Theses supervised by Prof. Dr. Ertan Yanıkoğlu
12 theses · Sakarya University
Bina aydınlatmasında kullanılan led ve kompakt floresan lambaların güç kalitesine etkileri
Enerjinin üretilmesi, iletilmesi ve dağıtılması sırasında elektrik güç sistemlerinde akım ve gerilimin 50 Hz frekansında, dalga şekillerinin ise sinüzoidal olması beklenmektedir. Bu parametreler elektrik enerjisi kalitesi için en önemli faktörlerdir. Fakat elektrik sistemlerinde bulunan doğrusal olmayan yüklerin harmonik oluşumuna neden olması ile akım ve gerilim dalga şekilleri sinüzoidal formdan uzaklaşırlar. Bu yüzden elektrik güç sistemlerinde önemli problemlere yol açarlar. Elektrik enerji sistemlerinde oluşan bu problemlerin en önemli sebeplerinden biri harmoniklerin şebekeye vermiş olduğu olumsuz etkidir ve bu tezde aydınlatma sistemlerinde oluşan harmonikler incelenmiştir. Harmoniklerin oluşumu, bu oluşuma sebep olan kaynaklar, harmoniklerin zararlı etkileri ve harmoniklerin nasıl giderileceği gibi temel konular hakkında bilgi verilmiştir. Günümüzde, elektrik tüketiminin büyük bir yüzdesi yapay aydınlatmada harcanmaktadır, bu nedenle verimsiz bir aydınlatma, kaynakların boşa harcanmasına neden olmaktadır. Son yıllarda, genel aydınlatma uygulamalarında kullanılan kompakt floresan lambaların (KFL) yerini yüksek verimli, uzun ömürlü ışık kaynağı olarak kullanılan ışık yayan diyotlar (LED) almıştır. Bu lambalarda kullanılan güç elektroniği elemanlarından oluşan sürücü devreleri non-lineer karakteristiğe sahip olduğundan dolayı güç kalitesi problemleri giderek artmaktadır. Doğrusal olmayan bu yüklerin elektrik tesislerinde dalga şekillerinin bozulması ve harmoniklerin oluşmasına neden olmaktadır. Sistemdeki harmonikler ekonomik ve bazı istenmeyen teknik sorunlara yol açabilirler. Bu problemler ile karşılaşmamak için sistem gereksinimleri belirlenmeli ve tasarımlar uluslararası standartlar tarafınca verilen limit değerlerine uygun bir şekilde yapılmalıdır. Bu tez, bina aydınlatma sistemlerinde bulunan LED ve kompakt floresan lambaların harmonikleri, enerji tüketimi ve güç kalitesinin incelenmesi ve analizi çalışmasıdır. Enerji tasarrufunun ve enerji verimliliğinin iyileştirilmesi için sistemde var olan ya da kullanılan güç elektroniği elemanları sebebiyle oluşan problemleri ele almak için temel konular olduğu dünya çapında kabul edilmektedir. Enerji kalitesini iyileştirmek için kullanılan yöntemlerden biri, binalarda enerji tasarrufu ve enerji verimliliğini artırmaktır. LED, birçok uygulama alanında kullanılan en popüler enerji verimli aydınlatma kaynağıdır. Ancak LED ve kompakt floresan lambalarda kullanılan güç elektroniği ekipmanlarının neden olduğu güç kalitesi sorunu da dikkate alınmalıdır. LED ve KFL'ler, harmonikler ve elektromanyetik parazit (EMI) oluşturabilen bir anahtarlama cihazı olan sürücüye sahip olduğundan, binanın elektrik sistemi üzerindeki olumsuz etkilerini önlemek için ses ve gürültü azaltmayı kontrol etmek önemlidir. Bu çerçeve de bu lambaların kullandığı sürücülerin ürettiği harmonikler ölçülecek ve bu harmonikleri sürecek olan filtreler hesaplanacaktır. Çalışmalar hem pratik olarak hem de bilgisayar ortamında Matlab programı ile gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada KFL ve iki farklı markaya ait sürücülerle çalıştırılan LED armatürler incelenmiştir. Farklı aydınlatma sistemlerinin güç kalitesi analizi IEC 61000-4-30 standardına göre A sınıfı olan Fluke 43B Güç Kalitesi Analizörü kullanılarak laboratuvar ortamında KFL ve LED armatürlerin harmonik ölçümleri alınmıştır. Total harmonik distorsiyon açıklamasında belirtildiği gibi akım dalga şekli yüksek bozunumlardan etkilenirken gerilim dalga şekli sinüzoidal formunu korumaktadır. Gerilim total harmonik distorsiyon yük durumuna bağlı değildir. Akım harmonikleri ile çok düşük şebeke eşdeğer empedansı arasındaki etkileşim tarafından üretilen gerilim harmonikleri ihmal edilebilir düzeydedir. Gerilim total harmonik distorsiyonun değerinin küçük olması yalnızca şebekede zaten mevcut olan harmonik kirlilikten kaynaklanmaktadır. Bu deneyde 53 W, 39 W LED armatür ve 79 W floresan lamba kullanılmıştır. Bu armatürler farklı güç değerlerine sahip olmakla beraber yapılan ışık testi sonucuna göre aynı lümen değerlerine sahiptirler. Armatürlerde kullanılan LED sürücüler ve elektromanyetik balast farklı üreticilerden seçilmiştir. Alınan ölçüm sonuçlarına göre MATLAB programı kullanılarak standartlara uygun olmayan harmonik değerleri için pasif filtre tasarımı yapılmıştır. Nominal akımı ≤ 16 A ve aktif giriş gücü> 25 W olan armatürler için IEC 61000 serisine göre akım harmonik limit değerleri kullanılarak harmonik ölçüm sonuçları karşılaştırılmıştır. Harmonik filtre tasarımı, harmonik ölçüm sonuçları incelendiğinde KFL ve A marka sürücüye sahip LED armatürün akım harmonikleri IEC 61000-3-2 standardının izin verdiği limit değerlerinden yüksek çıktığı için harmonik filtre tasarımı yapılarak akım harmoniklerinin düşürülmesi uygun görülmüştür. Simülasyon sonuçları KFL ve A markalı sürücüye sahip LED armatür MATLAB programında modellenmiştir. KFL ve LED armatür için 4 farklı filtre MATLAB ortamında tasarlanmıştır. Performans analizi yapılarak KFL ve A marka sürücülü LED armatüre eklenen filtreler MATLAB programı ile hızlı Fourier dönüşümü (FFT) analizi yapılarak akım total harmonik distorsiyon değerleri hesaplanmıştır. Filtre devreleri eklendikten sonra en iyi sonucu kesim frekansı 150 Hz olan alçak geçiren filtre göstermiştir. Kullanılan ürünler farklı güç değerlerine sahiptirler. Bu durumda KFL filtresiz durumda toplam akım harmonik distorsiyonu A markalı sürücüye sahip LED armatür türüne göre daya iyi çıkmıştır fakat ürünlerin lümen çıkışları yaklaşık olarak aynı olduğu için en verimsiz armatür KFL olarak gözlemlenmektedir. Filtreli durumlar karşılaştırıldığında ise A marka sürücü LED armatür harmonik akımları daha iyi absorbe etmiştir. Bu inceleme sonucunda oluşan harmoniklerin giderilmesi için pasif filtre tasarımı yapılmıştır ve harmonik akım değerleri karşılaştırılmıştır. Tasarlanan filtrelerin içinde kullanılan devre elemanları, harmonik oluşumuna sebep olan en yüksek frekans seçilerek MATLAB ortamında 4 farklı filtre tasarımı yapılarak farklı sonuçlar elde edilmiştir. Böylece aydınlatma sistemlerinde kullanılan KFL ve A marka sürücülü LED armatüre ait harmonik bileşenler pasif filtre kullanımı ile giderilmiş ve sinüzoidal formdan uzaklaşan akım dalga şekli sinüzoidal forma yakın hale getirilmiştir ve elektrik enerjisinde kalitesizlik problemi ortadan kaldırılmıştır. Ayrıca yapılan ışık testleri sonucunda LED armatürlerin daha düşük güç değerlerinde KFL ile aynı lümen çıkışına sahip olduğu gözlemlenmiştir. LED armatürler KFL'ye göre daha verimli, ekonomik ve uzun ömürlüdürler. Günümüzde artan enerji maliyetleri göz önüne alındığında LED armatürlerin daha önemli hale geldiği ve yaygın olarak kullanılmaya başladığı bilinmektedir.
Dağıtık üretimli şebekelerde adalaşma tespiti
Yakıt hücreleri, rüzgar türbinleri, fotovoltaik enerji gibi yeni teknolojilerdeki ilerlemeler ile birlikte güç elektroniğindeki yenilikler, müşterilerin daha iyi güç kalitesi ve güvenilirlik için talepleri, enerji endüstrisini dağıtık tesisler için değişmeye zorlamaktadır. Dolayısıyla dağıtık üretim (DÜ) son zamanlarda piyasa deregülasyonları ve çevresel kaygılar nedeniyle enerji endüstrisinde büyük bir ivme kazanmıştır. Dağıtık üretim kaynaklarının şebekeye entegrasyonu bazı teknik zorluklar oluşturmaktadır. Adalaşma bu teknik zorluklardan biridir. Adalaşma, dağıtım sisteminin bir kısmının güç sisteminin geri kalanından elektriksel olarak ayrıldığı durumda oluşmak ile birlikte aynı zamanda dağıtık jeneratörler tarafından sistemin geri kalan kısmına enerji verilmeye devam etmesi ile meydana gelir. Bir dağıtık jeneratörü güç dağıtılmış sisteme bağlamak için önemli bir gereklilik, dağıtık üretim sisteminin ada tespitini algılama yeteneğidir. Ada durumunda jeneratörlerin devreye girmemesi, jeneratörler ve bağlı yükler için bir takım sorunlara yol açabilir. Mevcut endüstri uygulaması, adalaşma durumunun ortaya çıkmasından hemen sonra tüm dağıtık jeneratörlerin bağlantısını kesmektir. Genel olarak, dağıtılmış bir jeneratörün bağlantısı, ana beslemenin kesilmesinden sonra 100 ila 300 ms içinde kesilmelidir. Böyle bir hedefe ulaşmak için, her dağıtık üretim kaynağının, vektör dalgalanma rölesi ve frekans değişim oranı rölesi gibi ada oluşturma önleyici cihazlar olarak da adlandırılan bir ada tespit cihazı ile kullanılmalıdır. Bu rölelerin dışında adalaşmayı tespit etmek için bazı yöntem ve teknikler bulunmaktadır. Bu yöntemler bölgesel ve endirekt teknikler olarak iki başlık altında toplanmaktadır. Bu çalışmada, ETAP programının ANSI standartına göre hazırlanmış örnek devresi üzerinden analiz çıktıları elde edilmiştir. 2.5 MW gücünde ki rüzgar türbininin entegre edildiği durumda oluşan bir sistem vaka çalışması ele alınmış ve ada durumunda rüzgar türbininin bağlı olduğu baranın frekans ve gerilim değerlerine bakılarak ada durumunun tespiti konusunda sonuçlara varılmıştır. Ada durumunda rüzgar türbininin hatve açısı, aktif güç, reaktif güç ve mekanik güç değerlerinde değişim kullanılarak ada tespiti konusunda çalışmalar yapılmıştır. Yapılan incelemeler; normal çalışma, ani yük değişimi, rüzgar türbininin şebekeden kopma durumu gibi ada oluşturma ve olası ada dışı koşullar üzerinde test edilmiştir. Güç dağıtım şebekesinde ada durumunda oluşan durum tespitinde frekans, gerilim ve rüzgar türbininin hatve açısı, mekanik güç, aktif güç ve reaktif güç üzerindeki etkileri üzerinden elde edilen veriler ile sonuca ulaşılmıştır.
Dağıtık üretim sistemlerinin dağıtım şebekeleri üzerindeki etkisi
Yenilenebilir enerji sektöründeki son gelişmeler, dağıtım şebekesinde dağıtık üretim sistemleri olarak rüzgar türbininin yeni bir enerji kaynağı olarak popülaritesini arttırdığını göstermektedir. Geleneksel şebeke ile ilişkili önemli faktörlerden biri, dağıtık üretim sistemlerinin koruma ve kontrol gereksinimleri iletim şebekesinden farklı olduğu için, dağıtık üretim sistemi şebekeye bağlandığında koruma ve ayar şemasının yetersiz olmasıdır. Böylece, birbirine bağlı bu sisteme sürekli olarak güç sistemi kararlılığında yeni zorluklar yüklenmektedir. Bu zorlukları giderebilmek veya en azından hafifletmek için, söz konusu dağıtık üretim sistemlerinin şebekeye etkileri ve boyutları uygun olmalıdır. Bu tezde, dağıtık üretim sistemlerinin arıza koşulları esnasında dağıtım şebekesi üzerindeki etkisi incelenmektedir. Arıza koşulları; kısa devre arızalarını, geçici olayları ve kısa süreli gerilim sarkmalarını içermektedir. Bu koşullara karşı koruma sistemi olarak kesiciler sağlam, etkin ve hızlı anahtarlama görevi yapmaktadır. Kesicilerin etkin, hızlı anahtarlama yapması için ters zamanlı aşırı akım rölesi kullanılmaktadır. Ayrıca bu tez, fotovoltaik gibi kaynaklar için de uygulanabilir ve geçerlidir ancak sadece rüzgar türbinleri örnek olarak seçilmiştir. IEEE'nin 30 baralı dağıtım sistemi, değişik arıza senaryoları için PSCAD/EMTDC programı ile analiz edilmiştir. Bu dağıtım sisteminde, arıza analizi için ve rüzgar türbininin bağlanacağı bazı baralar belirlenmiştir. Rüzgar türbininin gücü, bağlandığı baradan sonraki yüklerin tamamını karşılayacak şekilde seçilmiştir. Rüzgar türbini için bu yüklerle belirlenen gücün 1,5 katı seçilerek de analizler yapılmıştır. Rüzgar türbininin bulunup bulunmadığı her iki durum için baralardaki arıza öncesi akım ve gerilim değerleri elde edilmiştir. Ardından, bu baralarda sırayla faz-toprak ve üç faz-toprak arızaları yapılmıştır ve koruma sisteminin yapılan arızaları önlemesi sağlanmıştır. Son olarak, baralardaki arıza esnası akım ve gerilim değerleri elde edilip, baralara ait akım ve gerilim grafikleri çizdirilmiştir.
Orta gerilim şebekelerinde gerilim sarkmalarına D-statcom etkileri
Anahtar Kelimeler: Güç Kalitesi, Gerilim Sarkması, Gerilim Yükselmesi, D-STATCOM Güç kalitesi problemlerinin sonuçları göz önünde bulundurulduğunda, güç sisteminin kalite ve performansında önemli etkiye sahip olan, reaktif güç kompanzasyonu olanağı sağlayan güç elektroniği tabanlı cihazların önemi artmaktadır. FACTS (esnek alternatif akım iletim sistemleri) yapıları sayesinde güç sistemlerinin daha hızlı ve etkin bir şekilde denetlenebilmesi, güç sistemi iletim kapasitesinin arttırılabilmesi, reaktif güç kompanzasyonu ile akım, gerilim kontrolü mümkün olmuştur. D-STATCOM, dağıtım sistemlerindeki güç kalitesi problemlerini azaltmak için kullanılan en gelişmiş FACTS aygıtıdır. İletim hattına paralel bağlı D-STATCOM, şebeke ile reaktif güç alışverişi yaparak, güç kalitesi problemlerinden gerilim değişimlerini düzenlemede etkin rol oynar. Bu tez çalışmasında, orta gerilim şebekelerindeki gerilim sarkmasına D-STATCOM' un etkileri incelenmiş, sarkma sorununun azaltılmasında D-STATCOM' un kullanılması ve etkileri gözlemlenmiştir. D-STATCOM' un benzetimi MATLAB Simulink Toolbox'ı kullanılarak yapılmıştır. Farklı durum senaryoları uygulanarak modellenen D-STATCOM' un davranışı gözlenmiş, gerilim sarkması veya yükselmesi durumlarında şebekedeki kontrolü izlenmiştir. D-STATCOM modeli, gerilim beslemeli dönüştürücü (VSC) prensibindedir. Kolaylık ve doğru cevap olanağı sağlayan, Sinüsodial Darbe Genişlik Modülasyon (SPWM) tekniği, iki seviyeli gerilim beslemeli dönüştürücünün (VSC) anahtarlama kontrolünde kullanılmıştır. D-STATCOM gerilim sarkmasını azaltmak için sisteme akım enjekte eder. Bu tez çalışmasında IGBT konfigürasyonlu 6 darbeli D-STATCOM dizayn edilmiştir. Sonuçlar, D-STATCOM' un etkin gerilim düzenleme kapasitesi ile orta gerilim şebekelerindeki güç kalitesi problemlerinden gerilim sarkması ya da yükselmesinin azalmasına büyük oranda etki ettiğini göstermiştir. D-STATCOM' un şebekeye bağlı olduğu durumlarda, yük noktasındaki gerilim sarkması yüzdesi büyük oranda azalmıştır.
Asenkron motorların gerilim sarkmalarına karşı duyarlılıklarını göstermek için bulanık mantık uygulaması
Bu çalışmada; gerilim sarkmaları özellikleri ve parametreleri ayrıntılı olarak araştırılmıştır. Asenkron makinanın normal çalışma koşullarındaki durumu analiz edilmiştir. Asenkron makinanın performans parametreleri kaydedilmiştir. Ardından MATLAB/Simulink'de tasarlanan gerilim sarkması modeli, ilgili iletim ve dağıtım modellerine oradan da asenkron makinaya bağlanmıştır. Yani arıza olarak gerilim sarkmasının meydana geldiği bir iletim hattına yük bağlanmıştır. Bu yük asenkron makine seçilmiştir. Asenkron makinanın arızalı (gerilim sarkmalı haldeki) durumu ve performans parametreleri kaydedilmiştir. Tasarlanan DVR sistemi arızalı sisteme bağlanmıştır. Arızalı sistemde DVR kullanıldığındaki asenkron makine duyarlılıkları kaydedilmiştir. Kaydedilen veriler bulanık mantık algoritması oluşturulup grafiğe dökülmüştür.
Siber tehditlere karşı yeni nesil güvenli baskı yöntemi; bir işletmede uygulanması
Veri ihlalleri dünyanın her yerinde küçümsenmeyecek oranda artmaktadır. İşletmeler, siber saldırılar sonucunda potansiyel olarak itibar, yasal ve finansal kayıplara maruz kalmaktadır. Bu tehditlere karşı kurum ve kuruluşlar sürekli yeni çözümer geliştirmekte verilerin güvenlik ve gizliliğini sağlamak için çeşitli çözümler sağlamıştır. Fakat bilişim teknolojileri alanında yapılan bu atılımlara rağmen sıklıkla gözden kaçan sorunlardan biri de baskı altyapısıdır. Şirketler kritik iş süreçlerini yönetmek için baskı hizmetlerinden faydalanmaktadır. Değerli ve gizli birçok hassas veri içeren dokümanları yazıcılar üzerinden tedarik etmektedirler. Artan bu siber tehditlere ve kötü amaçlı yazılımlara karşı baskı altyapısını geliştirmek ve çalışanlarının bilgi ve belge güvenliğini sağlamak her şirketin en önemli vazifesidir. Özellikle çalışan sayısı giderek artan şirketlerde iyi bir baskı altyapısı oluşturmak ve yeni bir baskı çözümü uygulamak en az ağ altyapısı kadar önemlidir. Bu tez çalışmasında, üç farklı yerleşkede hizmet veren büyük bir şirketin baskı altyapısı incelenmiştir. İncelemeler neticesinde şirketin olumlu ve olumsuz durumları tespitler edilerek yeni bir baskı modeli tasarlanmıştır. Bu model ile şirketin bütün yerleşkeleri tek bir Merkezi Baskı Yönetim Sistemi (MBYS) altında birleştirilmiş baskı işlerinin merkezi olarak yönetilmesi sağlanmıştır. Yeni çözümün şirkete entegre edilmesi ile birlikte çalışanların baskı güvenliği sağlanmış belge takibi ve güvenliği ciddi oranda sağlanmıştır. Ayrıca güvenli baskı altyapısı ile yazıcı, kağıt, elektrik, toner gibi çeşitli sarf malzemlerden tasarruf edilmiş şirketin maliyet politiklarına önemli katkılar sağlanmıştır. Anahtar kelimeler: Baskı güvenliği, merkezi baskı yönetim sistemi, SecuriPrint uygulaması, veri güvenliği, QR kod, MFP, yazıcı
Elektrik enerji kalitesinin tekstil sanayine maliyeti ve öneriler
İşletmelerde son yıllarda üzerinde yoğunlukla durulan konulardan biri verimlilik ve buna bağlı maliyet unsurlarıdır. Ülkemizin lokomotif endüstrilerinden olan tekstil sanayi de bu konulara yoğunlaşmıştır. Hem emek hem de makine yoğun olan bu sektörde elektrik enerjisi kalitesinin oluşturduğu üretim kayıpları, verimlilik kayıpları, makine arızalarına bağlı kayıplar, iki farklı ilimizdeki farklı işletmelerde 6 ayı aşkın sürelerde yapılan ölçümlerle incelenmiştir. Ölçümler sırasındaki elektrik enerjisi kalite olayları Schneider marka ION 7650 cihazı tarafından tespit edilmiş, ION Enterprise yazılımı ile de SQL veritabanında toplanmıştır. Elektrik enerjisi kalite olayları sırasındaki parasal kayıplar hesaplanmış ve not edilmiştir. Tezde elektrik enerjisi kalite olaylarının tekstil üretimindeki etkileri de detaylıca anlatılmıştır. Son bölümde de oluşan maliyetler ve bu maliyetlerin önüne geçilmesi için önerileri bulunmaktadır.Anahtar kelimeler: Güç kalitesi, güç kalitesi ölçümleri, tekstil endüstrisi, maliyet.
Yüksek gerilim transformatörlerinde optimum izolasyon
Transformatörlerdeki yalıtım sistemlerinin dizaynı temel olarak yalıtım malzemesindeki selülozun transformatör yağı ile kullanımına (etkileşimine) dayanır. Yüzyıldan daha fazla süredir transformatör yalıtım dizaynları ve üretim metotları bu bilgi üzerine temellendirilmiştir. Yalıtım dizaynında yağ ile emprenye edilmiş yalıtım malzemeleri üzerindeki alan dağılımı temel kriter olarak alınmalıdır. Ayrıca yalıtım düzenleri dizayn eğrilerine göre oluşturulurlar. Bu dizayn eğrileri onlarca yıllık tecrübe denemeler testler işçilik kaliteli üretime bağlı olarak çıkarılmıştır..Yağ soğutmalı transformatörlerin imal edilmesi için gerekli hammaddenin giderek azalması, bu materyallerin fiyatlarının pahalı ve dalgalı olması transformatör üreticilerinin maliyetleri, ağırlıkları ve boyutları düşürmek için alternatif çözümler bulmalarını gerekli kılmıştır. Bu tez sargı çıkış düzeneği aracılığıyla sargı çıkış düzeneği dizayn prosesini anlatır. Sargı çıkış düzeneği, yüksek gerilim sargılarının sonlarını geçit izolatörlerinin alt bağlantı noktalarına bağlayan yalıtım parçalarını ve bağlantı elemanlarıdır. Dom çaplarını belirlemek elbette kullanılacak çelik ve mineral yağ miktarını etkileyecektir ve bu tüm transformatörün materyal maliyetleri için önemlidir. Sargı çıkış düzenekleri bu mesafelerin düşürülmesine olanak tanıyıp transformatör üreticilerinin maliyetlerini azaltmıştır.Sargı çıkış düzeneklerinde elektrostatik alan dağılımı çok düzensizdir. Geometriler ve yapılar alan dağılımını optimize edecekmiş gibi düzenlenmelidir. Bu en uygun form için ise geometriler kavramak karşılaştırabilmek gereklidir.Transformatör kartonundan yapılan yalıtım paravanaları geniş yağ kanallarını dar yağ kanallarına bölmek için kullanılır. Transformatör kartonu yağın elektriksel dayanımını arttıran ve daha güvenli sınırlar sağlayan saf selüloz liflerine sahiptir. Dizayn yapılırken önemli nokta Sargı çıkış düzeneği paravanalarının alan uygun yapıda yapılması yani elektrik alan çizgilerine dik eş potansiyel eğrilere paralel yapıda olmasıdır.
Kısa süreli gerilim düşümlerinin endüstriyel yüklerdeki etkileri
Anahtar Kelimeler: Güç Sistemleri, güç kalitesi, gerilim düsümleri, simetrik bilesenler, tanımlama, alan ölçümü, cihaz koruma testi. Gerilim düsümü, gerilim genliginin birkaç periyot ve çesitli saniyeler arasında azalmasıdır. Gerilim düsümleri kötü-çalısmaya veya son kullanıcı cihazlarında hataya sebep olur. Bir düsüm sırasında güç kaynagına ait üç fazlı gerilim, üç-fazlı cihazlardaki gerilim düsümlerinin etkisinin tayini için analize ihtiyaç duyar. Bu tezde, üç fazlı dengesiz gerilim düsümlerinin tanımları ve yayılmaları açıklanmaktır. Sınıflandırma metodu enerji kalite teftisinden, gerilim düsümü ölçümünü analiz etmek için ve gerilim düsümlerine karsı üç fazlı cihaz korunmasını test etmek için kullanılır. Düsüm sınıflandırılması, kanıtlanmıs simetrik bilesenler teorisini temel alır. Hata çesitleri, trafo çesitleri ve yük baglantıları göz önünde bulundurularak, dengeli ve dengesiz düsümler için matematiksel modeller gelistirilmistir. Tanımlama, dengesiz düsümler için, kaynak özdirenci dinamik yük dagılımına baglı olarak, dengeli ve dengesiz düsümler için sözde bir PN faktörünün yanında, sözde bir karakteristik gerilim meydana getirir. Çesitli kabul edilebilir varsayımlarla, sınıflandırma metodu, tüm üç fazlı düsümleri tek bir kompleks sayıyla, yani karakteristik gerilimle, nicelendirebilir. Yapılan ölçümler göstermistir ki, kanıtlanmıs sınıflandırma metodu hem iletim hem de dagıtım sistemlerin için kabul edilir. Gerilim düsümüne baglı olarak faz-açı kayma durumu, tanımlanmıs matematiksel modellerle açıklanır. Güç kalite teftisinden, gerilim düsüm ölçümünü sunmak için ve üç-fazlı cihaz koruma testini gerçeklestirmek için, sınıflandırma metodu yararlık, müsteriler ve cihaz üreticileri arasında bilgi degisimi için bir düzlem önerir.
İletim sistemlerinde güvenilirlik değerlendirmesi
Anahtar kelimeler: Güvenilirlik, iletim sistemi, sağlanabilirlik, blok diyagram yöntemi, markov analizi, hata ağacı yöntemi, radyal sistemler Enerji, insanoğlu için vazgeçilmez bir kaynaktır. Aydınlatmada, üretimde, ısınmada vb. gibi hayatımızın her alanında varlığını sürdürmektedir. Elektrik enerjisi bu enerji türleri içerisinde önemli bir yere sahiptir. Hayatımızda bu kadar öneme sahip olan enerjinin son kullanıcıya kesintisiz ve temiz bir şekilde ulaştırılabilmesi için güvenilirlik kavramı geliştirilmiştir. Güvenilirlik, müşteri tarafından talep edilen miktardaki elektriğin her noktaya kaliteli bir şekilde iletilmesini sağlamak amacıyla güç sistemi elemanlarının yetenekleriyle ilgilenir. Bu çalışmada güvenilirliğin tanımı yapılmış ve güvenilirlik kavramları açıklanmıştır. Güvenilirlik hesaplama yöntemleri ışığında enerji iletim sistemlerinde güvenilirlik değerlendirmesi yapılmıştır.
Rüzgar enerjisinin güç kalitesi açısından incelenmesi
Anahtar Kelimeler: Rüzgâr Enerjisi, Rüzgâr Türbinleri, Güç Kalitesi, Yenilenebilir Enerji, Rüzgâr Santrali, Rüzgâr Potansiyeli Rüzgâr, çok eski çağlardan günümüze kadar geçen sürede su pompalama, tahıl öğütme ve deniz araçlarının hareket ettirilmesi amacıyla kullanılagelmiştir. Günümüzde ayrıca elektrik enerjisi üretmede kullanılan rüzgâr enerjisi, yenilenebilir enerji türlerinden biridir. Bu çalışmada rüzgâr enerjisi ve kalitesi üzerinde durulmuştur. İlk bölümde rüzgâr enerjisinin dünya ve ülkemiz genelindeki durumu anlatılmıştır. Tezin ikinci ve üçüncü bölümlerinde rüzgârın tanımı yapılarak rüzgâr türbinleri hakkında detaylı bilgiler verilmiştir. Dördüncü bölümde ise rüzgâr santrallerinin iletim ve dağıtım sistemine olan etkileri, üretilen enerjinin kalitesi, rüzgâr enerjisinin avantajları-dezavantajları anlatılmıştır. Beşinci bölümde rüzgâr enerjisi projelerinin gerçekleştirilmesinde yer tespiti, maliyet, rüzgâr analizi verileri ve teşvikler gibi dikkat edilmesi gereken hususlar ele alınmıştır. Son olarak altıncı bölümde ise Türkiye'nin rüzgâr enerjisi potansiyeli belirlenmeye çalışılmıştır. Bu çalışma, rüzgâr enerjisinden elektrik enerjisi elde edilmesinin yaygınlaşmasını desteklemekle birlikte üretilen enerjinin daha kaliteli ve daha güvenilir olması gerektiğini vurgulamaktadır. xi
PIC mikrodenetleyicileri ve PIC ile frekansmetre uygulaması
Bu çalışmada, çok fonksiyonlu lojik uygulamalarının daha hızlı ve daha ekonomikyapılması için tasarlanmış olan PIC (PERIPHERAL INTERFACE CONTROLLER)serisi mikrodenetleyicilerin temel yapıları ve gelişimi incelenmiştir. PIC serisimikroişlemcileri kullanarak tasarlanması hedeflenen bir proje veya bir sisteme uygunPIC seçimi, bir PIC'in çalıştırılması için gerekli olan minimum donanımlar,yazılımlar ve PIC ile PC arasındaki veri iletişimini sağlayacak kompenentler vePIC'e hazırlanan yazılımı kaydedecek PIC programlayıcılar hakkında bilgiverilmiştir. PIC uygulamaları için gerekli donanımlar, çevre birimleri, yazılımlar,yazılım aktarıcı cihazlar ve bu cihazlar için hazırlanmış derleyiciler, kullanıcı arayüzprogramları ele alınmıştır.PIC uygulamalarında kullanılacak komutlar anlatılmış, uygulama örnekleri bu seri demikrodenetleyiciler anlatılmış ve birkaç örnek uygulama devre şemaları, PIC'eyüklenecek yazılımlarla birlikte sunulmuştur.PIC kullanımının diğer mikroişlemcilere göre kullanımının bize sağlayacağıavantajlar ve önemi ortaya konmuştur.Frekansmetreler hakkında genel bilgi verilmiş, birkaç farklı metotla frekans metretasarımı incenmiş ve Mikro denetleyici kullanımını örneklemek amacıyla PIC 16f84kontrollü frekans sayıcı tasarlanmış, baskı devresi verilmiştir.vii