Theses supervised by Prof. Dr. Ahmet Sedat Aybar
10 theses · İstanbul Aydın University, Bahçeşehir University
Ekonomik krizlerde para politikası uygulamaları ve etkinliği: Türkiye örneği
Sanayileşmiş ülkelerde yaşanan krizler bir yana, gelişmekte olan ülkelerde de 1980 ve 1990'lı yıllarda Bankacılık ve Finansal Sistem Krizleri yaşanmıştır. Merkez Bankaları para politikasıyla doğrudan müdahale ederek doğru kararlarla etkin bir para politikası uygulamaya çalışmıştır. Bazen de alınan yanlış kararlar krizin etkisini daha da artırmaya sebep olmuştur. Bu çalışmanın amacı para politikasının genel çerçevesini sunarak para politikasının etkinliğinin incelenmesidir. Bu bağlamda ilk olarak, ekonomik krizler ve 1990 yılından sonra yaşanan krizlerde para politikasının etkinliği genel olarak ele alınmıştır. Merkez bankalarının yapılarına değinilerek Türkiye'de uygulanan makroekonomi politikaları özet olarak verilmeye çalışılmıştır. Mundell-Fleming modeli üzerinden para politikasının etkinliği incelenmiştir. Ekonomik göstergelerin yardımıyla Türkiye'de 1990 ve 2001 yılları arası dönemde uygulanan para politikasının, maliye politikasının uygulanışı ile ters düşerek etkinliğini gerçekleştiremediği görülmüştür. Para politikası ve maliye politikasının birlikte uygulandığı ekonomilerde makroekonomik politikaların etkin olacağı görüşüne varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Merkez Bankaları, Ekonomik Krizler, Para Politikası, MundellFleming Model.
Turizm sektöründe online rezervasyon kalite algısı ve algılanan risk faktörlerinin incelenmesi
Turizm alanındaki hizmetlerin üretimi, pazarlamasını, satınb alımı, ödemesinin yapılması, tesliminin gerçekleştirilmesi gibi birçok işlem online olarak gerçekleştirilmesi mümkündür. Online platformlar yer ayırtma ve bilet satış işlemleri adına fazla fiziksel çaba gerektirmemesi, satın alma platformunu kişileştirmesi, tüketicilere zaman ve ekonomik tasarruf sağlamasıile birlikte hizmet, marka, fiyet ve işletme kıyaslamalarına olanak sağlaması nedeni ile en popüler online aktiviteler içerisine girmiştir. Bu bağlamda çalışmanın amacı internet üzerinden pazarlama ve online rezervasyon sistemlerinin açıklanması, turizm sektöründe online rezervasyon kalite algısının incelenmesinin yanında turizm sektöründe online rezervasyon kalite algısı ve algılanan risk faktörlerinin ortaya konulmasıdır.
Yunanistan ekonomik krizi kökeni ve uygulanan para politikalarında finansal kurumların dönüşümü
2007 yılında ABD'de konut sektöründe oluşan kriz, tüm Avrupa'ya yayılarak evrensel boyuta ulaşmıştır. Avrupa'da özellikle Yunanistan ve çevre ülkelerini etkisi altına almış, krize ani tepki veremeyen çevre ülkeleri krizden oldukça olumsuz etkilenmişlerdir. Krizle beraber yüksek borçlar oluşmuş, işsizlik, enflasyon sorunları baş göstermiş ve cari denge olumsuz etkilenmiştir. Kriz Yunanistan'da en çok GSYH oranla bütçe açığının ve borçların en yüksek olduğu zamanlarda hissedilmiştir. AB, IMF ve AMB aralarında grup oluşturarak Yunanistan için kurtarma paketlerine onay vermişlerdir. Kurtarma paketine karşılık istenilen kemer sıkma politikaları genel olarak, mali, finansal ve yapısal politikaları kapsamıştır. Yunanistan'ı ekonomik krizlere karşı kırılgan konuma sokan ülkenin kendi içerisinde yaşadığı sorunlar (transfer harcamalarının yüksek olması, devlet borçlanma, askeri harcamalar ve ücretler) ve mali yapıda yaşadığı dengesizlikler olmuştur. Bilinenin aksine bu faktörler, ülkeyi krize sürükleyen asıl nedenler olmayıp, krize elverişli ekonomik yapı oluşturmuştur. Krizin temel kaynağı dışarıdan yansıyan unsurlar olduğu ortaya çıkmıştır. Şöyle ki; 2008 yılında ABD'de başlayan küresel finansal kriz ile meydana gelen durgunluk, Yunanistan'ın GSYH'sında önemli oranda azalmaya yol açmıştır. Hali hazırda Yunanistan'da gelir toplama mekanizmalarının sağlıklı işlememesi, Euro'ya geçişle kredi olanaklarının artması, bunun sonucunda faiz dışı harcamaların %8'e çıkması, yüksek transfer harcamaları, emeklilik zamları ve ikramiyelerin ülkede cari işlemler açığını ve bütçe açığını yaratması ülkenin krize karşı etkinsizliğine ve hazırlıksız yakalanmasına neden olmuştur. Basit ifadeyle Yunanistan ekonomisi tek bir sarsıntıyla yıkılacak duruma gelmiştir. Bu çalışmada, Yunanistan'da oluşan ekonomik krizin kökenlerine, ülkede yarattığı etkilere, alınan tedbirlere ve Yunanistan dâhil tüm ülkelerin finansal kurumları üzerindeki etkilere yer verilmiştir.
2008 küresel krizi bağlamında finansallaşma ve Türkiye'deki konut sektörüne etkisi bir vaka çalışması
İnşaat sektörü genel yapısı itibariyle birçok sektörle bağlantılı bir şekilde çalışmaktadır. Bu durum ise piyasada hareketlilik ortamı oluşturmaktadır. Özetlemek gerekirse inşaat sektöründe meydana gelen büyüme, artış, hareketlilik otomatik olarak ülke ekonomisini etkilemektedir. Bunun nedeni ise inşaat sektörü ilk olarak işsizliğe etki etmekte, ikincil olarak bağlantılı olduğu sanayi kollarına etki etmektedir. İnşaat sektörünün Türkiye ekonomisi üzerindeki etkisini şu şekilde özetlemek mümkündür. Yapımı planlanan ve/veya yapımına başlanan bir hizmet binasının, ilk olarak inşaat anında istihdama etkisi söz konusudur. Ancak inşaat yapımı sırasında sadece insan gücü kullanılmadığı için, beton, tuğla, çimento, demir vb. saymakla bitiremeyeceğimiz kadar çok malzemelerde kullanıldığından dolayı bu malzemelerin üretildiği sanayiye de katkı sağlanmaktadır. Öte yandan, yapılan bir hizmet binasında, binanın inşaatı bittikten ve faaliyete başladıktan sonra tekrar bir istihdam gerçekleşmektedir. Bu nedenle gerçekleştirilen kamusal hizmet veren binaların inşaatları ekonomik açıdan ülkeleri daha da olumlu etkilemektedir. Bu çalışmada, yaşanan 2008 küresel mali krizi detaylı bir şekilde incelenerek, Türkiye üzerindeki etkisi ve alınan tedbirlerin yanı sıra bu krizin sonuçları değerlendirilecektir. Tüm bunlara ek olarak 2008 Küresel mali krizinin sonucunda Türkiye'deki inşaat sektörünün nasıl etkilendiği incelenecektir. Bu bağlamda TOPSIS yöntemi kullanılarak ele alınan konut sektöründeki verimliliğin yanı sıra 2008 krizinin sonucunda Türkiye'de konut sektörünün artan bir şekilde finansallaştığını, banka- finansın konut sektörüne yoğunlaşmasının diğer sektörleri ne yönde etkilediği değerlendirilmiştir. TOPSIS yöntemi kullanılarak 1980-2015 döneminde Türkiye Ekonomisinin nasıl bir performans sergilediğine bakılmıştır. Analiz sonucunda Türkiye ekonomisi için seçilen ekonomik değişkenler bazında en iyi performansın sergilendiği yıl 2004 yılı olarak bulunmuştur. En kötü performansın sergilendiği yıl olarak da 1999 yılı bulunmuştur.
Türkiye'deki serbest bölgelerin performans açısından incelenmesi ve Türkiye ihracatına etkisinin değerlendirilmesi
Uzun yıllar ithal ikameci sanayileşme politikalarını benimseyen Türkiye dış ticarette karşılaştığı sorunlar sebebiyle genel olarak 1980'ler den sonra ihracata dayalı sanayileşme politikalarına başvurmuştur. Bu politikalar çerçevesinde ve bu politikaların daha iyi işleyebilmeleri amacıyla Serbest Bölge Kanunu kabul edilmiştir. Türkiye'de günümüzde 18 tane Serbest Bölge bulunmaktadır. Bu Serbest Bölgeler'den beklentiler genel olarak; yabancı sermaye girişini sağlamak, teknoloji girişini sağlamak, ihracatı artırmak, istihdamı olumlu yönde artırmak ve dış ticaret hacmini arttırarak ülke ekonomisini bu değişkenlerle iyileştirmektir. Bu çalışmada Serbest Bölgelerin tanımı, genel özellikleri, Dünyada ve Türkiye'de ortaya çıkışlarının kısa tarihi, olumlu-olumsuz etkileri, türleri, bu bölgelere sağlanan teşvik ve yardımlar konularında bilgi verilmiştir. Türkiye'nin yanı sıra dünya genelinde serbest bölgelerin yapıları ve faaliyetleri de incelenmiştir. Çalışmanın uygulama bölümünde ise Veri Zarflama Analizi (VZA) hakkında bilgi verilmiştir. Türkiye'de faaliyet gösteren 18 serbest bölgeye ait veriler ile Veri Zarflama Tekniğinin BCC ve CCR Yöntemlerinin her biriyle bu bölgelerin etkinlikleri değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucunda 18 serbest bölge içerisinde etkin olmayan serbest bölgelerin etkinliklerini sağlayabilmeleri için gerekli olan iyileştirmelerde analiz sonucunda belirlenmiştir. Ayrıca her iki yöntemin sonuçları karşılaştırılarak değerlendirilmiştir.
Türkiye'de 1982-2016 yılları arasında kredi hacmindeki genişlemelerin cari açık üzerine etkisi
Türkiye ekonomisi için cari açığın kronikleşmiş bir sorun olduğu söylenebilir. Enerji ithalatının yüksek olması, iç tasarruf oranlarının yetersiz olması, dış ticaret açığının uzun yıllardır devam etmesi ve aşırı değerlenmiş ülke parası cari açığın en önemli nedenleri arasında gösterilmektedir. Cari açığın diğer bir önemli nedeninin de kredi hacmi genişlemeleri olduğu söylenebilir. Türkiye'de ekonomiden sorumlu bazı kişiler de, cari açığın önemli bir nedeni olarak kredi genişlemelerini göstermişlerdir. Kredi hacmindeki artış veya azalış ile cari açığın artma yada azalma dönemleri incelendiğinde, aynı yönlü bir ilişkiden söz edilebilir. Kredi genişlemelerinin olduğu yıllarda cari açık da artmıştır. Ekonominin kriz dönemlerinde ise her ikisi de azalma eğilimi göstermiştir. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelere yeterli miktarda doğrudan yabancı sermaye gelmemektedir. Döviz açığının kapanmasında bir çok gelişmekte olan ülke, kısa vadeli sıcak parayı kullanmaktadır. Ülkeye gelen kısa vadeli yabancı para girişlerinin kredi genişlemelerine neden olduğu söylenebilir. Cari açığın finansmanı olarak kullanılan kısa vadeli yatırımlar hem kredi hacmini artırmakta hem de cari açığa neden olmaktadır. Türkiye'de uygulanan faiz oranlarının dünya faiz seviyesinin üstüne çıkması durumunda, ülkeye sıcak para girişi yaşanmaktadır. Sıcak para girişlerinin artması, dövizin miktarını artırıp değerini düşürecektir. Ülke parası ise ithalatı cazip kılacak şekilde aşırı değerlenecektir. Dış finansman bulmanın kolaylaşması ile artan krediler ise cari açığa neden olmaktadır. 2008 krizi sonrasında gelişmiş ülkelerde uygulanan genişletici para politikaları Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelere yoğun şekilde kısa vadeli yabancı sermaye girişine neden olmuştur. Türkiye'de tüketim oranlarının önemli oranda artması, buna karşılık gelirlerin aynı oranda artmaması kredi taleplerini artırmıştır. Ülkeye gelen sıcak paranın neden olduğu kredi hacmindeki artış da, ithal tüketime kullanılarak cari açığın önemli bir nedeni olmuştur. Bu çalışmada Augmented Dickey-Fuller ve Phillips-Perron birim kök testi, Cusum ve Cusum-Square testi, Engle-Granger ve Johansen eşbütünleşme testi, Hata düzeltme modeli, Granger nedensellik testi, VAR modeli etki-tepki analizi ve varyans ayrıştırması kullanmıştır. Sonuç olarak, kısıtlı da olsa kredi genişlemelerinin cari açığa neden olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Türkiye Ekonomisi, Cari Açık, Kredi Genişlemesi, Granger Nedensellik
Enerji güvenliği ekonomik etkiler ve politik hegemonya
Bu çalışma, enerji güvenliğinin, ulusal güvenliğin sürdürülmesi perspektifinde dünyadaki tüm ülkeler için en önemli hedeflerden biri olduğunu göstermektedir. Özellikle sanayileşmiş ülkelerde, enerji bir ulusal güvenlik meselesi olup, ekonominin ve hayatın tüm alanlarında ana temel olarak tanımlanmaktadır. Devletlerin enerji güvenliğinin sağlanması için politik ve askeri vesileler kullanması anormal bir davranış değildir. ABD'nin 2001 Afganistan savaşında, Hazar Denizi'ndeki petrol ve gaz rezervlerine yakın bir ABD üssü kurulmuştur. Bir süre sonra, ABD, Irak'ın petrol rezervlerini kontrol etmeye başlamıştır. Bu nedenlerle, ABD Ortadoğu'yu ve dünyada tek kutup olarak kalması için diğer küresel enerji rezervlerini kontrol edebilmektedir. Diğer taraftan, AB ülkeleri, Hazar bölgesindeki petrol ve doğal gaz rezervlerine erişim yoluyla Avrupa enerji piyasasında Rus tekelini sonlandırmaya çalışmaktadırlar. 2008 yılında, AB Hazar Deniz'den başlayarak Türkiyeden geçen boru hattını kurmaya çalışırken, Rusya enerji güvenliğini korumak için Gürcistan'a savaş ilan edip Kırımı işgal etmiştir. Ayrıca Rusya, Katar'dan ve İran'dan Avrupa Birliği'ne kadar uzanan boru hattının gelişini engellemek için Suriye'ye askeri müdahalede bulunmuştur. Bu da hem ABD hem de Rusya'nın Suriye'deki boru hatları ve enerji projelerini korumak için rekabete girdiklerini ve Suriye'ye müdahale etme amaçlarının sadece siyasi sebeplerden olmadığını göstermektedir.
Kurumsal yönetim perspektifinde şeffaflığın şirket karlılık ve piyasa değerine etkisi
Özellikle doksanlı yıllardan sonra çeşitli ülkelerde yaşanan şirket krizleri ve 2008'deki küresel ekonomik kriz, yöneticilerin aldığı büyük risklerin ve yanlış yönetimlerinin sorgulanmasına neden olmuştur. Bu durum, kurumsal yönetim kavramının önemini ve gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Birçok ülke, şirketlerin adil, sorumlu, hesap verebilir ve şeffaf yönetilmelerini sağlamak için çeşitli düzenlemeleri hayata geçirmiştir. Kurumsal yönetimin dört temel ilkesinden birisi olan şeffaflık, sadece finansal bilgilerin mali yılın sonunda şirket hissedarlarına açıklanmasının çok ötesinde yeni anlamlar kazanmıştır. Bu çalışmanın amacı, Borsa İstanbul'da işlem gören halka açık şirketlerin şeffaflık seviyelerinin şirket kârlılık ve piyasa değeri üzerinde etkili olup olmadığını ortaya koymaktır. Bu kapsamda, öncelikle şeffaflık seviyelerinin sayısal olarak ifade edilebilmesi için bir şeffaflık endeksi oluşturulmuştur. Çalışmada çeşitli ülkelerdeki araştırmalarda kullanılmış ve güvenilirliği test edilmiş Standard & Poor's (S&P) tarafından geliştirilen şeffaflık ve kamuyu aydınlatma endeksi metodolojisi tercih edilmiştir. Şirket kârlılığı, aktif kârlılık (ROA) ile ve piyasa değeri ise Tobin's Q ve piyasa değeri / defter değeri oranları ile temsil edilmektedir. Araştırmanın kapsamını Borsa İstanbul'da 2010-2014 yılları arasında sürekli işlem gören ve finans sektörü dışında kalan halka açık şirketler oluşturmaktadır. Bu araştırmada herhangi bir örneklem seçimi yapılmamış, verilerinde süreklilik olan araştırma kapsamındaki tüm şirketler incelenmiştir. Araştırmada 194 halka açık şirkete ait 5 yıllık veri ile dengeli panel veri seti oluşturulmuştur. Şeffaflık ile finansal oranlar arasındaki ilişki panel veri regresyon yöntemi ile araştırılmış, yapılan testler sonucunda kurulan tüm modellerde sabit etkiler modelinin kullanılması gerektiğine karar verilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre toplam şeffaflık endeksi ile Tobin's Q ve aktif kârlılık arasında arasında istatistiksel olarak anlamlı olan bir ilişki saptanamamıştır. Toplam şeffaflık endeksi ile piyasa değeri / defter değeri oranında ise anlamlı fakat negatif bir ilişki tespit edilmiştir. Araştırmada oluşturulan şeffaflık alt endekslerinin finansal oranlara etkisi de ayrıca incelenmiştir. Şeffaflık alt endeksleri ile kurulan modellerin hiç birinde şeffaflığın artışının piyasa değeri/defter değerini de arttıracağı bulgusu elde edilememiştir. Mülkiyet ve yatırımcı ilişkileri endeksi ile piyasa değeri / defter değeri arasında anlamlı bir ilişki saptanamamış, buna karşın finansal şeffaflık ve kamuyu aydınlatma endeksi ve yönetim kurulu şeffaflık endeksi ile piyasa değeri/ defter değeri arasında ise anlamlı ve negatif bir ilişki elde edilmiştir.
Female inclusion and economic development: A case of Cameroon
The current thesis aims to investigate the status of the economic development in Cameroon and female inclusion problems. We use National Institute of Statistic of Cameroon to describe the situation and determine problematic areas. Our investigation particularly aims to uncover the level of women inclusion in Cameroon while putting a special focus on education. The study makes use of annual data on Gross Domestic Product (GDP) and assets of household survey between two time periods of 2007-2011 and 2012-2016 and the different education statistical data available on UNESCO and World Development Indicator of 2016. The paper finds that due to a global amelioration in female inclusion effort Cameroon also benefitted from such change. This positive change can be detected from the concentration curve on employment. Unfortunately, the concentration curve has been sharper over the years, which can be interpreted as increased efficiency without equity. So, it can be concluded that growth in Cameroon has not been as inclusive because as growth advanced equity did not. Hence, despite positive developments, women inclusion still faces many problems in Cameroon which can be confirmed by their very low representation in important function of the country. In addition, the number of girls having a chance for proper education is low in Cameroon. Further we move forward in education, we observe that lesser percentages of females presented in each category of education: pre-primary, primary and secondary. In order to deal with this state of affairs Cameroon must focus on encouraging females and create policies to facilitate their insertion. Since female inclusion plays an important role in the workforce and make the economic growth sustainable and durable, such policies are required. For the inclusiveness, the government should be more concerned on formulating policies that will award the betterment of growth equally and reduce inequality. The government should put a system that will guaranty universal primary and secondary education, affordable vocational training, and easy access to higher education for both sexes; and also, promote education base on gender equality and women's rights. The state has to consider female needs in their planning and budgeting. Cameroon has to adopt policies encouraging opportunity for everyone without considering background of the attendees. Government should promote policies that encourage entrepreneurship and job creation to offer decent work for all women, as well as men. Government should promote social protection and gender-sensitive economic policies.
Corporate social responsibility (CSR) and its impact on customer loyalty: A case study of Zain Iraq from a post-conflict country point of view
This thesis explores the nuanced relationship between Corporate Social Responsibility (CSR) and Customer Loyalty (CL) within the telecommunications sector, focusing on Zain Iraq's initiatives in post-conflict Iraq. Despite the growing body of literature on CSR and CL, few studies delve into the dynamics of a single company within the context of a post-conflict environment. This study aims to assess the impact of Zain Iraq's CSR initiatives on customer loyalty by surveying its customers. The survey, structured around one main hypothesis and five variables, seeks to understand customers' perceptions of Zain Iraq's social services. Anticipated findings are expected to contribute to three potential outcomes: demonstrating the positive impact of CSR on customer loyalty, indicating indifference towards CSR initiatives, or revealing potential detractors from customer loyalty. These insights are particularly significant for Zain Iraq and other telecommunications companies operating in similar post-conflict environments, guiding their CSR strategies and enhancing customer satisfaction and loyalty. Through its unique focus on a single company within a post-conflict country, this research aims to fill a gap in the existing literature and offer valuable insights into the role of CSR in shaping customer loyalty in fragile environments.