Theses supervised by Prof. Dr. Özlem Atalık
12 theses · Eskişehir Technical Üniversity, Anadolu University
Türkiye'deki havayolu işletmelerinde seyahat eden yolcuların havayolu tercihlerini etkileyen faktörlerin araştırılması
Yolcuların havayolu işletmelerini tercih etmelerini sağlayan faktörlerin belirli kriterlere göre değişlik gösterdiği bilinmektedir. Yolcu tercihlerini etkileyen faktörler arasında ilk olarak seyahat amacı ve uçuş türü değişkenleri bulunurken, bunu gelir düzeyi ve yaş gibi demografik faktörler izlemektedir. Bu çalışmada Türkiye'deki havayolu işletmelerinde yolcu tercihlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. İlk olarak faktörler uçuş öncesi, uçuş esnası ve uçuş sonrası olarak üçe ayrılmıştır. Uçuş öncesi faktörler bilet fiyatı, bilet rezervasyon ve satın alma kolaylığı, online check-in hizmeti, uçuş tarifesi, zamanında kalkış-varış, havayolunun sunduğu hızlı check-in ve boarding hizmeti, havayolunun sunduğu VIP-CIP Lounge hizmeti, havayolu imajı ve sadakat programıdır. Uçuş esnası faktörler ise konfor, uçak içi eğlence sistemleri, uçak içi ikram hizmeti, uçak içi ikram hizmetinin kalitesi, hijyen faktörleri ve personelin nezaketidir. Uçuş sonrası faktörler bagaj teslim alma süresi, kayıp bagaj işlemleri, havayolu işletmesine ulaşılabilirlik ve araç kiralama hizmetleridir. İki aşamada gerçekleştirilen çalışmada ilk olarak anket tekniği ile 243 katılımcıya ulaşılmıştır. Faktör ortalamalarına bakıldığında en önemli faktörün uçuş tarifesi olduğu görülmüştür. İkinci aşamada 15 uzmandan görüş alınarak AHS yöntemi ile analiz gerçekleştirilmiştir. AHS sonucuna göre de en önemli unsurun bilet fiyatı olduğu görülmüştür.
Havalimanlarında dijital dönüşüm stratejilerinin yolcuların teknolojik dirençleri ve teknoloji okuryazarlıkları kapsamında incelenmesi ve havalimanı deneyimi üzerine etkisi
Yaşanan teknolojik gelişmelerle birlikte birçok işletme dijital dönüşüme girmekte ve yeni nesil teknolojileri kullanmaktadırlar. Yeni nesil teknolojilerin pratikte kullanılabilirliği, yolcuların söz konusu cihazları ve uygulamaları kabul etmesi teknolojiye karşı gösterdikleri direnç ile ilişkili olmaktadır. Dolayısıyla teknolojik direnci yüksek olan yolcular, geleneksel yöntemleri daha fazla tercih etme eğiliminde olmaktadır. Teknoloji okuryazarlığı yüksek olan bireyler ise teknolojiyi anlamada ve kullanmada daha istekli olduklarından dolayı teknolojik direnci düşüreceği varsayılmaktadır. Bu tez çalışmasının amacı, teknolojik direnç ve teknoloji okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenerek, söz konusu ilişkinin havalimanı deneyimi üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Bu bağlamda, Teknoloji Kabul Modeli Teorisine dayanarak teknolojik direnç ve teknoloji okuryazarlığı değişkenleri havalimanı deneyiminin öncülleri olarak belirlenmiştir. Türkiye'de dijitalleşmede öncü olarak kabul edilen İstanbul Havalimanı örneklem olarak seçilmiştir. Yüz yüze bir şekilde örneklemi oluşturan yolculardan drop and collect survey tekniği tercih edilerek 974 geçerli 26 geçersiz anket formu elde edilmiştir. Elde edilen veriler SPSS ve AMOS Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılarak analiz edilmiştir. Analizler sonucunda, teknolojiye karşı direncin havalimanı deneyimini olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Teknoloji okuryazarlığının ise teknolojik direnci pozitif yönde etkilediği görülmüştür. Moderatör değişkenler üzerinde yapılan analizler sonucunda ise, yolcuların sosyo-ekonomik durumları, eğitim düzeyleri, yaşları, cinsiyetleri, havalimanı kullanım sıklıkları ve havalimanında bekleme sürelerine göre havalimanı deneyimleri olumlu ve olumsuz yönde farklılaşmaktadır.
Havalimanlarındaki hizmet karşılaşmaları üzerine sosyal ve çevresel sürdürülebilirlik kapsamında bir araştırma
Havacılık sektörü, havalimanı işletmeciliği ve havalimanı pazarlaması geçmişten günümüze kadar sürekli değişim ve gelişim göstermiştir. Bu süreçte, havayolu işletmelerinin her geçen yıl değer kazanması ve dünya genelinde havayollarını tercih eden yolcu sayılarında gerçekleşen artışlar, havalimanı pazarlaması konusunun öneminin yöneticiler tarafından daha iyi anlaşılmasını sağlamıştır. Günümüzde kaynakların sınırlı olması ve buna karşın ihtiyaçların sürekli artması, sürdürülebilirlik ve yeşil pazarlama kavramlarını çağımızın en önemli konuları haline getirmiştir. Çevresel sorunların artışı ve doğal kaynakların hızla tükenmesi, bireylerin ve işletmelerin daha sorumlu ve bilinçli yaklaşımlar geliştirmesini gerektirmektedir. Çalışmada bu amaçla çevresel farkındalık, çevresel sürdürülebilirlik, çevresel değer, yeşil imaj, yeşil güven, yeşil müşteri tatmini ve yeşil ağızdan ağıza iletişim faktörleri gibi sosyal sürdürülebilirlik, çevresel sürdürülebilirlik ve yeşil pazarlama kavramları ile yakından ilişkili olan faktörlerden oluşan, ayrı ayrı çalışmalarda farklı zamanlarda kullanılmış olan ölçeklerden yararlanılarak analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında kullanılan ölçeklerin farklı yöntem ve disiplinlerde kullanıldığı görülmektedir. Ancak, oluşturulan model ve kullanılan bu ölçekler ilk defa yeşil pazarlama ve sürdürülebilirlik kapsamında havacılık sektörü için uyarlanmıştır. Araştırmada anket yöntemi ile katılımcılardan toplanan veriler doğrultusunda bir Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) oluşturulmuş ve bu model aracılığıyla ilişkili faktörler arasındaki ilişkiler analiz edilip yorumlanmıştır. Modeldeki uyum değerlerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu tespit edilmiştir. Analizler sonucunda farklı düzeylerde faktör yüklenimleri elde edilmiş olup, bu durum faktörler arasındaki ilişkilerin açıklanabilirlik düzeylerinin de çeşitlilik göstermesine neden olmuştur. Model, özellikle havalimanlarındaki hizmet karşılaşmalarının sosyal ve çevresel sürdürülebilirlik perspektifinde yolcu ve ziyaretçilerin tutumlarını detaylı bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamıştır. Elde edilen bulgular, havalimanlarının hizmet stratejilerinin sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda yeniden şekillendirilmesi için somut öneriler sunmaktadır. Araştırma, bu yönüyle hem akademik literatüre katkı sağlamakta hem de uygulamaya yönelik önemli çıkarımlar içermektedir.
Havalimanı deneyiminin yolcu tatmini üzerindeki etkisinde marka imajının aracılık rolü: İstanbul Havalimanı uygulaması
Yolcuların havalimanı deneyimlerinde işlem sürelerinin kısa ve kolay bir şekilde gerçekleştirilebilmesi, havalimanında farklı etkinlikler ile kaliteli zaman geçirilebilmesi gibi beklentileri olabilmektedir. Havalimanları da yolcuların söz konusu beklentilerini karşılayabilmek ve tatmin olarak tekrar satın alma davranışı gösteren müşteriler olmasını arzu etmektedir. Bununla birlikte havalimanı işletmecilerinin küresel olarak havalimanı markalarının adını duyurabilmek ve yolcu üzerinde etki yaratabilmek amacında oldukları söylenebilmektedir. Havalimanında yolcu deneyimi, zorunlu süreçler ve isteğe bağlı faaliyetler olmak üzere iki alt boyutta incelenmiştir. Ayrıca deneyimin yolcu tatmini ve havalimanı marka imajı üzerindeki etkisi ve marka imajının aracılık rolü ölçülmüştür. Gerçekleştirilen literatür taraması neticesinde havalimanı yolcu deneyimi bağımsız değişken, yolcu tatmini bağımlı değişken ve havalimanı marka imajı aracı değişken olarak araştırma modeli oluşturulmuştur. Çalışmada nicel araştırma yöntemi benimsenmiş, veriler anket tekniğiyle, rassal olmayan örnekleme yöntemlerinden amaçlı örnekleme yöntemi ile toplanmıştır. Araştırma modeli pilot çalışmada 131, ana çalışmada ise 523 gönüllü birey ile test edilmiştir. Araştırma sonucunda havalimanı deneyiminin yolcu tatmini ve marka imajı değişkenleri üzerinde pozitif ilişkisi bulunmuş, aynı zamanda yolcu tatmininin de marka imajı üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisi olduğu ortaya çıkarılmıştır. Yapılan analizler neticesinde havalimanında yolcu deneyiminin yolcu tatmini üzerindeki etkisinde marka imajının aracı bir role sahip olduğu kanıtlanmıştır. Araştırmada yer alan deneyimin alt boyutları kapsamında ise check-in ve değer katan faaliyetlerin marka imajı, yolcu tatmini ve aracılık etkisine yönelik kurulan tüm hipotezler kabul edilmiştir. Çalışmada elde edilen veriler kapsamında sonuç ve tartışma gerçekleştirilmiş olup araştırmanın teoriye ve uygulamaya yönelik katkıları çalışma sonunda ayrıntılı olarak ifade edilmiştir.
Havayolu işletmelerinde müşteri tatmin boyutlarının cümle gömme tabanlı konu modelleme yöntemiyle belirlenmesi
Yoğun rekabetin hâkim olduğu havacılık sektöründe, müşteri tatminini sağlamak ve yolcuları sadık müşterilere dönüştürmek önemli bir rekabet avantajı olarak kabul edilmektedir. Verilen hizmetlerin yolcular tarafından nasıl değerlendirildiği anlamak ve müşteri tatminini oluşturan unsurları tespit etmek havayolu işletmeleri için büyük bir önem taşımaktadır. Geleneksel yöntemlerin yanı sıra geliştirilen yeni analiz yöntemleri, yolcuların seyahat deneyimlerine dair çevrim içi değerlendirmelerini inceleme fırsatı sunmaktadır. Bu kapsamda araştırma, havayolu işletmelerinde müşteri tatminini belirleyen faktörlerin çevrim içi yolcu değerlendirmeleri üzerinden analiz edilmesini amaçlamıştır. Çalışmada küresel ölçekte farklı havayolu işletmelerine ait 436.343 yolcu değerlendirmesi analiz edilmiş ve güncel metin madenciliği yöntemleri kullanılarak müşteri tatminine ilişkin boyutlar belirlenmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında, geleneksel ile cümle tabanlı yöntemleri karşılaştırmak ve veri setine en uygun konu modelleme yöntemini belirlemek amacıyla performans testi uygulanmıştır. Ön eğitimli dil modellerinden faydalanan cümle gömme tabanlı bir yöntem olan CombinedTM, belirlenen performans ölçütleri çerçevesinde daha yüksek başarı sağlamış ve araştırmanın devamında kullanılacak yöntem olarak belirlenmiştir. Araştırma sonuçları, müşteri tatmin boyutlarının gecikme, fiyat, kabin sınıfı, koltuk, havaalanı prosedürleri, müşteri hizmetleri, fiyat-değer oranı, kabin ekibi ve uçuş içi hizmetler gibi havayolu hizmet özellikleri etrafında şekillendiğini göstermiştir. Ayrıca farklı iş modelleri (tam hizmet sunan ve düşük maliyetli havayolu işletmeleri), kabin hizmet sınıfları (birinci sınıf, iş amaçlı sınıf ve ekonomi sınıfı) ve seyahat yönlerine (iç hat ve dış hat) göre müşteri tatmin boyutlarını da detaylı olarak incelemiştir. Sonuç olarak araştırma, cümle gömme tabanlı konu modelleme yöntemlerinin uygulanabilirliğiyle literatüre katkı sunarken, yolcuların seyahatlerine ilişkin ele alınan değişkenler çerçevesinde müşteri tatmin boyutlarındaki farklılıkları inceleyerek araştırmacılara ve uygulayıcılara pratik katkılar sağlamaktadır.
Havayolu işletmelerinde hizmet kalitesinin müşteri tatmini üzerine etkisi: Azerbaycan havayolları müşterileri üzerine çalışma
Günümüzde küreselleşmenin etkisiyle birlikte teknolojik gelişmelerin hız kazanması, yoğun rekabet ortamı, rekabet avantajı sağlamanın zorunluluğu havayolu sektöründe giderek önem kazanmaktadır. Zira havayolu sektörü, küresel ölçekte hızla gelişen ve rekabetin yoğun olduğu ve yolcu beklentilerinin de günden güne değişerek, sürekli arttığı bir sektördür. Yolculara uçuş öncesi ve sonrası da dahil olmak üzere sunulan ve tüm seyahat deneyimlerini kapsayan hizmetler, bu hizmetlerin kalitesi, müşteri tatminini sağlanması ve sürdürülmesi bağlamında büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, havacılık sektöründe Azerbaycan Havayolları Bakü-İstanbul hattında seyahat eden yolcuların havayolu hizmet kalitesi beklentileri ile Azerbaycan Havayollarından algıladıkları hizmet kalitesini unsurları karşılaştırılmış ve sonuçların müşteri tatminine olan etkisini vurgulanmasıdır. Bu amaç doğrultusunda, çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde havayolu işletmeciliği, ikinci bölümünde hizmet kalitesi, hizmet kalitesi modelleri ve müşteri tatmini ele alınmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise Azerbaycan Havayollarının Bakü-İstanbul hattında seyahat eden yolcuların havayolu hizmet kalitesi beklentileri ile Azerbaycan Havayollarında algıladıkları hizmet kalitesi unsurları karşılaştırılmıştır ve sonuçların müşteri tatmini üzerine olan etkisi üzerinde belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma, online veri toplama aracılığıyla gerçekleştirilmiştir ve elde edilen veriler, SPSS 22.0 yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, Azerbaycan Havayolları yolcularının hizmet kalitesinin fiziki kanıtlar, güvenirlik, heveslilik, güven ve duyarlılık ölçeklerinin müşteri beklentilerini tam olarak karşılayamadığı ve bu nedenle müşteri tatmininin seviyesinin yüksek olmadığı görülmüştür.
Türkiye iç hat havayolu pazarında yolcuların teknolojiye yönelik kabul ve algılarının tekrar satın alma davranışlarına etkisinin belirlenmesine yönelik bir araştırma
Teknolojideki gelişmelerle hayatın adeta her alanında görülen dijital devrim, daha hızlı tüketen, zaman ve mekân kavramından bağımsız hareket eden, satın alma deneyimlerine ilişkin yorum ve paylaşımları ile alışveriş trendlerine yön veren tüketici topluluklarını ortaya çıkarmıştır. İşletmeler, sert rekabet koşullarında karşılaştıkları bu yeni tüketici davranışını anlamak ve mevcut müşteri potansiyellerini elde tutmak için farklı yöntemlerden faydalanmaktadırlar. Bu yöntemlerden birisi de tüketici davranışına öncülük eden faktörlerin tespit edilmesi amacıyla kurgulanan, tüketici davranışı modelleridir. Bu çalışmanın amacı, iç hat yolcularının seyahatlerini planlama sürecinde etkileşimde bulundukları akıllı teknolojilerin, tekrar satın alma davranışlarına etkisini inceleyen özgün bir araştırma modeli geliştirmektir. Bu doğrultuda UTAUT-2 teorisi kaynak alınarak, araştırma kapsamında yeniden düzenlenmiştir. Tüketici Güveni, Algılanan Risk, Tüketicinin Teknolojik Yenilikçiliği yapıları, literatür taraması neticesinde araştırma modeline eklenerek, tüketicilerin teknolojiye yönelik algılarının tekrar satın alma davranışına etkisi ölçülmüştür. Geliştirilen modele ilişkin 5'li likert ölçeğine göre hazırlanan anket, 29.07.2019 ve 09.08.2019 tarihleri arasında İstanbul Havalimanı İç Hatlar Terminalindeki yolculara uygulanmıştır. Toplam 770 katılımcı ile veri toplama işlemi gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler, yapısal eşitlik modellemesi yönteminden faydalanılarak test edilmiştir. Modelin gerekli geçerlilik ve güvenilirliği sağladığı tespit edilmiştir. Araştırma modeli ile elde edilen bulgular, tekrar satın alma niyetinin oluşumunda Performans Beklentisi, Kolaylaştırıcı Şartlar, Sosyal Etki, Alışkanlıklar, Tüketici Güveni, Algılanan Risk ve Tüketicinin Teknolojik Yenilikçiliği yapılarının önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçları, yolcuların tekrar satın alma davranışlarında teknolojiye yönelik kabul ve algılarının etkisini güçlü bir şekilde ispatlamaktadır.
Havayolu yolcularının çevrimiçi değerlendirmelerinin metin madenciliği ile analizi
Sosyal medyada yer alan yolcu değerlendirmeleri büyük ölçüde metin verilerinden oluşmaktadır. Metin verileri ise yolcuları daha iyi anlamak için değerli ancak gizli bilgiler içermektedir. Bu çalışma metin madenciliği tekniklerini kullanarak havayolu yolcularının uçuş deneyimleri doğrultusunda paylaştıkları çevrimiçi yorumlarındaki havayolu hizmet özelliklerine yönelik duygularını açığa çıkarmakta ve bu duyguların fiyat-değer algısı, memnuniyet düzeyi ve başkasına önerme davranışı ile ilişkilerini açıklamaktadır. Bu amaçla Skytrax platformunda yer alan 50 geleneksel havayolundan 42.881 yolcu değerlendirmesi toplanmıştır. Gizil Dirichlet Ayrımı yöntemi kullanılarak yorumlarda geçen hizmet özellikleri konfor, kabin personeli, uçuş deneyimi, yer hizmetleri, ikram ve kabin içi eğlence olarak belirlenmiştir. Havayolu hizmet özelliklerine yönelik yolcu duygularının belirlenmesinde ise Hedef Tabanlı Duygu Analizi yöntemi kullanılmıştır. Hizmet özelliklerine yönelik yolcu duyguları verisi kullanılarak, yolcuların fiyat-değer algısı, memnuniyet düzeyi ve başkasına önerme davranışı ile yolcu duyguları arasındaki ilişkilerin incelenmesinde ise lojistik regresyon ve lineer regresyon analizleri yapılmıştır. Tüm regresyon modellerinde pozitif yolcu duygularının bağımlı değişkenleri pozitif yönde etkilediği ortaya konmuştur. Ayrıca tüm bağımlı değişkenler için yolcu duyguları bağlamında en önemli hizmet özelliğinin kabin personeli olduğu belirlenmiştir. Konfor ve yer hizmetlerine yönelik yolcu duyguları ise regresyon modellerinde öne çıkan diğer hizmet özellikleri olarak bulunmuştur. Sonuç olarak havayolu hizmet özelliklerine yönelik yolcu duygularının fiyat-değer algısı, memnuniyet düzeyi ve başkasına önerme davranışı üzerine anlamlı etkileri olduğu ortaya konmuştur.
Havayolu işletmelerinde müşteri memnuniyeti ve öncüllerinin müşteri vatandaşlığı davranışı üzerine etkisi: Kültürlerarası bir karşılaştırma
İşletmeye geribildirimde bulunma, aksaklıkları tolere etme ve diğer müşterilerle yardımlaşma gibi işletmeye değer katan eylemleri ifade eden müşteri vatandaşlığı davranışı hizmetlerin toplu bir şekilde sunulduğu havayolu sektöründe hizmet deneyiminin iyileştirilmesi açısından önemlidir. Bu açıdan, havayolu sektöründe tüketicilerin müşteri vatandaşlığı davranışlarına nasıl teşvik edilebileceği üzerinde durulması gereken bir konudur. Bu tez araştırmasının amacı havayolu sektöründe müşteri memnuniyeti ve öncüllerinin müşteri vatandaşlığı davranışı üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Bu bağlamda, Beklentinin Onayı Teorisine dayanarak hizmet kalitesi ve fiyat-değer algısı gizil değişkenleri müşteri memnuniyetinin öncülleri olarak belirlenmiştir. Müşteri vatandaşlığı davranışı ise geribildirimde bulunma, savunma, yardımlaşma ve tolerans boyutları kullanılarak operasyonelleştirilmiştir. Bu kapsamda, müşteri vatandaşlığı davranışlarının ulusal kültürlere göre farklı öncülleri olabileceğinden hareketle ilgili kavramsal modele Hofstede'in Kültürel Boyutları Teorisi de dâhil edilmiştir. Bunu yaparken, nicel araştırma tasarımına dayanarak farklı ulusal kültürleri temsil eden Türk ve İngiliz havayolu tüketicilerinden anket tekniği kullanılarak veri toplanmıştır. İnternet ortamında oluşturulmuş anket formu aracılığıyla araştırma örneklemini oluşturan İngiliz havayolu tüketicilerinden 420, Türk havayolu tüketicilerinden 323 geçerli anket formu elde edilmiştir. Kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi (PLS-SEM) kullanılarak hipotezlerin 5,000 yeniden örnekleme tekniğiyle test edilmesi sonucunda her iki örneklem için de hizmet kalitesinin ve fiyat-değer algısının müşteri memnuniyeti üzerinde anlamlı etkisi bulunmuştur. Dahası, müşteri memnuniyeti geribildirimde bulunma, savunma, yardımlaşma ve tolerans davranışlarını da anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Hipotezleştirilen ilişkilerin Türk ve İngiliz örneklemlerinde anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığını test etmek amacıyla da kavramsal model üzerinde permütasyon testi ve Henseler'in çoklu grup analizi uygulanmıştır. Sonuç olarak, hizmet kalitesinin müşteri memnuniyeti üzerindeki etkisi ve müşteri memnuniyetinin savunma ve yardımlaşma davranışları üzerindeki etkisi anlamlı bir şekilde farklılaşmaktadır.
Havayolu işletmelerinin hizmet sunumlarında kabin görevlilerinin çekiciliğinin algılanan hizmet kalitesi üzerindeki rolünün nöropazarlama teknikleri ile belirlenmesine yönelik bir araştırma
1978 yılındaki serbestleşmeden günümüze gelene kadar artan rekabetle birlikte havayolu işletmeleri rekabetçi üstünlük sağlamak için birtakım araçlar kullanmıştır. Bu araçlardan biri olan hizmet kalitesi, karlılığın sürdürülmesi ve pazar payının artırması için havayolu işletmelerine oldukça fayda sağlamıştır. Bu açıdan hizmet kalitesini etkileyen unsurların neler olduğunun ortaya çıkarılması ve bu unsurların üzerine yoğunlaşarak bir takım iyileştirme ve düzenlemelerin yapılması havayolu işletmeleri için önem arz etmektedir. Bu çalışmada havayolu hizmet kalitesini etkileyen ve alan yazında sıkça ele alınan unsurlardan biri olan kabin görevlilerinin, çekicilik düzeylerinin algılanan hizmet kalitesi üzerindeki rolüne odaklanılmıştır. Çekicilik düzeyinin hizmet kalitesi üzerindeki rolünü araştıran alan yazındaki diğer çalışmalardan farklı olarak bu çalışmada nöropazarlama yöntemlerinden EEG tekniği kullanılarak frontal asimetri yaklaşımı benimsenmiştir. 37 katılımcı ile gerçekleştirilen deneyde (F4, F8, AF4, FC6) ve (F3,F7,AF3,FC5) elektrot çiftlerinden elde edilen frontal alfa asimetri metrik sonuçları hesaplanmıştır. Bunun sonucunda çekicilik düzeyi yüksek olan kabin görevlisinin katılımcılardaki yaklaşma motivasyonunu artırdığı ve dolayısıyla çekiciliğin algılanan hizmet kalitesini artıran bir unsur olabileceği ortaya konmuştur. EEG tekniği yanında anket yönteminin de kullanıldığı çalışmada, her iki ölçüm sonuçları karşılaştırılmış ve aralarında istatististiksel bir farklılık bulunmuştur. Bu çalışmanın bulguları, frontal asimetri yaklaşımının çekicilik gibi sözel olamayan özelliklerin algılanan hizmet kalitesi üzerindeki rolünü belirleme konusunda bir alternatif olabileceğini ve nöropazarlama yöntemlerinin geleneksel yöntemlerden elde edilen sonuçları doğrulamak için kullanılabileceğini göstermiştir.
Sosyal medya mesajlarında mecazi dil kullanımının tüketici katılımı üzerindeki etkisi: Türk havayolu markaları üzerine ampirik bir araştırma
Günümüzün rekabetçi Pazar ortamında sosyal medyayı etkin bir şekilde kullanan markaların karşılaştığı problemlerin başında sosyal medyada tüketici katılımının nasıl arttırılacağı konusu gelmektedir. Alan yazındaki birçok araştırma marka içerik türlerinin katılım üzerinde önemli bir rol oynadığını kanıtlasa da şimdiye kadar içerikte yer alan mecazi dil unsurlarının önemi ve etkisine değinilmemiştir. Bu çalışmanın amacı marka-tüketici iletişimi ve tüketici katılımı çalışmalarından yararlanılarak Türkiye'de faaliyet gösteren havayolu markalarının resmi Instagram ve Facebook hesaplarında yayınladıkları gönderilerin içeriğinde yer alan mecazi dil unsurlarının tüketici katılımı üzerindeki muhtemel etkilerini Kodlama/kod Açımlama ve Kullanımlar Doyumlar Teorisi çerçevesinde tespit etmektir. Çalışmada 1230 adet havayolu Instagram gönderisi ve 1687 adet Facebook gönderisi Çoklu Doğrusal Regresyon modeliyle incelenmiştir. Araştırma sonucunda Instagram gönderileri açısından mecazi dil unsurlarından deyim ve kişileştirmelerin; Facebook gönderileri açısından ise deyimler, kişileştirmeler ve benzetmelerin tüketici katılımını çeşitli seviyelerde etkilediği saptanmıştır. Kullanımlar ve Doyumlar çerçevesinde tüketicilerin mecazi dil içeriklerine vermiş oldukları tepkilerin sosyal medya mecrasına göre değişip değişmediği sorusuna yanıt aramak için ise T-Testi yöntemi kullanılmış olup tüketici katılımının mecraya göre farklılaştığı sonucu elde edilmiştir. Elde edilen bulgular, çevrimiçi ortamda kullanılacak mecazi dil unsurlarının katılımı nasıl etkilediğine dair ipuçları sunmasının yanı sıra sosyal medya pazarlama iletişiminde içeriğin nasıl tasarlanacağına dair pratik faydalar ve ipuçları sağlamaktadır.
Yönetsel bir yaklaşım olarak kaos teorisinin havayolu yönetimi ve pazarlaması kapsamında değerlendirilmesi
Günlük yaşamda karmaşıklık, düzensizlik, belirsizlik anlamlarıyla birlikte kullanılan kaos kavramı, bilimsel olarak dinamik sistemlerin geleceğinin öngörülemeyeceğini belirtmektedir. Klasik, belirlenimci bilimsel yaklaşımın tahmin ve öngörüye dayalı olmasını eleştiren kavram, açık ve dinamik sistemlerin kaos teorisiyle anlamlı hale getirebileceğini vurgulamaktadır. Teori, dinamik sistemlerdeki doğrusal olmayan etkileşimlerden, belirsizliklerden ve karmaşıklıklardan dolayı geleceğe yönelik tahminlerin tutarlı olmayacağını belirtmektedir. Bu yönüyle temel bilimlerdeki paradigma değişimine dikkat çeken teori, söz konusu değişimin birçok disiplinin işleyiş ve yapısal özelliklerini etkilediğini vurgulamaktadır. Günümüzdeki yapısı itibariyle küresel bir pazara dönmüş olan havayolu sektörünün de yönetim ve pazarlama faaliyetlerinin yaşanan paradigma değişimden etkilenmesi olağan görülmektedir. Temeli klasik bilimsel yaklaşımlara dayanan işletme ve pazarlama yönetimi metotlarını kullanan havayolu sektörünün de çağın dinamiklerine uygun olacak şekilde yönetsel yapısını dönüştürmesi gerekmektedir. Bu noktada kaos teorisinin havayolu yöneticilerine ve araştırmacılara alternatif bir bakış açısı sunabileceği çalışma kapsamında ele alınmaktadır. Anahtar Sözcükler; Kaos Teorisi, İşletme ve Pazarlama Yönetimi, Kaos Yönetimi, Havayolu Sektörü