Theses supervised by Prof. Dr. İnan Güler
13 theses · Gazi University, Başkent University
Giyilebilir bir EKG sisteminde uzaktan sinyalin algılanması ve işlenmesi
İnsan sağlığı açısından ve kronik hastaların sürekli takibi için elektrokardiyografi (EKG) işaretlerinin doğru olarak algılanması ve izlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu amaçla son yıllarda, giyilebilir sistemler üzerine birçok çalışma yapılmaktadır. Bu tezde, giyilebilir bir EKG, gerçek zamanlı sinyal işleme ve izleme sistemi geliştirilmiştir. Sistemde, çok farklı bir amaç için nano teknolojiler kullanılarak üretilmiş iletken tekstil kumaş elektrot olarak kullanılmıştır. Bu elektrotların tek kullanımlık Ag-AgCl elektrotlara göre kullanılabilirliği ve performansları değerlendirilmiştir. Tekstil elektrotlar ve Ag-AgCl elektrotlarla alınan EKG işaretlerinin R-R aralıkları kıyaslandığında, tekstil elektrotların yaklaşık % 25,23 daha iyi sonuç verdiği görülmüştür. Tekstil elektrotlar, EKG düğümü ile birlikte korse şeklinde bir kıyafet üzerine monte edilmiştir. EKG düğümü, mobil cihazlarla bluetooth üzerinden haberleşebilen yapıda, düşük güç sarfiyatlı ve mikroişlemci tabanlı olarak tasarlanmıştır. Bu EKG düğümü iletişim anında yaklaşık 35 mA harcamaktadır. Gerçekleştirilen bu sistem ile yapılan deneyler sonucunda direnci neredeyse sıfıra yakın olan iletken kumaşın, EKG?yi çok iyi algılamasına karşın, çevresel ya da fizyolojik gürültüleri de çok iyi algıladığı görülmüştür. Bu nedenle böyle bir sistemde EKG işaretlerinin teşhis ve takibini zorlaştıran farklı artefaktların temizlenmesi için Android tabanlı sistemlerde çalışabilecek, gerçek zamanlı bir yazılım gerçekleştirilmiştir. Bu yazılımda tam olarak modellenemeyen EMG ve hareket artefaktları gibi rastsal gürültülerin temizlenmesi için genişletilmiş Kalman süzgeci kullanılmıştır. Önerilen gerçek zamanlı bu yazılım, MIT-BIH veri tabındaki EKG kayıtları kullanılarak, diğer yöntemlerle sinyal-gürültü oranı (SGO) açısından karşılaştırılmıştır. Daha sonra farklı büyüklükteki EMG gürültüleri üzerinden elde edilen MSE, PRD, SGO parametreleri ile değerlendirilmiştir. MIT-BIH veri tabanından 111, 113, 115, 121, 122 no?lu kayıtların üzerine, girişte SGO = 5 dB olacak şekilde EMG gürültüsü eklenmiştir. Gerçekleştirilen yazılım ile temizlenen EKG işaretlerinden elde edilen SGO sonuçları, sırasıyla 9.0348, 8.367, 7.67, 8.73, 8.72 dır. Aynı veri kümesine SGO = 10 dB olacak şekilde EMG gürültüsü eklenmiştir. Bu koşullar altında ise gerçekleştirilen algoritmadan elde edilen sinyal-gürültü oranları sırasıyla 10.65, 10.64, 8.95, 10.19, 10.18 olmuştur. Yapılan tez çalışmasında UDP, TCP ve WebSoket iletişim protokolleri denenmiştir. Bu iletişim protokollerinden UDP, EKG işaretinin doktora en hızlı aktarımını sağlayan yöntem olmuştur. Tez çalışmasında ayrıca sunucu üzerinden erişimin yanında, doktorun hastaya doğrudan erişim yapabileceği bir yöntemde kullanılmıştır. Gerçekleştirilen sistem, gerçek zamanlı olarak uzun süreli takiplerde kullanılacağından, insanın günlük yaşam içerisindeki durumları düşünülerek, ?Ayakta?, ?Bilgisayar Başında?, ?Yatarken? ve ?Merdiven Çıkarken? çalışması izlenmiştir. Elde edilen sonuçlar göstermektedir ki önerilen tekstil elektrot ve giyilebilir sistem, uzun süreli EKG izlemeleri için oldukça uygundur. Bu tip sistemler biyomedikal cihaz teknolojileri arasında oldukça ergonomik çözümler sunacaktır. Ayrıca, sporcularda uzun süreli takip gerektiren hastalarda, uyku apnesi sendromu gibi rahatsızlıklarda ve ne zaman çıkacağı tahmin edilemeyen ritim bozukluklarının teşhisinde bu tip sistemlerin kullanılabileceği öngörülmektedir.
Beyin mr görüntülerinin dalgacık dönüşümü ve özörgütlemeli harita ağları kullanılarak bölütlenmesi
MR görüntüleme tekniği ağrısız ve hasta vücuduna zarar vermeden uygulanan, özel bir makine ile kemiklerin ve diğer dokuların görüntülerinin alındığı bir tıbbi görüntüleme metodudur. Yüksek kalitede tıbbi görüntüler elde etmek amacıyla geniş ölçüde kullanılmaktadır. Beyin MR görüntülerinin bölütlenmesi, ilgilenilen dokuların diğer dokulardan ayrılarak belirgin hale getirilmesi, beyin tümörleri ve diğer nörolojik hastalıkların teşhisi amacıyla gerekli olan çok önemli ve zor bir işlemdir. Bu çalışmada, beyin MR görüntüleri gri cevher, beyaz cevher ve beyin-omurilik sıvısı sağlıklı dokuları ile varsa tümör ve ödem hastalıklı dokularına bölütlenmektedir. Literatürde bu tez çalışmasındaki yöntemleri kullanarak tümör ve ödem ile birlikte sağlıklı beyin dokuları bir arada bölütleyen bir çalışma bulunmamaktadır.Bu çalışmada, beyin dokularının bölütlenmesi işlemi, gerçek beyin görüntüleri kullanılarak oluşturulmuş beyin modeli, sağlıklı kişilere ait beyin MR görüntüleri ve beyninde tümör bulunan kişilere ait hastaneden toplanan beyin MR görüntüleri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Eşyönsüz yayınım filtresi ile filtrelenen görüntüler çakıştırılarak aynı koordinat sisteminde gösterilmiştir. Beyin dokusu dışındaki alanları görüntülerden çıkartmak için eşikleme ve morfolojik işlemleri bir arada kullanan bir algoritma geliştirilmiştir. Görüntülerden özellik çıkartmak için dalgacık dönüşümü yöntemi kullanılmıştır. Bölütleme işlemi için danışmansız bir yapay sinir ağı olan özörgütlemeli harita ağı kullanılmıştır. Özörgütlemeli harita ağı, el ile etiketlenmiş görüntü bölgeleri ve çıkış nöronlarının isabet histogramına dayanarak geliştirilen algoritma ile etiketlenmiştir. Nöronların en iyi konumunu ayarlamak için danışmanlı bir yöntem olan öğrenmeli vektör nicemleme algoritması kullanılmıştır. Sonuçlar, duyarlılık, belirlilik ve elle yapılan bölütleme ile sistemden elde edilen bölütleme sonuçlarının örtüşme oranlarını gösteren Dice benzerlik indeksine göre değerlendirilmiştir. Bölütleme işleminin adımlarını sonuçlarını görerek gerçekleştirebilmek üzere MATLAB ortamında bir grafik ara yüz geliştirilmiştir. Bölütleme sonuçları, beyin MR görüntülerinin bölütlenmesinin dalgacık dönüşümü ve özörgütlemeli yapay sinir ağları ile mümkün olduğunu göstermiştir.
Kronik akciğer hastalarının mobil iletişim teknolojisi ile takibi için zeki bakım ve acil tıbbi yardım sistemi
J2ME ortamında geliştirilen kronik akciğer hastalığı bakım sistemi (KAHBS), tanısı konulmuş astım ve koah hastalarının ev ortamında zeki ve kablosuz olarak gerçek zamanlı takibini sağlamaktadır. Bu çalışmada, geliştirilen sistemin özellikleri, performans ve gerçek hastalar üzerinde uygulama sonuçları sunulmaktadır. Söz konusu sistemde, hastanın solunum fonksiyon test değerleri spirometreyle, oksijen konsantrasyonu (SPO2) ve kalp atışı değerleri darbe oksimetreyle ölçülmektedir. Daha sonra, veriler bluetooth sanal seri port protokolü ile akıllı cep telefonuna aktarılmaktadır. Veriler beş girişli, iki gizli katmanlı, ileri beslemeli, geri yayılımlı, çok katmanlı yapay sinir ağı (ÇKA) ile sınıflandırılmaktadır. Akıllı cep telefonu üzerinde gerçek zamanlı çalışan ÇKA'ın giriş öznitelikleri FEV1, FVC, FEV1/FVC, FEF25-75, PEF dir. Çıkış sınıflandırma sonucu ise normal, obstrüktif veya restriktifdir. Sistemde ölçüm değerleri ve elde edilen sınıflandırma sonucu cep telefonu ekranında gösterilmektedir. Tüm veriler web servis ile XML tabanlı olarak uzak merkezdeki sunucu veritabanına WiFi, GPRS veya 3N iletişim teknolojileri vasıtasıyla gönderilmektedir. Ölçüm sonuçları acil bir durum içeriyorsa, hastaya tavsiye, doktora ise bilgilendirme SMS mesajı gönderilmektedir. Buna ilaveten, güvenli giriş yapılan normal ve mobil web sayfaları üzerinden tüm hasta verileri, akış-hacim ve hacim-zaman grafikleri takip edilebilmekte, gerekli olduğu takdirde doktor hastaya e-posta gönderebilmektedir. Çalışmada ÇKA'ın eğitimi ve testi Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Araştırma hastanesinden temin edilen 486 (313 normal, 136 obstrüktif, 37 restriktif) hasta verisi ile gerçekleştirilmiştir. ÇKA, 98,7% doğruluk, 97,83% belirlilik, 97,63% duyarlılık, ve 0,946 korelasyon değerlerine sahiptir. Bu çalışma, literatürdeki çalışmalarla kıyaslandığında astım-koah ayrımı ve kronik akciğer hastaların takibini zeki ve mobil bir sistem ile kolaylaştırılması bakımından ilerleme sağlamıştır.
Thermoelektrik modüllerden oluşan bir sistemin yapay sinir ağları ile modellenmesi
Termoelektrik modüllerden oluşan bir sistemin yapay sinir ağları ile eğitilmesinde termoelektrik başlıktan elde edilen deney verileri kullanılmıştır. Deney verileri Alyuda Neuro Intelligence programında Quick Propogation, Conjugate Gradient Descent, Quasi-Newton, Limited Memory Quasi-Newton, Levenberg Marquardt, Online Back Propogation ve Batch Back Propogation algoritmaları ile eğitilmiştir. Elde edilen en başarılı eğitim, C#' da kodlanan eğitim programı ile karşılaştırılmıştır. Eğitimin performans ölçütü olarak Korelasyon katsayısı, Regresyon analizi ve Mutlak hata değerleri kullanılmıştır. Böylece en başarılı eğitim ağ yapısı bulunarak benzer sistemlerde yaşanan sistemin çıkışını olumsuz etkileyen ortamın sıcaklığı, akım, gerilim gibi faktörler sonucu yanlış ölçümlerin yapılması ayrıca ölçüm sonuçlarının kontrol edilmesi için defalarca ölçüm yapılması gibi olumsuzlukların önüne yapay sinir ağların ileri yönelik tahmin yeteneği kullanılarak geçmek amaçlanmıştır. Yapılan eğitimler sonucunda C#'da kodlanan eğitim programının, Alyuda Neuro Intelligence programından elde edilen en başarılı eğitim ile yaklaşık sonuç verdiği görülmüştür.
Tansiyon ve vücut sıcaklığını ölçen cihazın tasarımı
Hastanın vital bulgularının değerlendirilmesinde, enfeksiyon şüphesinde, antibiyotiklerin yönetiminde, immun kompremize hastalarda vücut ısısının doğru ölçümü önemlidir. İnsan sağlığı için önemli olan diğer bir konu da kan basıncı ölçümü ile elde edilen yüksek tansiyon (sistolik), düşük tansiyon (diastolik) ve nabız değerlerinin, kan damarlarının durumu ve kalp karıncığındaki kan atımı hakkında bilgi vermesidir. Yüksek kan basıncı (hipertansiyon), damar tıkanıklığı, inme, kalp yetmezliği ve böbrek yetmezliği açısından önemli risk faktörlerinden birisidir. Sürekli düşük kan basıncı (hipotansiyon) da altta yatan bazı hastalıklar konusunda bize bilgi vermektedir. Ayrıca nabız-sıcaklık ilişkisi de önemlidir. Normal bir insanda her 1 oC'lik vücut sıcaklığı artımında nabız değerinin 20 atım arttığı görülmüştür.Bu bilgiler dikkate alınarak tanılamada kullanılmak üzere MSP430F169 mikrodenetleyicisi, MPX5050GP basınç sensörü, I2C arayüzlü TMP100 sıcaklık sensörü kullanılarak, vücut sıcaklıklığı ve osilometrik yöntemle tansiyon ölçen bir sistem tasarlanmıştır. Sistemde I2C seri iletişim protokolü kullanılarak 0,0625 oC ölçüm aralığı ile çok hassas vücut sıcaklığı ölçümü yapılmıştır. Aynı zamanda osilometrik yöntemle yapılan tansiyon ölçümünde de labaratuvar ortamında kalibre edilmiş oskültasyon yöntemiyle ölçüm yapan tansiyon cihazına, diğer tansiyon ölçen cihazlardan daha yakın ölçüm yapıldığı deneklerle yapılan karşılaştırmalı ölçüm sonuçlarında görülmektedir. Elde edilen tansiyon ve vücut sıcaklığı ölçüm sonuçları incelenerek çeşitli öneriler getirilmiştir.
Yapay sinir ağları ve lojistik regresyon yöntemleri ile meme kanseri koltuk altı lenf nodu durumunun belirlenmesi
Meme kanseri günümüzde en sık rastlanılan kanser türlerinden biridir. Meme kanseri hastalığının evrelendirilmesinde ve tedavisinin belirlenmesinde koltuk altı lenf bezlerinin durumunun bilinmesi çok önemlidir. Koltuk altı lenf nodlarının durumu cerrahi işlemler ile belirlenmektedir ve bu cerrahi işlemlerin ciddi yan etkileri bulunmaktadır. Bu çalışmada meme kanseri hastalarının her hastanede kolaylıkla elde edilebilir klinik ve patolojik verilerine bakılarak yapay sinir ağları ile koltuk altı lenf nodlarının durumunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne başvuran 270 meme kanseri hastasının klinik ve patolojik verileri, ileri beslemeli geri yayılımlı çok katmanlı yapay sinir ağı ve lojistik regresyon ile sınıflandırılmış, oluşturulan modeller test verileri ile test edilmiştir. Yapay sinir ağının performansını ölçmek için Regresyon ve ROC (Receiver Operating Characteristics) istatiksel analiz yöntemleri kullanılarak, ağın belirlilik, duyarlılık ve doğruluk sonuçları elde edilmiştir.
Ultrasonik yöntem ile dişeti kalınlığının belirlenmesi
Diş eti, dişi alveolar kemiğe bağlayan, saran ve destekleyen, periodontiyumun en dıştaki katmanıdır. Periodontiyuma ait kalınlık değeri bireyler arasında farklılık gösterdiği gibi, aynı bireyin farklı dişlerine ait dişeti kalınlığı bilgisi de değişiklik göstermektedir. Gerçekleştirilen çalışmada, temel ağız sağlığı, ağızdaki cerrahi prosedürler, ortodontik tedavi süreçleri, plastik cerrahi, implantoloji gibi alanlarda oldukça önemli bir kriter olan diş eti kalınlığının A-mod ultrasonografik yöntem kullanılarak belirlenmesini sağlayacak bir sistemin tasarımı ve gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır. Bu yöntem ultrasonik darbe-yankı prensibine dayanmaktadır. Yüksek frekanslı ve yüksek güçlü bir elektriksel işaret ultrasonik dönüştürücü yardımıyla ses dalgalarına dönüştürülerek kalınlık ölçümü yapılacak olan dokuya gönderilir. Farklı akustik empedans değerlerine sahip yüzeylerle karşılaşan ultrasonik dalga yansımaya uğrar. Diş eti dokusundan yansıyan darbeler yine dönüştürücü yardımı ile alınıp işlenerek, ölçüm yapılan dokuya ait kalınlık bilgisi elde edilmiş olur. Çalışmada kullanılan yüksek frekans, ölçümlerdeki çözünürlük oranını arttırarak daha hassas sonuçların elde edilmesini sağlamıştır. Sistemdeki kontrol ve hesaplama işlemleri mikrodenetleyici tarafından gerçekleştirilmiştir.
Taşınabilir, düşük güçlü, 10Mhz sürekli dalga ultrasonik Doppler kan akış ölçer
Bu çalışmada, sürekli dalga Doppler kan akış ölçerin çalışma prensibi ve kan akış ölçerde kullanılan sinyal işleme teknikleri ayrıntılı olarak anlatılmaktadır. Aynı zamanda; taşınabilir, düşük güçlü 10MHz sürekli dalga ultrasonik Doppler kan akış ölçeri oluşturan elektronik devrelerin çalışma prensipleri ve tasarım aşamaları açıklanmaktadır. Tasarlanan sürekli dalga Doppler sistem 10MHz frekansında çalışmakta olup yüzeyde bulunan küçük yapılı damarlarda ölçüm yapmaktadır. Sürekli dalga Doppler sistemi; sürekli dalga Doppler vericisi ve frekans kaymalarını sezecek alıcıdan oluşmaktadır. Sürekli dalga Doppler vericisinin 10MHz frekanslı sinyalleri kristal osilatör devresi tarafından üretilmektedir. Bu sinyaller aynı zamanda kaynak transdüsere uygulanmaktadır. Ultrasonik alıcıda ise Doppler kaymalarını sezmek için demodülasyon ve faz kaydırma işlemlerinde AD8333 tümleşik devresi, alçak geçiren ve yüksek geçiren filtreleme işlemlerinde AD8021 tümleşik devresi kullanılmıştır. Benzer Doppler sistemlerinden farklı olarak yüzey montajlı yonga tümleşik devreler ve yüzey montajlı elemanlar kullanılarak küçük boyutlarda, taşınabilir ve düşük güçlü bir kan akış ölçer elde etmek hedeflenmiştir. Tasarlanan Doppler sistemine ait elektronik devreler gerçekleştirildikten sonra çalışmaları test edilmiş ve çıkışlara ait dalga şekilleri ayrıntılı olarak gözlemlenmiştir.
PC tabanlı çok kanallı bir elektronik stetoskop tasarımı ve gerçekleştirilmesi
Bu çalışmada, akciğer seslerinin göğüs duvarı üzerinden çok kanallı veeşzamanlı biçimde gerçek zamanlı gözlenmesi, kaydedilmesi ve daha sonraanalizlerinin yapılması için PC tabanlı çok kanallı veri toplama ve işlemedüzeneği geliştirilmiştir. Bu düzenek, özel tasarlanmış ses alma sistemi, veritoplama sistemi (Instrunet model) ile bilgisayar kayıt ve analizleri için grafikkullanıcı program arayüzlerinden oluşmaktadır. Akciğer sesleri göğüs duvarıüzerinde 14 farklı akciğer bölgesinden ve soluk borusundan alınmaktadır.Böylece akciğer seslerinin dinleme işlemi 14 farklı akciğer bölgesine ayrılarakbölgesel inceleme gerçekleştirilmiştir.Çok kanallı olarak elde edilen akciğer seslerinin zaman ve frekansdüzlemlerindeki değişik analizleri yapılıp sonuçları gözlenmiştir. Zamandüzlemi için zaman genlik dalga biçimi, genişletilmiş zaman genlik dalga biçimi,RMS değerleri, sıfır geçiş hızına bağlı frekans değişimi, içsoluma-dışsolumasüre ve genlikleri, ıslık seslerinin algılanması, çıtırtı seslerinin algılanması iledeğişik zaman ve genlik çözünürlükleri incelenmiştir. Frekans düzleminde iseakciğer ses sinyallerinin Hızlı Fourier Dönüşüm (HFD) metodu ile güç yoğunlukspektrumları kestirilerek, spektral analizleri gerçekleştirilmiştir.Daha sonra da spektral analizlerden elde edilen özellik vektörleri kullanılarak,çok katmanlı algılayıcı sinir ağları yardımıyla akciğer seslerininsınıflandırılması gerçekleştirilmiştir.Sonuçta, akciğer seslerinin görsel-işitsel sunumu ve sinyal işleme yöntemleri ileanalizinden, zorlamasız bir yöntemle akciğer hastalıklarının tanısına yönelikdaha fazla bilgi elde edilebileceği gösterilmiştir.
Bulanık adaptif medyan filtresi kullanarak tıbbi görüntülerdeki darbe gürültüsünün bastırılması
BULANIK ADAPTİF MEDYAN FİLTRESİ KULLANARAK TIBBİGÖRÜNTÜLERDEKİ DARBE GÜRÜLTÜSÜNÜN BASTIRILMASI(Doktora Tezi)Abdullah TOPRAKGAZİ ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜEylül 2006ÖZETMedyan filtresi, daha çok darbe gürültüsü oranının 0.2 den az olduğu durumlardaetkili olabilen bir görüntü filtresidir. Bu oranının 0.2 yi aştığı durumlarda adaptifmedyan filtresi kullanılmaktadır. Diğer filtrelerde olduğu gibi adaptif medyanfiltresi için de bir Sxy penceresi seçilir. Ancak adaptif medyan filtresinin, diğerfiltrelerden ayrılan bir özelliği bu pencere büyüklüğünün değiştirilebilir olmasıdır.Ne yazık ki adaptif medyan filtresi darbe gürültülerini yok ederken beraberindegörüntüdeki detayları da yok etmektedir. Bunu engellemek için bu çalışmada,görüntünün piksel değerleri bulanık mantık kuralları ile tespit edilerek kuraltabanlı bulanık adaptif medyan filtresi (KTBAMF) tanımlanmıştır. KTBAMFfiltresi temelde üç bölümden oluşur. Bunlar: medyan filtresi, bulanık mantıkkuralları ve gürültünün olup olmadığına karar veren karar birimidir. Bu filtreninkullanılmasındaki temel amaç görüntü üzerindeki gürültüyü yok ederkengörüntüdeki detayların kaybolmasının önüne geçmektir. Bu nedenle KTBAMFdarbe gürültüsünü yok etmede kullanılabilecek etkili bir filtredir. KTBAMF fitresiAdaptif Medyan Filtresinin (AMF) geliştirilmiş bir versiyonu olup fazla darbegürültüsü bulaşmış görüntülerin gürültüden arındırılmasında kullanılır. Buçalışmada üyelik fonksiyonu olarak üçgen üyelik fonksiyonu yerine daha iyisonuçlar veren bell-shape fonksiyonu kullanılmıştır.Bilim Kodu : 704Anahtar Kelimeler :Medyan Filtre, Bulanık Mantık, Darbe Gürültüsü, GörüntüİşlemeSayfa Adedi : 81Tez Yöneticisi : Prof. Dr. İnan GÜLER
Uzman sistemlerin tıpta teşhis amaçlı kullanımı
UZMAN SİSTEMLERİN TIPTA TEŞHİS AMAÇLI KULLANIMI ( Yüksek Lisans Tezi ) Ahmet BABALIK GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Ağustos 2000 ÖZET Bu çalışmada boğaz enfeksiyonlarını, Hepatit B ve D enfeksiyonlarını teşhis eden bir uzman sistem geliştirilmiştir. Geliştirilen sistemde veritabanı motoru olarak Borland Database Engine kullanılmıştır. Programlama Borland Delphi 4.0 Client/Server ortamında yapılmıştır. İki tane kural tablosu ve hastalara ait bilgilerin saklandığı 3 tablo kullanılmıştır. Hastalara ait tablolar ilişkilendirilmiş veri tabanı mimarisi kullanılarak birbirlerine bağlanmıştır. Boğaz enfeksiyonu için 76 kural, Hepatit B ve D enfeksiyonu için 128 kural kullanılmıştır. Programın boğaz enfeksiyonu modülü kullanıcı ile karşılıklı konuşma şeklinde sonuca gidecek şekilde tasarlanmıştır. Sonuca ulaşmak için geri zincirleme çıkarım algoritması kullanılmaktadır. Hepatit modülünde ise kural-değer çıkarım yöntemi kullanılarak sonuca gidilmektedir. Hepatit modülünde kandaki HBs Ag, Hbe Ag, Anti HBe, Anti HBs, Anti HBc Igm, Anti HBc IgG (Total) ve Anti Delta parametreleri çıkarım işleminde göz önünde bulundurularak sonuçlar elde edilmektedir. Bilim Kodu Anahtar Kelimeler Sayfa Adedi Tez Yöneticisi 626.06.01 Yapay Zeka, Uzman Sistemler, Tıbbi Uzman Sistemler 188 Prof. Dr. İnan GÜLER
Bluetooth ile EKG verilerinin iletimi
Kalp rahatsızlıklarını belirlemede çok etkili bir yöntem olan EKG ölçümü, kalbin elektriksel sistemindeki değişimlere dayanmaktadır. Kalpte oluşan bu biyopotansiyellerin gürültüsüz şekilde bilgisayara aktarılması için geliştirilecek kablosuz bir sistem, hem hasta hem de kullanıcı için önemli düzeyde bir kolaylık sağlar.Bu tezin amacı, aküyle çalışan, taşınabilir, yedi kanaldan EKG ölçümü yapan ve bu ölçüm verisini Bluetooth kablosuz haberleşme teknolojisi kullanarak bir bilgisayar arayüzüne ileten bir sistem geliştirmektir.Tasarlanan bu sistemde Matlab 7.8 kullanılarak, bir görsel kullanıcı arayüzü (GUI) hazırlanmıştır. Kullanıcı, program aracılığıyla verdiği komutlarla, bu tez için kullanılmış olan EKG devresini denetler. Verilen komutlarla istenen EKG kanal ve izlenecek frekans aralığı seçimi gibi denetimler sağlanabilmektedir. Sistemde ayrıca nabız ölçümü yapılmaktadır.Seri Kapı Profili kullanan Bluetooth modülleriyle sağlanan haberleşme sayesinde, EKG cihazı ile kullanılan kişisel bilgisayar arasında kablosuz bir bağlantı kurulmuştur.
Ayrık kosinüs dönüşümü kullanılarak tasarlanan dijital görüntü damgalama tekniklerinin incelenmesi
Bu çalışmada Ayrık Kosinüs Dönüşümü (AKD) kullanılarak tasarlanan dijital görüntü damgalama tekniklerinin incelenmesi hedefiyle 2010 yılına kadarki çalışmalar üzerinden literatür tarama yapılmıştır. Dijital damgalama yönteminin genel özellikleri, frekans alan ve uzamsal alan teknikleri ve AKD hakkında akademik bilgiler sunulmuştur. Yapılan çalışmalar AKD'nün uygulama yöntemi, damgalama tekniğinin özellikleri, damga çıkartma yöntemi, dayanıklılık ve kullanım alanı ile sınıflandırılmıştır. İnceleme sonucunda farklı yöntemler takip edilerek tasarlanan teknikler sınıflandırma özelliklerine göre farklılıklar göstermiştir. Elde edilen bu verilere göre AKD, uzamsal alanda yapılan dönüşümlerden Tekli Değer Ayrışımı ve Arnold Dönüşümü kullanılarak Hash fonksiyonu ile elde edilen gizli anahtarla geri dönüşütürülebilir bir dijital görüntü damgalama çalışması yapılmış ve saldırı analizleriyle incelenmiştir. Yapılan çalışma sonucunda AKD'nin farklı dönüşümlerle birlikte kullanılmasının dijital görüntü damgalama tekniğinin dayanıklılığını arttırdığı tespit edilmiştir.