Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Yunus Gülcü
10 theses · Fırat University
Sağlık hizmetlerinde hasta memnuniyetinin ölçülmesi: Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi örneği
Tüm hizmet sektörlerinde olduğu gibi sağlık sektöründe de, yaşam koşullarının ve refah seviyesinin artması ile birlikte memnuniyet kavramı daha da önemli hale gelmiştir. Bu bağlamda sağlık hizmetlerinin merkezinde yer alan hastalarda memnuniyet kavramı oldukça önemli bir yere sahiptir. Bu sebeple sağlık kurumları, artan sağlık hizmetleri olanakları ve rekabet ortamı ile birlikte hem kurumlarının kalitelerinin bir göstergesi olan hasta memnuniyeti oranını artırmak hem de daha fazla hastaya ulaşabilmek için hasta memnuniyetini sağlama konusunda çalışmalarını artırmaktadır. Sağlık hizmetleri sunucularının en önemli paydaşlarından olan yataklı tedavi kurumları, hasta memnuniyetini sağlamak için hasta beklentilerinin neler olduğunu, bu konuda nasıl bir yol izleneceğini iyice tahlil etmeli ve buna göre hareket etmelidir. Sağlık kuruluşu yönetimi, hasta memnuniyetini sağlamak için hizmet kalitesini ve fiziki koşuları iyileştirmeli ve geri dönüşleri dikkate almalıdır. Bu sayede kurumun verimliliği, kar marjı, kalitesi ve performansı artacaktır. Tüm bu faktörler göz önünde bulundurulduğunda hasta memnuniyetinin sağlanmasının ne kadar önem arz ettiği ortaya çıkmaktadır. Yapmış olduğumuz bu çalışmada; sağlık, sağlık hizmetleri, sağlık hizmetlerinde kalite, hastane kavramı, hasta ve hasta memnuniyeti, hasta memnuniyetinin önemi, hasta memnuniyetini etkileyen faktörler gibi oldukça önemli kavramlar araştırılmış ve ele alınmıştır. Çalışmamızın temel amacı hasta memnuniyetini etkileyen faktörlerin neler olduğunu belirlemektir. Bu çalışma ile alanda yapılacak çalışmalara yeni bir bakış açısı kazandırmak ve bilgi ve birikimine katkı sağlamak hedeflenmektedir. Çalışmanın amacını gerçekleştirmek üzere Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde ayaktan ve/ veya yatarak sağlık hizmeti almış hastalardan veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. Toplanan veriler SPPS 23.0 programı aracılığı test edilmiştir. Araştırma sonucunda farklı hizmet kategorilerinde farklı demografik özelliklere ait istatistiksel açıdan anlamlı sonuçlar elde edilmiş ve değerlendirmeler yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sağlık, Sağlık Hizmetleri, Kalite, Hasta, Hasta Memnuniyeti
Teknokentlerin yerel ekonomiye katkılarının Fırat teknokent çalışanları açısından incelenmesi
Bu çalışmanın amacı; Türkiye'nin teknolojik gelişiminde teknokentlerin yerel ekonomiye katkılarının olup olmadığı Elazığ Fırat Teknokent bünyesinde incelenmekte ve firma çalışanlarının bu etkiye yönelik algı farklılıklarını ortaya koymak amacıyla oluşturulmuştur . Geçerliliği ve güvenilirliği kanıtlanmış ölçekten yararlanılarak bir anket çalışması hazırlanmıştır. Hazırlanan anket Fırat Teknokent bünyesinde istihdam eden firma çalışanları üzerinde uygulanmış ve 92 katılımcıdan elde edilen verilerin analizi SPSS-22.0 paket programı ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizi için; frekans dağılımı, aritmetik ortalama, standart sapma, güvenilirlik analizi, iki bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında t-testi ve ikiden fazla bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında Tek yönlü (One way) varyans analizi kullanılmıştır. Çalışma sonucunda; teknokent çalışanlarına ilişkin algı farklılıkları cinsiyet, yaş, eğitim ve unvan faktörü değişkelerine göre anlamlı farklılık gösterdiği ancak işletmelerin hukuki yapısı, faaliyet süresi ve personel sayısı değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir.
Hedonik tüketim ve faydacı tüketim eğilimleri bağlamında internet üzerinden yapılan alışverişler: Fırat Üniversitesi öğrencileri üzerine bir araştırma
İnsanlar günlük yaşamlarında; zamanlarının büyük bir kısmını tüketim ve tüketimle ilgili faaliyetlerle geçirirler. Tüketiciler kendi istekleri doğrultusunda alışveriş yaparlar. Satın almaları ihtiyaç ve istekleri karşılamak içindir. Kendi geliştirdikleri karar kriterlerine göre karar verirler ve tüketim sonunda seçimlerini kendileri değerlendirirler. Tüketiciler birçok satın alma kararı verir. Araştırmacılar, ne satın aldıklarını, nereden aldıklarını ve ne kadar satın aldıklarını öğrenmek için tüketicilerin satın alımlarını analiz edilir. Tüketicilerin internet üzerinden alışveriş ve geleneksel alışveriş alışkanlıklarından, güdülerinden en esas ve önemli olanları faydacı ve hedonik güdülerdir. Duygusal ihtiyaçların giderilmesi noktasında hedonik tüketimin yapıldığı, akılcı davranışlar sergilenerek yapılan alışverişlerin de faydacı tüketim açısından değerlendiği bilinmektedir. Bu çalışma ile öğrencilerin hedonik satın alma ve faydacı satın alma motivasyonlarının online alışverişte satın alma davranışları üzerindeki etkisinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, Fırat Üniversitesi'nde öğrenim gören öğrencilerden elde edilen toplam 472 anket sonucu incelenmiştir. Bu amaçla çalışmanın değişkenleri arasındaki ilişkiyi incelemek için ise korelasyon ve regresyon analizleri yapılmış elde edilen bulgular doğrultusunda online perakendecilere öneriler sunulmuştur. Ayrıca toplanan verilerin demografik özelliklere göre fark analizi yapılmıştır. Verilerin analizinde, normal dağılım görülen örneklemlerde gruplar arasındaki farkı test etmek için t-testi ve ANOVA testi ve değişkenler arasındaki ilişki ve etki düzeyi için ise korelasyon ve regrasyon analizleri kullanılmıştır. Online alışveriş sıklığında kadın öğrencilerin erkek öğrencilere göre daha fazla alışveriş yaptıkları erkek öğrencilerin kredi kartı kullanımında, kadın öğrencilerin kapıda ödeme seçeneğini daha fazla tercih ettikleri, Erkek öğrencilerin en fazla teknolojik ürünler, kadınların ise ayakkabı, kıyafet, takı vs ve kozmetik, temizlik ve bakım ürünlerini tercih etmişlerdir. Hedonik Satın Alma Davranışlarında kadınların, 401TL-800TL (orta düzey) gelir düzeyine sahip öğrencilerin, ayda ve Haftada bir ve birkaç kez alışveriş yapan Hedonik Satın Alma Davranışlarının daha yüksek olduğu, kredi kartı kullanımının fırsatları yakalama. Maceracı alışveriş motivasyonunda kapıda ödeme seçeneği tercih edildi sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin Faydacı Satın Alma Davranışlarının cinsiyetine göre anlamlı farklılık oluşmamıştır. 801TL ve üstü gelir düzeyine sahip öğrencilerin, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinde eğitim gören öğrencilerin, Ayda veya haftada birkaç alışveriş yapan Kredi kartı kullanan öğrencilerin Faydacı Satın Alma Davranışlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Öğrenciler Kredi kartı kullanımında Elverişli Seçim İçin Alışveriş ve Maliyeti Düşürmek İçin Alışveriş yaptıkları sonucuna ulaşılmıştır Anahtar Kelimeler: Hedonik Tüketim, Faydacı Tüketim, Online Alışveriş, Üniversite Öğrencileri.
Kripto paranın Türkiye'de vergilendirme durumu
Kripto paraları vergilendirmek için öncelikle yasal anlamda hukuki bir gidişatın içine alınarak düzenlenmesi gerekmektedir. İlk yapılacak olan kanunlar nezdinde kripto paraların varlık veya para olarak onanması, ardından bu duruma özgü biçimde vergilendirilmesi gerekmektedir. İlk önce, devletlerin bazılarında kripto paralar ile ilgili tutumları araştırılarak sonraki aşamasında da vergilendirme konusu belirtilecektir. Avrupa Birliği (AB)'ne üye devletlerin konuya tutumunu incelediğimizde, kripto paraları, AB üye devletler arasında yalnızca dört ülke tarafından geçerli kılındığı görülmektedir. Türkiye'de, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu aracılığıyla yapılmış olan, 25/11/2013 tarihli ve 2013/32 sayılı yorumda; "Bitcoin'in 6493 sayılı, Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun, açısından dijital para şeklinde tensip edilemeyeceğini ve bu kararname doğrultusunda vekâlet ve teftiş olanağının bulunmadığını" ilan etmiştir. Son olarak, 30/4/2021 tarihinde yürürlüğe giren "Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik" uyarınca, kripto para olarak ifade edilmeye çalışılan olgu, kripto varlık olarak belirtilmiştir. Buna göre kripto varlıklarının ödemelerde, ödeme hizmetlerinin sunulmasında ve elektronik para ihracında kullanılmaması yönünde emredici hüküm bulunmaktadır. Bitcoin (BTC) veya benzer kripto paralarla yapılmış olan işlemlerde, muhatapların kimlikleri hakkında malumat edinilememesi sonucunda yasa dışı faaliyetlerde sanal paralardan yararlanılabileceği, pazar karşılıklarının fazlaca değişken olabilmesi, elektronik portföylerin çalınma ihtimali, kaybolması ihtimali, ya da sahiplerinin haberi olmadan istenç dışı şeklinde yararlanılabilmesi ve işlemlerin geri döndürülemez olması benzeri birtakım riskler sebebiyle yatırım yapmış olan bireylerin dikkat etmeleri gerekmekte olduğunu ifade etmiştir. Bu çalışma kapsamında kripto paranın Türkiye'de vergilendirilmesi konusu incelenmeye çalışılmıştır.
Tüketici güven endeksinin tüketim harcamaları üzerindeki etkisi: Davranışsal iktisat bağlamında bir zaman serisi analizi
Davranışsal iktisat yaklaşımı ile tüketici davranışları incelendiğinde karar alma süreçlerinde psikolojik önyargıların varlığı bu alanda yapılan araştırmalar sonucunda görülmektedir. Geleneksel iktisada dayalı yaklaşımlar ve modellerin savunduğu rasyonalitenin aksine, karar alıcılar bilişsel önyargıları ile hareket ederek irrasyonel davranış sergileyebilmektedirler. Bu yaklaşım ile Neo-klasik İktisadın varsayımları tamamıyla reddedilmemekle birlikte bilişsel önyargıların dikkate alınması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda çalışmada ilk olarak davranışsal iktisat kavramı, davranışsal iktisadın tarihsel gelişim süreci ve davranışsal iktisat yaklaşımıyla bilişsel önyargılara yer verilmiştir. İkinci bölümde tüketim teorileri öncelikle ele alınarak daha sonra tüketici güveni ve tüketim harcamaları ilişkisine değinilmiştir. Son olarak araştırmanın metodoloji kısmında bir zaman serisi analizi yapılarak değişkenler arasındaki eş bütünleşme ilişkisi ortaya konulmuştur. Veri seti olarak 2004Q1-2021Q3 dönemini kapsayan üçer aylık Zincirlenmiş hacim yöntemiyle hesaplanan GSYH ve yerleşik hanehalklarının tüketimi, tüketici güven endeksi, tüketici fiyat endeksi verileri kullanılmıştır. Tüketim harcamalarının bağımlı değişken olduğu gelir, tüketici güven endeksi ve tüketici fiyat endeksi bağımsız değişkenler olarak modele eklenmiştir. Kısa ve uzun dönemli ilişki ARDL sınır testi yaklaşımı kullanılarak incelenmiştir. Sonuç bölümünde davranışsal iktisat yaklaşımı perspektifinden tüketicinin güveninin tüketim harcamalarına olan etkisi analizden elde edilen bulgular ışığında değerlendirilmiştir. Ayrıca çalışmanın amacı doğrultusunda güven olgusuna yönelik tüketicilerin harcamalarındaki yerine vurgu yapılmıştır.
Sembolik tüketim eğilimlerinin sosyodemografik özellikler açısından incelenmesi: Fırat Üniversitesi öğrencileri üzerine bir araştırma
Günümüzde yaşanan teknolojik gelişmelerle beraber ürün çeşitliliğinin artması, insanların gereksinimlerini farklılaştırmıştır. Tüketicilerin istekleri, arzuları, duyguları da gerçekleştirdiği satın alma davranışı üzerinde etkili olmuş ve tüketime yükledikleri anlamlarda böylelikle değişkenlik göstermiştir. Bu nedenle tüketim zorunlu ihtiyaçların karşılanması dışında sosyolojik ve psikolojik ihtiyaçların karşılanmasını da içermiş ve sembolik bir hale dönüşmüştür. İnsanlar sembolik tüketim sayesinde sosyal sınıfını belirleyerek kendini tanımlamaya çalışmıştır. Bu çalışmanın amacı; Fırat Üniversitesi öğrencilerinin sembolik tüketim eğilimlerinin bazı sosyodemografik değişkenlere göre incelenmesidir. Araştırmanın evreni Fırat Üniversitesi'nde okuyan öğrencilerden oluşmaktadır. Mevcut 37.361 öğrenci dikkate alındığında 0. 05 örneklem hatasında minimum örnek büyüklüğü 381 olarak hesaplanmıştır ve sembolik tüketim ölçeği ile kişisel bilgilerden elde edilen sonuçların analizinde SPSS 25. 0 Paket programı kullanılmıştır. Programda analiz edilen verilerin normal dağılım gösterdiği tespit edildiğinden parametrik testlerden bağımsız gruplar t- testi ile ANOVA testi %5 önem seviyesinde yapılmıştır. Anova testinde farklılık bulunan grupların homojen olup olmama durumlarına göre çoklu karşılaştırma yöntemlerinden Hochberg's GT2 ve Games-Howell analizleri yapılıp yorumlanmıştır. Araştırmada, katılımcıların sembolik tüketim eğilimlerinin cinsiyet, kardeş sayısı, gelir veya harçlık durumu ve bireysel harcama değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır.
COVID-19 pandemi sürecinde tüketici davranışlarındaki değişimler ve e-ticarete etkileri: Elazığ ili örneği
Bilgi iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmeler ve yenilikler, küresel alanda yaygınlaştıkça tüketicilerin istekleri ve beklentilerinde çeşitlilik yaşanmakta bununla beraber dijital faaliyetlerde de artış görülmektedir. Ekonomik krizler, salgın hastalıklar, savaşlar ülkelerin ekonomik yapılarının bozulmasına ve aksamasına neden olmaktadır. 2019 yılının son aylarında Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan Covıd-19 pandemisin zamanla hızlı bir şekilde yayılması ülkelerin sınırlarını kapatmasına neden olmuş bu durumda ticaretin neredeyse durmasına sebep olmuştur. Bu çalışmada Covıd-19 pandemisi ve sonrasında tüketicilerin online alışverişe dair tutumları ele alınmaktadır. Pandemi dönemi ve sonrası tüketici satın alma eğilimleri incelenmektedir. Çalışmada tüketicilerin rasyonel eğilimleri adı altında ele alınan rasyonel satın alma eğilimi, tasarruf eğilimi, ihtiyatlı bütçeleme eğilimi ve sorumlu harcama eğilimi doğrultusunda online alışverişe olan eğilimleri ve pandemi sonrasında online alışveriş yapma davranışları noktasındaki davranış niyeti ve bu değişkenler arasındaki ilişkilerin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçlar doğrultusunda kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak 379 katılımcıdan anket yoluyla elde edilen yanıtlar araştırmanın verisini oluşturmaktadır. Tüketicilerin satın alma davranışlarının rasyonel olduğu tespit edilmiştir. Rasyonel satın alma eğilimi, online alışveriş eğilimi ve online alışveriş davranışsal niyeti arasında anlamlı ilişkiler bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Covıd-19, E-ticaret, Online alışveriş, tasarruf, rasyonel satın alma
Enflasyonist ortamda tüketici kredileri ile tüketim harcamaları ilişkisi
İktisat literatüründe tüketici kredileri ile etkileyen makroekonomik değişkenler arasındaki ilişkinin tespiti önemli bir araştırma konusudur. Yapılan çalışmalardan elde edilen bulgular incelendiğinde tüketici kredi hacminde meydana gelen artış ve azalışların, ekonomide çeşitli sonuçlar doğurduğu gözlemlenmektedir. Bu bağlamda çalışmada öncelikle enflasyon, tüketici kredileri ve harcamaları kavramlarına değinilerek, tüketici kredileri ile tüketim harcamaları ilişkisi ele alınmıştır. Akabinde analiz bölümünde Türkiye'de 2005;Q4-2022;Q3 dönemleri için bağımlı değişken olarak tüketici kredileri ve tüketici kredilerini etkileyen bağımsız değişkenler olarak faiz, enflasyon, kur, tüketim harcamaları alınarak modele analiz edilmiştir. Tüketici kredileri, tüketim harcamaları, faiz, enflasyon ve reel efektif döviz kuru değişkenleri arasında ilişkinin varlığı Toda-Yamamato Nedensellik Testi ile incelenmiş olup sonuçlara göre Tüketici kredilerinden reel efektif döviz kuruna, faiz oranlarına doğru bir nedensellik ilişkisi görülür iken tüketici fiyat endeksinden tüketici kredilerine doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Davranışsal iktisat bağlamında sosyal medya reklamlarının tüketici karar verme tarzlarına ve satın alma niyetine etkisi: Online pazar yerleri örneği
Bu çalışma, davranışsal iktisat bağlamında sosyal medya reklamlarına yönelik tutumun tüketici karar verme tarzlarına ve satın alma niyetine, online Pazar yerleri örneği bağlamında incelemiştir. Sosyal medya reklamları, tüketici karar verme tarzları ve satın alma niyeti kavramlarına ait geçerliliği ve güvenilirliği kanıtlanmış mevcut ölçeklerden yararlanılarak bir anket hazırlanmıştır. Hazırlanan anket; online Pazar yeri markaları olan Gittigidiyor, Hepsiburada, n11.com ve Trendyol markalarından birini kullanan tüketiciler üzerine uygulanmıştır. Anketin uygulandığı toplam 400 kişiden elde edilen veriler, SPSS Statistics 22.0 programlarında analize tabii tutulmuştur. Elde edilen sonuçlar neticesinde bu çalışmada; tüketicilerin sosyal medya reklamlarına yönelik tutumu ile karar verme tarzları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Ayrıca tüketicilerin karar verme tarzları ile satın alma niyetleri ve sosyal medya reklamlarına yönelik tutumları ile satın alma niyetleri arasında da istatistiksel olarak anlamlı ve güçlü bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Çalışma, elde edilen önemli tespitlerin yanı sıra, uygulayıcılara ve gelecek çalışmalara ışık tutması bağlamında da önemli öneriler sunmaktadır.
Vergi algısı ve vergi bilinci: Fırat Üniversitesi öğrencileri üzerine bir uygulama
Vergi, devletin varlığını sürdürebilmesi ve kuruluşundan bu yana gerekli hizmetleri sunabilmesi için mali gücüne göre tüm vatandaşlardan karşılıksız ve zorunlu olarak aldığı ekonomik bir değer olmasıyla birlikte kamu hizmetlerinin finansmanında en önemli gelir kaynağıdır. Bu kaynağın etkin bir şekilde toplana bilmesi için öncelikli şart, vergi mükelleflerinin, kamusal hizmetlerin sağlanabilmesi için vergi gelirlerine ihtiyaç duyulduğunun farkında olmalarıdır. Bu farkındalık ise, vergi ödevlerini tam ve zamanında ödenmesini sağlayacaktır. Vergi mükelleflerinin vergi ile ilgili görevlerini yerine getirme konusundaki tutum ve davranışları, devletlerin topladıkları vergi gelirlerini etkilemektedir. Bu durumda, mükelleflerde vergi bilinci ve algısının oluşması oldukça önemlidir. Çünkü kişilerin vergiyle ilgili görevlerini yerine getirmesinde, vergilere karşı gösterdikleri tutum ve davranışların önemli bir yeri vardır. Kişilerin vergilere karşı tutumlarını ve davranışlarını etkileyen kişisel ve çevresel birden çok faktör bulunmaktadır. Bu sebeple, vergi otoritesinin bireylere vergilendirme konusunda olumlu bir bakış açısı kazandırması ve onların doğru bir vergi algısına sahip olmalarını sağlaması önem taşımaktadır. Olumlu vergi davranışlarının altında yatan nedenler, vergi algısı ve vergi tahsil politikalarıdır. Bu çalışmada, Fırat Üniversitesi öğrencilerinin vergilere karşı gösterdikleri tutum ve davranışlar incelenmektedir. Araştırmanın örneklemi ise Fırat Üniversitesinde eğitim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Çalışmada, Çelebi (2016) tarafından hazırlanan 37 sorudan oluşan bir 5'li Likert ölçeğinden yararlanılmıştır. Çalışma sonuçlarına göre öğrenciler vergiyi zorunlu ve vatandaşlık görevi olarak görmektedir. Bununla birlikte, öğrenciler verginin kamu hizmetleri karşılığı olduğunu ve aldıkları kamu hizmeti ile ödedikleri vergiyi kıyasladıklarını belirtmişlerdir.