect of some unrelated elements on the overall success of the company. As a result, we recommend developing a new one that is prepared to take on the risks associated with both options. The outcomes of this study will serve as the foundation for more research, including collecting a more relevant data and another set of analysis.