Amiloid beta peptid indüklü sinaptik bozuklukların bilişsel fonksiyonlar üzerine etkisi ve beyin osilasyonları ile değerlendirilmesi

Amaç: Çalışmamızda farklı dozlarda amiloid beta (Aβ) peptidinin öğrenme ve hafıza üzerine etkileri ve Aβ birikimi ile beyin osilasyonlarında meydana gelecek değişimlerin Alzheimer hastalığı (AH)'nın erken evrelerinde gözlenen sinaptik bozuklukların tespit edilmesinde biyobelirteç olarak kullanılıp kullanılamayacağını belirlemek hedeflenmiştir. Yöntem: Her grupta 15 adet 3 aylık Wistar erkek sıçan olmak üzere, %0.9 NaCl veya Aβ peptidinin i.h. enjeksiyonu ile Sham (%0.9 NaCl), Aβ1 (0.01 μg/μl), Aβ2 (0.1 μg/μl) ve Aβ3 (1 μg/μl) grupları oluşturulmuştur. İyileşme periyodunu takiben öğrenme ve hafıza testleri gerçekleştirilmiş ve Aβ birikimi ile indüklenen beyin aktivitesi değişimlerini belirlemek için ise spontan EEG kayıtları alınmıştır. Deney süresinin sonunda sıçanların hipokampüs dokusunda biyokimyasal analizler gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Aβ enjeksiyonu hipokampüs Aβ seviyelerinde önemli artışları indüklemiş ve tanıma hafızasının Aβ2 ve Aβ3 gruplarında önemli derecede azalmasına neden olmuştur. Bununla birlikte, Aβ birikiminin hipokampüste olgunlaşmış nöron sayısında, pre- ve post-sinaptik proteinlerin ve öğrenme ile ilişkili proteinlerin ekspresyonlarında önemli azalmaları, astrogial aktivasyonda ise artışı indüklediği gösterilmiştir. Elektrofizyolojik bulgular, Aβ birikiminin spontan beyin aktivitesinde önemli değişikliklere neden olduğunu ve hipokampal Aβ birikimi ile hipokampal gama güç değerleri arasında negatif ve teta güç değerleri arasında ise pozitif bir ilişkinin olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca fonksiyonel bağlantı gücünde de anlamlı azalmalar gözlenmiştir. Özellikle de Aβ enjeksiyonundan sonra frontohipokampal teta koherens gücünde gözlenen değişimin frontotemporal teta koherens değerlerinde gözlenen değişim ile pozitif bir ilişkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Bulgularımız, Aβ peptidinin belirli dozlarda AH benzeri moleküler değişiklikler meydana getirdiğini ve bu değişikliklerin ise beyin osilasyonlarının değerlendirilmesi ile tespit edilebileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Amiloid beta, öğrenme ve hafıza, EEG, koherens, sıçan