Theses supervised by Prof. Dr. Nusret Koca
14 theses · Afyon Kocatepe University
Argümantasyon temelli ters yüz öğrenme yaklaşımının sosyal bilgiler dersinde uygulanması
Bu araştırmada, argümantasyon temelli ters yüz öğrenme yaklaşımının sosyal bilgiler dersinde uygulanmasının akademik başarıya, 21. yüzyıl öğrenme ve yenilenme ile özdüzenleme becerilerinin gelişimine etkileri araştırılmıştır. Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri, ön test – son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılarak toplanmıştır. Dersler, deney grubunda argümantasyon temelli ters yüz öğrenme yaklaşımına uygun biçimde, kontrol grubunda ise öğretim programına uygun yapılandırmacı uygulamalarla işlenmiştir. Denel işlem sonrasında, deney ve kontrol grubunda yer alan öğrencilerin sosyal bilgiler dersi akademik başarıları artmıştır. İki grup arasındaki son test puanlarında istatistiksel olarak deney grubu lehine anlamlı farklılık elde edilmiştir. Deney grubunda yer alan öğrencilerin, 21. yüzyıl öğrenme ve yenilenme beceri düzeylerinde denel işlem öncesine göre istatistiki olarak anlamlı fark bulunmuştur. İki grup arası son test puanlarında istatistiksel olarak deney grubu lehine anlamlı farklılık belirlenmiştir. Öğrencilerin özdüzenleme beceri düzeylerinde denel işlem öncesine göre her ki grupta puan artışı olmasına rağmen anlamlı bir biçimde değişimler meydana gelmediği belirlenmiştir. Buna rağmen deney grubundaki öğrencilerin puanlarındaki ortalama artış, kontrol grubundaki puan artışından daha fazla olmuştur. Araştırmanın nitel bulguları, öğrencilerin uygulama süreci içerisinde çeşitli becerileri kazandıklarını göstermiştir. Sosyal bilgiler derslerinde akademik başarıyı artırmak ve özdüzenleme becerilerini kazandırmada argümantasyon temelli tersyüz öğrenme uygulamalarından yararlanılabileceği önerilmiştir.
Fen bilimleri dersinde mobil artırılmış gerçeklik uygulamalarının öğrencilerin akademik başarısına ve derse yönelik tutumuna etkisi
Bu araştırmada, ilkokul 4. sınıf Fen Bilimleri dersinde kullanılan MAG uygulamalarının öğrencilerin Fen Bilimleri dersine karşı akademik başarılarına ve tutumlarına etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmanın uygulama süreci 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Afyonkarahisar ili Çay ilçesinde bulunan bir devlet okulunda öğrenim gören 4. sınıf öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Afyonkarahisar ili Çay ilçesinde bir devlet okulunda öğrenim gören 4. sınıftaki 49 öğrenci oluşturmuştur. Kontrol grubundaki öğrencilere Fen Bilimleri dersi öğretim programında yer alan etkinlikler uygulanarak dersler işlenirken deney grubundaki öğrencilere MAG uygulamaları ile dersler işlenmiştir. Deney grubundaki öğrencilere uygulanan uygulamalar Quiver, Unite AR, Uzay 4D, Arloopa ve araştırmacı tarafından Unity AR -Vuforia programı üzerinde hazırlanan MAG uygulamalarıdır. Araştırma haftalık 3 ders saatinden toplamda 5 hafta sürmüştür. Deney ve kontrol gruplarına araştırmacı tarafından hazırlanan başarı testi ve Nuhoğlu (2008) tarafından geliştirilen "Fen Bilimleri Dersine Yönelik Tutum Ölçeği" ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22 istatistik paket programı kullanılmıştır. Araştırmada "Dünyamızın Hareketleri" konusunda MAG uygulamalarının Fen Bilimleri dersinde öğrencilerin akademik başarısına ve Fen Bilimleri dersine yönelik tutumuna etkisinin incelenmesi amacıyla örneklemin tamamına ait ön test ile son test başarı testi puanı ortalamaları incelenmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda MAG uygulamalarının kullanılmasının öğrencilerin akademik başarılarını ve Fen Bilimleri dersine karşı tutumlarını arttırmada etkili olduğu görülmüştür.
Hayat bilgisi dersinde eğitsel dijital oyun kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına etkisi
Bu araştırmanın amacı Hayat Bilgisi dersi ''Sağlıklı Hayat'' ünitesinin öğretiminde eğitsel dijital oyun kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına etkisini belirlemektir. Araştırmada yöntem olarak nicel yaklaşımlardan ön test–son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırma 2021-2022 eğitim-öğretim yılı Manisa ili Kula ilçesi Rafet Üçelli İlkokulu'nda öğrenim gören 51 öğrenci ile yürütülmüştür. Deney grubu 20 öğrenciden, kontrol grubu 31 öğrenciden oluşmuştur. 4,5 hafta süren araştırmada deney grubunda eğitsel dijital oyunlar kullanılarak öğretim yapılırken, kontrol grubunda ise mevcut öğretim programındaki etkinliklerle öğretim yapılmıştır. Araştırma verileri 25 sorudan oluşan akademik başarı testi ile elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analizi SPSS 26.0 paket programında bağımsız örneklem T-Testi, bağımlı örneklem T-Testi ve madde istatistikleri ile yapılmıştır. Araştırma sonucunda Hayat Bilgisi dersinde eğitsel dijital oyun kullanımının öğrencilerin akademik başarılarını arttırdığı belirlenmiştir. Araştırma sonucunda eğitsel dijital oyunlar ile öğretim yapılan deney grubu ile mevcut programa göre öğretim yapılan kontrol grubunun başarı düzeyleri karşılaştırmasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık oluştuğu belirlenmiştir. Ayrıca deneysel sürecin deney grubundaki etkisinin cinsiyete göre etkisini belirlemek için yapılan ön test ve son test puanlarının cinsiyete göre karşılaştırılmasında anlamlı farklılık tespit edilememiştir. Hayat Bilgisi dersinde eğitsel dijital oyun kullanımı erkek ve kız öğrencilerin akademik başarıları arasında farklılık oluşturmamıştır.
Elektronik kitap destekli ilkokul 4. sınıf sosyal bilgiler öğretiminin öğrenci başarısına ve tutumuna etkisi üzerine bir araştırma
Ülkemizde e-kitap sektörü küresel gelişmelere paralel bir şekilde çeşitli alanlarda kullanılmaya başlamıştır. Eğitim sektörü de e-kitapların gittikçe artan şekilde kullanıldığı bir alan olmuştur. Bu çalışmanın amacı elektronik ders kitabı ya da basılı ders kitabı kullanımının, öğrenci başarısı ve tutumu üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Çalışma yarı deneysel araştırma deseninde tasarlanarak ön test ve son test deney-kontrol gruplu şekilde gerçekleştirilmiştir. Araştırma 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Afyonkarahisar'ın Sinanpaşa ilçesinde resmi bir okulda öğrenim gören toplam 50 adet 4. sınıf öğrencisi ile yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama araçları olarak "Üretim Dağıtım Tüketim Başarı Testi" ve "M.E.B. Sosyal Bilgiler Dersi Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın verileri, tanımlayıcı istatistik teknikleriyle değişkenlere ilişkin ortalama, standart sapma değerleri ile çarpıklık (skewness) ve basıklık (kurtosis) katsayıları bulunarak analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre; deney grubunda yer alan öğrencilerin Tutum Ölçeği ön test veri yanıtlarının toplam ortalaması 52,20; son teste veri yanıtlarının toplam ortalaması 66,24 olarak tespit edilmiştir. Aynı ölçek kontrol grubuna uygulandığında öğrencilerin ön test ortalaması 51,44; son test ortalaması ise 51,08 olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca deney grubunda olan öğrencilerin Tutum Ölçeği son test puan ortalamasının (X̄=66,24) kontrol grubunda olan öğrencilerin son test puan ortalamasından (X̄=51,08) fazla olduğu ve bu durumun istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p<0.05) tespit edilmiştir. Aynı şekilde deney grubunda olan öğrencilerin Üretim-Dağıtım Tüketim Başarı Testi son test puan ortalamasının (X̄=77,44) kontrol grubunda olan öğrencilerin son test puan ortalamasından (X̄=63,24) fazla olduğu ve bu durumun istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p<0.05) ortaya çıkmıştır. Araştırma bulguları göz önünde bulundurularak öğrencilere dijital okuryazarlığın ve teknolojinin sorumlu kullanımının öneminin iyi anlatılmasının gerekliliğine vurgu yapılmıştır.
Coğrafya dersi ekonomik faaliyetler ve doğal kaynaklar konusunun öğretiminde web 2.0 araçlarının kullanımının öğrenci başarısı ve tutumuna etkisi
Bu çalışma; Canva, Kahoot, Mentimeter ve Padlet adlı Web 2.0 araçlarının kullanımının 11.sınıf coğrafya dersi "Ekonomik Faaliyetler ve Doğal Kaynaklar" konusunun öğretiminde öğrencilerin akademik başarısına etkisi ve bu araçlara yönelik öğrenci tutumlarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada 2023-2024 Eğitim-Öğretim yılında Afyonkarahisar ili merkez ilçesi TOKİ Sosyal Bilimler Lisesi'nde öğrenim gören 84 adet 11.sınıf öğrencisi ile Ön Test-Son Test Kontrol Gruplu Desen Modeli kullanılmıştır. Araştırmanın deneysel aşamasına 11-G ve 11-I sınıfından 39 öğrenci, kontrol grubuna ise 11-C ve 11-E sınıfından 45 öğrenci katılmıştır. Deney grubunda Web 2.0 araçları ile coğrafya öğretimi yapılırken, kontrol grubunda ise bilgisayar destekli coğrafya öğretimi ile ders işlenmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında ise araştırmacı tarafından hazırlanan 22 sorudan oluşan Ekonomik Faaliyetler ve Doğal Kaynaklar Başarı Testi ile 11 sorudan oluşan Web 2.0 Araçları ile Coğrafya Öğretimi Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen verilerin istatiksel analizi SPSS 27.0 (Statistical Package for Social Science) yazılımı kullanılarak yapılmıştır. Verilerin analizinde araştırmanın alt amaçlarına uygun olarak; Bağımsız Gruplar T-Testi, Bağımlı (Eşleştirilmiş) Örneklem T-Testi ve madde istatistik analizleri kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre Web 2.0 araçları destekli coğrafya öğretiminin Ekonomik Faaliyetler ve Doğal Kaynaklar konusunun öğretiminde öğrencilerin akademik başarıları üzerinde anlamlı düzeyde etkili olmadığı görülmüştür. Bu sonuca göre Coğrafya dersi Ekonomik Faaliyetler ve Doğal Kaynaklar konusunun öğretiminde Canva, Kahoot, Mentimeter ve Padlet gibi Web 2.0 araçları kullanımının bilgisayar destekli coğrafya öğretimi ile akademik başarıyı benzer şekilde artırdığı söylenebilir. Bununla birlikte öğrencilerin Web 2.0 araçları destekli coğrafya öğretimine karşı tutumlarının olumlu olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak eğitim-öğretim faaliyetlerinde verimi arttırmak için Web 2.0 araçlarının kullanımı önerilmektedir. Coğrafya öğretiminde farklı sınıf düzeylerinde farklı konulara yönelik araştırmalar yapılabilir. Anahtar Kelimeler: Coğrafya Öğretiminde Web 2.0 Araçları, Coğrafya, Tutum, Başarı
Ters yüz eğitim modelinin coğrafya eğitiminde öğrencilerin akademik başarısına ve tutumuna etkisinin incelenmesi
Bu araştırmanın temel amacı, 10. sınıf coğrafya dersinde "dış kuvvetler" konusunun öğretiminde ters yüz öğrenme modelinin ne kadar etkili olduğunu incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, ters yüz öğrenme modeliyle işlenen derslerin öğrencilerin akademik başarılarını ve derse yönelik tutumlarını nasıl etkilediğini ve öğrencilerin bu modele dair nasıl bir bakış açısına sahip olduklarını belirlemek hedeflenmiştir. Karma yöntem modelinin kullanıldığı bu araştırma, 2023-2024 eğitim-öğretim yılının I. döneminde Afyonkarahisar İbrahim Evren Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nde 10. sınıf öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Deneysel işlem öncesinde bir web sitesi hazırlanmış, etkileşimli videolar, interaktif oyunlar ile quizler sitede yayınlanmıştır. 10. sınıf dış kuvvetler ile ilgili olan etkileşimli videolar, interaktif oyunların bulunduğu linkler ders öncesinde deney grubuna gönderilmiştir. Çalışma grubunu 25 deney grubu ve 22 kontrol grubu olmak üzere toplam 47 öğrenci oluşturmuştur. Veriler, coğrafya akademik başarı testi, coğrafya dersi tutum ölçeği ve öğrenci görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Nitel veriler betimsel analiz yöntemi, nicel veriler ise SPSS programı ve bağımsız-bağımlı gruplar t-testi kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, ters yüz öğrenme modelinin deney grubunda kontrol grubuna kıyasla akademik başarıyı anlamlı düzeyde artırmadığını, ancak derse yönelik tutumlarını anlamlı düzeyde artırdığını göstermiştir. Öğrenci görüşmeleri de modelden genel olarak olumlu bir şekilde memnuniyet duyduklarını ortaya koymuştur.
Sürdürülebilir kalkınma amaçları bağlamında sosyal bilgiler
Bu araştırmada sürdürülebilir kalkınma amaçları bağlamında Sosyal Bilgiler dersi öğretim programı ve ders kitapları incelenmiş, öğrencilerden sürdürülebilir kalkınma amaçları ile ilgili görüşleri alınmış, ortaokul öğrencileri için geri dönüşüm ölçeği uygulanmıştır. Bu bağlamda sürdürülebilir kalkınma amaçlarının Sosyal Bilgiler dersindeki yeri ve önemine dikkat çekilmiştir. Araştırmada karma yöntemin gömülü karma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri Sosyal Bilgiler dersi öğretim programı ve Sosyal Bilgiler beş, altı, yedinci sınıf ders kitapları betimsel analiz ile incelenerek elde edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin sürdürülebilir kalkınma amaçları ile ilgili görüşlerinin incelenebilmesi amacı ile öğrencilere sürdürülebilir kalkınma amaçları anlatılmış ve her bir amaç için kompozisyon yazmaları istenmiştir. Öğrencilerin yazdıkları kompozisyonlar da betimsel analiz ile incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu Afyonkarahisar il merkezinde bulunan üç ortaokulda yedinci sınıfta öğrenim görmekte olan 290 öğrenciden oluşmaktadır. Sürdürülebilir kalkınma bağlamında Sosyal Bilgiler dersi öğretim programı ve ders kitapları incelendiğinde hem öğretim programının hem de ders kitaplarının sürdürülebilir kalkınma amaçlarını içerdiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin yazdıkları kompozisyonlar incelendiğinde de sürdürülebilir kalkınmaya önem verdikleri ve yeterli bilgiye sahip oldukları ortaya çıkarılmıştır. Uygulanan ortaokul öğrencileri için geri dönüşüm ölçeği de kadın katılımcıların, şehir merkezinde yaşayanların, anne ve baba öğrenim durumu lise ve daha üstü olan katılımcıların sürdürülebilir kalkınmanın geri dönüşüm boyutuna daha fazla ilgi duyduklarını göstermiştir. Sosyal Bilgiler dersinde sürdürülebilir kalkınma amaçlarına daha fazla yer verebilmek adına daha açık şekilde sürdürülebilir kalkınma amaçlarına yer verilebilmesi, sürdürülebilir kalkınma amaçları bağlamında öğretim programı ve ders kitapları sürdürülebilir kalkınma amaçlarının çevresel, sosyal ve ekonomik boyutları bakımından ayrı ayrı incelenebileceği önerilmiştir.
Sosyal bilgiler öğretiminde sanal tur uygulamalarının etkisinin incelenmesi
Bu araştırmanın genel amacı, Sosyal bilgiler öğretiminde sanal tur etkinlikleri kullanımının öğrencilerin akademik başarısına, Sosyal bilgiler dersine karşı motivasyonlarına ve tutumlarına etkisini incelemektir. Bunun yanı sıra Sosyal bilgiler dersinde sanal tur etkinlikleri kullanımına ilişkin öğrencilerin görüşlerinin incelenmesi de amaç edinilmiştir. Araştırmada karma yöntem desenlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırma için gerekli olan verilerin toplanması için araştırmacı tarafından geliştirilen "Türk Tarihinde Yolculuk Ünitesi Başarı Testi", Kan (2012) tarafından geliştirilen "Sosyal Bilgiler Dersi Motivasyon Ölçeği", Demir ve Akengin (2010) tarafından geliştirilen "Sosyal Bilgiler Dersi Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Sosyal bilgiler dersinde sanal tur etkinlikleri kullanımına yönelik öğrencilerin görüşlerinin belirlenmesi amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış odak grup görüşme formu kullanılmıştır. Veri toplama süreci sonunda elde edilen veriler dijital ortamda analiz edilmiştir. Normal dağılım sergileyen nicel veriler üzerinde parametrik testler uygulanmıştır. Elde edilen nitel veriler üzerinde ise içerik analizi yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda Sosyal bilgiler dersinde sanal tur etkinlikleri kullanımının, öğrencilerin akademik başarısı, Sosyal bilgiler dersine yönelik motivasyon ve tutumları üzerindeki etkisine bakıldığında deney ve kontrol grubu öğrencilerinin deneysel süreç öncesinde akademik başarılarında, Sosyal bilgiler dersine karşı motivasyon ve tutumlarında anlamlı bir farklılık yok iken; deneysel süreç sonunda deney grubu lehine anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın nitel sonuçları incelendiğinde Sosyal bilgiler dersinde sanal tur etkinliklerinin kullanımının öğrencilere bireysel ve derslere yönelik çok sayıda katkılarının olduğu belirlenmiştir. Nitel sonuçlar bağlamında Sosyal bilgiler dersinde sanal tur etkinliklerinin kullanımında karşılaşılan sorunlar boyutunda internet ve alt yapı problemleri, sanal tur etkinliklerinin kullanımının çok zaman alması, teknolojik araçların kullanımında yeterliliğe sahip olmayan öğrencilerin derste sıkıntılar yaşaması, gibi durumların ifade edildiği görülmüştür. Anahtar kelimeler: Sosyal bilgiler, sanal tur, motivasyon, tutum,
Sosyal bilgiler öğretiminde öğrenci tasarımlı dergilerin akademik başarıya ve derse olan tutuma etkisi
Bu çalışmada öğrenci tasarımlı olarak hazırlanan sosyal bilgiler dergisinin sosyal bilgiler dersinde başarıya ve derse olan tutuma olumlu bir etkisinin olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırmada yöntem olarak karma model uygulanmıştır. Çalışma 2018-2019 öğretim yılı Afyonkarahisar ili Başmakçı ilçesi Yaka Ortaokulu 7. sınıf öğrencilerini kapsamaktadır. Deney grubu 17 öğrenciden, kontrol grubu da 16 öğrenciden oluşmuştur. Deney grubuna 7. sınıf Sosyal Bilgiler Öğretim Programının ilk üç ünitesini kapsayacak şekilde ders kazanımlarına uygun olarak ve öğrencilerin ilgi ve yetenekleri göz önünde bulundurularak şiir yazma, skeç-drama oynama, pandomim yapma, röportaj yapma, hikaye yazma, mektup yazma, biyografi hazırlama, karikatür çizme, araştırma-inceleme yapma, resim yapma, fotoğraf çekme, türkü söyleme, film izleyip kritiğini yapma gibi etkinlikler yaptırılmış ve bu etkinlikler 3 sayılık bir dergi haline getirilmiştir. Kontrol grubunda ise dergi kapsamında etkinlikler yaptırılmadan üniteler işlenmiştir. Gruplara uzman görüşü alınarak güvenirlikleri kanıtlanmış 25 maddelik çoktan seçmeli test ile Demirve Akengin(2010)'in Sosyal Bilgiler Tutum Ölçeği uygulanmıştır. Araştırma sonucunda ortaya çıkan bulgulara göre deney grubundaki öğrencilerin son test başarı puanları açısından kontrol grubundaki öğrencilere göre daha başarılı olduğu gözlenmiştir. Öğrenci tasarımlı sosyal bilgiler dergisinin deney grubundaki öğrencilerin derse yönelik tutumlarına öğrencilerle yapılan görüşmeler sonucunda elde edilen verilere göre pozitif yönde etkili olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler,başarı, öğrenci tasarımlı dergi,öğrenci, öğretim
Küreselleşmenin 5. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarına yansıması
Sosyal Bilgiler içerik ve kapsam olarak çok geniş bir yapıya sahiptir. Aynı şekilde küreselleşme kavramının da bir sınırı yoktur. Dünyada yaşanan gelişmeler doğrultusunda yani küreselleşme ile birlikte Sosyal Bilgiler de kendini sürekli yenilemektedir. Bu araştırmada 1978, 1990, 2001 ve 2017 yılları arasında devlet okullarında okutulan 5. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarına küreselleşmenin içerik ve görsel tasarım yönünden etkilerinin neler olduğunun incelenmesi amaçlanmıştır. 5. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitapları nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yönteminden yararlanılarak analiz edilmiştir. Ders kitaplarından veri elde etmek için kullanılan kontrol listesi, araştırmacı tarafından yapılan literatür taraması sonucu oluşturulmuştur. Küreselleşmenin eğitim, siyasi, bilim ve teknoloji, sosyokültürel ve ekonomik yansımalarından 5. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarında geçmişte siyasi yansımanın günümüzde ise bilim ve teknoloji yansımasının daha çok kendilerini ders kitaplarında gösterdiği görülmüştür. İncelenen bütün kitaplarda ise küreselleşmenin sosyokültürel yansımasının ilk sırada olduğu tespit edilmiştir. Yine geçmişten günümüze doğru 5. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarındaki görsellerdeküreselleşmenin etkisini artırdığı tespit edilmiştir. Küreselleşmenin farklı ders, farklı kademe ve farklı yönlerdeki etkilerinin tespitine yönelik çeşitli çalışmalar gerçekleştirilebilir. Anahtar Kelimeler:Sosyal bilgiler, ders kitapları, küreselleşme
İbn Batuta Seyahatnamesi'nin sosyal bilgiler dersi öğretim programı kazanımları doğrultusunda incelenmesi
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak haklarının ve sorumluluklarının bilincinde; milletini ve vatanını seven bireyler yetiştirilmesi Sosyal Bilgiler dersinin amaçları arasında yer almaktadır. Bu amaçlar doğrultusunda Sosyal Bilgiler dersi öğretiminde ve Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin yetiştirilmesinde sözlü ve yazılı kaynaklardan yararlanılabilir. Seyahatnameler edebi ürün olarak kültür, sosyoloji, siyasi ve ekonomik bilgileri içeren önemli kaynaklardan biridir. Ele alınış ve okuyucuya aktarılmak istenen bilgilerin edebi bir üslupla verilmesi seyahatnameye karşı merak ve ilgi uyandırır. Bu araştırmanın amacı İbn Batuta Seyahatnamesi'nin Sosyal Bilgiler dersi öğretim programında yer alan 5. sınıf, 6. sınıf ve 7. Sınıf kazanımları bağlamında incelemektir. İbn Batuta Seyahatnamesi'nde hangi kazanımın ne şekilde verildiğinin belirlenmesi amacıyla iki ciltlik eser araştırmacı tarafından incelenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak doküman incelemesi kullanılmış, seyahatnamede elde edilen bulgular içerik analiziyle ayrıntılı olarak incelenmiş. İbn Batuta Seyahatnamesinde yer alan kazanımlar belirlenip araştırmacı tarafından oluşturulan kategori-kod ve içerikler ilişkilendirilerek şekiller halinde sunulmuş, sayfa ve cilt numaralarıyla birlikte doğrudan alıntılar ile desteklenmiştir. Araştırma sonucunda İbn Batuta Seyahatnamesi'nden elde edilen içeriklerin Sosyal Bilgiler eğitiminde kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada 5.sınıf 11 kazanımı ile ilişkin 5 kategori ve 15 kod oluşturulmuştur. 6.sınıf 14 kazanımı ile ilişkin 6 kategori ve 16 kod oluşturulmuştur. 7.sınıf 10 kazanımı ile ilişkin 5 kategori ve 11 kod oluşturulmuştur. Araştırmada en fazla; Kültür ve Miras, İnsanlar Yerler ve Çevreler, Üretim Dağıtım ve Tüketim öğrenme alanlarında yer alan kazanımlar ile ilişkilendirilmiştir. En az ilişkilendirilme Birey ve Toplum, Küresel Bağlantılar, Bilim, Teknoloji ve Toplum öğrenme alanlarında yer alan kazanımlar ile yapılmıştır. Araştırmada hiç ilişkilendirilmeyen kazanımlar Etkin Vatandaşlık öğrenme alanı içerisinde yer almaktadır.
Sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeyleri
Sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeylerini belirlemek amacıyla yapılan bu çalışmada, karma yöntem desenlerinden biri olan açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Çalışmaya 2019-2020 eğitim öğretim yılında Türkiye genelinde ortaokullarda görev yapan 543 Sosyal bilgiler öğretmeni katılmıştır. Araştırmamızın nicel bölümüne 543 Sosyal bilgiler öğretmeni, araştırmamızın nitel bölümüne ise 32 Sosyal bilgiler Öğretmeni katılmıştır. Araştırmaya örneklemi kolay ve ulaşılabilir örnekleme olarak seçilmiştir. Çalışmanın verileri araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu, görüşme formu ve Sulak (2019) tarafından geliştirilen dijital okuryazarlık ölçeği yoluyla toplanmıştır. Çalışmada elde edilen nicel veriler bir istatistik programı ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda Sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeylerinin "katılıyorum" düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin dijital okuryazarlık düzeyleri cinsiyete, öğrenim durumuna, bilgisayar kullanım deneyimine sosyal ağ, derste teknoloji kullanımı, hizmet içi eğitim, Web 2.0 araçlarının derste kullanımı, Web 4.0 araçlarının derste kullanımı değişkenlerinde anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Fakat kıdem yılı, bilgisayara sahip olma, internet süresi değişkenlerinde anlamlı fark olmadığı belirlenmiştir. Araştırmanın nicel bölümde dijital okuryazarlık düzeyi yüksek çıkmasına karşın, araştırmanın nitel bölümünde öğretmenlerin dijital okuryazarlık düzeyi daha düşük çıkmıştır. Yapılan görüşmeler sonucunda elde edilen veriler ile öğretmenlerin kendilerinin dijital okuryazarlık beceri düzeylerinin günümüz Z kuşağının dijital okuryazarlık düzeyinin altında olduğu yönünde bir algıya sahip oldukları ortaya konmuştur. Sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeyini artırmaya yönelik çeşitli araştırmalar yapılabilir ve hizmetiçi/hizmetiçi öncesi eğitimlerle dijital okuryazarlık becerisi kazandırılmaya çalışılabilir. Sosyal bilgiler ders kitaplarının içeriği günümüz teknolojisine uygun hale getirilerek Sosyal bilgiler dersinde kullanılabilecek dijital materyaller (dijital animasyon, dijital hikâye, artırılmış gerçeklik, sanal müze) ile desteklenebilir.
Sosyal bilgiler öğretiminde web 2.0 araçlarının kullanımının akademik başarı ve derse yönelik tutuma etkisinin incelenmesi
20. yüzyılın sonlarına doğru teknolojinin gelişmesiyle artan bilgi birikimi insanların hayatları, yaşam tarzları, eğitim seviyeleri ve kültürel birikimleri gibi birçok boyutta değişime yol açmıştır. Bu değişimin oluşmasında eğitimin çok önemli bir yeri vardır. Teknolojinin eğitim sürecinde kullanılması verimli öğretim ortamlarının oluşmasını sağlar. Günümüzde teknolojide yaşanan gelişmelerin öğrencilere ve öğretmenlere zengin bir öğrenme ortamı sunması bu gelişmelerden biri olan web 2.0 araçlarını önemli hale getirmektedir. Araştırmanın amacı, 6.sınıf Sosyal Bilgiler dersi ''Tarihe Yolculuk'' ünitesinin 4 kazanımında kullanılan web 2.0 araçları ders etkinliklerinin öğrencilerin akademik başarılarına ve Sosyal Bilgiler dersine yönelik tutumlarına etkisini incelemektir. Bu amaca ulaşmak için çalışmada nicel araştırma ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma araştırma modellerinden açımlayıcı sıralı desen uygulanmıştır. Araştırma, 2021-2022 eğitim öğretim yılında, Uşak ili Karahallı ilçesi Cumhuriyet Ortaokulu'nda öğrenim görmekte olan 39 öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu kolay ulaşılabilir olması için uygun örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Yedi hafta süren araştırmada deney grubunda web 2.0 araçları kullanılarak hazırlanan etkinlikler ile öğretim yapılırken, kontrol grubunda ise öğretim programındaki etkinliklerle dersler işlenmiştir. Nicel veriler, akademik başarı testi ve Sosyal Bilgiler dersi tutum ölçeği ile elde edilerek SPSS 25.0 paket programında bağımsız örneklem T-Testi, bağımlı örneklem T-Testi ve madde istatistikleri ile analizi yapılmıştır. Nitel veriler ise öğrencilerin web 2.0 etkinlikleri ile desteklenen öğretim hakkındaki düşüncelerini yazdığı yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Öğrencilerin görüşme formunda belirtmiş olduğu düşünceler betimsel analiz yöntemi ile tema, alt tema ve kodlara ayrılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda web 2.0 araçları ile derslerin işlendiği deney grubunun mevcut programa göre derslerini işleyen kontrol grubuna göre başarı düzeyleri açısından deney grubu lehine anlamlı bir farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Ancak web 2.0 etkinlikleri ile işlenen Sosyal Bilgiler dersi sonucunda öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersine yönelik tutumlarında anlamlı farklılık oluşturmadığı tespit edilmiştir. Deney grubu öğrencileri yarı yapılandırılmış görüşme formunda Sosyal Bilgiler dersinde web 2.0 uygulamalarını kullanmaktan mutlu olduklarını, diğer derslerde de bu uygulamaları kullanarak derslerini işlemek istediklerini belirtmişlerdir.
Sosyal bilgiler öğretmenlerinin eğitim teknolojileri standartlarına yönelik öz-yeterliklerinin ve derslerinde teknoloji kullanımına yönelik eğilimlerin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi: Burdur ili örneği
Bu çalışma, sosyal bilgiler öğretmenlerinin eğitim teknolojileri standartlarına yönelik öz-yeterliliklerini belirlemek ve derslerinde teknoloji kullanımına yönelik eğilimlerini çeşitli değişkenler açısından incelemek amacı ile yapılmıştır. Bu araştırmada, 2020-2021 yılında, Burdur il merkezi ve ilçelerinde yer alan özel ortaokullar ve resmi ortaokullar da görev yapan, sosyal bilgiler öğretmenlerin eğitim teknolojileri standartlarına yönelik öz-yeterliklerini ve derslerinde teknoloji kullanımına yönelik eğilimlerin çeşitli değişkenler açısından incelemek amaçlanmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Sosyal bilgiler öğretmenlerinin eğitim teknolojileri standartlarını belirlemek için "The International Society for Technology in Education [ISTE]" tarafından belirlenen ve öğretmenlerde olması gereken eğitim teknolojileri standartları temel alınarak oluşturulan "Eğitim Teknolojileri Standartları" ölçeğinin uyum geçerliğini göstermek için Çoklar ve Odabaşı (2009) tarafından geliştirilen "Eğitim Teknolojisi Standartlarını Belirleme Ölçeği (ETSÖ)" kullanılmıştır. Öğretmenlerin derslerinde teknolojiyi kullanma durumlarını belirlemek için ise Angeli (2008) tarafından geliştirilen ve Türkçe'ye uyarlanmasını yazarların yaptığı "Öğretmenlerin Teknolojiyle Öğretimini Etkileyen Faktörler" ölçeği kullanılmıştır. Kullanılan ölçekler 2020-2021 yılında Burdur ilinde görev yapan tüm resmi ve özel ortaokulların sosyal bilgiler öğretmenlerine uygulanmıştır. Araştırmada, eğitim teknolojileri standartları yaşa göre genç öğretmenlerin yaşı daha büyük öğretmenlere göre eğitim teknolojileri standartları daha iyi olduğu sonucuna ulaşılmıştır, bununla beraber kadın ve erkek öğretmenlerinin eğitim teknolojileri standartlarının erkek öğretmenler lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Hizmet yılına göre 1-5 yıl arasında çalışmış öğretmenlerin meslekte daha uzun süre çalışmış öğretmenler arasında 1-5 yıl çalışmış öğretmenler lehine anlamlı bir farklılık belirlenmiştir. Öğretmenlerin derslerinde teknoloji ile öğretimini etkileyen faktörlerde de kıdem yılı 1-5 yıl arasında olan öğretmenler teknolojiyi derslerinde daha çok kullandığı aynı zamanda erkek öğretmenlerin teknolojiyi derslerinde daha çok kullandığı sonucuna ulaşılmıştır. Belli yaş gruplarına teknolojiyi kullanma ile ilgili eğitimler verilerek bilgi ve beceri düzeyleri yükseltilebileceği, eğitim ve öğretim teknolojilerinin sosyal bilgiler öğretiminde kullanımı ile ilgili nicel araştırmaların yanı sıra nedenlerini de araştırmak amacıyla nitel araştırmalar da yapılabileceği ilgili önerilerde bulunulmuştur. Anahtar kelimeler: Eğitim teknolojileri standartı, eğitim teknolojisi, teknoloji