Theses supervised by Doç. Dr. Abdullah Şengül
12 theses · Kütahya Dumlupınar University, Afyon Kocatepe University
Cahit Atay'ın yapıtları
Cahit Atay, Türk edebiyatına tiyatro türünde eser vermiş önemli bir yazardır. Eğitim hayatını yarıda bırakarak ilgi duyduğu tiyatroya yönelmiştir.Eserlerinde, özellikle Anadolu'yu ve bu coğrafyada yaşayan eğitimsiz insanları seçmiş; önemli gördüğü din istismarı, ağalık, başlık parası, eşkıyalık, kan davası gibi konuları dile getirmeyi öncelemiştir.Farklı meslek grupları içersinde yer almasından dolayı tanık olduğu olaylar ile eserlerinin konuları birbirine paraleldir. Eserlerinde yakın dönemi konu edinen yazarlar arasındadır.Bu çalışmada, Cahit Atay'ın Yapıtları adı altında sanatçının, edebiyatımızdaki yeri, eserlerinin edebî kıymeti belirlenmeye; tiyatro alanında çalışmalarda bulunan zengin bir şahsiyet tanıtılmaya çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Yazar, Hayat, Tiyatro.
İbrahim Zeki Burdurlu'nun hayatı, sanatı, eserleri
Bu çalışmamızda, İbrahim Zeki Burdurlu'nun hayatı, sanatı ve eserlerini ele aldık. Hayatını daha yakından inceleyebilmek için antolojilerden ve yakınlarından bilgiler aldık. Eserlerini tek tek ele alıp, eserleri hakkında bilgi verdik. Sanatını en iyi şekilde açıklayabilmek için de bütün şiir kitaplarını inceledik.İbrahim Zeki Burdurlu'nun, 14 şiir kitabı, 4 ders kitabı, 2 inceleme, 3 antoloji, 12 eğitici-öğretici kitaplar dizisi, 6 adet de küçük masal kitabı vardır. Sanat anlayışını ortaya çıkarırken, şiirlerindeki tema, konu, sembol ve imgeyi, dil ve üslûbu incelerken ele aldığımız şiir kitapları sırasıyla şunlardır: ?Toprak İnsanları?, ?Toprağın İçindeki Toprak?, ?Burdur'daki Mahallemiz?, Keloğlan?, ?Basık Tavan?, ?Bir Köyden Bir İnsan?, ?Günaydın Anneciğim?, ?Lefkoşa?, Minnacık Ada?, ?Günaydın Yavru Kıbrıs?, Atatürk'üm? Sev Beni?, ?Açmıyor mu Kıbrıs'ımın Gülleri? ve ?İzmir'in Mor Atları.?Anahtar Kelimeler: İbrahim Zeki Burdurlu, Burdur, Millî Edebiyat, Şiir.
Leyla Erbil'de Samuel Beckett etkisi
XX. asır Avrupa edebiyatında birçok gelişme meydana gelmiştir. Bu gelişmelerin temelinde eskiyi yıkma, farklı ve orijinal olanı bulma ve adeta anti ? edebî bir direnç bulunmaktadır. Edebiyatta alışılmışın dışına çıkılmıştır. Avrupa edebiyatında yaşanan bu gelişmeler hızlı bir şekilde Türk edebiyatına yansımıştır. Avrupa edebiyatındaki önemli isimleri okuyan yazarlarımız, onların etkisi altında kalmıştır. Bu sebepten edebiyatımızda ilk defa 1950 kuşağı, kendilerinden öncekine benzemeyen, değişik bir edebî anlayış geliştirdiler. Bu kuşağın önemli yazarlarından olan Leylâ Erbil, ele aldığı konulara yaklaşımı, hikâyelerindeki biçimsel özellikler, dil ve üslûbuyla farklılığını yansıtmıştır. Onun edebî anlayışının kaynaklarından biri, XX. asır Avrupa edebiyatının en önemli yazarlarından olan Samuel Beckett'dır. Leylâ Erbil'in hikâyeleri özellikle biçim, dil ve üslûp özellikleri ile Samuel Beckett etkisi altındadır.Samuel Beckett dil konusuna farklı bir yorum ve anlayış getirmiştir. Onun eserlerinde dil, iletişimi sağlayan bir unsur değildir. Beckett, yoğun bir şekilde aporetik söylem içeren üslûbuyla dilde mantığı yıkmıştır. Birçok seslerle örülü olan dil, okuyucuya bir anlam ifade etmekten uzaktır. Bu yolla anlamsızlığa, hiçliğe yani ?sessizliğe? doğru bir gidiş sağlanmıştır. Leylâ Erbil, Beckett'daki bu seslilik ve sessizlik estetiğini hikâyelerinde uygulamıştır. Bu durum onun ilk eserlerinden son eserlerine doğru azalarak devam etmiştir. Döneminde garipsenen ve eleştirilen bu estetik, zamanla Leylâ Erbil'i edebiyatımızda farklı bir yere taşımıştır.
Tarihî gerçek ve roman gerçeği açısından Kemal Tahir'in romanları
Tarihî roman ve gerçeklik, tarihî romanla ilgili yapılan çalışmalarda üzerinde en çok durulan konudur. Roman, bir edebiyat türüdür. Bu göz önüne alındığında tarihi roman- tarih bilgisi karşılaştırmaları yapılarak romanın tarihten hangi noktalarda ne kadar uzaklaştığı, ne kadar tarihî gerçek olduğu, başka bir açıdan bakılacak olursa romanı yazanın tarihi ne kadar tahrip ettiği veya tarihî gerçekleri ne ölçüde aldığı gibi sorular gündeme gelmektedir.Kemal Tahir'in romanlarında tarihi, malzeme olarak kullanırken tamamen tarihî gerçekleri mi aktarmış yoksa tarihi, sadece olayların kurgusu içinde edebiyat eserinde kullanabileceği ölçülerde mi vermiştir, işte bu soru çalışmanın temel konusunu oluşturmaktadır. Kemal Tahir, diğer tarihi roman yazarlarından farklı bir yöntem izleyerek tarihi olayları aktarmıştır. Bu farklılık bu çalışmada incelenmiştir.Anahtar Kelimeler: Tarihi roman, Kemal Tahir, tarihi gerçekler, kurgusal metin, resmi tarih.
Mustafa Reşid: Müntehabat-ı Cedide isimli eserinin çeviri yazısı ve incelenmesi
Antoloji güncel sözlüğümüzde ?Bir veya birkaç yazardan seçilerek oluşturulan çalışma.? Manasında ?seçki? kelimesiyle ifade edilmektedir. Bir tarihî dönemi anlamak istiyorsanız o dönem Sanatkarlarının ortaya koyduğu eserlere göz atmanız gerekir. Çünkü edebî eserler tarih biliminin yardımcısı niteliğindedir. Bir milletin tarihine, sosyal hayatına, inançlarına, korkularına dair pek çok şeyi edebî eserlerde bulabilirsiniz.Tanzimat'ın ara nesil sanatçılarından olan Mustafa Reşit (1861-1936) de yeni bir medeniyetin eşiğinde bulunan Tanzimat aydınını anlamamızda bize yardımcı olacak şahsiyetlerden biridir.Müntehabât-ı Cedîde (Milâdi:1884; Hicri:1302) de Tanzimat sanatçılarının eserlerinden oluşan bir antoloji özelliği taşıması itibariyle önemli bir kaynaktır. Eser, nazım ve nesir olmak üzere iki kısımdan (kitaptan) oluşmaktadır. Her iki eser de devrin önemli sanatkârlarından seçilen metinlerden oluşmaktadır. Bu arada bu eserin bir önemli tarafı da tiyatro ve romandan alınmış metinlere de yer vermesidir.Nazım bölümü olan ikinci kısım ise -hemen hemen- çoğu nesir kısmında eserleri verilen sanatçıların şiirlerinden oluşmaktadır.
Selçuk Baran'ın roman ve hikâyelerinin tahlili
Selçuk Baran, 7 Mart 1933'te Ankara'da doğmuş olup 4 Kasım 1999'da Ankara 'da ölmüştür. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni üstün derecelerle bitirmiştir. İlk öyküsü olan "Çocuğun Biri", 1968'de Yeditepe Dergisi'nde çıkmıştır. Öykülerini Türk Dili, Oluşum ve Argos dergilerinde yayımlamıştır. Yalnızlık ve umutsuzluk dolu öykülerinde düşsel, şiirli bir hava yaratmıştır.1973 yılında ?Haziran? adlı öykü kitabıyla TDK Öykü Ödülünü kazanmıştır. ?Bir Solgun Adam? adlı romanı 1974 yılında Milliyet Yayınları Roman Yarışması'nda mansiyon almıştır. ?Anaların Hakkı? adlı öykü kitabıyla 1978 Sait Faik Hikâye Armağanı'nı Adnan Özyalçıner ile paylaşmıştır. ?Bozkır Çiçekleri? adlı romanı ile de 1979 Milliyet Yayınları Roman Yarışması'nda mansiyon kazanmıştır.Bu çalışmada son dönemlerde adına sıklıkla rastladığımız Selçuk Baran'ın hayatı, sanatı, eserleri kendisiyle ilgili yapılan başkaca çalışmalardan da faydalanılarak incelenmiştir.Selçuk Baran, was born on 7th March 1933 in Ankara and died on 4th November 1999 in Ankara. She graduated from Ankara University Faculty of Law with a high level degree. Her first short story "Çocuğun Biri" was published in Yeditepe Journal in 1968. She published her short stories in Türk Dili, Oluşum ve Argos journals. She created imaginary and poetic atmosphere in her stories full of loneliness and despair. In 1973 she won the prize ?TDK Öykü Ödülü? with her story book named ?Haziran?. Her novel named ?Bir Solgun Adam? got an honorable mention in 1974 in the contest of ?Milliyet Yayınları Roman Yarışması?. With her story book named ?Anaların Hakkı?, she shared the prize ?Sait Faik Hikâye Armağanı" with Adnan Özyalçıner in 1978. She got an honorable mention with her novel ?Bozkır Çiçekleri? in the contest of ?Milliyet Yayınları Roman Yarışması? in 1979.This thesis has been built up from other works dealing with Selçuk Baran's life, art and works.
Edebî yönden Cerîde Dergisinin incelenmesi
Osmanlı Devleti 19.yy'da yüzünü Batı'ya dönerek modernleşme sürecini başlatmıştır. Tanzimat ile başlayan basın hayatı Türk edebiyatının gazete ve dergiler çerçevesinde gelişmesine vesile olmuştur. Basının hızla gelişmesi neticesinde daha önce Türk edebiyatında rastlanmayan edebî türler, edebî sahaya girmiş ve ilk örneklerini vermeye başlamıştır. Türk toplumu için demokratikleşmenin önemli bir adımı olan İkinci Meşrutiyet'in ilanı basın ve edebiyat alanında farklı gelişmelere yol açmıştır. Uzun süren baskı ve sansür döneminden sonra ilan edilen İkinci Meşrutiyet, Türk basında gazete ve dergi sayısında patlamaya yol açar. "Hürriyet, müsâvât, meşrutiyet" düşüncelerini yayın merkezine alan yüzlerce mecmua yayın hayatına girer ve birçoğu çok kısa sürede yayın hayatına veda eder. Tez konumuz olan Cerîde bu dönemde (16 Ekim 1908-19 Ağustos 1909) ortaya çıkan mecmualardan biridir. Bu çalışma, Cerîde mecmuasının edebiyat dünyasındaki yeri ve mecmuanın çıktığı dönemdeki önemini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmamızın temelini mecmuadaki edebî türler oluşturmaktadır. Tez dört bölümden meydana gelmektedir. Bölümlere geçilmeden önce 20.yy başlarında Osmanlı basını ve dönemin siyasî, sosyal olayları hakkında bilgi verilerek bir giriş yapılmıştır. Birinci bölümde Cerîde mecmuasının özellikleri verilerek yayın macerası, yazar kadrosu, mecmuanın edebî boyutu anlatılmıştır. İkinci bölüm, Cerîde'de bulunan edebî türlerin tasniflenmesine ayrılmıştır. Üçüncü bölümde, tasniflenmiş olan edebî türler şekil ve muhteva açısından değerlendirilmiştir. Son bölüm ise mecmua da bulunan edebî metinler Latin alfabesine çevrilmiştir. Cerîde mecmuası üzerinde yapılan bu çalışma; basın tarihi, meşrutiyet dönemi edebiyatı, dönemin şair ve yazarlarının Türk edebiyatına katkısı açısından önem arz etmektedir. Anahtar Sözcükler: İkinci Meşrutiyet, edebî türler, Türk basını, Cerîde
Edebî yönden Hazine-i Evrâk dergisinin incelenmesi
Hazine-i Evrak dergisi 1881-1886 yılları arasında yayımlanmış bir edebiyat, ilim ve fen dergisidir. Çalışmamızda bu dergideki edebî yazıları inceledik yapı ve muhteva bakımından değerlendirmesini yaptık. 18. yy. dünya için nasıl bir değişimin habercisiyse Osmanlı Devleti için de aynı durum geçerliydi. Yaşanılagelen bu tarihî süreç ve bunun topluma yansımaları edebiyatı da derinden etkilemiş hatta edebiyatı bu değişen düzen için araç hâline getirmişti. Avrupa'da eğitim alıp dönen Osmanlı aydınları bambaşka düşünceleri de beraberlerinde getirmişlerdi. Gelir gelmez de öncelikle gazete sonrasında dergi ve ortaya koydukları bütün çalışmalarla düşüncelerini halka sunmaya başlamışlardı. Bu yüzden bu dönem toplumun aydınlanması için en yoğun çabaların sarf edildiği bir dönem olmuştu. Halk bir yandan yeni ve kendi değerlerine oldukça zıt görünen bu düşünceleri anlamaya çalışırken bir yandan da eski olan her şey hâkimiyetini sürdürmekte ve yeninin karşısında bir kale gibi durmaktaydı. Eski ile yeninin bu çatışmasının gözlenebileceği en somut arenaysa edebiyattı. Hazine-i Evrak dergisi de bahsettiğimiz özelliklerin tamamına sahip dönemin öncü dergilerindendir. Aralıklı olarak beş yıl ve altmış sekiz sayı yayımlanmıştır. Döneminin önde gelen şair ve yazarlarına yer vermiştir. Anahtar Sözcükler: Hazine-i Evrak dergisi, edebiyat dergiciliği, Tanzimat dönemi, şiir, ilk çeviri eserler.
İzzet Melih'in Sermed adlı romanının çeviriyazı ve incelenmesi
Feci Ati, Servet-i Fünun dergisinin kapatılmasıyla dağılan Edebiyat-ı Cedide topluluğunun Türk edebiyatındaki boşluğunu doldurma adına ortaya çıkmış bir edebi harekettir. bu edebi hareket "sanat şahsi ve muhteremdir" ilkesiyle Türk edebiyatına damgasını vurmuştur.İzzet Melih, Fecr-i Ati'de adını Romancı kimliğiyle duyurmuştur. romanlarında genellikle ferdi konuları işleyen İzzet Melih, kadın-erkek çatışması etrafında aşk temasını ele alır. nitekim bu tezde de ele alıp incelemeye çalıştığımız Sermed romanı da basit bir aşk üzerine kurulmuştur.
Elif Şafak'ın Aşk romanı ile Ahmet Ümit'in Bab-ı Esrar romanının mukayesesi
Bu çalışmamızda Elif Şafak'ın Aşk romanı ile Ahmet Ümit'in Bab-ı Esrar romanının, esere bağlı inceleme metoduna bağlı olarak, mukayesesinin yapılması amaç edinilmiştir. Herhangi bir edebiyatın başka hiçbir edebiyattan etkilenmeden gelişip geleceğe taşınması mümkün değildir. Türk Edebiyatı da gerek Doğu edebiyatından gerekse Batı edebiyatından etkilenerek gelişmiş ve külliyatını oluşturmuştur. XIX. yüzyıldan sonra önemi anlaşılan, örnekleri çoğalan mukayeseli edebiyat; farklı dönemlerde ya da aynı dönemde yazılmış, farklı milletlerin ya da aynı milletin ürünü olan iki eseri çeşitli yönlerden karşılaştırarak bu eserlerin benzer ve farklı yönlerini belirlemektir. Ancak mukayese esnasında bir eserin diğerinden üstün olduğunu ispatlamaya çalışmak mukayeseli edebiyatın özüne aykırı bir davranıştır. Çalışmamıza esas olan her iki eser incelenirken bunların birbirleriyle mevcut olan benzerlik ve farklılıkları üzerinde durulmuş, tarihi bir gerçeklik olan Mevlâna ile Şems-i Tebrizi'nin ilişkisini kendi itibari dünyalarının özgürlüğünde nasıl kurguladıkları ve bunu yaparken gerçeğe bağlı kalıp kalmadıkları dikkate alınmıştır. Bu doğrultuda metinler esas alınarak çalışılmıştır. Bu çalışmanın amacı; aynı kültürel çevrenin içerisinde yetişmiş iki yazarın aynı konuyu farklı biçimlerde ele almasını inceleyip, bu eserlerin mukayesesini yaparak mukayeseli edebiyat alanına hizmet etmektir. Yapılan bu çalışmalar neticesinde, farklı dillerde ve farklı zaman diliminde yazılmış olan iki edebî eserin mukayese edilebileceği ve bu mukayese sonucunda aynı dönemde yaşamış ve az çok aynı kültürün etkisinde kalmış, ancak farklı dillerde eser vermiş iki sanatçının aynı konuyu farklı şekillerde ele almasına rağmen benzer ve farklı yönlerinin olabileceği yargısına ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: "Aşk", "Bab-ı Esrar", Mevlâna, Şems, ilahi aşk
The political trends in 1970-1980 Turkish novel
1970's and 80's were a turbulent period of Turkish social life and political history, and left great traces to following years.In novels that laid down in these years, authors inevitably reflected their political views on their works.In this study 2128 works which were written between 1970 and 1980 were scanned and ones in which the political trends were the most visible were chosen. In many of novels that were written in Turkish literature, authoors regard their work as a part of their life and in novel they aimed to tell every evolution they experienced.In this respect its not expected the authors skip political events Keywords: Novel, Turkish novel, political novel.
Refik Özdek'in hayatı, sanatı ve eserleri
Refik Özdek, Cumhuriyet son dönem edebiyatında daha çok gazeteci ve çevirmen kimliğiyle tanınan yazar ve şairlerdendir. Türk okurunun belleğinde özellikle Cengiz Aytmatov'dan çevirdiği eserlerle yer edinen yazar, kendi imzasıyla şiir, roman, öykü, inceleme, tarih gibi birçok alanda eserler kaleme almıştır. Yazar, farklı kültür ve coğrafyalara seyahatler yapmayı sevdiği için özellikle romanlarında kültürel farklılıkları işlemiştir. Yazar, Türk tarih, kültür ve geleneklerine büyük önem vermektedir. Onun eserlerinde modern edebiyat özelliklerinden çok gelenekçi özellikler görülür. Benimsediği fikri yapı ve milli değerler Özdek'in gerek şiirlerinde gerekse düz yazılarında geleneğe bağlı milliyetçi bir anlayışı ön plana çıkarır. Bu anlayışın bir sonucu olarak da şiir, roman ve hikâyelerinde bireysel ve sosyal temalar ağır basar. Eserlerinde eğitim sorunları, siyasî ve sosyal sorunlar üzerinde duran yazar, çocukları ve gençleri kitaplarıyla aydınlatmak, topluma mesajlar vermek ister. Çalışmanın I. (giriş) bölümünde Refik Özdek'in mensubu olduğu edebiyat dönemi, devrin edebî ve sosyal şartları da göz önüne alınarak değerlendirilmiştir. II. bölümde yazarın hayatı ve sanatı üzerinde durulmuştur. III. bölümde Refik Özdek'in edebi eserleri: 1) Şiirleri, 2) Hikâyeleri, 3) Romanları, 4) Çocuk Edebiyatı Üzerine Çalışmaları, 5) Diğer Eserleri şeklinde incelenmiştir. Sonuç bölümünde yazarın eserleri üzerine genel bir değerlendirme yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Refik Özdek, şiir, roman, hikâye, sanat anlayışı, gelenek, yapı, tema, dil ve anlatım unsurları.