Prof. Dr. Mehmet Özyürek danışmanlığındaki tezler
10 tez · Gazi University, Anadolu University
Birlikte eğitim ortamındaki zihinsel yeteresizlikten etkilenmiş öğrencinin yapabildiğine göre verilen özel eğitim hizmetinin öğretim amaçlarını gerçekleştirmedeki etkililiği
Bu araştırmanın genel amacı, birlikte eğitim ortamına yerleştirilmiş zihinsel yetersizliği olan öğrenciye özel eğitim hizmetiyle akademik alanlarda yapabildikleri dikkate alınarak hazırlanmış öğretim planlarının, sınıf öğretmeni tarafından uygulanmasının, akademik derslerde öğrencinin öğretim amaçlarını gerçekleştirmesinde etkili olup olmadığını araştırmaktır.Araştırmanın deseni tek denekli deneysel desenlerden, `' davranışlar arası çoklu yoklama deseni''dir.Araştırmanın deneğini, 2009?2010 öğretim yılında Çubuk İlköğretim Okulu beşinci sınıf şubesine devam eden 11 yaşında bir kız öğrenci oluşturmaktadır.Araştırma verilerinin toplanabilmesi için, Öğretmen Ön Görüşme ve Görüşme Formu, Hayat Bilgisi, Sosyal Bilgiler, Türkçe ve Matematik Kontrol Listeleri, öğrencinin Atatürk'ün Hayatı, Çember ve Noktalama İşaretlerinde düzeylerinin belirlenebilmesi için `' Noktalama İşaretleri'', `'Atatürk'ün Hayatı'' ve `'Çember'' ölçü araçları ile yapabildiğine göre hazırlanan ders planları ve etkinlikleri geliştirilmiş ve uygulanmıştır.Araştırmada elde edilen verilerin analizinde grafiksel analiz kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen bulgular şu şekildedir;Birlikte eğitim ortamına yerleştirilmiş zihinsel yetersizliği olan öğrenciye özel eğitim hizmetiyle Türkçe, Matematikte ve Sosyal Bilgiler derslerinde yapabildiklerine göre hazırlanan öğretim planının sınıf öğretmeni tarafından uygulanması, öğrencinin Matematik, Türkçe ve Sosyal Bilgiler disiplin alanlarında belirlenen öğretim amaçlarını gerçekleştirmesine yol açmıştır.Birlikte eğitim ortamına yerleştirilmiş zihinsel yetersizliği olan öğrenci için Türkçe, Matematik, Sosyal Bilgiler disiplin alanlarında yapabildiklerine göre hazırlanan öğretim planlarının özel eğitim hizmetiyle sınıf öğretmeni tarafından uygulanmasının öğrencinin amaçları gerçekleştirmesinde etkili olduğu bulunmuştur.Özel eğitim hizmetiyle Türkçe, Matematikte ve Sosyal Bilgiler derslerinde yapabildiklerine göre yapılan öğretimler öğrencinin kazandığı amaçları 15 gün sonrada sürdürmesine yol açmıştır.Araştırmaya katılan sınıf öğretmeni özel eğitim hizmetiyle yapabildiği dikkate alınarak düzenlenen öğretimlerin uygulanması ile ilgili olumlu görüş bildirmiştir.Bu bulgular ışığında özel eğitim hizmetiyle yapabildiklerine göre öğretime yönelik ve ileride yapılabilecek bilimsel araştırmalara dair öneriler sunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Birlikte Eğitim Ortamı, Özel Eğitim Hizmetleri, Öğrencilerin Yapabildiklerine Göre Hazırlanan Öğretim Planı
Zihin engeli öğrencilerin yapabildiklerine ve geleneksel yönteme göre hazırlanan öğretim planları ile öğrencilerin amaçları gerçekleştirme düzeyi
Bu araştırmanın genel amacı, zihinsel engelli öğrencilerin yapabildikleri dikkate alınarak hazırlanan ve geleneksel yöntemle hazırlanan öğretim planlarının öğrencilerin amaçları gerçekleştirmelerine yol açıp açmadığını belirlemektir. Araştırmanın deseni tek denekli deneysel desenlerden iki AB desenidir. Araştırmanın deneklerini, 2007-2008 öğretim yılında Yenimahalle G.O.P. İlköğretim Okulu Özel Eğitim sınıfına devam eden 7 öğrenciden 6'sı oluşturmuştur. Araştırma verilerinin toplanabilmesi için, `Verilen Bir Sayıdan Başlayarak Sayma, Toplama Ve Saat Okuma Ölçekleri' geliştirilmiş ve kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde grafiksel analiz kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular şu şekildedir:Zihinsel engelli öğrencilerin matematikte ?Yapabildikleri Dikkate Alınarak Hazırlanan Öğretim Planı? ile yapılan öğretim öğrencilerin amaçları gerçekleştirmelerine yol açmıştır.Zihinsel engelli öğrencilerin matematikte ? Geleneksel Yöntemle Hazırlanan Öğretim Planı? ile yapılan öğretim öğrencilerin tümünde amaçları gerçekleştirmelerine yol açmamıştır. Ancak 1 ve 2 nolu öğrencilerde geleneksel yöntemle hazırlanan öğretim planı ile yapılan öğretim öğrencilerin amacı gerçekleştirmelerine yol açmıştır. Matematikte zihinsel engelli öğrencilerin ?Yapabildikleri Dikkate Alınarak Hazırlanan Öğretim Planı? ile yapılan öğretimin öğrencilerin kazandıkları amaçları farklı ortam, materyal ve soruya genellemelerine yol açmıştır. Matematikte zihinsel engelli öğrencilerin ?Yapabildikleri Dikkate Alınarak Hazırlanan Öğretim Planı? ile yapılan öğretimin öğrencilerin kazandıkları amaçları 7, 10, 15 gün sonra sürdürmelerine yol açmıştır.
Özel eğitim danışmanlığı yoluyla düşük akademik performanslı öğrencilerin yapabildiklerini dikkate alarak yapılan öğretim düzenlemesinin amaçları gerçekleştirmesindeki etkililiği
Bu araştırmanın genel amacı, özel eğitim danışmanlığı yoluyla düşük akademik performanslı öğrencilerin yapabildiklerini dikkate alarak öğretim düzenlemesinin amaçları gerçekleştirmesindeki etkililiğini belirlemektir. Araştırmada ayrıca öğretmenlere yönelik bir sosyal geçerlilik ölçeği uygulanmıştır.Araştırmanın deseni tek denekli deneysel desenlerden uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar desenidir.Araştırmanın deneklerini, 2008?2009 öğretim yılında Nurçin Sayan İlköğretim Okulu iki ayrı üçüncü sınıf şubesine devam eden iki öğrenci oluşturmaktadır.Araştırma verilerinin toplanabilmesi için, öğretmen görüşme formu, Hayat Bilgisi, Matematik ve Türkçe dersi kontrol listeleri, ?Saat Okuma? ve ?Atatürk'ün Hayatı? ayrıntılı değerlendirme ölçü aracı, sosyal geçerlilik formu geliştirilmiş ve kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen verilerin analizinde grafiksel analiz kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen bulgular şu şekildedir;?Özel eğitim danışmanlığı yoluyla düşük akademik performans gösteren öğrencilerin yapabildiklerini dikkate alarak yapılan öğretim düzenlemeleri Matematik ve Hayat Bilgisi disiplin alanlarında amaçları gerçekleştirmelerine yol açmıştır.?Geleneksel yönteme göre yapılan öğretim düzenlemeleri düşük akademik performans gösteren öğrencilerin tümünde Matematik ve Hayat Bilgisi disiplin alanlarında amaçları gerçekleştirmelerine yol açmamıştır. Ancak 1 nolu öğrencinin amaçları gerçekleştirmesine yol açmıştır.?Özel eğitim danışmanlığı yoluyla yapabildiklerini dikkate alarak yapılan öğretim düzenlemeleri düşük akademik performanslı öğrencilerin Matematik ve Hayat Bilgisi disiplin alanlarında amaçları gerçekleştirmelerinde geleneksel yönteme göre yapılan öğretim düzenlemelerinden daha etkilidir.?Özel eğitim danışmanlığı yoluyla yapabildiklerini dikkate alarak yapılan öğretim düzenlemeleri Matematik ve Hayat Bilgisi disiplin alanlarında düşük akademik performanslı öğrencilerin kazandıkları amaçları farklı ortam ve kişiye genellemelerinde etkili olduğu izlenimi edinilmektedir.?Araştırmaya katılan öğretmenler özel eğitim danışmanlığı yoluyla yapabildiklerini dikkate alarak yapılan öğretim düzenlemeleriyle ilgili olarak öğrencilerin öğrenmesine yol açtığını ve öğrencilerin özelliklerine göre planların verilmesinin kullanışlılığı hakkında olumlu görüş bildirmişlerdir.Düşük akademik performanslı öğrencilere özel eğitim danışmanlığı yoluyla anında müdahale edilerek yapabildikleri ve gereksinimleri belirlenerek bu gereksinimlere ve yapabildiklerine göre öğretimlerin düzenlenmesi onların gelişim ve disiplin alanlarında ilerlemelerini sağlayabilir.Ayrıca özel eğitim danışmanlığının, düşük akademik performanslı öğrencilerin amaçları gerçekleştirmeleri dışında öğrencinin derse katılma isteğini arttırması ve öğretmenin öğrenciyi gözlemlemesi, tutumunun değişmesini ve kaygılarının giderilmesini sağlayabileceği düşünülmektedir. Bu bulgular ışığında özel eğitim danışmanlığıyla yapabildiklerine göre öğretime yönelik ve ileride yapılabilecek bilimsel araştırmalara dair öneriler sunulmuştur.
Birlikte eğitim ortamına yerleştirilmiş zihinsel yetersizliği olan öğrencinin özel eğitim danışmanlığıyla akademik alanlarda disiplin alanlarında yapabildikleri dikkate alınarak yapılan öğretimin amaçları gerçekleştirmesine olan etkisi
Bu araştırmanın genel amacı, birlikte eğitim ortamına yerleştirilmiş zihinsel yetersizliği olan öğrencinin özel eğitim danışmanlığıyla akademik alanlarda yapabildikleri dikkate alınarak yapılan öğretimin amaçları gerçekleştirmesine olan etkisini belirlemektir.Araştırmanın deseni tek denekli deneysel desenlerden davranışlar arası çoklu yoklama modeli desenidir.Araştırmanın deneğini, 2008?2009 öğretim yılında Satuk Buğra İlköğretim Okulu üçüncü sınıf şubesine devam eden 11 yaşında kız öğrenci oluşturmaktadır.Araştırma verilerinin toplanabilmesi için, öğretmen görüşme formu, Hayat Bilgisi, Matematik ve Türkçe dersi kontrol listeleri,?Noktalama İşaretleri?, ?Saat Okuma? ve ?Atatürk'ün Hayatı? ölçü aracı, sosyal geçerlilik formu geliştirilmiş ve uygulanmıştır.Araştırmada elde edilen verilerin analizinde grafiksel analiz kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular şu şekildedir.Birlikte eğitim ortamına yerleştirilmiş zihinsel yetersizliği olan öğrencinin özel eğitim danışmanlığıyla akademik alanlarda yapabildiği dikkate alınarak düzenlenen öğretim, öğrencinin anılan akademik alanlarda amaçları gerçekleştirmelerine yol açmıştır. Birlikte eğitim ortamına yerleştirilmiş zihinsel yetersizliği olan öğrencinin özel eğitim danışmanlığıyla akademik alanlarda yapabildikleri dikkate alınarak yapılan öğretim öğrencinin amaçları gerçekleştirmesinde etkilidir. Özel eğitim danışmanlığıyla yapabildiği dikkate alınarak düzenlenen öğretimin, akademik alanlarda öğrencinin kazandığı amaçları farklı ortam ve kişiye genellemelerinde etkili olduğu izlenimi edinilmektedir. Araştırmaya katılan öğretmen öğrenci davranışları üzerindeki olumlu etkisi ve özel eğitim danışmanlığıyla yapabildiği dikkate alınarak düzenlenen öğretimin kullanışlılığı hakkında olumlu görüş bildirmişlerdir.Özel eğitim danışmanlığıyla zihinsel yetersizliği olan öğrencilere yapabildikleri ve gereksinimleri belirlenerek yapabildiklerine göre öğretim düzenlemesi onlar genel eğitim sınıfında gelişim ve akademik alanlarda ilerlemeleri sağlayabilir.Ayrıca özel eğitim danışmanlığıyla ilgili uygulamaya ve ileride yapılabilecek bilimsel araştırmalara dair öneriler sunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Özel Eğitim Danışmanlığı, Öğrencilerin Yapabildiklerine Göre Öğretim
Öğretmen adaylarının öğretme becerilerini edinmelerinde, ipucu ve dönüt verilerek yapılan öğretim ile sadece dönüt verilerek yapılan öğretimin etkililiği, verimliliği, sürekliliğe ve genellemeye olan etkileri
Bu araştırmanın amacı, zihinsel engelli öğrencilerin öğretmen adaylarının öğretme becerilerini oluşturan ders anlatma ve ders planı yazmayı edinmelerinde, ipucu ve dönüt verilerek ve sadece dönüt verilerek yapılan öğretimin etkililiklerinin farklılaşıp faklılaşmadığını, hangisinin daha verimli olduğunu genellemeye ve sürekliliğe olan etkilerini belirlemektir.Araştırmada tek denekli deneysel desenlerden olan karşılaştırmalı modellerden uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar modeli kullanılmıştır. Öğretme becerilerini değerlendirmek için ?Öğretme Becerileri Kontrol Listeleri? kullanılmıştır.Araştırmanın deneklerini, 2007?2008 öğretim yılında Gazi Üniversitesi Özel Eğitim Bölümü Zihin Engellilerin Eğitimi Anabilim Dalında dördüncü sınıfa devam eden, birinci ve ikinci dönem derslerinin tamamını alabilen iki öğretmen adayı oluşturmuştur.Araştırmada veriler grafiksel olarak analiz edilmiştir.Araştırmanın sonucunda bir ve iki no'lu denek, ipucu ve dönüt verilerek yapılan uygulamayla ders anlatma becerilerini %99 ve %100 düzeyinde edinirken, sadece dönüt verilerek yapılan uygulamayla ise ders anlatma becerilerini %98 ve %94 düzeyinde edinmiştir. Bu bulgular deneklerin, ipucu ve dönüt verilerek ve sadece dönüt verilerek yapılan uygulama sonucunda ders anlatmayı edinme düzeyleri açısından farklılık göstermemektedir. Bununla birlikte her iki uygulamanın sağaltım evreleri karşılaştırıldığında ipucu ve dönüt verilerek yapılan uygulamanın lehine farklılık göstermektedir.Bir ve iki no'lu denek, ipucu ve dönüt verilerek yapılan öğretimle ders planı yazma becerilerini %100 düzeyinde edinirken, sadece dönüt verilerek yapılan uygulamayla ise ders anlatma becerilerini %98 ve %94 düzeyinde edinmiştir. Bu bulgular deneklerin, ipucu ve dönüt verilerek ve sadece dönüt verilerek yapılan uygulama sonucunda ders planı yazmayı edinme düzeyleri açısından farklılık göstermemektedir. Bununla birlikte her iki uygulamanın sağaltım evreleri karşılaştırıldığında ipucu ve dönüt verilerek yapılan uygulamanın lehine farklılık göstermektedir.Sonuç olarak, deneklere ipucu ve dönüt verilerek ve sadece dönüt verilerek yapılan uygulamanın, ders anlatmanın ve ders planı yazmanın edindirilmesinde etkili oldukları ve çok az da olsa ipucu ve dönüt verilerek yapılan öğretimin lehine farklılığın olduğu görülmektedir. Deneklerin her iki uygulamayla edindikleri öğretme becerilerini 38, 86 ve 160 gün sonra sürdürmeleri ve farklı kavram ve becerilere ilişkin ders planı yazmaya; ders anlatmalarına ve farklı sınıflara genellemeleri bakımından farklılık göstermediği izlenimi edinilmektedir. Ayrıca çalışma sonunda deneklere uygulanan araştırmanın sosyal geçerliliğine ilişkin formda, her iki denek de ipucu ve dönüt verilerek yapılan öğretimi ?ders planı yazmanın öğretilmesi? dışındaki konularda öğretme becerilerinin edindirilmesinde sadece dönüt verilerek yapılan öğretime yeğlediklerini ifade etmişlerdir.Anahtar Kelimeler: Zihin Engelli Öğrenciler, Öğretmenlik Uygulaması, Özel Eğitimde Öğretmenlik Uygulaması, Öğretme Becerileri Kontrol Listesi, Öğretmen Adayları, İpucu Verme, Dönüt Verme.
Doğrudan davranışsal danışmanlığın birlikte eğitim ortamına yerleştirilmiş yetersizliği olan öğrencilerin problem davranışlarını azaltmadaki etkililiği
Bu araştırmanın genel amacı; birlikte eğitim ortamına yerleştirilmiş yetersizliği olan öğrencilerin problem davranışlarını azaltmak için sınıf öğretmenlerine yapılan doğrudan davranışsal danışmanlığın (DDD); öğretmenlerin betimlemeden ve betimleyerek ödüllendirme davranışlarını artırmaya ve öğrencilerin problem davranışlarını azaltmaya ve öğretmenlerin artırılan ödüllendirme davranışları ile öğrencilerin azaltılan davranışlarının sürmesine, genellenmesine ve kullanılışlılığına olan etkisini belirlemektir.Araştırmanın amaçlarını gerçekleştirebilmek için tek denekli deneysel desenlerden denekler arası çoklu yoklama desenine yer verilmiştir.Araştırmanın deneklerini Ankara İli'nde ilköğretim okulunda birlikte eğitim ortamında bulunan biri öğrenme güçlüğü, ikisi dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı almış olan iki ilköğretim dördüncü sınıf ve bir ilköğretim üçüncü sınıf öğrencisi olmak üzere üç öğrenci ve onların sınıf öğretmenleri oluşturmuştur.Araştırma verilerinin toplanabilmesi için, öğretmen görüşme formu, pekiştireç belirleme formu, motivasyon ölçümleme formu, sosyal geçerlilik belirleme formu, anekdot kayıt formu, Türkçe dersi kontrol listesi, kısmi aralık kayıt formu geliştirilmiş ve kullanılmıştır. Araştırmada, öğretmenlerin betimlemeden ve betimleyerek ödüllendirme davranışlarının artırılması ve öğrencilerin ders dışı etkinlikte bulunma davranışlarının azaltılması amacıyla, araştırmacı tarafından öğretmen ipucu kâğıdı hazırlanmıştır. Hazırlanan öğretmen ipucu kâğıtlarının uygulanmasından sonra, araştırmacı tarafından öğretmenlere ipucu kâğıtlarının uygulanmasına yönelik olarak dönüt verilmiştir.Araştırmada elde edilen verilerin analizinde, grafiksel analiz kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen bulgular şu şekildedir;? Birlikte eğitim ortamına yerleştirilmiş yetersizliği olan öğrencilerin ders dışı etkinlikte bulunma davranışlarını azaltmak için sınıf öğretmenlerine yapılan DDD, her üç öğretmenin de betimlemeden ve betimleyerek ödüllendirme davranışlarını artırmalarında etkilidir.? Birlikte eğitim ortamına yerleştirilmiş yetersizliği olan öğrencilerin ders dışı etkinlikte bulunma davranışlarını azaltmak için sınıf öğretmenlerine yapılan DDD, öğretmenlerin artan betimlemeden ve betimleyerek ödüllendirme davranışlarını, sağaltımdan 14, 16 ve 18 gün sonra azalarak sürdürmelerinde etkilidir.? Birlikte eğitim ortamına yerleştirilmiş yetersizliği olan öğrencilerin ders dışı etkinlikte bulunma davranışlarını azaltmak için üç sınıf öğretmenine yapılan DDD'ğın, öğretmenlerin Türkçe dersinde artmış olan betimlemeden ve betimleyerek ödüllendirme davranışlarının, birinci öğretmenin hem betimlemeden hem de betimleyerek ödüllendirme, ikinci öğretmenin yalnızca betimleyerek ödüllendirme davranışının Matematik dersine genellemesinde etkili olduğu; ancak üçüncü öğretmenin ne betimlemeden ne de betimleyerek ödüllendirme davranışlarının genellenmesinde etkili olmadığı izlenimi edinilmiştir.? Birlikte eğitim ortamına yerleştirilmiş yetersizliği olan öğrencilerin ders dışı etkinlikte bulunma davranışlarını azaltmak için sınıf öğretmenlerine yapılan DDD, her üç öğrencinin de ders dışı etkinlikte bulunma davranışlarının azalmasında etkilidir.? Birlikte eğitim ortamına yerleştirilmiş yetersizliği olan öğrencilerin ders dışı etkinlikte bulunma davranışlarını azaltmak için sınıf öğretmenlerine yapılan DDD, öğrencilerin azalan ders dışı etkinlikte bulunma davranışlarını, sağaltımdan 14, 16 ve 18 gün sonra da sürdürmelerinde etkilidir.? Birlikte eğitim ortamına yerleştirilmiş yetersizliği olan öğrencilerin ders dışı etkinlikte bulunma davranışlarını azaltmak için sınıf öğretmenlerine Türkçe dersinde yapılan DDD'lığın, öğrencilerin azalan ders dışı etkinlikte bulunma davranışlarının Matematik dersine genellenmesinde etkili olduğu izlenimi edinilmiştir.? Araştırmaya katılan öğretmenlerin tamamı, ipucu kâğıdı ve dönüt verilerek yapılan DDD'lığın kullanılışlılığı hakkında olumlu görüş bildirmişlerdir.
Birlikte eğitim ortamındaki görme yetersizliğinden etkilenmiş öğrencilere gezici öğretmenlik düzenlemesine göre verilen destek hizmetin etkililiği
Bu araştırmanın amacı, birlikte eğitim ortamına yerleştirilmiş görme yetersizliğinden etkilenmiş öğrencilerin, akademik alanlarda ve görme yetersizliğine bağlı sınırlılıklarda, yapabildiklerine göre desenlenen destek eğitimin gezici öğretmen tarafından sağlanmasının, görme yetersizliğinin akademik alanlarda ve görme yetersizliğine bağlı sınırlılıkların üstesinden gelmede etkili olup olmadığını araştırmaktır. Araştırmada tek denekli deneysel desenlerden çoklu yoklama desenine yer verilmiştir. Araştırmada denekler arası çoklu yoklama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın deneklerini Ankara İli'nde, kaynaştırma programıyla normal ilköğretim ve orta öğretim okullarına devam eden görme yetersizliğinden etkilenmiş öğrencilerden biri ön uygulama ikisi uygulama deneği olmak üzere toplam üç ortaöğretim Lise 1. sınıf öğrencisi oluşturmaktır. Araştırmanın verilerinin toplanabilmesi için, Öğretmen Görüşme Formları, Kontrol Listeleri, Ölçüt Bağımlı Ölçü Araçları geliştirilmiş ve kullanılmıştır. Öğretim planlarını hazırlamak amacıyla öğretim ölçü araçları geliştirilmiş ve kullanılmıştır. Öğretim planlan araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde grafiksel analiz kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, birlikte eğitim ortamına yerleştirilmiş görme yetersizliğinden etkilenmiş öğrenciler için, akademik ve görme yetersizliğinin sınırlılığa yol açtığı alanlarda, yapabildiklerine göre desenlenen eğitim planlarının gezici öğretmenlik düzenlemesine göre özel eğitim öğretmeni tarafından uygulanmasının, akademik ve görme yetersizliğinin sınırlılığa yol açtığı alanlardaki sınırlılıkların üstesinden gelmede etkili olduğu izlenimi edinilmiştir.
Zihinsel engelli çocukların zarar verme davranışlarının azaltılmasında diğer ve uyuşmayan davranışların ayrımlı pekiştirilmesinin etkililiği
Bu araştırmanın amacı, zihinsel engelli çocukların zarar verme davranışlarının azaltılmasında "Diğer ve Uyuşmayan Davranışların Ayrımlı Pekiştirilmesi İşlem Süreçlerinin" etkili olup olmadığını ve hangisinin daha etkili olduğunu belirlemektir. Araştırmanın deseni, tek denekli deneysel desenlerden, değişen koşullar desenidir. Araştırmanın deneklerini, zarar verme davranışına sahip iki zihinsel engelli çocuk oluşturmuştur. Bu çocuklar, özel bir özel eğitim kurumuna devam etmektedir. Araştırma verilerinin toplanabilmesi için kısmi aralıklı zaman örneklemesi kayıt formu, motivasyon ölçümleme skalası, pekiştireç belirleme formu ve görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma verileri grafiklerle gösterilmiş ve grafikler niteliksel olarak yorumlanmıştır. İki gözlemci tarafından kayıt edilen araştırma verilerinin güvenirlik katsayısı bir no'lu denek için %99, iki no'lu denek için %98.5' dir. Araştırmanın bulguları, zarar verme davranışının azaltılmasında "Diğer ve Uyuşmayan Davranışların Ayrımlı Pekiştirilmesi İşlem Süreçlerinin" her ikisinin de etkili olduğunu ve "Uyuşmayan Davranışların Ayrımlı Pekiştirilmesi İşlem Sürecinin, Diğer Davranışların Ayrımlı Pekiştirilmesi İşlem Sürecine" göre daha etkili olduğunu göstermektedir. u
Sınıf ortamına uygun olmayan davranışların azaltılmasında uyuşmayan davranışların ayrımlı pekiştirilmesinin etkisi
ÖZET Bu araştırmada birincil olarak zihinsel engelli öğrencilerin sınıf ortamına uygun olmayan (sıraya yatma ve parmak kaldırmadan konuşma) davranışlannın uyuşmayan (etkinlikle ilgilenme, parmak kaldırarak söz hakkı isteme) davranışlarını ayrımlı pekiştimenin, sınıf ortamına uygun olmayan davranışların azalmasına yol açıp açmadığı, ikincil olarak da sınıf ortamına uygun olan uyuşmayan davranışların ayrımlı pekiştirilmesinin uyuşmayan davranışların artmasına yol açıp açmadığının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın deseni tek denek deneysel desenlerinden ABA desenidir. Araştırmanın deneklerim 1995 - 1996 öğretim yılında Ulus Anaokulu Eğitim Uygulama Okulu ve Mesleki Eğilim Merkezi özbakım II A sınıfına devam eden 9 öğrenciden, sınıf öğretmeni ile görüşme ve sınıfta yapılan doğrudan gözlemlerin anektod kaydı ile kayıt edilmesi sonucunda, biri sıraya yatma diğeri parmak kaldırmadan konuşma davranışı gösterdiği belirlenen 2 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin toplanabilmesi için video kamera, video player, video kaset, televizyon, saat ve hedef davranış kayıt formları kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde grafiksel analiz kullanılmıştır. Araştırma bulguları, uyuşmayan davranışların ayrımlı pekiştirmesi işlem süreçlerinin uygun olmayan farklı davranışların azaltılmasında ve uygun olan uyuşmayan davranışların artmasında etkili olduğu izlenimini vermektedir.
Zihinsel engelli çocukların doğal sayıları gerçek nesneleri kullanarak eşleme, resimleri işaret ederek gösterme, rakamlar gösterildiğinde söyleme becerilerinin gerçekleştirilmesinde bireyselleştirilmiş öğretim materyalinin basamaklandırılmış yöntemle sunulmasının etkililiği
ÖZET Bu araştırma, Sayı öncesi Kavramlar ölçü Aracı'ndaki önkoşul davranışları yerine getiren zihinsel engelli öğrencilerin, 1-2-3-4-5-6-7-8-9-10 doğal sayılarında, Doğal Sayı Ölçü Araçlarfnda belirlenen performans düzeylerine göre hazırlanan "Bireyselleştirilmiş Doğal Sayı öğretim Materyali'nin Basamaklandırılmış Yöntemle Sunulmasrnın, bu sayıların gerçek nesnelerle eşleme, resimlerle eşleme, sayı sembolleri gösterildiğinde söyleme basamakları ile ilgili alt amaçların gerçekleştirilmesinde ve öğrencilerde gerçekleşen alt amaçların sürekliliğinde, geleneksel yönteme göre etkililiğini belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın deseni iek-denek deneysel desenlerinden dönüşümlü sağaltımlar desenidir. Araştırmanın deneklerini 1991-1992 öğretim yılında Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Zihinsel Engelliler Eğitim ve Araştırma Birimi'nde grup eğitimine devam eden öğrencilerden Sayı Öncesi Kavramlar Ölçü Aracı'ndaki gerçek nesnelere göre çok, az ile ritmik sayma ön koşul davranışlarını yerine getiren 8 zihin engelli öğrenciden 6'sı oluşturmaktadır. Deney ve değerlendirme süreçlerinde araştırma verilerinin toplanabilmesi için "Doğal Sayı Ölçü Araçları" geliştirilmiştir. Her bir sayı için hazırlanan "Doğal Sayı Ölçü ûrorı " b:r.bir'me dpy?'- " Doğal Sayıları Gerçek Nesneleri Kullanarak F^lem» ölçü Aracı", "Doğal Sayıları Resimli Kartlardan Yararlanarak Eşleme Ölçü Aracı", "Sayı Sembolleri Gösterildiğinde ya da Söylendiğinde Söyleme Ölçü Aracı" olmak üzere üç araçtan oluşmaktadır. Doğal Sayı Ölçü Araçları ele alınan sayının öğretim öncesi, öğretim sonunda ve izleme aşamasında olmak üzere üç ayrı oturumda uygulanmıştır. 1 ve 10 arasındaki doğal sayılar, öğrencilerin herbirine "Basamaklandırılmış Yöntemle Sunulan Bireyselleştirilmiş Sayı Öğretim Materyali" ve "Geleneksel Yöntemle Sunulan Sayı Öğretim Materyali" ile dönüşümlü olarak sunulmuştur. Doğal sayı öğretimine, üç öğrenciye "Basamaklandırılmış Yöntemle Sunulan Bireyselleştirilmiş Sayı Öğretim Materyali" iie başlanırken, diğer üç öğrenciye de "Geleneksel Yöntemle Sunulan Sayı Öğretim Materyali" ile başianmış ve izleyen sayının öğretiminde materyaller değiştirilerek sunulmuştur.Araştırmada elde edilen verilerin analizinde grafiksel analiz kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin görsel incelenmesinde öğretim öncesindeki performans düzeyinin, öğretim sonrasındaki değişiklikleri ve bu değişikliklerin izleme aşamalarında devamlılılğına bakılmıştır. Araştırmada elde edilen başlıca bulgular şunlardır: Zihinsel engelli öğrencilerin her birinde 1-2-3-4-5-6-7-8-9-10 sayılarının gerçek nesnelerle eşleme, resimlerle eşleme, semboller gösterildiğinde söyleme basamaklarının alt amaçlarının gerçekleştirilmesinde "Basamaklandırılmış Yöntemle Sunulan Bireyselleştirilmiş Doğal Sayı Öğretim Materyallerinin, "Geleneksel Yöntemle Sunulan Sayı Öğretim Materyallerinden daha etkili olduğu izlenimini vermektedir. "Basamaklandırılmış Yöntemle Sunulan Bireyselleştirilmiş Sayı Öğretim Materyali" 1-10 arasındaki sayıların herbirinin gerçek nesnelerle ve resimlerle eşleme, semboller gösterildiğinde söyleme basamaklarındaki ali amaçların öğretiminde etkili olduğu bulunmuştur. "Geleneksel Yöntemle Sunulan Sayı Öğretim Materyali" 1-10 arasındaki sayıların herbirinin gerçek nesnelerle eşleme basamağında alt amaçların öğretiminde nisbeten etkili olurken, resimlerle eşleme ve sayı sembolleri gösterildiğinde söyleme basamaklarında alt amaçların öğretiminde etkili olmadığı izlenimini vermektedir. "Easamaklanrîtrîlrnış Ycntem-p ?unulan Bireyselleştirilmiş Sayı Öğretir-; Materyali" ile yapılan öğretim sonucu sayıların gerçek nesnelerle eşleme, resimlerle eşleme, semboller gösterildiğinde söyleme basamaklarının alt amaçlarında oluşan değişikliklerin bir hafta ile beş aylık bir aradan sonrada artarak devam etmektedir. "Geleneksel Yöntemle Sunulan Sayı Öğretim Materyali" ile yapılan öğretim sonucu sayıların gerçek nesnelerle eşleme, resimlerle eşleme, semboller gösterildiğinde söyleme basamaklarının alt amaçlarında oluşan değişikliklerin bir hafta ile beş aylık bir aradan sonrada gerçek nesnelerle eşleme basamağında daha çok.resimlerle eşleme ve sayı sembolleri gösterildiğinde söyleme basamağında ise nisbeten artarak devam etmektedir.SUMMARY In this research, it was aimed to determine, in terms of implementation and constancy of the subaims in the phases of matching the numbers with real objects, with pictures and of telling when the number-symbols are shown, whether the presentation of "Individualized Cardinal Number Teaching Material through Graded Method" to the mentally retarded students, who fulfilled the preconditions in the Prenumber Concept Measurement Device regarding the numbers 1-2-3-4-5-6- 7-8-9-10, was more effective in comparison with Traditional Method. The design of the research is the Alternating Treatment Design which is one of the Single-Subjet Designs six out of eight students, who were attending group-training at the Unit for Research and Education of the Mentally Retarded at the Education Faculty of Anadolu University in the academic year 1991-1992 and who fulfilled many, few and rhythmic counting preconditions in Prenumber Concept Measurement Devices constituted the subjets of the research. During egperiment and evaluation, "Cardinal Number Measurement Devices" were developed in order to collect data. "Cardinal Number Measurement Device" prepared for each single number consisted of three dependent (on one another) devices: "Measurement Device for Matching the "Cardinal lumbers with Real Objects", "Measurement Device for Matching the Cardinal Numbers with Pictures" and "Measurement Device for Telling when Number-Symbols are Shown" Cardinal Number Measurement Devices were applied in three different sesssions: Before teaching, after teaching and during the observation phase. Numbers between 1 and 10 were presented to each of the subjects in turns, in "Individualized Number Teaching Material Presented through Graded Method" and in "Number Teaching Material Presented through Traditional Method". Three students started learning cardinal numbers through "individualized Number Taeching Material Presented through Graded Method" whereas the other three subjects stared being taught through "Number Teaching Material Presented through Traditional Method". In teaching the folowing numbers, the materials were presented interchangeably.