Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Zekiye Çağımlar
10 theses · Çukurova University
Ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan atasözü ve deyimlerin öğrencilerin dil kullanımına etkisi
Atasözleri, uzun deneme ve gözlemlere dayanılarak söylenmiş ve halka mal olmuş, öğüt verici nitelikte sözlerdir, deyimler ise genellikle gerçek anlamından az çok ayrı, kendine özgü bir anlam taşıyan kalıplaşmış söz öbekleridir. Araştırmanın amacı ortaokul Türkçe ders kitaplarında kullanılan deyim ve atasözlerinin, öğrencilerin dil kullanımındaki etkisini betimsel analiz ve anket yöntemlerini kullanarak incelemek ve analiz etmektir. Araştırmada ortaokul Türkçe ders kitaplarında (5-7) yer alan atasözleri-deyimler ve geçiş sıklığı tespit edilmiştir. 1090 atasözü ve deyim belirlenmiş ve incelenen ders kitaplarındaki tekrar sıklıklarının toplamda 1686 olduğu görülmüştür. Şubat 2017- Mart 2017 tarihleri arasında 3 farklı ortaokulda, 964 öğrenciye anket uygulanmış verilen cevaplar betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Öğrencilerin, likert tipi tutum ölçeğine verdikleri cevaplar ise IBM SPSS (Statistics Package For Socials Sciences) 23.00 paket programında değerlendirilmiştir. Çalışma sonucu olarak, elde edilen bulgulardan yola çıkarak öncelikle ortaokul Türkçe ders kitaplarının deyim bakımından zengin ancak atasözü bakımından oldukça yetersiz olduğu görülmüştür. Öğrenciler atasözlerini deyimlerden daha iyi tanımlamakta ve daha sık kullanmaktadır. Ancak anlamlı bir fark olmasa da bildikleri deyim sayısı atasözlerinin sayısından fazladır (146 deyim 479 kullanım sıklığı, 118 atasözü 1258 kullanım sıklığı). Öğrencilerin konuşma dilinde kullandığı kalıp sözler çarpıtılmış Türkçe kelimeler ve düzgün kullanılan İngilizce kelimeler ağırlıklıdır. Türkçeye verilen önem düşüktür. Öğrenciler yazı dilinde deyimleri sıklıkla kullanırken günlük konuşmalarında kalıp sözleri tercih etmektedir. Öğrencilerin yazı dili ve konuşma dili arasında fark tespit edilmiştir. Tartışma bölümünde araştırmadan elde edilen sonuçlar, ilgili araştırmalar kısmında kısaca bahsedilen benzer çalışmaların sonuçlarıyla karşılaştırılmıştır. Öneriler kısmında ise yazarlara yayınevlerine ve araştırmacılara bazı tavsiyelerde bulunulmuştur.
Ana dili Türkçe olmayan Suriyeli göçmen öğrencilere ilk okuma yazma öğreten öğretmenlerin karşılaştıkları sorunlar ve öğretmenlerin çözüm önerileri
Bu araştırma, 2019-2020 eğitim öğretim yılında sınıfındaki Suriyeli göçmen öğrencilere Türkçe okuma yazma öğreten öğretmenlerin sorunlarını belirlemek, bu sorunların çözümünde öğretmenlerin görüşlerini öğrenmek; bu görüşler doğrultusunda program hazırlayanlara, öğretmenlere, idarecilere ve araştırmacılara çeşitli önerilerde bulunmak amacıyla yapılmıştır. Araştırmada betimsel tarama modeli benimsenmiştir. Araştırmanın evreni Hatay ilinin Reyhanlı ilçesindeki 428 sınıf öğretmenidir. Örneklem ise 428 öğretmen arasından katılım gösteren 252 sınıf öğretmenidir. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. Veri toplama süreci yaklaşık iki ay sürmüştür. Ankete katılan öğretmenlerin içten ve samimi cevap verdikleri varsayılmıştır. Anketler uygulandıktan sonra analizleri yapılmıştır. Verilerin analizinde nicel veriler ve yüzde frekans betimlenmiştir. Değişkenlere yönelik dağılımlarda parametrik olmayan ki-kare testi kullanılarak farklar test edilmiştir. Pearson ki kare testi, Yates ki kare testi, Fisher exact test kullanılmış olup anlamlılık düzeyi 0,05 olarak alınmıştır. Araştırmada elde edilen bulguların sonuçlarına göre göçmen öğrencilerin okula uyumu için hazırlık yapıldığı, kaynakların kısmen yeterli olduğu, program ve ünitenin göçmen öğrencilere yönelik hazırlanmadığı, kazanım yetişmemesi durumunda zaman problemi yaşandığı, öğrencilerin en çok Türkçe dersinde zorlandığı, öğrencilerin zorlandığı harflerin olduğu, okumayı öğrenip yazmayı öğrenemeyen öğrencinin bulunduğu, veli ile yapılan görüşmelerin katkısının olduğu, iletişim problemi yaşandığı, donanım ve fiziki şartların yetersiz olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin alt amaçlara göre büyük oranda görüş birliği için oldukları tespit edilmiştir. Tespit edilen sonuçlara göre uygulamaya ve araştırmacılara yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Anahtar kelimeler: Suriyeli göçmen öğrenciler, okuma yazma, iletişim, eğitim öğretim
İlk okuma yazma öğreten sınıf öğretmenlerinin uzaktan eğitime yönelik tutumları, karşılaştığı sorunlar ve çözüm önerileri
Bu araştırmanın amacı, uzaktan eğitim modeli ile ilk okuma ve yazma öğreten sınıf öğretmenlerinin uzaktan eğitime yönelik tutumlarını, yaşadığı sorunları ve çözüm önerilerini ortaya çıkarmaktır. Karma araştırma modellerinden açıklayıcı desenle hazırlanan çalışmanın nicel boyutunda veri toplama aracı olarak 21 maddeden oluşan Uzaktan Eğitime Yönelik Tutum Ölçeği; nitel boyutunda ise yarı yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılmıştır. 2019–2020 ve 2020–2021 eğitim öğretim yıllarında uzaktan eğitim modeli ile ilk okuma ve yazma öğretimi yapan 322 öğretmene ölçek uygulanmış ve 34 öğretmenle de görüşme yapılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, t testi, anova ve betimsel analiz yapılmıştır. Ölçekten elde edien veriler incelendiğinde ilk okuma ve yazma öğreten sınıf öğretmenlerinin uzaktan eğitime yönelik tutumları orta düzeyin altında olumsuz yönde olduğu tespit edilmiştir. Cinsiyet, mesleki kıdem ve öğrenim durumu değişkenlerinin öğretmenlerin uzaktan eğitime yönelik tutumlarında anlamlı bir fark oluşturmamıştır. Görüşmelerin analizi sonucuna göre ise öğretmenlerin uzaktan eğitimde en fazla karşılaştığı sorunlar; internet ve bağlantı sorunları, uzaktan eğitime hazırlıksız yakalanmak ve deneyimsiz olmak olmuştur. Uzaktan eğitimi iyileştirmeye yönelik çözüm önerileri ise hızlı ve ücretsiz internet sağlanması, öğrencilere teknolojik araçlar sağlanması ve uzaktan eğitim uygulamaları ilk okuma yazma öğretimine uygun geliştirilmesi olarak olarak ifade edilmiştir. Anahtar kelimeler: Uzaktan eğitim, ilk okuma ve yazma, tutum, sınıf öğretmeni
Dijital akıcılığın geliştirilmesi için hazırlanan programın sınıf öğretmenlerinin dijital akıcılıklarına etkisi
Bu çalışmanın amacı sınıf öğretmenlerinin dijital akıcılık düzeylerini geliştirmek için hazırlanan programın öğretmenlerin dijital akıcılık düzeylerine etkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda öğretmenlerin dijital akıcılık düzeylerini belirlemede kullanabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmiştir. Çalışma nicel araştırma desenlerinden öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel desende yürütülmüştür. Bu araştırmanın bağımsız değişkeni deney grubuna ön-test ile son-test arasında verilen Dijital Akıcılık Öğretmen Eğitimi olup, bağımlı değişkeni katılımcıların dijital akıcılık düzeyleridir. Ölçek geliştirme kısmında çalışmanın örneklemini, 2020-2021 eğitim öğretim yılı güz döneminde Adana'daki devlet okullarında görev yapan 1068 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Dijital Akıcılık Ölçeğinin yapı geçerliğini belirlemek için Açımlayıcı Faktör Analizi ve ortaya çıkan modelin yapı geçerliğini değerlendirmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi yapılmıştır. Bu süreçler sonucunda 29 madde ve "dijital vatandaşlık, araştırma ve geliştirme, iletişim ve iş birliği, akıcılık ve yenilik ile eleştirel düşünme ve yeniden tasarlama" olmak üzere beş alt boyutlu ölçek elde edilmiştir. Araştırmanın temel amacı kapsamında 26 öğretmen deney grubunda ve 26 öğretmen kontrol grubunda olmak üzere iki farklı grupta 52 sınıf öğretmeni ile çalışılmıştır. Araştırmada veriler Dijital Akıcılık Ölçeği ile elde edilmiştir. Araştırma kapsamında deney grubundaki öğretmenlere 30 saatlik Dijital Akıcılık Öğretmen Eğitimi uygulanmış, kontrol grubuna ise herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Bu süreçler tamamlandıktan sonra etik ilke olarak kontrol grubundaki öğretmenlere Dijital Akıcılık Öğretmen Eğitimi verilmiştir. Araştırma sürecinde deney ve kontrol gruplarına deneysel işlemden önce ön-test, deneysel işlemden sonra son-test ölçümleri yapılmıştır. Çalışma sonucunda toplanan veriler, SPSS 26 ve AMOS programlarıyla analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda verilerin analizinden elde edilen bulgulara göre deney grubu ile kontrol grubundaki öğretmenler arasında deney grubu lehine yüksek düzeyde anlamlı bir fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma sonucunda, uygulanan Dijital Akıcılık Öğretmen Eğitim Programının deney grubundaki öğretmenlerin dijital akıcılık düzeylerinde artış sağladığı bulguları elde edilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda Dijital Akıcılık Öğretmen Eğitim Programının öğretmenlerin dijital akıcılık düzeylerini geliştirmede etkili bir program olduğu söylenebilir. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular alan yazın temelli tartışılarak yorumlanmış ve öneriler sunulmuştur. Anahtar kelimeler: Dijital akıcılık, öğretmen eğitimi, deneysel desen, ölçek geliştirme.
İngilizce öğretmenlerinin anadil ve hedef dil kullanımının ilkokul 2. sınıflarda öğrenmeye etkisinin incelenmesi
Bu araştırmanın temel amacı, ilkokul 2. sınıflarda İngilizce öğretimi sırasında öğretmenlerin anadili ya da ikinci dil kullanımının öğrencilerin öğrenme süreçlerine olan etkisini incelemektir. Bu doğrultuda öğretmenlerin, sınıf içerisinde anadili veya ikinci dili kullanma yaklaşımlarına ilişkin görüşleri değerlendirilmiştir. Araştırmanın katılımcıları, Adana ili Seyhan, Yüreğir ve Çukurova ilçelerinde görev yapan ve toplamda 205 kişiden oluşan ilkokıul 2. sınıf İngilizce öğretmenleridir. Araştırmada kullanılan model, İngilizce derslerinin yalnızca İngilizce, yalnızca Türkçe veya her iki dilin birden kullanılarak işlenmesinin öğrencilerin öğrenme üzerindeki etkisini, öğretmenlerin görüşlerine dayanarak belirlemeyi amaçlayan tarama modeline dayalı betimsel bir çalışmadır. Bu süreçte, veri toplama aracı olarak Şevik (2007) tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları ile anketlerden yararlanılmıştır. Günümüzde yabancı dil eğitimi, eğitim sistemlerinin ayrılmaz bir unsuru haline gelmiştir. Özellikle İngilizce, dünya çapında en yaygın öğrenilen dillerden biri olarak ön plana çıkmaktadır. Ancak İngilizce derslerinde Türkçe kullanımının öğretmen ve öğrenciler üzerindeki etkisi sıklıkla tartışılmaktadır. Bu bağlamda Türkçe kullanımının, dersin verimliliğine etkisi anket sonuçları ve katılımcıların görüşleri ışığında değerlendirilmiştir. Anket sonuçlarına göre, yalnızca İngilizce kullanıldığında daha fazla verim alındığını ifade eden katılımcıların büyük bir çoğunlukta olduğu görülmüştür. Bu durum, öğrencilerin tamamen İngilizceye odaklanarak dil becerilerini geliştirme fırsatı bulduklarını göstermektedir. İngilizce derslerinde yalnızca İngilizce iletişim kurmanın, özellikle dil öğrenimi ve dinleme-anlama becerilerinin gelişimi açısından etkili olduğu düşünülmektedir. Öte yandan, derslerde hem İngilizce hem de Türkçe kullanıldığında belirli bir verimliliğin sağlandığı da anlaşılmaktadır. Türkçe ile İngilizce arasında yapılan geçişlerin bazı öğrencilerin konuları daha iyi anlamalarına yardımcı olduğu ve öğrenilen bilgilerin kalıcılığını artırabileceği belirtilmektedir. Buna karşın, anket sonuçlarında Türkçe konuşarak İngilizceyi daha iyi anladığını ifade eden öğrencilerin oranının oldukça düşük olduğu görülmektedir. Bu durum, İngilizce derslerinde Türkçe kullanımının öğrencilere sınırlı ölçüde fayda sağladığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, yalnızca İngilizce kullanımının ders verimliliğini artırdığı, ancak Türkçe kullanımının bazı durumlarda öğrencilerin anlamalarını kolaylaştırdığı söylenebilir. Eğitimcilerin bu durumu göz önünde bulundurarak ders planlarını öğrencilerin ihtiyaçlarına göre şekillendirmeleri önem taşımaktadır. Dil öğrenimi sürecinin, kullanılan yöntem ve iletişim biçimlerinin dikkatli bir şekilde değerlendirilmesini gerektiren dinamik bir yapıya sahip olduğu unutulmamalıdır. Anahtar Kelimeler: Dil, anadil, yabancı dil, hedef dil, ikinci dil
Geçmişten günümüze toplumsal cinsiyet algısının Ömer Seyfettin, Aziz Nesin ve Yalvaç Ural'ın çocuk edebiyatı eserleri üzerinden incelenmesi
Bu araştırmanın temel amacı; Cumhuriyetin kuruluş yılları yazarı Ömer SEYFETTİN, 1950 sonrası Türkiye yazarlarından Aziz NESİN ve 2000 yılları ve sonrasında yaşadığımız döneme yakın yazarlardan Yalvaç URAL'ın çocuk edebiyatına yönelik eserlerinin toplumsal cinsiyet bakımından incelenerek, geçmişten günümüze çocuk edebiyatı eserlerinde toplumsal cinsiyet algısının farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi açısından incelenmesidir. Araştırmanın alt amaçlarına uygun olarak ilgili 3 yazarın 8'er kitabı rastgele seçilerek incelenmiş ve alt amaçlardaki sorulara cevap aranmıştır. Araştırmanın birinci bölümünde problem durumuna bağlı olarak alt problemler, tezin önemi ve amacı, sınırlılıklar ve sayılar belirtilmiş, konuyla ilgili araştırmalara kısaca yer verilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde çocuk edebiyatının ne olduğu türleri, toplumsal cinsiyetin ne olduğu, önemi ve ilgili araştırmalarla kavramsal çerçeve oluşturulmuştur. Araştırma nitel araştırma yöntemlerine uygun olarak tasarlanmıştır. Nitel araştırma kapsamında yapılan bu çalışmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada yapılan incelemelerden elde edilen veriler, araştırmanın ana amacı ve alt amaçları göz önünde bulundurularak analiz edilmiştir. İncelemeye alınan eserler tek tek taranmıştır. Yapılan taramadan elde edilen veriler bulgu olarak kayıt altına alınmıştır. Her kitap toplumsal cinsiyet algısına yönelik oluşturulan sorular üzerinden incelenmiş ve her soru ile ilgili sayı bazında tablolar oluşturulmuştur. Oluşturulan tablolardan yola çıkarak elde edilen veriler alıntılarla ifade edilmiş, toplumsal cinsiyet algısı ile ilgili sonuçlara ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlarda; incelenen kitaplarda her yazarın kendi eserleri üzerinden değerlendirilmesinin yanında yazarların yaşadığı ya da eser verdiği zaman diliminin eserleri üzerinde toplumsal cinsiyet algısı açısından etkide bulunmakta olduğunu görmekteyiz. Bununla birlikte Yalvaç URAL eserlerinde kullanılan dilin toplumsal cinsiyet algısından çok uzak bir görünüm gösterdiğini, yazarın toplumsal değerleri işlerken kadın ve erkek karakterlerin rollerinden çok az yararlandığını, Ömer SEYFETTİN hikâyelerinde bulunulan zamanında etkisiyle kadın karakterin neredeyse olmadığını veya pasif karakter olarak evde tasvir edildiğini, Aziz NESİN hikâyelerinde Cumhuriyetin ilk yıllarında kadın karakterin varlığının çok az olduğunu fakat Cumhuriyet dönemi ile birlikte yaşamın her alanında kadın karaktere yer verildiğini görmekteyiz. Temel amaç çocuklara değerleri vermek olup onlara toplumsal cinsiyet statüsü yüklememektir. Kadın da erkek gibi sorumluluk alabilmekte, aile geçimine katkı sağlayabilmekte, ayakları üzerinde durmak zorunda olabilmektedir. Üç yazarın yaşadığı zaman diliminin toplumsal cinsiyet algısının değişerek, kadın karakterin toplumun daha fazla parçasının olduğu bir duruma geldiği görülmektedir. Bununla birlikte çocuklara okutulacak kitapların toplumsal cinsiyet algısı açısından ne kadar önemli olduğu ortaya çıkarılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular tartışılmış ve sonuçlar doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur. Anahtar kelimeler: Toplumsal cinsiyet algısı, Ömer SEYFETTİN, Aziz NESİN, Yalvaç URAL
İlkokul türkçe, hayat bilgisi, sosyal bilgiler, fen bilimleri ve matematik ders kitaplarının sorumluluk değeri bakımından incelenmesi
Bu araştırmanın amacı; ilkokul Türkçe, hayat bilgisi, sosyal bilgiler, fen bilimleri ve matematik ders kitaplarında yer alan konu ve metinlerin sorumluluk değeri bakımından incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda 11 ilkokul ders kitabı incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerine uygun olarak tasarlanan bu çalışmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. İncelemeler sonucunda elde edilen veriler araştırmanın ana amacı ve alt amaçları göz önünde bulundurularak analiz edilmiştir. Araştırma için literatürde kabul edilen sorumluluk türleri incelenip konuyla ilgili uzman görüşüne de başvurularak sorumluluk değeri; kişisel sorumluluk, ailevi sorumluluk, okul sorumluluğu, toplumsal sorumluluk, mesleki sorumluluk ve çevresel sorumluluk olarak altı kategoriye ayrılmış ve incelenen ders kitapları ilgili sorumluluk türlerinde tek tek taranmıştır. Her bir sorumluluk türü için ayrı başlık açılıp kitaplarda hangi ünitelerde hangi sorumluluk türüne kaç kez yer verildiği tablolarda gösterilmiştir. Ardından sorumluluk değerinin hangi yönüyle işlendiği incelenen ders kitaplarından yapılan alıntılarla ifade edilmiş, sorumluluk değeri ile ilgili sonuçlara ulaşılmıştır. İncelenen ders kitaplarında sorumluluk türlerinin tamamına yer verildiği fakat ilgili kitaplarda tüm sorumluluk türlerine eşit oranda yer verilmediği sonucuna ulaşılmıştır. Sorumluluk türlerine yer verilme sıklığı, incelenen ders kitaplarında en fazla yer verilenden en az yer verilene doğru sıralaması; bireysel sorumluluk, toplumsal sorumluluk, çevresel sorumluluk, ailevi sorumluluk, mesleki sorumluluk ve okul sorumluluğu şeklindedir. Sorumluluk değerine ortalama olarak sosyal bilgiler dersinde 104, hayat bilgisi dersinde 99, Türkçe dersinde 73, fen bilimleri dersinde 46 ve matematik dersinde 40 yerde rastlanmıştır. Sorumluluk değerinin, incelenen derslerin kitaplarına ve bu kitapların ünitelerine dengeli bir dağılım göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca farklı ünitelerde farklı sorumluluk alt türlerine ağırlık verildiği ulaşılan sonuçlardandır. Araştırmadan elde edilen bulgular tartışılmış ve sonuçlar doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur. Anahtar kelimeler: Değerler eğitimi, sorumluluk, ilkokul ders kitabı
Rıfat Ilgaz'ın çocuk romanlarındaki söz varlığının Türkçe dersi kazanımlarına uygunluğunun değerlendirilmesi
Rıfat Ilgaz, Türk Edebiyatı'nda önemli bir yere sahiptir. Çocuklara yönelik kaleme aldığı eserlerle de dikkat çekmektedir. Kitaplarının baskı sayısı dikkate alındığında hatırı sayılır bir okuyucu kitlesine ulaştığı anlaşılmaktadır. Bu çalışmada, Rıfat Ilgaz'ın çocuk romanlarındaki söz varlığının Türkçe dersi kazanımlarına uygunluğunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerine uygun olarak tasarlanmıştır. Nitel araştırma kapsamında yapılan bu çalışmada doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Bu çerçevede yazarın "Bacaksız Kamyon Sürücüsü, Bacaksız Macera Peşinde (Sigara Kaçakçısı), Bacaksız Okulda, Bacaksız Paralı Atlet, Bacaksız Tatil Köyünde, Kumdan Betona, Küçükçekmece Okyanusu, Cankurtaran Yılmaz, Öksüz Civciv, Halime Kaptan" isimli eserleri söz varlığı unsurları açısından incelenmiştir. Söz varlığı unsurları kapsamında; atasözleri, deyimler, ikilemeler, özdeyişler, kalıp sözler, yansıma ve yöresel sözcükler ele alınmıştır. Bu söz varlıkları sıklıklarıyla birlikte tablolar halinde bulgular kısmında gösterilmiştir. Yapılan çalışma sonucunda eserlerde en çok tespit edilen söz varlığı unsurlarının ikileme ve deyimler olduğu görülmüştür. Atasözleri ise bazı eserlerde tespit edilmiş, bazı eserlerde hiç yer almamıştır. Bunların yanı sıra eserlerde en az tespit edilen söz varlığı unsuru ise özdeyişlerdir. Yazarın romanları Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda ilkokul sınıf düzeylerinde yer alan öğrenme çıktılarından sadece atasözü ve deyimler kazanımlarına göre 3 ve 4. Sınıflar için uygundur. İncelenen eserler deyimlerin kullanım ve çeşitliliği bakımından ilgili kazanımı karşılamaktadır. Fakat atasözleri açısından yetersiz kalmaktadır. Eserlerde tespit edilen diğer söz varlığı unsurlarından çocukların dil hazinesinin gelişimi amacıyla Türkçe derslerinde faydalanılabilir. Ayrıca bu söz varlığı ögeleri, zenginleştirilmiş öğretim yöntemleri aracılığıyla I. Kademe öğrencilerinin Türkçe eğitimine katkı sağlayabilir. Anahtar kelimeler: Rıfat Ilgaz, çocuk edebiyatı, çocuk romanları, türkçe söz varlığı, kazanımlar.
İlkokulda öğrenim gören Suriyeli öğrencilerin okuma yazma becerileri üzerine bir hata analizi
Bu araştırmada, ilkokulda öğrenim gören Suriyeli öğrencilerin yaptıkları okuma ve yazma hataları ile bu öğrencilerin okuma yazma hatalarına dair öğretmen görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışmasına örnek teşkil eden araştırmanın çalışma grubunu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yoluyla seçilen 2021-2022 eğitim öğretim yılında Adana ilindeki bir ilkokulda 1. sınıfta öğrenim gören Suriyeli 50 birinci sınıf öğrencisi ile 1. sınıf kademesinde görevli yedi öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada doküman incelemesi, görüşme ve kontrol listesi aracılığıyla toplanan veriler, nitel içerik analizi ile çözümlenmiş ve "Yazma Hataları Formu" ile "Sesli Okuma Hataları Formu" doğrultusunda değerlendirmeler yapılmıştır. Öğretmen görüşlerinin analizinde MaxQda 2020 programından yararlanılmıştır. Yapılan analizlerin sonucunda aşağıdaki bulgular elde edilmiştir: Çalışma grubundaki öğrenciler tarafından en fazla yapılan yazma hataları; harflerin uzantısını kısa/uzun yapma, kelimedeki harflerin bir veya birkaçını eksik yazma, kelimeye bir veya birkaç harf ekleyerek yazma, kelimedeki harfin yerine başka bir harf yazma, noktalama işaretlerini uygun yerde kullanmama, satıra yanlış yerden başlayarak yazma ve satır sonunda uygun boşluk bırakmama hataları olmuştur. Çalışma grubundaki öğrenciler tarafından en fazla yapılan sesli okuma hataları; vurguya dikkat etmeden okuma ve noktalama kurallarına dikkat etmeden okuma, heceyi tekrar okuma, sesleri yanlış telaffuz etme ve sesleri uzatarak okuma hataları olmuştur. Araştırmamızda "sesleri farklı okuma" hatasında en fazla hata yapılan sesler "u-ü", "o-ö", "p-b", "b-d", "ı-i", ve "ğ-g,h" sesleri olmuştur. Öğretmen görüşleri incelendiğinde, çalışma grubundaki öğretmenlerin en fazla ifade ettiği yazma hatası, kelimedeki harfleri eksik yazmadır. Öğretmenler, yazma hatalarının kaynağına ilişkin, en fazla öğrencilerin Türkçe bilmemesi görüşünü belirtmişlerdir. Öğretmenlerin en fazla ifade ettiği, sesli okuma hatası, sesleri telaffuz edememedir. Öğretmenler sesli okuma hatalarının kaynağına ilişkin sebeplerin en fazla okuduğunu anlamama ve evde Türkçe ile karşılaşmama olduğunu düşünmektedirler. Öğretmenler Suriyeli öğrencilerinin yaptıkları okuma ve yazma hatalarının eğitim öğretim sürecine etkisine ilişkin olarak derslerde yavaş ilerleme, öğrencilerin dikkatlerinin çabuk dağılması, Suriyeli öğrencilere daha çok vakit ayırma ve Türkçe dersine daha çok vakit ayırma olduğunu ifade etmişlerdir. Öğretmenler hataları düzeltmek için en fazla birebir ilgi gösterme yoluna başvurduklarını söylemişlerdir. Öğretmenler hataların azalması için yapılması gerekenlere ilişkin olarak en fazla öğrencilere okula başlamadan dil eğitimi verilmesi, ailelerin eğitilmesi, aile katılımının arttırılması ve Türkçe öğrenme motivasyonlarının arttırılması gerektiğini vurgulamışlardır. Anahtar Kelimeler: İlkokuma yazma öğretimi, Suriyeli öğrenciler, hata analizi, yazma hataları, okuma hataları
İlkokul 3.sınıf Türkçe dersinde dijital öykü kullanımının öğrencilerin anlama becerilerine, motivasyonlarına ve tutumlarına etkisi
Bu araştırma, ilkokul 3. sınıf Türkçe dersinde dijital öykü kullanımının öğrencilerin anlama becerilerine, motivasyonlarına ve tutumlarına etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, iç içe karma desen modeli ile yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutunda yarı deneysel desenlerden ön test-son test eşleştirilmiş kontrol gruplu desen, nitel boyutunda ise durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırma Muş ili Korkut ilçesindeki bir devlet ilkokulunda gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel çalışma grubunu başarı durumları denkleştirilmiş 20 deney 20 kontrol grubu öğrencisi olmak üzere toplam 40 üçüncü sınıf öğrencisi meydana getirmiştir. Araştırmanın nitel çalışma grubu ise deney grubunu oluşturan 20 öğrenci, deney grubunun sınıf öğretmeni ve uygulamayı yapan araştırmacıdan oluşmaktadır. Deney grubunda öğretim araştırmacı tarafından geliştirilip uygulanan dijital öykülerle, kontrol grubunda öğretim ise mevcut müfredatın araştırmacı tarafından 10 hafta boyunca uygulanmasıyla gerçekleştirilmiştir. Her iki gruba da, deneysel işlem uygulanmadan önce ve deneysel işlem uygulandıktan sonra "Dinlediğini Anlama Başarı Testi", "Dinleme Motivasyonu Ölçeği", " Dinlemeye Yönelik Tutum Ölçeği, "Okuduğunu Anlama Başarı Testi", "Okuma Motivasyonu Ölçeği" ve "Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği" uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel verilerin desteklenmesi amacıyla uygulama süreci boyunca her hafta öğrenci günlükleri, araştırmacı günlükleri doldurulmuş, ayrıca uygulamadan sonra da deney grubu öğrencileri ve bu grubun sınıf öğretmeni ile görüşmeler yapılarak nitel veriler toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel verilerin analizinde parametrik testler arasında yer alan İlişkisiz Örneklemler t Testi ile İlişkili Örneklemler t Testi; parametrik olmayan yöntemler arasından da Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ve Mann Whitney U Testi uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen nitel verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda dijital öykülerin öğrencilerin dinlediğini anlama başarıları, dinleme motivasyonları, dinlemeye yönelik tutumları okuduğunu anlama başarısı, okumaya yönelik tutumları üzerinde anlamlı etkisi olduğu görülürken, okuma motivasyonları üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığı bulunmuştur. Araştırmanın nitel sonuçları arasında yer alan öğrenci günlüklerine göre öğrenciler öyküleri "çok güzel", "eğlenceli" ve "mutluluk verici" olarak değerlendirmiş ve öykülerin öğrenme süreçlerine aktif katılımı sağladığını ifade etmişlerdir. Araştırmacı günlüklerinin de öğrenci günlüklerinin sonuçlarını desteklediği görülmüştür. Araştırmanın nitel sonuçları arasında yer alan öğrenci görüşlerine göre öğrenciler öykülerin hem dinleme hem okuma becerilerini geliştirdiği, derslere yönelik ilgi ve katılımlarını arttırdığı, yöntemin anlamayı kolaylaştırıcı, öğrenmeyi geliştirici ve dikkat artırıcı özelliklerini vurguladıkları ve öyküleri "çok güzel", "eğlenceli" ve "mutluluk verici" olarak değerlendirdikleri görülmüştür. Deney grubunun sınıf öğretmeniyle yapılan görüşmeler de öğrenci görüşlerini destekler niteliktedir. Bu çalışmada elde edilen nicel ve nitel sonuçlar dikkate alınarak öğrencilerin derse yönelik başarılarını, motivasyonlarını ve tutumlarını artırmak için eğitim-öğretim sürecinde dijital öykülerden yararlanılması önerilebilir. Anahtar kelimeler: Anlama becerileri, dijital öykü, motivasyon, tutum.