Theses supervised by Prof. Dr. Azmi Yüksel
10 theses · Gazi University
İmam hatip liselerinde Arapça konuşma öğretimine etkinlik temelli bir yaklaşım
İmam Hatip Liselerinde yabancı dil olarak Arapça konuşma öğretimi büyükönem taşımaktadır. Bu araştırmada etkinliklerin Arapça konuşma öğretiminde nasılkullanılabileceği açıklanmaya çalışılmıştır. Arapça konuşma öğretimini kalıcı ve zevklihale getiren etkinliklerin hazırlanması amaçlanmıştır.Birinci bölümde, araştırmanın amacı, önemi, sınırlılıkları, sayıltıları, tanımlarıele alınmış ve araştırmanın yöntemine yer verilmiştir.İkinci bölümde Türkiye'de yabancı dil ve Arapça öğretimi, ilgili araştırmalar vekonuşma becerisi öğretimi yer almaktadır.Üçüncü bölümde etkinlik temelli Arapça konuşma öğretimi ve Arapça konuşmaöğretiminde etkinliklerin kullanılması ele alınmıştır.Dördüncü bölümde etkinlik temelli Arapça konuşma uygulamalarına yerverilmiştir.Çalışmanın sonunda ise sonuç ve önerilere değinilmiştir.
Arapça çeviride sözcük ve kalıplaşmış ifadeler düzeyinde genel eşdeğerlik sorunları
ÖZET "Arapça Çeviride Sözcük ve Kalıplaşmış îfadeler Düzeyinde Genel Eşdeğerlik Sorunları" adlı bu çalışma, sözcük ve kalıplaşmış ifadeler düzeyinde genelde kaynak dil ile hedef dil arasında, özekle ise Arapça-Türkçe ve Türkçe- Arapça çeviride karşılaşılan eşdeğerlik sorunlarını ve bu sorunları çözmek için izlenebilecek stratejileri ele alan betimsel bir araştırma niteliği taşımaktadır. Çalışmanın Birinci Bölümünde çeviride eşdeğerlik yaklaşımları genel hatlarıyla incelenmiştir. Bu bölümde Jakobson, Nida, Catford, el-Câhiz, Vinay ve Darbemet, House, de Beaugrande ve Dressier, Hatim ve Mason, Newmark, ve Baker' in yaklaşımlarına yer verilmiştir. îkinci Bölümde sözcük düzeyinde genel eşdeğerlik sorunları ele alınmıştır. Bu bölümde sözcüğün anlam çerçevesi kapsamında anlam türleri çeviri sorunları açısından mcelenmiştir. Ayrıca Arapçamn stilistik özelliklerinden -olan biçimsel ve anlamsal sözcük yinelemesi ile Arapça çeviride eksilti işlemi ele alınmıştır. Diller arası sözcük ahşverişmin sonucu olarak anlam kaymasına uğrayan "faux amis" olgusu da bu bölümde incelenmiştir. Üçüncü Bölümde kahplaşmış ifadeler düzeyinde eşdeğerlik sorunları ele alınmış, bu çerçevede eşdizimler, deyimler ve atasözleri incelenmiştir. Dördüncü Bölümde sözcük ve kalıplaşmış ifadeler düzeyinde çeviride izlenebilecek bazı stratejiler saptanmıştır. Bu stratejiler kültürel ikame, telafi, özelleştirme ve genelleştirme, açımlama, ekleme ve çıkarma başlıkları altında incelenmiştir. Sonuç bölümünde çalışmada ulaşılan genel kanaatler ve öneriler yer almaktadır.
Mustafa Sadık er-Rafii ve Vahyu`l-Kalem`i
AjSjttl A&Ub AIL*, jli o^Ü4 ÖZET Mustafâ Sadık er-Rafiı, şiir, deneme, eleştiri, makale, inceleme ve araştırma türlerinde ürünler vermiş Modern Arap Edebiyatının önemli yazarlarından birisidir. Hayatı boyunca yakalandığı çeşitli hastalıklar, yazarın psikolojisi üzerinde olumsuz etki yapmıştır. Bu durum, zaman zaman makalelerinde ve dönemin ünlü yazarlarıyla "eski- yeni" konularında giriştiği edebi münakaşalarındaki sert, kırıcı ve tavizsiz üslubunda da kendini göstermiştir. Kişisel yeteneklerinin yanı sıra, babasının ona bıraktığı kütüphane sayesinde kendi kendini yetiştirmiş olan Rafii, edebi hayata şiir ile başlamış ve ilk olarak Divanu 'r-RaflVyi, ardından da en-Nazarat adlı divanını yayımlamıştır. Mahmud Sami el- Barudi, Hafiz İbrahim, Ahmed Şevki ve Halil Mutran gibi dönemin meşhur şairlerinden etkilenmiş ve şiirlerinde sevgi, aşk, güzellik, tabiat gibi konuların yanı sıra, dini ve milli temaları da işlemiştir. Divanlarım geleneksel kalıplarla yazmış olmasına rağmen, bir illa gerçekleştirerek klasik şiir kalıplarım eleştirmiştir. O bu eleştirisini, aruza ve diğer kurallara bağlı kalma endişesinin, genelde şairin daha geniş ifade imkanlarından yararlanmasına engel olduğu, özelde de iç dünyasını ifadede sınırladığı savı üzerine temellendirmiş ve daha sonra nesre geçerek bu alanda önemli eserler vermiştir. Rafii makalelerini üç ciltten oluşan Vahyu'l-Kalem adlı eserinde toplamıştır. Araştırmamızın ikinci bölümünü oluşturan bu eserde edebiyattan, siyasete, sosyal konulardan, felsefeye, hatıralardan dini konulara kadar geniş bir yelpazeye yayılan, yazarın bütün edebi özelliklerini yansıtan 160 makale yeralır. Bu makalelerin büyük çoğunluğu, 1934-1937 yıllan arasında Ahmed Hasan ez-Zeyyat'ın er-Risale adlı dergisinde yayımladığı yazılandır. Bunlar öncekilere nazaran daha anlaşılır bir üsluba sahiptir. Zira bu dönemde halkla daha iç içedir. Onların anlayacağı bir dille yazılarını kaleme almıştır. Rafii, İngilizler'in Mısır'ı işgali sonucu yaptıkları tahribata şahit olmuş, bu işgalin toplumda meydana getirdiği olumsuzluktan bizzat yaşamış ve bunları Vahyu 7- Kalem'deki makalelerinde dile getirmiştir. İngilizlerin ve onlarla birlikte hareket eden bazı aydınların, fasih Arapçanın ortadan kaldırılarak yerine halk lehçesinin ikame edilmesi yönündeki düşüncelerine şiddetle karşı çıkmış, bu konuda çok sert eleştirilerde bulunmuştur. Ona göre, yenileşme adına fasih Arapça'ya yapılan hücumların arka planında İslam dinini toplum hayatından silmek, Kur'an'ın dilini bozmak gibi sinsi niyetler yatmaktadır. Onun nazarında dil ile İslam bütünleşmiştir. Dile karşı tavır alanları İslam'a karşı da cephe almış sayar. Bununla birlikte, Arapça'nın temel ilkelerini ve fesahatini bozmaması şartıyla bazı yeniliklere de olumlu bakar. Rafii'nin yazılarında din önemli bir faktördür. Kur'an'ı en yüce edebiyat, Hz. Peygamber'i de belagatı ve fesahatıyla en büyük edip kabul etmektedir. Dolayısıyla sık sık Kur'an'dan ve Hz. Peygamber'in sözlerinden alıntılar yapmıştır. Hiçbir edebi akım ve harekete katılmamış, hepsinden bırşeyler alarak kendi tarzını geliştirmiştir. iiLelimeleri seçiminde kendine özgü bir sanat zevki vardır. Bu zevk, ona Kur'an'ı ve onun icazmı anlama yollarını hazırlamıştır. Dilin inceliklerine ve klasik Arap üslubuna vakıf olması, onu edebiyatta üstün bir ifade gücüne eriştirmiştir. Yazı yazma ona göre, sadece bir fikirden, manadan ve duygudan ibaret olmayıp, aynı zamanda da bir sanat ve üsluptur. Çoğu eleştirmen, yazarın üslubunun anlaşılmaz ve kapalı olduğu yönünde görüş birliği içerisindedir. Bu üslubu nedeniyle, yazılarında sadelik, tabiilik ve akıcılık yerine zorlama hakimdir. Yazılarında teşbih, mecaz, istiare gibi belagat sanatlarını ve hayal gücünü de büyük ölçüde kullanmaktadır. Bu durum onun bazı edebiyatçılar tarafından anlaşılmaz bulunmasına yolaçmıştır. Nitekim Taha Huseyn gibi devrinin ünlü fikir adamı ve yazarlan, Rafii'nin kullandığı üslubun yaşadığı çağın şartlarına uymadığını belirtmişler ve onu eskiye bağlı kalmakla itham etmişlerdir.Edebi makalelerinde sanat ve edebiyat konularında görüşlerini ayrıntılı bir şekilde açıklamıştır. Ancak sözkonusu makaleleri soyut kavram ve sembolik ifadelerle doludur. Makalenin başı ile ortası ve sonu arasında konu birliği sağlamak güçtür. Konudan konuya ani geçişler yapmıştır. Sosyal ve siyasi muhtevalı makalelerinde, yaşadığı dönemde çokça tartışılan konulan işlemiştir. Batıya açılma ile birlikte Mısır toplumunda yaygınlaşmaya başlayan batılı hayat tara, kadın özgürlüğü, batı taklitçiliği, fakirlik problemi, gelir dağılımındaki dengesizlik, gerek Mısır ve gerekse başka ülkelerde gerçekleştirilen reform hareketleri, karma eğitim, geleneğin terki, evlilik kurumunun küçümsenmesi, eşler arasındaki denksizlik, yönetici kesimlerin îslami duyarhlıklanndaki eksiklik, dini hayatın yozlaşması gibi konularda görüşlerini ayrıntılı olarak dini referanslar da kullanarak bir vaiz üslubuyla ortaya koymuştur. Ayrıca elinin fert ve toplum hayatındaki yeri ve önemi, Hz. Peygamber'in örnek kişiliği, üstün belagatı, ibadetlerin iyiye ve doğruya yönlendirmedeki rolü ve ahlaki konularda felsefi tahliller yapmıştır.
Mehcer edebiyatı ve Arap edebiyatına etkisi
TÜRKÇE ÖZET Yüksek lisans tezi olarak hazırladığım bu çalışmamda çağdaş Arap ede biyatına yenilikçi ve isyancı ruhuyla pekçok katkılarda bulunmuş olan ve yeni bir nefes sayılan mehcer edebiyatını ele aldım. Çalışmamı üç bölüme ayırdım. Giriş mahiyetinde olan birinci bölümde mehcer edebiyatının oluşumuna zemin hazırlamış olan o dönemin siyasi kül türel ve ekonomik arka planını inceledim ve mehcer edebiyatçılarının göç ediş sebepleri üzerinde durdum. Ayrıca bu kişilerin göç ettikleri yer olan Ameri ka'daki ilk kültürel ve ekonomik faaliyelerine de bu bölümde değindim. İkinci bölümde mehcer edebiyatının kuzey ve güney Amerika'daki edebi etkinlikle rinden ayrı ayrı bahsettim ve kuzey Amerika'da kurulan el-Râbıta el-Kalemiy- ye ile güney Amerika'da kurulmuş olan el-'Usbe el-Endelusiyye topluluklarını ele alarak bunların önde gelen yazarlarından birkaç tanesinin hayat hikayele rini ve üslûbsal özelliklerini vermeye çalıştım. Üçüncü bölümde ise mehcer edebiyatının oluşumunda etkisi olan temel unsurları, bu edebiyatın genel özelliklerini, işledikleri bazı konulan, getirdikleri yenilikleri ve Arap edebiyatına etkilerini irdeledim. Mehcer edebiyatındaki doğuya ait motifler üzerinde dura rak örnekler verdim. Ardından genelde edebiyat özelde de şiir anlayışlarını ve dine bakış açılarını sunmaya gayret ettim. Son olarak da mehcer şairlerine dil ve üslûp hususunda yöneltilen eleştiriler ve onların bu eleştirilere verdikleri cevaplar üzerinde durdum. Çalışmamı, mehcer edebiyatını artıları ve eksileri ile genel bir değerlendirmeye tabi tuttuğum sonuç yazısı ile tamamladım.
Yahya Hakkı öykücülüğü
Hanna Mine'nin romanlarında toplumcu gerçekçilik
275 TÜRKÇE ÖZET "Hannâ Mîne'nin Romanlarında Toplumcu Gerçekçilik" başlığını taşıyan bu çalışmamızda çağdaş Arap edebiyatının ünlü romancılarından, on beş yaşına kadar Hatay'da yaşamış, sonra Suriye'nin Lazkiye şehrine göçmüş olan Hannâ Mîne'nin 1954-1995 yılları arasında yayımladığı yirmi iki romanın tamamı toplumcu gerçekçilik açısından ele alınmıştır. Girişte, gerçekçilik, toplumcu gerçekçilik hakkında bilgi verilmiş ve toplumcu gerçekçiliğin temalarının; ideoloji, mücadele, olumlu kahraman, sınıfçılık, emek, halkçılık, toplumsal kalkınma ve özgürlük olduğu tespit edilmiştir. Birinci bölümde, yazarın hayatı, edebî kişiliği hakkında geniş bilgi verilmiş, bütün eserlerine değinilmiş, romanlarının tamamı hakkında ayrıca bilgi verilmiş ve özetleri çıkartılmıştır. İkinci bölümde ise, esas konuya geçilerek yazarın, giriş bölümünde belirlenen toplumcu gerçekçiliğin sekiz temasını romanlarında nasıl işlediği örneklerle birlikte ortaya konmuştur. Hannâ Mîne'nin romanlarında toplumcu gerçekçiliğin bütün temalarına rastlanır. Çoğu zaman bu temalar iç içedir. Bazı romanlarında ise ancak birkaç temasını bulmak mümkündür. Bütün bunlardan sonra şu sonuca varabiliriz: Yazarın romanlarında eleştirel gerçekçilikten daha çok toplumcu gerçekçiliğin ağır bastığı anlaşılır.
Ebu Bekr el-Harizmi ve resailuhu
Poetry in Cordoba in the 5. th/11. th century
The present study entitled "Poetry in Cordoba in the Vth/Xlth Century comprises the period covering the final times of the Andalus Omayyad Caliphate and the rule of Cahvar family in Cordoba. The study is composed of an introduction and two chapters, in the introduction, the following are dealt with in their main points: The political, social and intellectual background of Andalus in the given century, and the development of poem from the conquest of Andalus to the Vth/Xlth century. The first chapter studies the themes expressed in the poems; love poetry, eulogy, satire, lamentation, description, complaint, mercy and letters. Also, the phases that these had taken in the Arabic literature before coming to Andalus. The second chapter focuses on the language in the poems and literary arts, and pays attention to the points where the poets were influenced by the old usage of the language or the uses made due to the influence of the environment. Meter and rhyme were also investigated, identifying the commonly used types of meter and rhyme, and the mistakes made in this respect by the poets were pointed out. Significant discoveries resulting from all these investigations were enumerated in the conclusion. X O©