Theses supervised by Prof. Dr. Sevimece Karadoğan Doruk
10 theses · İstanbul University
İstanbul'un marka şehir olarak konumlandırılması: İGA örneği
İstanbul tarihi ve kültürel varlıklarla bezenmiş, gerek Türkiye için gerekse çevresindeki diğer ülkeler için çok önemli bir şehirdir. Coğrafi konumu sebebiyle birçok uygarlığın uğruna mücadeleler verdiği İstanbul, önemi çok eski devirlerden beri fark edilmiş olsa da marka şehir olarak anılan şehirlerden biri olarak hala görülmemektedir. Üç İmparatorluğa ev sahipliği yapmış olan şehrin, ekonomik ve kültürel bağlamda sahip olduklarıyla marka şehir olarak kabul edilmeyi ve anılmayı hak ettiği görüşü hakimdir. İstanbul'un marka şehir olabilmesi yolunda çok önemli bir girişimde bulunulmuş ve İGA projesi hayata geçirilmiştir. İGA'yı var eden şehir varlıklarının yine İGA sayesinde bilinir olması ve daha büyük kitlelerin kabulüne ulaşılması amaçlanmaktadır. Bu çalışmada markalama faaliyetleri kapsamında, internet medyasında İGA ve İstanbul'un sunumu incelenmiştir. İstanbul varlıkları ve kültürel motifleri İGA Havalimanı'nın vizyon ve misyonuyla birleştirildiğinde daha başarılı ve şehre hizmet eden çalışmalar ortaya konacağı öngörülmektedir. Başta 5 haber platformunun haberlerinin incelendiği çalışmada aynı zamanda eleştiriler ve yapılacak faaliyetlere dair öneriler de yer almaktadır. İstanbul'un marka şehir olarak konumlandırılması hususunda İGA çok önemli bir yere sahiptir. Yapılan konumlandırma çalışmalarından hem İstanbul'un hem de İGA'nın etkileneceği öngörülmektedir. Marka şehir olarak kabul edilen şehirlerin varlıkları incelendiğinde İstanbul'un marka şehirler arasına girmeyi hak ettiği zengin bir varlık yapısı olduğu sonucu ortaya çıkmaktadır. Çalışma kapsamında İstanbul'un marka şehir statüsüne getirilmesine engel olan unsurun şehir konumlandırma stratejisi olduğu ortaya konmuştur. İGA ile birlikte yapılacak doğru markalama faaliyetlerinin İstanbul'un marka şehir olma yolunda etkili olacağı öngörülmektedir. Anahtar Kelimeler: İstanbul, İGA, marka, markalama, şehir
Markaların Endüstri 4.0. bağlamında gerçekleştirdikleri uygulamaların tüketiciler üzerindeki yansımaları
Gelişen teknoloji ile beraber insan hayatı büyük bir değişim ve dönüşüm yaşamaktadır. Teknolojik anlamda ortaya çıkan her yenilik, bir anlamda insan yaşantısını çok boyutlu olarak etkilemekte ve bu etkiler, hayatın her alanında kendisini hissettirmektedir. Teknolojik boyutları ile insan hayatına dâhil olan Endüstri 4.0, teknolojik süreçte gerçekleşen yeniliklerin kavramsal bir çerçevede toplanmasını ve dijital dünyada pek çok yeni teknolojilerin de endüstriyel alana adapte edilmesini kapsamaktadır. Genel itibariyla Endüstri 4.0 süreci, birçok teknolojik uygulamanın birleşiminden oluşan bütünleşik bir endüstriyel yaklaşımdır. Endüstri 4.0 devrimi ile kurumlar hem daha hızlı üretim gücüne sahip olmayı hem de hata oranını en aza indirgeyerek tüketicileri olumlu bir şekilde etkilemeyi amaçlamaktadır. Söz konusu bilgiler ışığında bu araştırmanın temel amacı; yapay zekâ ve artırılmış gerçeklik teknolojilerinin kabulünü̈ etkileyebilecek dışsal faktörleri inceleyerek teknoloji sektöründe yer alan markaların, Endüstri 4.0 bileşenlerinden olan artırılmış gerçeklik ve yapay zekâ uygulamalarının tüketici tarafından benimsenmesinde etki eden faktörlerin ortaya konulmasıdır. Bu amaç doğrultusunda güvenirliği ve geçerliliği sağlanmış olan anket formu, 499 kişiye uygulanmıştır. Araştırma kapsamında toplanan verilerin analizinde, SPSS 21.0 ve AMOS 22.0 paket programları kullanılmıştır. Gerçekleştirilen analizler neticesinde; algılanan kullanım kolaylığı ve algılanan fayda değişkenlerinin kullanıma yönelik niyet üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahipken, algılanan kalite değişkeninin kullanıma yönelik niyet üzerinde etkisinin olmadığı sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelime: Endüstri 4.0, Yapay Zekâ, Artırılmış Gerçeklik, Teknoloji, Tüketici Davranışı
"Kültür"ün ve "İletişim"in metinselliği üzerine bir araştırma: Yaşar Kemal romanlarında kültürlerarası iletişim
Dil, iletişim, kültür ve metin kavramlarının birbirleriyle olan ilişkisi, sosyokültürel bağlamda edebi metinler aracılığıyla ele alınmıştır. Edebi metinler yazılı dil kurulan iletişim formları/araçları olarak kabul edilmekte ve bu sayede dil/edebi metin, kültürün yaşatılmasını, sürdürülmesini ve aktarılmasını sağlamaktadır. Kültürlerarası iletişim disiplininin "iletişim kültürdür, kültür de iletişimdir" savı ile metin temelli kültürel çalışmaların, sosyal/kültürel yapıyı ve ilişkileri dönüştürebilme etkisi olabilecek kültürel anlatı formlarını -metinleri- araştırma, sorgulama ve anlama olanağı sunması, her iki disiplinin kuram ve yöntemlerinden yararlanmayı olanaklı kılmıştır. Yaşar Kemal romanlarında -Kimsecik Üçlemesi ve Bir Ada Hikâyesi Dörtlemesi- kültürel farka dayalı dil/iletişim, Raymond Williams'ın "duygu yapısı" kavramından hareket edilerek sosyokültürel bağlamda analiz edilmiştir. Bu kavram temelinde romanlarda yer alan Anadolu coğrafyasının altkültürleri arasında kurulan iletişime, bütün yaşam tarzının -kültürün- şekillendirdiği kolektif deneyimlenme biçimlerinin bağlamsal olarak nasıl yansıdığı ve iletişimi ne şekilde etkilediği/engellediği araştırılmıştır. Araştırmada, edebi çalışmalardan kültürel çalışmalara uzanan bir yöntem olan metinsel analiz, kültürlerarası iletişim araştırma yaklaşımlarından yorumlayıcı yaklaşım ve yorumlayıcı kültürlerarası araştırmanın en iyi örneği olarak kabul edilen iletişim etnografisi yöntemi birlikte kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, kültürlerarası iletişim engelleri olarak kavramsallaşan ve bu çalışmanın analiz temaları olan stereotipler, önyargılar, etnomerkezcilik ve ayrımcılık, edebi metin anlatısının ve roman karakterlerinin konuşmaları/diyaloglarının analiz edilmesiyle ortaya çıkarılmıştır. Kültürel farka dayalı kurulan diyaloglarda, dil/iletişimin sosyokültürel bağlam ve bu bağlamın tecrübe edilmesini anlatan duygu yapısından etkilendiği ve dili/iletişimi dönüşüme uğrattığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada ayrıca, kültürlerarası iletişim engellerinin bertaraf edilmesi adına bir aydın ve yazar olarak Yaşar Kemal'in ve romanlarının, duygu yapısının ve dolayısıyla kolektif tecrübelerin olumlu yönde değişimi/dönüşümü noktasında, kültürlerarasında "yeni bir dil/iletişim"i hangi değerlerle ve nasıl yarattığı sorgulanarak açıklanmıştır. Anahtar Kelime: Dil, iletişim, kültür, metin, kültürlerarası iletişim, kültürel çalışmalar, duygu yapısı, iletişim etnografisi.
İmaj üretiminde dijital medya'nın rolü: Kurumların oluşturmaya çalıştıkları imajın tüketiciye ne oranda yansıdığına yönelik bir çalışma
Bu tezin amacı, kurumların dijital medya üzerinden kurumsal kimliklerini nasıl yansıttığını, kimlik sunumu sonrası kurumların imajlarının istenilen doğrultuda oluşup oluşmadığını ve imajın oluşum sürecinin dijital medyaya bağımlılık düzeyini sektörel rakip örnekleri üzerinden tartışmaktır. Bu doğrultuda tez kapsamında ilk bölümde imaj kavramına, ikinci bölümde dijital medya mecraları ve bu mecların imaj oluştuma açısından nasıl kullanılabildiğine değinilmiştir. Üçüncü bölümde ise tez kapsamında belirlenmiş sektör üzerinden dijital medyada kurumların oluşturmak istediği imaj ile tüketicilerin algıladığı imaj karşılaştırılarak aradaki imaj boşluğu tespit edilmiş, kurumların dijital medya üzerinden oluşturmak istedikleri imajı tüketicilere ne oranda yansıtabildikleri ve bu süreçte imaj ile dijital medya mecraları arasındaki bağımlılık tartışılmıştır. Araştırma kapsamında, ilk olarak, içerik analizi ile kurumların dijital medya aktiviteleri incelenmiş ve belirli konularda kurumların oluşturmaya çalıştıkları imajlar tespit edilmiştir. Daha sonra ise kurumların tüketicilerine anket uygulanarak aynı konularda tüketicilerin kurumu nasıl algıladığı tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, seçilmiş olan kurumların istedikleri imajları tüketicilerine büyük ölçüde yansıtabildikleri ortaya çıkmıştır. Araştırma kapsamında gerçekleştirilmiş olan Ki-Kare analizi sonuçlarına göre kurum imajının tüketiciler tarafından algılanmasının dijital medyaya bağımlı olmadığı bulunmuştur. Bu doğrultuda, imaj oluşturma ve sürdürme aşamasında dijital medya aktivitelerinden çok diğer aktivitelerin (sponsorluk, reklam vb.) önemli olduğu ortaya konulmuştur. Bu araştırma dijital medya mecraları ile sınırlandırıldığından kurumların aktivitelerden hangilerinin imaj oluşturma ve sürdürme aşamasında daha önemli olduğu sorusunun yanıtı gelecek araştırmalara bırakılmaktadır. Sonuçların sektörden sektöre değişebileceği unutulmadan, gelecek araştırmaların imaj oluşum sürecinin diğer değişkenlere olan bağımlılık düzeyini tespit olması gerektiği söylenebilir.
Yeni iletişim araçlarının kullanım sıklığı ile dönüşen kişiler arası iletişim biçimi
İletişim, her dönemde insanlar üzerinde güçlü etkileri olan bir kavram olmuştur. Özellikle yeni iletişim araçlarının ortaya çıkmasıyla birlikte insan ilişkilerini derinden etkilemiştir. Bu çalışmanın amacı, yeni iletişim araçlarından olan sosyal medya platformlarının bireyler arasında sıkça kullanılmasıyla birlikte kişiler arası iletişim ve etkileşimlerde yarattığı etkiyi incelemektir. Bu etki, günümüzde kişiler arası iletişimde yaygın olarak kullanılan sosyal medya platformlarından Facebook, Instagram, Twitter ve WhatsApp üzerinden tartışılarak ifade edilmiştir. Bu bağlamda öncelikle iletişim araçlarının yaşadığı değişim kapsamlı bir şekilde açıklanarak bireyler üzerindeki etkisi irdelenmiştir. Ardından kişiler arası iletişim kavramı üzerinde durularak kavramla ilgili detaylı bir literatür taraması yapılmıştır. Son olarak, bu çalışma kapsamında belirlenen sosyal medya platformlarının kişiler arası iletişim ve etkileşim süreçlerine olan etkisi değerlendirilmiş, bireylerin iletişim ve etkileşim tercihlerindeki ilişki tespit edilmiştir. Araştırma kapsamında anket yöntemi uygulanarak bireylerin söz konusu sosyal medya platformlarına olan tutum ve algıları tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, belirtilen sosyal medya platformlarının bireylerin kişiler arası iletişim süreçleri üzerinde önemli ölçüde etkili olmadığı, Hiyerarşik Regresyon Test analiz sonucuyla ortaya konulmuştur. Bu araştırma; Facebook, Instagram, Twitter, WhatsApp sosyal medya platformlarının kişiler arası iletişim biçimlerine olan etkileri ile sınırlandırıldığından, farklı sosyal medya platformlarının kişiler arası iletişim biçimi üzerinde yaratacağı etkinin yanıtı gelecek araştırmalara bırakılmaktadır. Son olarak, sonuçların farklı örneklem gruplarında değişiklik gösterebileceği ifade edilmektedir.
Sosyal medyada dolayımlanan sağlık enformasyonun alımlanması üzerine bir araştırma
Bu tezin amacı, sosyal medya üzerinden iletilen sağlığa ilişkin enformasyonun bireyler tarafından ne şekilde alımlandığını ölçmektir. Bu bağlamda, sembolik etikleşimcilik perspektifi ve Stuart Hall'un kodlama kodaçımlama yaklaşımından yararlanılarak sosyal medya üzerinden dolayıma giren sağlık bilgilerinin alımlanma biçiminin e-sağlık okuryazarlığı ile bağlantısı tespit edilmeye çalışılmıştır. Tezin ilk bölümünde sağlık ve hastalık kavramlarına değinilerek okuryazarlık kavramına odaklanılmıştır. İkinci bölümde, alımlama çalışmalarının temelini oluşturan yaklaşımlara değinilerek, üçüncü bölümü oluşturan araştırma bölümü için kuramsal çerçeve oluşturulmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise bireylerin sosyal medyada dolayıma giren sağlık enformasyonunu ne şekilde alımladığını ölçmek için nicel araştırma yöntemi benimsenerek anket tekniği seçilen örnekleme uygulanmıştır. Üçüncü bölümde tez kapsamında oluşturulmuş olan hipotezleri test etmek amacıyla T-Testi, Anova, Korelasyon analizi ve Regresyon analizinden yararlanılmıştır. T-Testi ve Anova sonuçlarına göre demografik değişkenlerin okuma biçimi ve e-sağlık okuryazarlığı açısından önemli birer değişken olduğu ortaya çıkmıştır. Korelasyon analizi sonuçları incelendiğinde ise e-sağlık okuryazarlığı ile eleştirel okuma arasında pozitif anlamlı bir ilişki, e-sağlık okuryazarlığı ile hegemonik okuma arasında ise negatif anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Buna ek olarak, gerçekleştirilmiş olan regresyon analizi sonuçları da eleştirel alımlama değişkeninin %34.2, hegemonik alımlama değişkeninin ise %29 oranıyla e-sağlık okuryazarlığı değişkeni ile açıklanabileceğini ortaya koymuştur. Araştırma sonuçları alımlama biçiminin e-sağlık okuryazarlıkla bağlantılı olduğunu ortaya koymuş ve söz konusu noktada da medya okuryazarlığı, sağlık okuryazarlığı ve e-sağlık okuryazarlığı gibi konulara atfedilen önem vurgulanmıştır. Araştırma katılımcılarının da belirttiği gibi bireyler önemli ölçüde sağlık konusunda sosyal medyadan enformasyon almaktadırlar. Bu noktada da araştırma sonuçlarını, denetimsiz bir alan olarak görülen sosyal medyadaki sağlığa ilişkin enformasyonun alımlanması bağlamında bireyin öz farkındalığını sağlayabilmeye yönelik etkinliklerin öne çıkması gerektiğine yönelik olarak yorumlamak mümkündür.
Küresel markaların TV reklamlarında kullandıkları yerel imgeler; Aynı markaların dört farklı ülkede (Suudi Arabistan, Rusya, Amerika, Türkiye) yayınlanan TV reklamlarının karşılaştırılması
Bu tezin amacı, üç küresel markanın dört ayrı ülkedeki reklamlarında kullandıkları yerel imgeleri ortaya koymaktır. Çalışmanın ilk aşamasında marka ve küresel marka kavramlarının temelleri ortaya koyulurken; ikinci aşamada reklam ve imge kavramının temelleri açıklanmıştır. Son aşamada ise konunun özünü oluşturan televizyon reklamlarında yerel imgelerin kullanımı üzerine göstergebilimsel analiz gerçekleştirilmiştir. Yerel imgeler hedef kitlenin ürün veya hizmet tercihini ciddi şekilde etkilemektedir. Reklamın ana amacının ikna yaratmak olması sebebiyle, iknayı arttıracak her unsur reklamın ilgi alanına girmiştir. Yerel imgeler de iknayı arttıran en önemli etkenlerden biridir. Tüm bunların sonucunda özellikle 3 markanın da dört farklı ülkedeki televizyon reklamlarında yerel imge kullanıyor olduğu ortaya konmuştur. Buna ek olarak televizyon reklamlarında sektörel anlamda bazı yerel imgelerin daha yoğun görülmesi hangi sektörde hangi yerel imgelerin kullanıldığının ortaya konması bakımından önemli veriler sağlamaktadır. Reklamın hedef kitle ile iletişim faaliyetinden önce ilgili bölgenin yerel imgelerini araştırmanın önemi karşımıza çıkan farklılık ve benzerlikler tablolarında oldukça net bir şekilde görülmektedir. Çalışma dahilinde farklı sektörlerden seçilmiş olan küresel markalarda belirli bir yerel imgeye yönelim olduğu görülmüştür. Dolayısıyla bu durum küresel markaların hangi yerel imgeyi televizyon reklamlarında kullanacakları konusunda da bilinçli olduklarının bir göstergesidir. Anahtar Kelime: Televizyon Reklamları, Küresel Markalar, Televizyon Reklamlarında Yerel İmge Kullanımı, Türkiye, Rusya, ABD ve Suudi Arabistan
Global şirketlerde kurum kimliği çalışması: Vodafone Türkiye örneği ve Amerika, İngiltere, Tanzanya bölgeleri proje karşılaştırmaları
Bu tezin amacı, global şirketlerin kurum kimliği çalışmaları kapsamında lokal pazarlarda neler yaptıkları ve ülkelere göre benzeri konulardaki sosyal sorumlululuk projelerinin nasıl uygulandığını ortaya koymaktır. Çalışmanın ilk aşamasında kimlik kavramı ve oluşumu incelenirken, ikinci aşamada kurum kimliğinin etkileşim içerisinde olduğu alanlar ve kurum kimliği stratejisi anlatılmıştır. Üçüncü aşamada ise globalleşme kavramından hareketle global markaların kurum kimliği çalışmaları kapsamında neler yaptığı ve global bir marka olan Vodafone'un uyguladığı sosyal sorumluluk çalışmaları üstünden örnekler paylaşılmıştır. Paylaşılan bu örnekler Türkiye başta olmak üzere, farklı ekonomik büyüklük, eğitim çalışmaları ve sağlık koşullarına sahip üç ülke olan Amerika, İngiltere ve Tanzanya'yı kapsamaktadır. Literatür taraması sonucunda konunun çerçevesi ele alınırken farklı ülkelerde uygulanan benzeri projelerin nasıl bir içerikte gerçekleştirildiği belirtilmiştir. Bu çalışma markanın tüm pazarlarda global değerlerine bağlı kaldığını, markaya karşı hedef kitlesi nezdinde güven algısı oluşturulduğunu, sosyal sorumlu marka algısının pekiştirildiğini, ülkelerin gelişimlerine katkı sağlandığını, markanın kendi yapısına uygun teknolojik projeleri desteklediğini ve tüm projelerini de yerel unsurları dikkate alarak yürüttüğünü göstermektedir. Anahtar kelimeler: Kimlik, kurum kimliği, globalleşme, Vodafone, sosyal sorumluluk
Otomobil tercihlerinde marka imajı ve sosyal medyanın hedonik tüketim davranışına etkileri
Otomobiller yalnızca hayatımızı kolaylaştıran bir araç değil, aynı zamanda atfettiğimiz anlamlarla kişiliğimizi yansıtan ve her dönem popüler bir kültür unsuru olmuş önemli bir metadır. Bu tez, fonksiyonel özelliklerinden öte anlamlara sahip otomobillerin hedonik tüketim davranışına nasıl etki ettiği ve özellikle marka imajı ve sosyal medyanın bu tüketim davranışına olan etkilerini anlamlandırmaya çalışmaktadır. Araştırma, İstanbul'da yaşayan, sosyal medya kullanıcısı otomobil sahipleri örneklemiyle evreni yansıtmak amaçlanarak yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında ise hedonik tüketicilerin sosyal medya kullanım alışkanlıkları ve sahip oldukları otomobiller, otomobil denince akıllarına gelen markalar ve otomobil marka imajılarına dair görüşlerinin tespiti amaçlanmıştır.
Küreselleşme sürecinde şehirlerin markalaşması: Bursa'daki yerel yönetimlerin iletişim faaliyetlerinin bu bağlamda değerlendirilmesi
Son yıllarda küreselleşme sürecinin etkileriyle ortaya çıkan "şehir markalaşması", farklılaşmanın sağlanmasında etkili bir yol olarak görülmeye başlanmıştır. Bu süreçte, şehirdeki yaşam kalitesini artırmaya yönelik çalışmalar çeşitli iletişim faaliyetleriyle desteklenerek, zaman içerisinde şehre yönelik olumlu bir algının oluşmasında etkili olmaktadır. Günümüzde internetin insanlar üzerindeki etkisi düşünüldüğünde, internet ortamında da süreci olumlu yönde destekleyici çalışmalar yürütmek oldukça önemlidir. Bu bağlamda, ilk üç bölümde literatür taraması yapılarak; küreselleşme, marka ve markalaşma, şehir markalaşması, yerel yönetimler, yerel yönetimlerde internet kullanımı incelenmiş ve Simon Anholt tarafından ortaya konulan şehir marka dizini çerçevesinde Bursa'nın var olan potansiyeli ve değerleri ortaya konulmuştur. Çalışmanın araştırma bölümünde ise araştırmaya konu olan belediyelerin web siteleri, belirlenen sorularla birlikte şehir marka dizini içerisinde yer alan "turizm" unsuru çerçevesinde analiz edilmiştir. Çalışmada Bursa Büyükşehir Belediyesi ve Nilüfer Belediyesi'nin web sitelerinin Türkçe ve İngilizce sürümlerine; Osmangazi, Yıldırım ve Mudanya Belediyeleri'nin web sitelerinin İngilizce sürümleri olmadığından sadece Türkçe sürümlerine yer verilmiştir. Çalışmanın amacı, araştırmaya konu olan belediyelerin web sitelerinde, şehir marka dizini içerisinde yer alan "turizm" unsuruna yönelik yeterli bilgilendirmelerin yapılıp yapılmadığını ve değerlerin şehir markalaşmasına katkı sağlayacak şekilde yansıtılıp yansıtılmadığını ortaya koymaktır. Anahtar Kelimeler: Küreselleşme, Marka, Markalaşma, Şehir Markalaşması, Şehir Marka Dizini, Yerel Yönetimler, Bursa, Turizm, Web Siteleri