Prof. Dr. Selahattin Ganiz danışmanlığındaki tezler
33 tez · İstanbul Arel University, Yeditepe University
Türkiye'de basın yayın organlarındaki grafik tasarım uygulamalarının incelenmesi
Bu çalışma Türkiye'de cumhuriyet öncesi ve sonrasından günümüze kadar olan sürecin tarihsel gelişimi ve tasarımın temellerini kapsamaktadır. Basılı yayınlar; yazı tarihinden başlayıp matbaanın bulunmasının ardından önemli yollar kat etmiş, globalleşen dünyanın getirdiği yenilikler ile de dijital yayın olarak günümüze kadar gelmiştir. Cumhuriyet öncesi dönemde matbaanın geç gelmesiyle basın yayının gelişim süreçlerinde eksik kalındığı gözlemlenmiştir. Ancak Türkiye mizah anlayışının kusursuz olmasıyla üretmekten vazgeçmemiş olup gazetelerde ilerlediği gibi mizah dergilerinde de bir o kadar kendini geliştirmiştir. Dijital yayın; basın yayının ve birçok basılı tasarımların formatında ve yaşam biçimlerinde önemli derecede farklılaşmaya sebep olmuştur. Bilgisayarlı tasarıma geçiş dönemi basın yayındaki gazetelerin tirajını düşürse de günümüzde dijital yayının daha fazla kitleye ulaştığı aşikardır. Sürekli olarak gelişen teknolojiye ayak uydurmak için zengin içeriklerin yanı sıra etkileşimli görsellerin istenilen hedef kitleye ulaşmasındaki rolü tartışılmaz hale gelmiştir. Böylece tasarımın temellerinin önemi daha da artmış olup dijital yayınların paylaşıldığı web sitelerinde, internet programlarında tasarımların dikkat çekmesi ve içeriklerin zengin olması artık alışılmış bir durum olmuştur.
Basılı reklam iletilerinde görsel metafor kullanımının kültürel farklılıkları
Göstergeler modern insanın yaşamını önemli ölçüde kaplamış durumdadırlar. Tüketimle birlikte markalar; pazarda farklılık yaratmak, akılda kalıcılıklarını artırmak ve tüketicinin satın alma sürecine doğru yol aldırmak için göstergelerden yararlanmaktadırlar. Bu çalışma reklamlar yoluyla metaforun yeri, hedef kitleyi nasıl ve hangi iletişimle etkilediğini ortaya koymaktır. Bu amaçla metafor, göstergeler ve kültür ile tüketici üzerinde bıraktığı etkiler, göstergebilimsel, grafiksel ve kültürel analizler bağlamında disiplinlerarası bir yaklaşımla oluşturulmuştur. Metaforun tarihsel ilk yaklaşımlarından, göstergebilimin gösterge anlayışları ile seçmeci bir yöntemle belirlenen reklamlardan örnekleri üzerinde, reklamda kullanılan metaforların dünyadaki uygulamalarının neler olduğunun ortaya koyulması hedeflenmiştir. Bu doğrultuda kültürün, metaforik iletilerdeki yansımaları incelenmiştir.
Mizah içerikli illüstrasyonlarda espri yaratma yöntemlerinin incelenmesi
Gülmek, insanlığın ruhudur. Zaman zaman haşarılıkları vardır, alay eder, hataları düzeltir. Kimi zaman yücedir, kimi zaman yasaklanandır. Mizah insanoğlunun zekasının parıltısıdır. Dolayısıyla bu öz, özellikle mizahi illüstrasyonda ve tüm sanat alanında yer bulmuştur. Gülmenin yazılı tarihi ve felsefesi antik Yunanla başlar. Aristotales'in, Platon'un gülme hakkındaki görüşleri, tek tanrılı dinlere kaynaklık etmekle kalmaz, dahası günümüz modern zamanların mizah kuramlarına da esin kaynağı olur. Başta üstünlük kuramı, uyumsuzluk kuramı ve rahatlama kuramı olmak üzere 300'ün üzerinde kuram, gülmenin sıra dışı gizemini açıklamaya çabalamıştır. Grafik sanatının görselleştirme dallarından biri olan 'mizahi illüstrasyon esprisinin nasıl yaratıldığı' bu tezin ana amacı olmuştur. Yöntem olarak önce mizahın tarihi, kuramları ve türleri irdelenmiştir. Ardından da mizahi illüstrasyonun tarihi gelişim süreci ele alınmıştır. Sanatçıların mizahi illüstrasyon eserlerini, göstergebilim yöntemleriyle incelemenin yanı sıra yurt içinden ve yurt dışından yetkin mizahi illüstrasyon sanatçılarıyla, esprilerini nasıl buldukları konusunda ropörtajlar yapılmış ve sanatçıların mizah yaratma yöntemleri ortaya konulmuştur. Mizah olgusunun kuramlarla açıklanıp açıklanamayacağı, mizahi illüstrasyonlar bağlamında sorgulanmış ve neticede farklı sonuçlarla karşılaşılmıştır. Dolayısıyla mizahın komleks bir yapı içerdiği ve sadece kuramlarla açıklamanın pek olası olmadığı ortaya konulmuştur.
Türkiye'de billboardlarda gelenekselden dijital tasarımlara geçiş süreci
İnsan, kendisinin insan olduğunu idrak ettiği andan itibaren, olguları ve olayları sahip olduğu diğer bilgileri temel alarak değerlendirmeye başlamıştır. Türümüz, sahip olduğu düşünceleri semboller yoluyla diğerlerine aktarmaya başladığından beri fikirlerinin, değerlerinin diğerlerine ulaşması için kendisine büyük bir imkân sunan sanatı ve yazıyı icat etmiştir. Sanatı ve yazıyı keşfeden insanlık, sınırlarını aşmak, refahını arttırmak ve türünün devamını sağlamak adına başka topluluklarla takas yapma mekanizmasını keşfetti ve ticareti başlattı. Sahip olunan metaların farklı topluluklara ulaşması için ise ortaya pazarlama kavramı çıktı. Sanayi devrimi ardından çılgınca artan üretim kapasitesi ise ürün sahiplerini daha yaratıcı pazarlama çözümleri bulması adına zorladı. Böylelikle kalabalıkların ya da hedef kitlenin bulunduğu alanlarda görünür bir şekilde mesajını yaymasına fırsat veren açıkhava reklamcılığının temelleri atıldı. Görsel ögelerle anlamını güçlendiren mesajların kullanıldığı Billboard'ların hayatlarımıza girişi de bu döneme rastladı. Bu çalışmada Billboard'ların son 200 yılda içinden geçtiği değişimleri ve dijital dönüşüm çağındaki gelişimi incelenmektedir.
Plastik sanatlarda tipografi
Tipografi; punto büyüklüğü, yazı tipi, satır arası boşluk, satır arası uzunluğu gibi etkenler dikkate alınarak yapılır. Harf ve görsel-yazınsal iletişimle alakalı ögelerin hem fonksiyonel, sanatsal ve görsel düzenlemesi; hem de bu ögelerin beraberliğiyle meydana getirilen tasarım dilidir. Tasarlanmış yazı karakterleri afiş, kitap-kitap kapağı, broşür, dergi, gazete ve web sayfası yüzleri vs. gibi her türlü grafik ile ilgili alanlarda kullanılmıştır. Kültür tarihi içinde, dil olgusuna koşut olarak tipografi, formlar yardımı ile kağıt veya herhangi bir malzeme üzerine aktarılarak, zamanı görselleştirip, kaydetmiştir.Resim sanatı, plastik sanatlar içerisinde en önemli yere sahip olduğunu söyleyebileceğimiz, bilinen en eski ve en köklü sanat dalıdır. Bu nedenle diğer sanatların ortak noktasındadır ve sanat deyince akla ilk gelen resim sanatıdır. Resim sanatı erken dönemlerde gelişmeye başlamış, teknolojinin gelişimi ve kullanılan malzemelerin çeşitliliğinin artmasıyla ileri ve çok farklı boyutlara ulaşmıştır. Bu tez çalışmasının amacı resim öncelikli olmak üzere plastik sanatlar içerisinde tipografi kullanımının önemini ortaya koymaktır. Tarihten günümüze kadar tipografik değerler resim sanatının içinde nasıl yer almış, hangi elemanlar ve sanatsal ögelerle ilişkilendirilerek kullanılmış gibi soruların cevabı aranmış ve irdelenmiştir. Tipografi, Gutenberg?den sonra resim sanatının içine dahil olmaya başlanmıştır. Öyle ki, Rönesans döneminde matbaanın varlığına karşın tipografi, resim sanatında tipografi olarak var olmamış, sadece görselliği zenginleştirmek için tipografik öge olarak resimlerin içinde kullanılmıştır. Gutenberg?den sonra ilerleyen yüzyıllarda giderek tipografi resim sanatının ana ögelerinden biri haline gelmeye başlamıştır. Bu çalışma da tipografinin sanatsal eserler kapsamında resim sanatı içerisindeki kullanımını ve özellikle de sanatçının ismi belirtilerek ve eserleri üstünde tipografinin kullanımını irdeleyerek çözümlenmesi amaçlamıştır.
İnteraktif (etkileşimli) grafik tasarım uygulamlarında öğeler ve ilkeler (TRT Çocuk mobil uygulaması/sürüm 1.1)
Günümüzde genel olarak dijital ya da interaktif(etkileşimli) tasarım olarak kabul edilen bu çağda, kullanılan akıllı ve taşınabilir cihazların, internetle birlikte hızlı gelişimi önemli konular arasında yer almaktadır. Ancak asıl üzerinde durulması gereken konunun bu cihazlarda ya da ortamlardaki kullanıcı arayüz tasarımlarının çoklu ortam ile desteklenerek interaktif(etkileşimli) hale getirilmesi önem taşımaktadır. Akıllı taşınabilir cihazların boyutu bilgisayar ekranlarına göre ne kadar küçük olursa olsun interaktif tasarım kuralları halen geçerli olmaktadır. İnteraktif tasarımın içerisinde yer aldığı kullanıcı deneyimi tasarımıyla önemli bir bileşendir ve tasarımcılar mantıksal düşünülmüş eylemler aracılığıyla dikkat çekici web veya mobil arayüzler oluşturmaya odaklanmışlardır. Başarılı bir interaktif(etkileşimli) tasarım, arzulanan kullanıcı deneyimlerini oluşturmak için ilke, eleman ve teknolojiyi kullanmaktadır. Bunu sağlayabilmek için bu ilke ve elemanların iyi bilinerek uygulamalara doğru bir şekilde aktarılması gerekmektedir. Araştırmada İnteraktif(etkileşimli) grafik tasarım ilke ve elemanlarının tarihsel hareketleri ve eğilimleri hakkında insanları bilgilendirmek amaçlanmıştır. Bu sebeple bir disiplin olarak köklerini gün yüzüne çıkartmak istenmiştir. Bu amaç doğrultusunda TRT Çocuk mobil uygulaması ile sınırlandırma yapılmıştır. Yapılan araştırma sonrasında3 farklı uzman görüşü alınmıştır. Bu farklı uzman görüşleri hazırlanan bir formla güvenilirliliği ve geçerliliği onaylanmıştır. Bununla birlikte 10 uzmanın görüşleri doğrultusunda anket maddelerinin frekans ve yüzde dağılımları tablolarla ifade edilmektedir. 10 uzmanın görüşleri arasındaki tutarlılığın bir ölçüsü olarak sınıf içi korelasyon katsayıları incelenmiş uzmanlar arasındaki değerlendirme puanları arasındaki korelasyonun 0,98 olduğu yani 10 uzmanın görüşlerine dayalı değerlendirmeye ait güvenirliğin 0,98 ile çok yüksek düzeyde tutarlı olduğu görülmektedir. Bu durum TRT Çocuk mobil uygulamasının interaktif grafik tasarım ilke ve elemanlarına göre ne derece uygun olduğuna dair 10 uzmanın görüşleri arasındaki tutarlılığın çok yüksek düzeyde güvenilir olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuçlar dâhilinde TRT Çocuk mobil uygulamasının incelenen ilkeler ve elemanlar doğrultusunda yeterli olduğu ancak interaktif(etkileşimli) yönüyle bir takım eksikleri olduğu saptanmıştır. Belirlenen eksikler öneriler ile araştırmada ortaya koyulmuştur. Bu sayede İnteraktif(etkileşimli) grafik tasarım uygulamalarında temel olabilecek ilkeler ve elemanlar belirlenerek, uygulama aracılığı ile somut hale getirilmiştir. Anahtar Kelimeler: İnteraktif, grafik tasarım, etkileşimli, etkileşimlilik, arayüz, çoklu ortam, öğeler ve ilkeler, TRT Çocuk.
Grafik tasarım ve matematik ilişkisi
Matematik bir bilim dalının içinde değerlendirilse insan bilimlerinde yer alırdı. Çünkü matematik insanın yarattığı soyut nesneler ve yapılarla ilgilenir. Matematik bu sayede geniş bir yelpazede geçerlilik kazanır. Matematik estetik algımızı zenginleştirir, ifadelerimizin keskin ve net olmasını sağlar. Grafik tasarım uygulamalarını okumak, anlamak ve değerlendirmek tasarımın biçimsel analizinin yapılmasıyla mümkündür. Tasarımın biçimsel yönünü oluşturan temel ilke ve öğelerde matematikte yer edinmiştir. Tasarımda yer alan görseller, tipografiler, çizimler ve renk uyumunun bütünlüğünün sağlanması önemli bir yer tutmaktadır. Tasarımın hedef kitlenin dikkatini çekecek, etkileyecek düzeye ulaşması, plastik değerlerin matematiksel ilkelerle harmanlayan özverili bir çalışmanın sonucudur. Tezde grafik tasarım alanlarında matematiğin kullanımı araştırılmıştır.
Yazı olgusunun sanatsal yüzü kaligrafi
İnsanın tarihi serüveninde en önemli buluşlardan biri hiç şüphesiz ki yazıdır. İletişim ilk olarak mağara resimleriyle hayatımıza girip zaman geçtikçe artarak gelişen bir sistem halini almıştır. İnsan doğası gereği olarak iletişime olan ihtiyacı ve beklentilerinin artması ile yazının kullanım amacı genişleyip tüm toplumları kuşatmıştır. Yazının bu şekilde genişleyip artmasıyla beraber güzellik ve estetik kavramları da kendini göstermeye başlamıştır. Yazının bu şekilde gelişmeye başlaması güzel yazı yazma yani 'Kaligrafi' sanatının oluşmasını sağlamıştır. Batı kültüründe Avrupa'da Latin, Ortadoğu İslam kültüründe hat, Uzakdoğu'da ise Çin yazısıyla şekillenen kaligrafi, sanatın diğer dallarında da varlığını sürdürmektedir. Bu çalışmamda; Yazı ve günümüzde sanatın tüm alanlarına yansıyan yazı ve kaligrafinin tanımı, tarihsel süreci ve yazı tasarımcılarıyla ilgili bilgiler verip yeni yapılacak çalışmalara yön göstermesi hedeflenmektedir.
Türk sineması film afişlerinin grafik incelemesi
Bu çalışmada, sinemanın gelişimi ile paralellik gösteren ve sinemanın tanıtımında önemli bir faktör olan Türk film afişlerinin, Türk sinemasının başlangıcından günümüze kadar geçen süreçte geçirdiği evreler incelenmiştir. Türk Sinema Tarihi başlangıcından günümüze kadar araştırılmış ve geçirdiği süreç kısaca anlatılmıştır. Türlerine göre ayrılan Türk sineması, afişler üzerinden grafik tasarım anlayışı ile incelenmiştir. Dünya'da ve Türkiye'de afişin gelişimi ve sinema afişlerinin Türkiye'deki tarihsel gelişimine yer verilmiştir. Sinema afişlerinin yapılış tekniklerinden bahsedilmiş ve teknolojinin afişlerin gelişimi üzerindeki etkisinden bahsedilmiştir. Çalışmanın sınırlılıkları açısından başlangıcından günümüze kadar ele alınan tez konusunun uzun bir dönemi kapsaması ve film sayısının fazlalığı karşılaşılan önemli bir sorundur. Ayrıca konu ile ilgili kaynak yetersizliği karşılaşılan diğer önemli kısıtlardandır. Çalışmaya söyleşiler bölümü eklenerek Türk sinemasına ve Türk film afiş sanatına emek vermiş kişilerle görüşülmüş yetersiz kaynak sıkıntısına çözüm olabilmek hedeflenmiştir. Çalışmada en çok film üretimi yapılan yıllar olan 1950-1980 yılları arasında çekilen ve en çok akılda kalan filmlerin afişlerinin bir kısmı döneminde en çok tercih edilen yöntem olan illüstrasyon yöntemi ile yeniden üretilmiş, bir kısmı günümüz tasarım anlayışı ile tekrar tasarlanmıştır. Seyirciyi sinemaya çekmek ve filmle bir bağ kurması amaçlanan film afişleri aynı zamanda yapıldıkları dönemin sosyal, politik durumu, toplumun değer yargıları hakkında izleyiciye bilgi vermektedir. Bu yönüyle de kültürel bir miras niteliği taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı sinema gibi kültürel mirasımız olan sinema afişlerinin gelişimi hakkında bilgilendirmek ve gelişimine ışık tutabilmektir.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin kurumsal kimliğinin grafik tasarım açısından analizi
İstanbul, geçmişten günümüze kadar ulaşan bir dünya başkentidir. Şehir çağlar boyunca farklı uygarlık ve kültürlere ev sahipliği yapmış, bir medeniyet baş kentidir. İstanbul'un gündelik yaşamında gözlemlediğim, çok hızlı yaşanan kentsel değişim, hızlı nüfus artışı gibi etkenleriyle bu şehir artık ruhunu kaybetme noktasına gelmektedir. Bu ruhu insanların ve toplumun kente bakış açısı ile oluşturulmasıdır. Kentsel logolar, kentlerin tanıtılmasında ve kent kültürünün kolay algılanmasında önemli bir faktördür. Yerel yönetimde kentlerin kendilerini logo ile anlatma ve yapılan hizmetlerden haberdar edilmesinde önemli bir iletişim aracıdır. Onu diğerlerinden ayırt edilmesi sağlayan; özgün, estetik, anlaşılır olması gerekmektedir. Grafik tasarım açısından logonun kurumsal kimlikle birlikte bir bütün oluşturulduğunda kurum kendini ifade etmede rakiplerinden daha iyi ve kolay anlaşılacaktır. Bu çalışmamda İstanbul'un tarihinden günümüze kadar geçirdiği dönemleri, yerel yönetim açısından değerlendirilmiş olup, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin kurumsal kimliği el alınarak ve kent kimliğinin algısını etkileyen faktörler incelenek bir sonuça varılmıştır.
Trafik ve trafik işaretlerinin tarihsel evrimi
Trafik denildiğinde akla gelenler, yollar, hanlar, kervansaraylar, köprüler ve trafik işaretleridir ve insan var olduğundan bu yana tarihsel bir gelişim göstermişlerdir. Yollar, tekerlek icat edilmeden önce büyük hayvanlar tarafından açılmıştı. Fillerin, mandaların ve gergedanların geçtiği yerlerde açtığı izler insanoğlunun kullandığı ilk yollardı. Tekerleğin icadıyla yol yapımları başlamış oldu. Bu yolların en önemlilerini Roma yolları oluşturmaktaydı. Via Appia bu yollara bir örnektir. Asya'da ise en önemli yollara İpek Yolu ve Çay Yolu, Güney Amerika'da ise İnka'ların yapmış olduğu Sierra ve Lama Yolu örnek olarak gösterilebilir. Orta Çağda Roma İmparatorluğu'nun çöküşünden sonra ulaşımda da gerileme başladı. 16. yüzyılda Tudor Dönemi'nde ulaşım hala yavaş ve rahatsız ediciydi. 17.yüzyılın ortalarından itibaren, büyük kasabalar arasında düzenli bir şekilde posta arabaları çalışmaya başladı. Ne yazık ki, bunlar hem çok pahalı hem de yaylanma olmadığı için, kötü yollarda rahatsız bir yolculuğa neden oluyordu. 18. yüzyıl 'da Avrupa'da yolcu ve yük arabalarıyla düzenli olarak insan ve eşya taşımacılığı başlamıştı. Ne var ki, yolların bozuk ve bakımsız olması yolculuğu engelliyordu. 19. yüzyılda demiryollarının gelişmesiyle birlikte yol yapımı geriledi. Yalnızca kentlerdeki sokaklar ve demiryollarıyla bağlantılı yollara önem verildi. Yüzyılın sonuna doğru yeni bir taşıma aracı olarak bisikletin ortaya çıkması daha iyi yolların yapılmasını sağladı. Han, kervansaray ve köprüler yolların yapımını izledi. Han ve kervansaraylar, ya yol üzerinde ya da yola çok yakın yerlerde bulunuyordu. Köprülerse yolları çoğunlukla nehir üzerinde birbirine bağlamak için inşa ediliyordu. Yolların başlangıcından günümüze, trafik ve trafik işaretleri de doğal olarak bu evrimin içinde yer aldı. Anahtar Kelimeler: Yollar, Han ve Kervansaraylar, Köprüler, Trafik, ĠĢaret
Op art sanat akımının ambalaj grafiğine yansımaları
İnsanoğlu varoluşundan günümüze kadar her alanda farklı ürünleri saklama ihtiyacı duymuştur. Varoluş nedenlerinden biri saklama olan ambalaj, daha sonraları tüketim toplumunun artmasıyla pazarlama aracı olarak kullanılmıştır. Bununla birlikte kullanıldığı alanlarda genişlemiştir. İlk zamanlar da saklama ve muhafaza etme amacı taşıyan ambalaj daha sonra düşüncelerin ve grafik üsluplarında yer aldığı bir pazarlama aracına dönüşmüştür. Zaman içerisinde ürün ambalajının dışında kullanılan grafik öğelerin görsel algı oluşturarak hedef kitleye hitap etmesi sağlanmıştır. Bu nedenle grafik ürünler sanat akımlarıyla paralel ilerlemişlerdir. Bu şekilde bakıldığında Op-Art görsel bir mesajla hedef kitleye bir ileti sunar. Bu araştırmanın konusunda ise ambalaj grafiği ve Op-Art sanat akımı irdelenmiştir. Op-art sanat akımının ambalaj grafiğindeki yeri ve önemi incelenmektedir. Çalışma kapsamında Op-Art'ın kullanıldığı ambalaj grafiği tasarımlar incelenerek aralarındaki ilişkinin açığa çıkması hedeflenmiştir.
2000-2019 yılları arasında düzenlenen uluslararası İstanbul Caz Festivali afişlerinin grafik tasarım ilkeleri bakımından değerlendirilmesi
Grafik tasarım elamanlarından olan afiş tasarımı, bir düşünceyi, bir ürünü, hizmeti hedef kitleye aktarılmasını sağlamak, insanları ürüne, hizmete ya da fikre yönlendirmeye çalışmada etkili role sahip bir tasarım ürünüdür. Afiş tasarımlarında, zihinde oluşan düşünceleri toparlayıp görsel oluşturmada etkisini göstermektedir. Bu tasarımlar günümüzde günden güne etkili olduğunu söylenebilmetedir. Bu çalışmada afiş tasarmlarının, grafik tasarım öğeleri içerisinde kullanıldığı birçok farklı anlatım biçimini örnekleriyle incelenmektedir. Araştırmada, literatür taraması yapılarak, faklı anlatım biçimleri ve bulguları destekleyici nitelikte konuyla ilişkin görsel örnekler değerlendirimiş, konu İKSV Caz Afişleri ile birlikte çeşitli kaynaklar üzerinden derlenerek daha geniş bir biçimde ele alınmaya çalışılmıştır. Afiş tasarımlarının günden güne çeşitli dallarda kullanılarak artışı, afiş tasarımını anlamayı ve kavramayı gerektirmiştir. Afiş tasarımının geldiği noktada kazandığı önem ve değer ile hayatımızda birçok role sahip olduğunu söylenebilmektedir. Günümüzde dijital tasarım ve reklam anlayışının hızla yaygınlaşmasına rağmen halen güncel değerini korumaktadır. İlk olarak afiş tasarımı konusu araştırılmıştır. Bunun sonucunda afişlerin sanatsal kaygıların en yoğun olduğu grafik ürünler olarak belirlendiğini gözlemlenmiştir. Afişleri incelerken yapılan afişle ilgili birçok soruya cevap bulmak gerekmektedir. Afişte ne anlatılıyor? Afişin amacı nedir? Afişte mesaj kimleri etkiliyor? Afişin hedef kitlesi kimdir? Afişin konusuyla ilgili daha önce tasarlanan afişler var mıdır? Daha da çoğaltabileceğimiz bu soruları toparlayarak, caz afiş tasarımının "tipografi açısından, temel tasarım ilkelerine uygunluk açısından, tasarımının kompozisyon içeriği açısından ve hedef kitle açısından" çözümlemesi bir tablo oluşturarak analiz ve değerlendirme yapılmış ve sorulara cevap bulunmaya çalışılmaktadır. "2000-2019 Yılları Arasında Düzenlenen Uluslararası İstanbul Caz Festivali Afişlerinin Grafik Tasarım İlkeleri Bakımından Değerlendirilmesi" başlıklı bu tezin birinci bölümde, afişin tanımlaması yapılıp, genel özelliklerine yer verip, Türkiye'de ve dünyada afişin gelişimi ve afiş çeşitleri anlatılmış ve afiş tasarımının çeşitliliğini ortaya çıkartmaya çalışılmıştır. İkinci bölümünde ise, uygulama konusu olarak seçilen "Caz ve İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV)" tarihçesinden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümünde, "2000 – 2019 yılları arasında düzenlenen Uluslararası İstanbul Caz Festivali afişlerinin "grafik tasarım ilkeleri bakımından değerlendirmesi" başlığıyla tablo oluşturulup afiş örneklerine yer verilerek analizleri bu çalışmada incelenmiştir. Dördüncü ve son bölümünde ise "Sonuç" verilmektedir. Anahtar Kelimeler: Grafik Tasarım, Afiş Tasarımı
Grafik Tasarımcılar Meslek Kuruluşu'nda ödül alan kitap kapağı tasarımlarının incelenmesi
Kitap tasarımları matbaanın icadı ile geçmişten günümüze değişerek dönüşerek fakat hiçbir zaman değer kaybetmeyerek bugün yaşamımızda yerini almaktadır. Teknolojinin hızla ilerlemesi bu alandaki çalışmaların üretimini artırarak devam ettirmiştir. Dijital çağda farklı teknik ve yöntemler kullanılarak devam eden tasarımlar raflarda daima yerini korumaktadır. Bilgi, birikim ve deneyimlerin bugün elle tutulur halini oluşturan kitaplar tarihin somut temsilcileridir. Kitaplar kapakları ile hatırlanır ve tanınırlar. Geçmişten günümüze kitap kapağı tasarımı ve Grafik Tasarımcılar Meslek Kuruluşu'nda ödül almış kapak tasarımları bu çalışmada incelenecektir. Anahtar Kelimeler: Grafik Tasarımcılar Meslek Kuruluşu, Grafik Tasarım, Kitap Kapağı Tasarımı.
Türkiye'de 1980'lerden günümüze değin afiş tasarımlarında kadın imajının kullanımı
Afişler, bir fikri hızlı ve dolaysız yoldan anlatan, görsel özelliğe sahip bir iletişim aracı olarak hayatımızda yer almaktadır. Afiş tasarımları bulundukları ülkenin ticari, kültürel ve politik özelliklerini yansıtarak insanlar üzerinde psikolojik ve sosyo-kültürel etkiler yaratmaktadır. Reklam afişleri, kültürel veya sosyal afişler reklamı yapılan ürün ya da markanın diğerlerinden farklı olduğunu göstererek onu satın almaya teşvik etmektedir. Kadın figürlerinin kullanılmaya başlandığı ilk çağlarda kadınlar doğurganlık sembolü olarak resmedilirken, modern zamana gelindiğinde kadın görüntüsü yeniden yorumlanmaya çalışılmış ve ideal kadın imgesi oluşturulmaya başlanmıştır. Modern çağ ile birlikte cinsellik, doğrudan ya da dolaylı olarak öne çıkmaya başlamıştır. Kadın artık dini ya da akademik nitelikleri ile değil cinsel bir nesne, arzu nesnesi olarak kullanılmaya başlanmış ve kadın görselinde nesneleştirme hiç olmadığı kadar çok abartı göstererek kadın imgesinde mükemmel görünme ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Reklamcılığın gelişmesi ile kadın imgesi ticaretin bir parçası haline gelmiştir. Günümüzde, bedene indirgenmiş olarak yansıtılan kadın imgeleri ile bir yandan tüketim körüklenirken, diğer yandan da kadın üzerinde değersizleşme etkileri ile arzu mekanizmasına dönüştürülerek üzerinde yatırım yapılan ticari bir nesneye dönüştürülmüştür. Kadınlar bir yandan tüketime yönlendirilirken diğer taraftan da tüketilmeye başlanmıştır. Reklamlar, dış görünüşünü değiştirerek özendirilecek duruma gelen insanları bizlere göstererek bu değişikliğe inanmamızı amaçlamıştır. Bununla birlikte reklamlarda kadın bedeni genellikle cinsel bir nesne olarak sunularak başkalarını etkilemek ve ikna etmek amaçlanmıştır. Genellikle erkekleri bir ürüne çekmek için ürünün reklamında kadın imajı kullanılmaktadır. Kadının tanıtımlarda kullanımı ile en sıradan ürün ya da haber bile etkili bir hale gelmektedir. Bu sebeple kitle iletişim araçlarında kadının kullanımı giderek artmaktadır. Günümüzde artık reklam, gazete, dergi ve televizyonda güzel bir kadınla karşılaşmak son derece doğal bir hal almıştır. Bunun yanında reklamlarda ev kadını ve çalışan kadın imajlarının yansıtılmasında düşüş olduğu gözlenmiştir. Kadın zaman içerisinde değişen dünya değerleri ile birlikte cinsel bir obje olarak tüketilmeye başlanmıştır. Yapılan pek çok araştırmaya göre cinselliğin marka olmaya katkısı bulunduğu ve kadın objelerin kullanıldığı reklamların tüketiciler üzerinde daha etkili olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Anahtar kelimeler: Afiş, tasarım, kadın, figür, imaj, imge, cinsellik, obje, nesne, reklam
Otomobil logotype ve amblemlerinin incelenmesi
Ticaretin başlamasıyla birlikte ürünlerin ayırt edilebilmesi için üzerlerine bazı işaretler konma zorunluluğu getirilmiştir. O dönemde okur yazarlığın da az sayıda olması sonucu bu işaretler semboller şeklinde ifade edilmiştir. Bugün kendi dilimizde karşılığı 'simge' ve 'özgün yazı' olan 'amblem' ve logotype' kelimeleri kavram olarak ayrı kelimeler olsalar da, her ikisini de kapsayan 'logo' kelimesi ile ifade edilebilirler. Bu yüzden logo, adını taşıdığı ürün veya firmayı en özgün biçimde ayırt edebilir kılmak gibi bir işlevselliğe sahip olmalıdır. 19. yüzyılda enerji kaynağı olarak buharın ve petrolün kullanılmaya başlaması ile günümüzde önemli bir yer teşkil eden otomobil, tarih sahnesinde yerini almıştır. Sonrasında içten yanmalı motorlar üretilmiş ve otomobil serüveni devam etmiştir. Bu güne geldiğimizde ise teknolojinin verdiği imkanlar sonucunda, farklı enerji kaynakları da kullanılarak, otomobiller üretilmeye devam etmektedir. Ülkeler ve toplumlar belirli bir yaşam sürecinde kendi tarihlerine sahiplerdir. Otomobillerin de bu şekilde bir tarihi vardır. Otomobiller ilk yapılış amaçlarında ihtiyaçlar doğrultusunda üretilseler de günümüzde bu ihtiyaçlara ek olarak lüks, konfor, yaşam kolaylığı gibi özellikler de eklenmiştir. Zamanla otomobil üretiminin artması sonucu müşteriler için seçeneklerde artmıştır. Otomobil satın almak isteyen müşteri markalar arasında seçim yapmak durumunda kalmıştır.. Bu noktada reklam ve grafik tasarım önem kazanmıştır. Her marka kendini en iyi temsil edecek olan ismi, amblemi ve markanın sloganını tasarlamıştır. Yapılan amblemler firmalar için kurumsal kimlik haline gelmiştir. Otomobilin icadından günümüze kadar çoğu ülke kendi otomobilini üretmeye başlamıştır. Her ülkenin toplum yapısının farklı olması sonucu olarak, üretilen otomobiller de çeşitlilik göstermektedir. Örneğin Alman otomobil üreticileri genel anlamda konfor ve lükse önem verirken Amerkian otomobil üreticileri güç ve sağlamlığı ön planda tutmuşlardır. Otomobil firmaları, amblemlerine oldukça önem vermişlerdir. Firmaların amblemlerinin farklı hikayeleri bulunmaktadır. Günümüzde bu otomobil amblemleri firmayı temsil ettiği gibi aynı zamanda üretildiği ülkeyi de temsil etmektedir. Amblemler tek tek detaylı incelendiğinde otomobil firması, üretildiği ülke veya otomobilin üretim amacı gibi konularda bilgiler taşıyabilmektedir. Yıllar içerisinde bu amblemler, toplumun yapısı, o günün gereksinimleri, teknolojinin ve grafik tasarımın ilerlemesi gibi konulara da bağlı kalarak değişikliklere uğramıştır.
Türkiye'de ilaç sanayindeki grafik tasarımların incelenmesi
Eczacılığın kökenine dair net bir bilgiye ulaşmak güç olmakla beraber, eczacılığın "uygarlığın beşiği" diye bilinen Mezopotamya, Mısır ve içinde yaşadığımız Anadolu topraklarında doğduğu genellikle kabul edilmiştir. O dönemlerden günümüze ulaşan bazı arkeolojik kalıntılara ve günümüz ilkel kabile toplulukları incelenerek bazı sonuçlara varılsa da doğruluklarını araştırmak neredeyse imkânsızdır. Cumhuriyet döneminde 1928-1950 yılları arasında ilaç laboratuarlarında yürütülen kullanıma hazır hale getirilmiş ilaç üretimi, 1952'den sonra da yerli ve yabancı ilaç fabrikalarının kurulması ile artmış ve Türkiye'de ilaç endüstrisinin fabrikasyon dönemi başlamıştır. Grafik Tasarım açısından da, ilaç sanayinde reçeteli ve reçetesiz satılan ilaçların tanıtım ve pazarlanmasında, grafik tasarımın hayati derecede bir öneme sahip olduğu bilinmektedir. Bu çalışmamda Türk eczacılığının 1750'lerden günümüze kadar olan durumunu ve bununla beraber grafik tasarım ürünleri ile belge ve objelerinin bir arada sunulması ve süreç hakkında bilgi verilmesi amaçlanmıştır. Osmanlı'dan günümüze Türk eczacılığı, a)1750-1840, b)1840-1948, c)1948-2017 yılları içinde ulaşabildiğim bilgiler incelenerek, sözel ve görsel olarak 3 bölümde ele alınmıştır.
Coca-cola ve pepsi-cola markalarının reklamlarda kullanımı
Günümüzdeki zorlu rekabet koşullarında markaların, pazarda rekabet edebilmek için stratejik planlar üretmesi ve yeni sloganlar oluşturması gerekmektedir. Bu sebeple reklam ve pazarlama anlayışı üzerine pek çok kuram ve strateji geliştirilmiştir. Ürünün tasarım aşamasından ambalajına, raflarda duruşundan tüketiciyle buluştuğu ana kadarki tüm aşamalarda yapılan uygulamalar, bu stratejilerin bir sonucudur. Günümüz işletmeleri, tüketici istek ve beklentilerine geçmişten daha fazla önem vermektedirler. Hedef kitle, günlük hayatının birçok aşamasında çesitli reklamlarla karşılaşmaktadır. Bu reklamlar direk satışa yönelik oldukları gibi marka bilinirliğini arttırmak amaçlı da olabilirler. Reklamı verenler ve reklamcılar artık yaratıcı stratejilerini oluştururken reklam araçlarını ve kampanyalarını hedef kitlenin kullanım sıklığına dikkat ederek hazırlamaktadır. Günümüz tüketicisi teknolojiden sonuna kadar yararlanmakta ve bilgi akışını da artık bu yolla sağlamaktadır. Kurumlarda artık kurumsal imajlarını oluştururken bu reklam araçlarını kullanmak zorundadır. Bu çalışma, yaratıcılık ve yaratıcı strateji kavramlarının bilinçli bir sekilde anlaşılması, reklam ortamları ve özellikle konumlandırma stratejisinin uygulanış biçiminin kavranabilmesi açısından önem arz etmektedir. Dünyanın en degerli markaları arasında adı geçen Coca-Cola ve Pepsi-Cola markalarının konumlandırma stratejileri, slogan çalışmaları, reklam kampanyaları ve reklamlarda nasıl kullanıldıkları bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır.
Günümüz bilgi teknolojileri devriminin grafik tasarıma yansımaları
Bu araştırmada, sanayi devriminin etkilerini, ortaya çıkan sanat akımlarını ve zaman ile gelişen kavramlar sonucu ortaya çıkan değişimlerin grafik tasarıma olan etkileri araştırılmış ve yorumlanmaya çalışılmıştır. Sanayi devriminden günümüze bilgi teknoloji büyük gelişme göstermiştir ve her alan bundan etkilenmiştir. Grafik tasarımda bilgi teknoloji devriminin gelişiminden büyük ölçüde etkilenmiştir. Bu tez çalışmasında da etkilenilen bu değişim sürecini ve etkilerini grafik tasarımın alt dallarına uygun aşamalı bir şekilde araştırılması hedeflenmiştir. Bunun yanı sıra bilgi teknoloji devrimin gelişim evreleri sırasında doğan teknolojik gelişmeler oldu bu gelişmeleri yaptığım tez çalışmasında yer vererek, grafik tasarıma olan etkileri yorumlanmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Bilgi Teknoloji Devrimi, Bilgi Teknoloji, Grafik Tasarım
Olimpiyat logo ve piktogramlarında kültürel özelliklerin biçim ve içerik çözümlemeleri
En eski zamanlardan günümüze kültür alışverişi devam ede gelmiştir. Bu alışveriş sırasında ortak dil problemi de kendisini göstermiştir. Mağara döneminde vücut dilini kullanan insan, gelişim süreci içinde simgeler ve yazılı işaretlerle bu ihtiyacını gidermeye başlamıştır. Yaşamın bir parçası olarak süregelen, ve bilgi aktarımını sağlayan semboller, somut ve soyut biçimlerde karşımıza çıkmaktadır. Vücut dilinin yetersiz kaldığı zamanlarda piktografik (görsel) dil devreye girmiştir. Zamanla bu dil önemli bir iletişim aracı haline gelmiştir. Günümüz dünyasında trafik işaretleri, günlük hayatın içinde yer alan ihtiyaçlar da simge buna örnek gösterilebir. Bu iletişim araçlarından logolar önemli yer tutmaktadır. Logo, bir kurumun, bir ürünün veya hizmetin benzerlerinde ayırt edilmesini sağlayan ve ona saygınlık kazandıran; benzersiz,estetik, her türlü reklâm mecralarında kullanılabilen, tipografik kavramlar içeren, evrensel bir dildir Böylece Ülkeler arası etkileşimde bulunan insanlar, ulaşım zorluğu çekmeden piktografik dille kendilerini ifade edebilmektedir. Bu çalışmada, tüm dünya ülkelerinin katılımıyla yapılan olimpiyat oyunlarında kullanılan logo ve piktogramların tarihsel gelişimi biçim ve içerik olarak kronolojik olarak incelenmiştir.
Türkiye'de Cumhuriyet sonrasında yayınlanan dergilerde grafik tasarım uygulamalarının incelenmesi
Avrupa'da ortaya çıkan ve bilim adamları arasında bir iletişim aracı olarak da kullanılan dergi, Türkiye'ye gecikmeli olarak geldi. Derginin İngiltere'den ortaya çıkışı gazete ile kitabın varlığından sonradır. Gazete ile kitap arasında bir iletişim kanalı sayılan dergi, daha çok bilim adamlarının yeni buluşlarını paylaştıkları bir araç olarak kullanılmıştır. İngiltere'den doğup, Avrupa'ya ve oradan da dünyaya yayılan dergi, ülkemizde de yine aynı amaçlar doğrultusunda kullanılmıştır. Derginin Avrupa'nın birçok merkezinde(İngiltere ile birlikte Almanya ve Fransa'da) sahiplenilmesinin amacı da Avrupa'da çok hızlı yayılmış olmasıdır. Cumhuriyetten günümüze Türkiye'deki dergilerde grafik tasarım uygulamarının da derginin kendisi gibi batıdan etkilenerek geliştiğini görmekteyiz. Yine dergilerde kullanılan grafik tasarım uygulamalarının da derginin kendisi gibi ülkemize gecikmeli olarak aktarıldıklarını görmekteyiz. Avrupa'dan dünyaya yayılan derginin; ABD, İngiltere, Almanya gibi ülkelerde gelişen grafik tasarım uygulamları ile birlikte daha etkili bir iletişim kanalı haline geldiği görülmekte. Gelişen tasarım uygulamalarının ülkemize sırasıyla aktarıldıklarını yıllar boyunca izlenen çalışmalarda çok açık şekilde görmek mümkündür. Özellikle dergi kapak görsellerinin çalışılmasından içeriklerin oluşturulmasına ve haber yorum içeriklerinin oluşturulması ile pekçok uygulamanın aktarıldığı izlenmekte. Ülkemizde Cumhuriyetten önce yaygınlaşmaya başlayan derginin her gün biraz daha gelişerek cumhuriyetten sonra da artan iletişim ve ulaşım kanallarının da etkisiyle daha hızlı şekilde takip edildiği ve dönüştüğü görülmektedir. Anahtar kelimeler: Türkiye'de dergi tasarım uygulamaları, Türkiye'de dergicilik, Dergi tasarımı, dergi ve grafik tasarım, Grafik tasarım uygulamaları.
Dünden bugüne mekanik alanında teknik illüstrasyonlar
Mağaralara çizilen ilk resimlerden günümüzde kullanılan dijital platformlara kadar insanlar bilgiyi paylaşmak için çok büyük emek harcamaktadırlar. Düşünce ve duyguları görsel yolla insanlara aktarmak görsel sanatların temel unsurlarındandır. İllüstrasyonda bu görsel yolların önemli bir parçasıdır. Bu tezin de konusu olduğu üzere teknik illüstrasyon, illüstrasyonun önemli türlerinden biridir. Teknik illüstrasyon sadece mekanik alanında değil jeoloji gibi teknik detay ve uzmanlık isteyen alanları da içerir. İlk örnekleri mekanik alanında karşımıza çıkar. Tanımlama ve bilgilendirme özelliğine sahiptir. Bu özelliği sayesinde gözün dışarıdan gördüğünden daha fazlasını anlatabilmesini sağlar. Birçok bakış açısıyla elde edilen bilgiye bir teknik illüstrasyonla ulaşılabilir. Anlatımda sade ve kolay anlaşılır bir dil kullanır. Görsellerde gerçek dışı görseller oluşturulabilir. Amaç doğru bilgiyi evrensel ve sade bir dille anlatabilmektir. Özellikle sanayi devriminde ortaya çıkan üretim artışının karşılanabilmesi için ürünü ve makineyi anlatan illüstrasyonlara ihtiyaç duyulmuştur. Oluşturulan teknik detay, bu görsellerle anlaşılır bir hale getirilebilir. Mekanik alanında teknik illüstrasyon, günümüzde endüstri ve toplu üretimin gelişmesi ile birlikte insanların kendi çevrelerinde bulunan nesnelerin nasıl çalıştığı hakkında daha çok şey öğrenme gereksinimleri ile birlikte gelişmiştir. Da Vinci'den Inomoto'ya birçok temsilci çalışmaları ve örnekleri ile dijital illüstrasyonlar tezde yer almaktadır.
Ulaşım ve yönlendirme işaretlerinin tipografi ve grafik tasarım açısından irdelenmesi
Sanayi devrimiyle birlikte kentler, günümüze dek nüfus yoğunluğu, fiziksel genişleme ve iş alanlarının artması gibi nedenlerle sürekli büyüme kaydetmektedir. Görsel iletişim, yazı karakterlerinin yüzey üzerinde tasarlanması eylemi olan tipografi ile sağlanmaktadır. Toplumla iletişimi gerçekleştirmek amacıyla hazırlanan grafik tasarım ürünlerinde çoğunlukla tipografi yer almaktadır. Araştırmada, elde edilen bulgular ışığında, nitel araştırma tekniklerinden gözlem tekniğine yer verilerek, görsel kayıtlar, grafik tasarım ürün örnekleri (tabelalar, trafik işaretleri, yönlendirme levhaları) çözümlenmiş ve yazılı kaynaklardan yararlanılmıştır. Toplumsal yapı ve kent kültürünün grafik tasarım ürünlerine ve tipografiye etkisi incelenmiştir. Ulaşım ve yönlendirmedeki grafik tasarım levhaları incelenmiştir. Çevresel grafik tasarımcılarının yaratıcılıkları ile günümüz materyalleri ve teknolojik olanakları birleştirilip, geleceğin mimarisi, elektronik ve dijital teknolojiler ile yaratılacağı düşünülmektedir. Çalışma mimari ve kentsel alanda ki yönlendirme tasarımı ve grafik uygulamalar üzerinedir. İletişim "göndericiler" ve "alıcılar" arasında gerçekleşen bilgi alışverişi ve iletişim tasarımı bu eylemin hangi araçlarla ve nasıl yapılması gerektiğini planlamaktadır. İnsanlar ile mekanlar arasında ki iletişimin daha iyi sağlanması için ulaşım ve yönlendirmedeki işaretler tipografi ve grafik tasarım açısından irdelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Ulaşım, Yönlendirme İşaretleri, Grafik tasarım, Tipografi
Türkiye'de temel gıda maddelerinin ambalaj tasarımlarının incelenmesi (süt, yumurta, sıvı yağ)
Bu çalışmada, temel gıda maddelerinin ambalaj incelemesi ve geleceğe yönelik ambalajlama önerilerinin verilmesi temel amaç olarak belirlenmiştir. Bu amaç çerçevesinde temel gıda maddeleri içerisinden öncelikli olarak süt, yumurta ve sıvı yağ seçimi gerçekleştirilmiş ve örneklem grubu olarak belirlenmiş olan bu ürünlerin ambalaj tasarımları incelenmiştir. Gerçekleştirilen çalışma kapsamında var olan sınırlılıklar öncelikle temel gıda maddelerinin ambalaj tasarımlarının üzerinden gerçekleştirilmiştir. Sebze, meyve, un, tuz gibi temel gıda maddelerinin ambalaj tasarımlarının sığ oluşlarının çalışma kapsamında incelemeye alınamamasına sebep olmuş ve eleme işlemi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada belirlenmiş olan ve çalışma kapsamında temel gıda maddesi kavramı adı altında incelenecek olan maddelerin günümüze kadar var olan markaların ambalajları değerlendirilecektir. Ambalajlama yöntemleri ve incelemesi piyasa da yer alan markalar ve bu markaların üretimleri ile sınırlandırılmaktadır. Ambalajlama yöntemlerinin ve ambalaj türlerinin incelenmesi ve tasarım gibi hususlarda önerilerde bulunulması temel gıda maddelerinin taşınması, saklanması ve tüketiciye tazeliğini koruyarak sunulması aşamasında değer katacağı düşünülmektedir. Firmalar içinde büyük bir gider kalemi olan ambalaj giderinin sunulan öneriler sonrasında daha akılcı kullanılacağı düşünülmektedir.