Theses supervised by Prof. Dr. Recep Dündar
10 theses · İnönü University
Sosyal bilgiler öğretiminde zaman ve kronolojiyi algılama becerisi üzerinde tarihsel empati tekniği ile yapılan etkinliklerin değerlendirilmesi
Sosyal bilgiler dersinde tarih konularının öğretimi geniş yer tutmaktadır. İlköğretim ikinci kademede bulunan öğrencilerin zaman ve kronolojiyi algılama becerileri bu konuların anlaşılmasında bir ön koşul olmaktadır. Zaman ve kronolojiyi algılama becerisinin gelişmesi için derslerde yapılan etkinlikler önemli bir yer tutmaktadır. Bu araştırmada tarihi empati tekniği ile yapılan etkinliklerin zaman ve kronolojiyi algılama becerisi üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırma Malatya ili merkez Battalgazi ilçesi Orduzu Elif Şireli Ortaokulu ve Cevat Çobanlı Ortaokulu öğrencileri ile yapılmıştır. Araştırmada karma araştırma yöntemi kullanılmış, araştırmanın nicel boyutu ön test-son test kontrol gruplu deneysel desene göre düzenlenmiştir. Akademik başarı testi sonuçları SPSS 25 veri analiz programı ile çözümlenmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme formundan elde edilen sonuçlar ise içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda, deney grubu ve kontrol grubuna uygulanan son test çalışmasında deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı farklar bulunmuştur. Araştırmanın nitel boyutunda etkinlikler sonucunda deney grubuna uygulanan yarı yapılandırılmış görüşme formu sonuçları değerlendirildiğinde, öğrencilerin tarihi empati etkinlikleri beğendiği görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Zaman ve Kronoloji, Empati, Tarihi Empati
T.C İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi öğretiminde bilgisayar animasyonlarının kullanımı (Malatya ili örneği)
Bu araştırmanın amacı T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi öğretiminde bilgisayar animasyonu kullanımının öğrencilerin akademik başarıları üzerindeki etkilerini görmek ve öğrencilerin animasyonlara olan bakış açılarını incelemektir. Araştırmada karma yöntem araştırma modeli kullanılmıştır.Araştırmada ilk olarak başarı testi aracılığıyla nicel veriler elde edilmiş, ardından deney grubundaki öğrenciler ve araştırmacı tarafından yapılan birebir görüşmelerdeki nitel verilerle nicel veriler desteklenmiştir. Araştırmanın nicel bölümünde, deneysel işlem evrenini Malatya ili Pütürge ilçe merkezinde bulunan ortaokullar; örneklemini ise Malatya ili Pütürge ilçesi Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Pütürge Pazarcık Ortaokulunda öğrenim gören 8. sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Örneklemin belirlenmesinde ise seçkisiz olmayan amaçlı örneklem yöntemlerinden benzeşik örnekleme kullanılmıştır. Araştırmanın denekleri 2019-2020 eğitim-öğretim yılı, Malatya ili Pütürge ilçesi Pazarcık Ortaokulunda hem sosyo-ekonomik hem de akademik açıdan birbirine denk olduğu belirlenen 8/A-8/B şubelerinde öğrenim gören öğrencilerden oluşmuştur. Araştırma, deney grubunda 25, kontrol grubunda ise 25 olmak üzere toplamda 50 öğrencinin katılımıyla yürütülmüştür. Araştırmanın nitel bölümünde, çalışma grubunu oluşturan öğrenciler Malatya ili Pütürge ilçesi Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Pütürge Pazarcık Ortaokulunda, 2018-2019 eğitim-öğretimde yılında eğitim gören 8/B sınıfı öğrencilerinden oluşturulmuştur. Bu sınıfta yer alan 25 öğrenci aynı zamanda araştırmanın nicel boyutunun deney kısmını olusturmuştur. Araştırma kapsamında ilk olarak uygulama yapılması düşünülen animasyonların sıklıkla kullanımı öngörülen ilgili kazanımları içeren ünite belirlenmiştir. Bu bağlamda 8. sınıf İnkılap Tarihi dersi öğretim programında yer alan "Milli bir destan: Ya İstiklal Ya Ölüm!" ünitesinde uygulanması kararlaştırılarak kazanımlara yönelik ders planları hazırlanarak EBA platformundaki animasyonlar entegre edilmiştir. Deney ve kontrol gruplarının akademik başarılarını ölçmek amacıyla çoktan seçmeli sorulardan oluşan "Milli bir destan: Ya İstiklal Ya Ölüm" Ünitesi Akademik Başarı Testi araştırmacı tarafından hazırlanarak kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmaya katılan Pazarcık Ortaokulu 8/B Sınıfında yer alan 25 öğrenciye nicel uygulamanın sonunda öğrencilerin bilgisayar animasyonlarına ait görüşlerinin elde edilebilmesi amacıyla EK 3.te yer alan görüşme formundaki sorular verilmiştir. Araştırmanın deney (x̅=11.12) ve kontrol (x̅=11.40) grupları arasında yapılan öntest karşılaştırmalarında gruplar arasında anlamlı farklılığın meydana gelmediği (p>.05) görülmektedir. Dolayısıyla öntest gruplarının başarı düzeylerinin, uygulama öncesinde birbirine denk olduğu görülmüştür. Araştırmada deneysel uygulama sonucunda, deney ve kontrol gruplarına ilişkin sontest puanlarının karşılaştırması sonucunda, gruplar arasında anlamlı farklılığın meydana gelmediği (p>.05) görülmektedir. Dolayısıyla aritmetik ortalama puanları incelendiğinde deney grubu ortalama puanlarının (x̅=17.08) kontrol grubu puanlarına (x̅=15.96) göre Sosyal Bilgiler eğitiminde bilgisayar animasyonları kullanımının öğrencilerin akademik başarıları üzerinde, normal öğretim programındaki süreçlere göre başarılarını daha fazla artırdığı söylenebilir. Araştırmada deneysel uygulama sonucunda, deney grubuna ilişkin öntest (x̅=11.12) ve sontest (x̅=17.08) puanlarının karşılaştırması sonucunda, grupların puanları arasında sontest puanları lehine anlamlı farklılığın meydana geldiği (p≤.05) görülmektedir. Dolayısıyla Sosyal Bilgiler eğitiminde bilgisayar animasyonları kullanımının öğrencilerin akademik başarılarını artırdığı söylenebilir. Araştırmanın kontrol grupları arasında yapılan öntest (x̅=11.40) ve sontest (x̅=15.96) puanları karşılaştırmasında gruplar arasında kontrol sontest puanları lehine anlamlı farklılığın meydana geldiği (p≤.05) görülmektedir. Dolayısıyla uygulama yapılmayan öğrencilerin de akademik başarı puanlarında artış meydana geldiği söylenebilir. Animasyon kavramının öğrencilerde oluşturduğu çağrışımlara ilişkin durum incelendiğinde, Öğrencilerin görüşlerinden elde edilen 7 kavramdan sırasıyla en fazla; Görsel ve İşitsel Aktarım (f8), Görsel Aktarım (f4), Canlandırma(f4), Özet Anlatım, Çizgi Dizi, Kalıcı Anlatım ve Eğlenceli Teknik kavramları ise sadece 1 öğrenci tarafından cevaplanmıştır. Animasyon tekniğinin T.C İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi konularının öğretiminde Kalıcılığa etkisi üzerindeki durum incelendiğinde, Öğrencilerin görüşlerinden 5 ayrı tema elde edilmiştir. Bunlar sırasıyla; Görsel (f5), Eğlenceli (f5) ve Dikkat Çekici (f5), Görsel ve İşitsel ve Canlandırıcı (f3) öğrenci tarafından cevaplanmıştır. T.C İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi konularının öğretiminde animasyon tekniğinin kullanılmasının öğrenme süreci ve ortamı bakımından etkileri ile ilgili durum incelendiğinde, Öğrencilerin görüşlerinden 7 farklı tema elde edilmiştir. Bu temalar sırasıyla; Öğrenmeyi Kolaylaştırma (f7), Sınıf Ortamı Sessiz (f6), Eğlenceli Ortam (f3), Kalıcı Öğrenme (f3), Dikkat Çekici (f2), Güdüleyici (f1) ve Destekleyici (f1) öğrenciler tarafında cevaplanmıştır. Animasyonlarda öğrencilerin en çok dikkatini çeken 3 şey ile ilgili duruma bakıldığında, Öğrencilerin görüşlerinden 7 farklı tema elde edilmiştir. Bu temalar sırasıyla; Seslendirmeler (f15), Görseller (f6), Canlandırmalar (f4), Kişiler (f3), Haritalar (f3), Planlı Olması ve Renkler ise bir öğrenci tarafından cevaplanmıştır. T.C İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük Dersi konularının öğretiminde animasyonların karmaşık konuların öğretiminde etkisi ile ilgili duruma bakıldığında, Öğrencilerin görüşlerinden elde edilen temalar 8 adettir. Bu temaların 19 tanesi olumlu 2 tanesi olumsuzdur. Olumlu temalar sırasıyla; Olay ve Durumları Canlandırıcı (f5), Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı (f5), Kalıcı (f4), Dikkat Çekici ve Güdüleyici (f3), Ayrıntılı (f2), Eğlenceli (f2) öğrenciler tarafından cevaplanmıştır. Olumsuz olan iki görüş ise; Öğretmen Daha Etkili (f1) ve Öğrenmede Etkisi yok (f1) öğrenci tarafından cevaplanmıştır. Anahtar kelimeler: Animasyonlar, Eğitim, Akademik Başarı, Görüşme formu
2005 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı ve 2021 Sosyal Bilgiler Öğretim Programının strateji, yöntem ve teknik açıdan karşılaştırılması
Hayatımızın her alanına dokunan Sosyal Bilgiler dersi dünyada bir disiplin olarak 1920'lerde okutulmaya başlanmıştır. Ülkemizde ise Sosyal Bilgiler adıyla ilk kez 1968 yılında okutulmaya başlanmış ve günümüze kadar süregelmiştir. Bu çalışmada 2005 ve 2021 Sosyal Bilgiler programları strateji, yöntem ve teknik açıdan karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman inceleme kullanılmıştır. 2005 Sosyal Bilgiler Öğretim Programının kazanım ve etkinlik örnekleri incelenmiş, 2021 Sosyal Bilgiler Öğretim Programında ise kazanım ve verilen bazı kazanımların açıklamalarından içerik analizi yapılarak verilere ulaşılmıştır. Stratejiler; Araştırma-İnceleme, Buluş ve Sunuş olmak üzere üç kategoride incelendi. Yöntem ve teknikler ise; Altı Şapka Anlatım, Balık Kılçığı, Beyin Fırtınası, Bireysel Çalışma, Drama, Eğitsel Oyun, Gezi, Görüşme (Röportaj),Gözlem, İşbirlikli Öğrenme, Örnek Olay, Problem Çözme, Proje, Simülasyon, Soru-Cevap, Sözlü Tarih ve Tartışma yöntemi olmak üzere 18 kategoriye ayrılarak incelenmiştir. Bu çalışma ile alan yazındaki eksiklik giderileceği, araştırma yapanlara kaynaklık edeceği ve program geliştirme çalışmalarına katkı sağlayacağı varsayılmaktadır. Araştırma sonucuna göre çağdaş yaklaşımlarla hazırlanan 2005 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı ve 2021 Sosyal Bilgiler Öğretim Programında, Araştırma-İnceleme ve Buluş stratejilerin ağırlıkta olduğu tespit edilmiştir. Yöntem ve teknikler açıdan ise 2005 Sosyal Bilgiler Öğretim Programında Proje yöntemi, Anlatım yöntemi, Örnek Olay yöntemi, Tartışma ve Gezi yöntemleri çoğunluk olarak yer almıştır. 2021 Sosyal Bilgiler Öğretim Programında ise Anlatım yöntemi, Örnek Olay yöntemi, Tartışma ve Soru- Cevap yönteminin ağırlıkla yer aldığını söyleyebiliriz. Her iki programda ise Sözlü Tarih yöntemi, Beyin Fırtınası tekniği, Problem Çözme yöntemi, İşbirlikli Öğretim ve Balık Kılçığı tekniğine yönelik bulguların sınırlı sayıda olduğu belirlenmiştir. Öğrencileri aktif tutacak bu ve benzeri yöntem ve tekniklerin programlarda daha çok yer alması yararlı olacaktır. Anahtar Sözcükler: Sosyal Bilgiler, öğretim programı, strateji, yöntem, teknik
Satı Bey'in "Layihalarım" adlı eseri ve Türk eğitim tarihindeki yeri
II. Meşrutiyet Dönemi'nin getirdiği özgürlükçü ortam içinde sosyal ve toplumsal sorunlara çözüm arayışları sürerken eğitimdeki yenilikler topluma ve sisteme nasıl uyarlanabilir sorunu da etraflıca şekillenmiş ve yeni bir eğitim politikası arayışı içine girilmiştir. Bu çalışmada Türk eğitim tarihi açısından büyük öneme sahip olan günümüz eğitim politikalarında da etkisi bulunan Satı Bey'in hayatını, çalışmalarını, eserlerini ve Türk eğitim tarihindeki yeri ve Satı Bey tarafından yazılan, dönemin Maarif Nazırlarına sunulmuş olan "Layihalarım" adlı eserin değerlendirilmesi verilmiştir. Çalışmanın sonunda ise eserin günümüz Türkçesine çevrilmiş şekli yer almıştır. "Layihalarım", Satı Bey'in Dârülmuallimin Müdürlüğü sırasında Maarif Nazırı Nail Bey ve Emrullah Efendi'ye sunmuş olduğu bir eserdir. Çalışmadaki amaç II. Meşrutiyet Dönemi'nde Türk eğitim sistemindeki gelişmeleri ortaya koyarak dönemin önemli bir eğitimcisi olan Satı Bey'in yaşamını ve tüm etkinliklerini bir bütün olarak ele almak, görüşlerinin II. Meşrutiyet Dönemi eğitim sistemi için önemini belirginleştirmek ve onun görüşlerinden bugüne kadar gelen süreçte ne kadar yararlanıldığını ortaya koymaktır. Eğitim bütün dönemlerde çeşitli sorunlarla karşı karşıya kalmıştır. Geçmişte ve günümüzde eğitimle ilgili problemler olmuş ve gelecekte olmaya devam edeceği düşünülebilir. Bu çalışma geçmişte görülen eğitim problemlerini ortaya koyması açısından önemlidir. Çalışma nitel araştırma yöntemi temel alınarak hazırlanmıştır. Çalışmada tarama modeli kullanılmıştır. Tarama modeli, var olmuş veya var olan bir durumu olduğu şekliyle betimlemeye çalışan bir yaklaşımdır. Araştırmacı olay, nesne ve bireyleri değiştirmeden, onlara deneysel bir müdahalede bulunmadan oldukları gibi tanımlamaya çalışır. Tarama modelinde, araştırmaya konu olan olay, birey ya da nesne, kendi koşulları içinde ve olduğu gibi tanımlanır. Anahtar Sözcükler: Satı Bey, Eğitim, Layiha, II. Meşrutiyet
Nevruz Bayramına yönelik üniversite öğrencilerinin görüşleri (Türkiye-Türkmenistan örneği)
İlkbaharın başlangıcı sayılan Nevruz Kuzey yarım kürede gece gündüz eşitliğinin olduğu 21 Mart tarihinde Türkler ve İranlılar tarafından bahar bayramı aynı zamanda da eski takvimle yılbaşı olarak kutlanmaktadır. Tüm toplumlarda Nevruzun kutlanışı, bulunduğu coğrafyaya ve milletine göre farklılıklar gösterse de genel olarak baharın başlangıcı ve doğanın yeniden hayat bulması ile ilişkilendirilir. Nevruz Türkler için sadece baharın gelişi ve doğanın canlanmasından ibaret değildir. Nevruz, Türkün yeniden tarih sahnesine çıkışını, yeni bir yılın başlamasını ifade eden bir gündür. Diğer adıyla Ergenekon bayramıdır. Türk Ergenekon Bayramı olması ve Demir dağı eritip Ergenekon'dan çıkan Türklerin kutladığı "Hürriyet Günü" oluşu, Demirperde'nin parçalanmasıyla Türkistan coğrafyasında esaret altında yaşayan Türkler için ikinci bir Ergenekon anlamı taşımaktadır. Bu ulusal boyutuyla Nevruz, Türk Hürriyet ve Kardeşlik Bayramıdır. Uzun yıllardır Rus hegemonyasında kalan Orta Asya Türk Cumhuriyetleri Nevruz bayramı başta olmak üzere birçok milli gelenek–göreneklerden, ananelerden mahrum bırakılmıştır. Bu engellemelere rağmen özünü, kültürünü ayakta tutmaya çalışan Türk Cumhuriyetleri SSCB'nin dağılmasından sonra bağımsızlıklarını kazanmasıyla bu haklarına kavuşmuştur. Bağımsızlıklarının ardından alınan Nevruzu resmi bir statü haline getiren ülkelerin başında Türkmenistan gelir. Mart ayını ismini Nevruz ayı olarak değiştiren Türkmenler ülkede Nevruz ayının 21,22,23. günlerini tatil ilan etmişlerdir. Alınan bu önemli kararların ardından Türkmenistan da her sene Nevruz coşkulu bir şekilde kutlanmakta ve çeşitli eğlencelere sahne olmaktadır. Araştırma nitel bir desene sahip olup, fenomoloji (olgubilim) ile yapılandırılmıştır. Veri toplama sürecince yarı yapılandırılmış görüşme yönteminden yararlanılmıştır. Çalışmanın katılımcılarını İnönü Üniversitesinde Eğitim görmekte olan 20 Türkiyeli ve Türkiye'nin çeşitli Üniversitelerinde eğitimlerine devam eden 20 Türkmenistanlı öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırmanın amacı, önemi, sınırlılıkları, varsayımları ve araştırmada yer alan tanımlara ilişkin bilgiler yer alırken ikinci bölümde araştırma konusu ile ilgili kavramsal çerçeve oluşturulmuş ve ilgili araştırmalara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde araştırmanın amaçları ve problemleri doğrultusunda araştırmanın hangi yöntem modelle yapıldığına, çalışma grubunun ne olduğuna, hangi veri toplama araçları ile verilerin toplandığına ve nasıl analiz edildiğine ilişkin bilgilere değinilmiştir. Araştırmanın dördüncü bölümünde, nitel veri toplama araçları ile toplanan verilerden elde edilen bulgular, tablolardan yararlanılarak anlatılırken, araştırmanın beşinci bölümünde ise araştırma bulguları doğrultusunda elde edilen sonuçlara yer verilmiş; sonuçlar, ilgili bulgular doğrultusunda tartışılmış, araştırmacılara yönelik önerilere yer verilmiştir.
Millî Mücadele konulu romanların sosyal bilgiler öğretim programındaki değerler açısından analizi
İçinde yaşadığımız hayatı anlamlı kılan ve davranışlarımıza yön veren en önemli faktörden biri de değerlerdir. Bu nedenle bir toplumun temel yapı taşını değerler oluşturur. Keza toplumları bilinçlendiren ortak bir paydada toplayan da bu değer yargılarıdır. Ülkeler; birlik ve beraberliğini sürdürebilmek için de sahip oldukları millî, manevi, ahlaki değerleri koruyarak gelecek nesillere aktarmak zorundadır. Bunun içindir ki değerlerden arınmış bir eğitim sistemi düşünülemez. Çünkü eğitimin temel amaçlarında biri de toplumdaki değer yargılarını gelecek nesillere aktarmaktır. Ancak gelişen teknoloji ile birlikte küreselleşen dünyada insanlar değer yargılarını kaybetmeye başlamıştır. Bu yüzden her ulus kendi eğitim programlarında değerler eğitimine ayrıca önem vermeye başlamıştır. Bu çerçevede Türk eğitim sistemi de bu olumsuz etkileri azaltmak için 2018'de ders öğretim programlarında güncelleme yaparak değerler eğitimine ayrıca önem vermeye başlamıştır. Nitekim hayatın kendisi olan sosyal bilgiler dersi de değerler aktarımı açısından önemli derslerden biridir. Çünkü sosyal bilgileri dersi vatandaşlık eğitiminde kültür aktarımı görevini üstlenmiştir. Zira sosyal bilgilerin özel amaçları arasında yer alan: öğrencilerin Türk kültürünü ve tarihini oluşturan temel öğe ve süreçleri kavramasına, millî bilincin oluşmasını sağlayarak öğrencilere kültürel mirasın korunması ve geliştirilmesi gerektiğini öğretmek ve böylelikle öğrencilerin yaşadığı çevreyi tanımasına ve analiz etmesine yardımcı olmak vardır. Keza bu sayede de Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak vatanını ve milletini seven, sorumluluklarını yerine getiren, millî bilince sahip birer etkin vatandaş yetiştirilir. Bu çalışmanın amacı; Türk milletinin tarih boyunca hür yaşadığı gerçeğini destekleyen Millî Mücadele'yi konu alan dört romanın 2018 Sosyal Bilgiler Öğretim Programında yer alan değerler bakımından incelenmesidir. Bu çerçevede doküman incelemesi yöntemi kullanılan bu araştırmada temel olarak Millî Mücadele yıllarını anlatan farklı yazarlara ait dört roman esas alınmıştır. Bu doğrultuda Millî Mücadele Dönemi'ni anlatan romanlar içinde bizzat cephede görev yaparak o yılları yansıtan Halide Edip Adıvar'ın "Ateşten Gömlek", Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun "Yaban" romanları ile o dönemde yaşayıp o yılları romanlarına yansıtan yazarlardan Reşat Nuri Güntekin'in "Yeşil Gece" ve Mehmet Rauf'un "Halas (Kurtuluş) " romanları araştırmaya veri olarak seçilmiştir. Anahtar Kelimeler: Millî Mücadele, Değer, Değerler Eğitimi, Sosyal Bilgiler, Roman
Sosyal bilgiler 7. sınıf kültür ve miras öğrenme alanının sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşleri açısından analizi
Bu araştırmanın amacı Sosyal Bilgiler 7. sınıf Kültür ve Miras öğrenme alanı hakkında Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin görüşlerini analiz etmektir. Araştırmanın örneklemi MEB'e bağlı ilköğretim okullarında 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Malatya ilinde Sosyal Bilgiler öğretmenliği yapan 101 kişiden oluşmaktadır. Araştırmanın zemini oluşturulurken alanyazın taraması yapılarak problem durumunun kavramsal çerçevesi belirlenmiştir. Ardından araştırmada bahsi geçen öğrenme alanı ile ilgili ayrıntılı tespitlerde bulunmak için veriler elde edilirken nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Daha sonra araştırmacı tarafından geliştirilen iki bölümden oluşan ölçek, katılımcılara uygulanmıştır. Ölçeğin birinci bölümünde Sosyal Bilgiler dersine giren Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin kişisel bilgileri, ikinci bölümde ise öğretmenlerin Sosyal Bilgiler 7. sınıf Kültür ve Miras öğrenme alanına ilişkin görüşleri ile ilgili bilgiler yoklanarak çözümlemeler yapılmıştır. Araştırma sonuçları, katılımcıların öğrenme alanına ilişkin fikirlerinin saptanması için araştırmacı tarafından geliştirilen ölçekle elde edilmiştir. Araştırma sonucu istatistiksel analizi SSPS analiz programı kullanılarak hesaplanmıştır. Hesaplama sonucunda geliştirilen ölçek maddeleri ile pilot uygulama yapılarak faktör analizleri hesaplanmıştır. Faktör analizi düşük çıkan maddeler ölçekten çıkarılarak ölçeğe son şekli verilmiştir. Yapılan araştırma sonucunda 2021-2022 eğitim-öğretim yılında MEB'e bağlı ilköğretim kurumlarında görev yapan Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin, Sosyal Bilgiler 7. sınıf Kültür ve Miras öğrenme alanı ile ilgili görüşleri analiz edilmiştir. Buna göre; ilgili öğrenme alanına yönelik öğretmenlerin cinsiyet, yaş, eğitim durumu, mezun olunan okul, hizmet yılı ve görev yeri bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Bu doğrultuda öğrenme alanına yönelik problem durumuna ilişkin bulgular ve öneriler takdim edilmiştir.
Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının küresel okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi
Bu araştırmanın temel amacı, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının küresel okuryazarlık düzeylerini belirlemektir. Küresel ölçekte artan karşılıklı etkileşimler, çok boyutlu vatandaşlık anlayışının ve eleştirel düşünme becerilerinin önemini artırmakta; bu durum öğretmen yetiştirme programlarında küresel okuryazarlık kavramına özel bir yer verilmesini gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda, çalışma tarama modeli temelinde desenlenmiş olup mevcut durumu ortaya koymaya yönelik olarak yapılandırılmıştır. Araştırmanın örneklem grubunu 2024-2025 eğitim-öğretim yılı İnönü Üniversitesi ve Nizip Eğitim Fakülteleri Sosyal Bilgiler Öğretmenliği programlarında öğrenim görmekte olan toplam 205 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak, alanyazında geçerliliği ve güvenirliği kanıtlanmış olan "Küresel Okuryazarlık Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçek aracılığıyla elde edilen nicel veriler, uygun istatistiksel analiz teknikleri doğrultusunda ve ilgili istatistik paket programları kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen bulgulara göre, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının küresel okuryazarlık düzeylerinin yüksek olduğu tespit edilmiştir.
Kıbrıs Gazilerine ait anıların sosyal bilgiler öğretim programında yer alan değerler açısından incelenmesi
Bu çalışmada Kıbrıs Gazilerine ait anıların Sosyal Bilgiler Öğretim Programında yer alan değerler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca Kıbrıs Barış Harekâtına katılan gazilerin anılarını gün yüzüne çıkarmakta amaçlarımız arasındadır. Çalışmada ilk olarak Kıbrıs'a ardından da değerle ilgili kuramsal bilgilere yer verilmiştir. Çalışmada nitel araştırma desenleri içerisinde yer alan durum çalışması modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen Malatyalı 30 Kıbrıs Gazisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak görüşme tekniği, veri toplama aracı olarakta yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada toplanan veriler, içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Gazilerden elde edilen anılardan; vatanseverlik, dayanışma, yardımlaşma, aile birliğine önem verme, barış, bağımsızlık, duyarlılık, özgürlük, sevgi ve sorumluluk değerlerine ilişkin on tematik alan belirlenmiştir. On kategori de anılar incelendiğinde en fazla vatanseverlik değeri, dayanışma, değeri, yardımlaşma değeri ve aile birliğine önem verme değerinin ön plana çıktığı görülmüştür. Araştırma bütünsel olarak değerlendirildiğinde Kıbrıs Gazilerine ait anıların Sosyal Bilgiler Öğretim Programında yer alan değerler açısından zengin içeriğe sahip olduğu söylenebilmektedir. Araştırma sonucunda Kıbrıs Gazilerinin anılarına ve bu anıların değerler öğretiminde kullanımına yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Kıbrıs Gazisi, Anı, Sosyal Bilgiler, Değer, Durum Çalışması
Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının okul dışı tarihöğretimine yönelik algıları
Sosyal Bilgiler, sosyal bilim disiplinlerinin konularını içeren disiplinler arası olarak hazırlanmış bir ilköğretim dersidir. Sosyal bilim disiplinleri içerisinde yer alan tarih ise geçmişte meydana gelmiş olayları belgelere ve kanıtlara dayandırarak anlamlandırmaya çalışan bir disiplindir. Tarih öğretimi, öğrencide milli bilinç, vatan sevgisi ve yurttaşlık duygusunun oluşmasında önemli bir araç sayılır. Okul dışı tarih öğretimi, ders kapsamında olan tarih konularının öğrencilere okul sınırları dışında aktarılmasıdır. Tarih konularının ağırlığını ve sıradanlığını kırarak daha öğretici ve eğlenceli hale getirmesine yardımcı olmaktadır. Hazırlanmış olan bu tezin amacı Sosyal Bilgiler dersi ve okul dışı tarih öğretimi konularını bütünleştirerek sosyal bilgiler öğretmen adaylarının okul dışı tarih öğretimine yönelik algılarını belirlemek ve problem durumunda belirtilen sorulara yanıt aramaktır. Sosyal bilgiler dersi ve okul dışı tarih öğretimi konularının bütünleştirilmesi ve insanlığa katkılarının fark edilmesi amacıyla hazırlanan bu çalışma dikkat çekici başlıklar ve bağlantıları nedeniyle son derece önem arz etmektedir. Araştırmanın yöntemi karma araştırma yöntemi olup nicel boyutunda genel tarama modeli, nitel boyutunda ise doküman analizi kullanılmıştır. Bu çalışmanın örneklem grubunu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında İnönü Üniversitesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bölümü'nde öğrenim görmekte olan 119 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak nicel veriler için ''Okul Dışı Tarih Öğretim Algısı Ölçeği'', nitel veriler için ise Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan öğretim programları doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. Nicel veriler, veri analiz programıyla analiz edilirken, nitel veriler betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Verilerin analizinden sonra elde edilen bulgular sonuç bölümünde tartışılmış ve sosyal bilgiler öğretmen adaylarına yönelik öneriler sunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Sosyal bilgiler, okul dışı tarih, müze eğitimi, sözlü tarih, tarihsel çevre