COVİD 19 geçiren kişilerde uzun dönem semptomların varlığı ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi

Amaç 11 Mart 2020 de DSÖ tarafından küresel pandemi olarak ilan edilen COVİD-19, ilk vakaların üzerinden yaklaşık üç sene geçmesine rağmen etkisini sürdürmektedir. Çalışmamızın amacı COVID-19'un uzun dönem semptomlarını ve yaygınlığını değerlendirmek, yaşam kalitesine etkisini belirlemek ve hastaların rehabilitasyon ve tedavi süreçlerine katkı sağlamaktır. Yöntem 01.04.2020-31.12.2021 tarihleri arasında COVİD-19 tanısı konulan hastalar tanıdan en az 3 ay geçtikten sonra değerlendirildi. Hastalar yüz yüze veya telefon görüşmesi yoluyla anket sorularını yanıtladı. Anket, demografik verileri, SF-36 ve EQ-5D-3L ölçeklerini, başvuru şikayetlerini ve iyileştikten sonra devem eden ya da yeni gelişen şikayetlerini içermekteydi. Hesaplamalarda IBM SPSS Statistics 20 kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi. Bulgular Çalışma 521 katılımcı ile gerçekleştirildi. Katılımcıların %81'i post COVID semptomların varlığından şikayetçi idi. En yaygın semptom yorgunluk ve nefes darlığı idi. Uzun COVİD'in yaşam kalitesini her iki ölçek alt boyutlarında anlamlı derecede düşürdüğü bulundu. SF-36 Türk toplumu norm değerleri ile kıyaslandığında tüm katılımcıların yaşam kalitesi alt boyutlarında anlamlı derecede düşüş olduğu bulundu. SF-36 ve EQ-5D-3L benzer şekilde kadın cinsiyette ve ileri yaş grubunda anlamlı derecede düşüktü. SARS-CoV-2'ye karşı aşılanmış olmanın uzun COVİD semptomlarını azalttığı ve yaşam kalitesini artırdığı bulundu. Sonuç COVİD-19 yaşam kalitesini anlamlı derecede etkilemektedir. COVİD-19 geçiren kişilerin hastalık sonrası takibi, hastalara medikal, fiziksel ve psikososyal rehabilitasyon desteği sağlanması açısından önem arz etmektedir. SARS-COV 2 aşısı COVİD' in uzun dönem etkilerini azaltmaktadır. Bu nedenle toplum aşılanmaya karşı bilinçlendirilmeli ve toplumda COVID-19 aşılanma oranları artırılmalıdır. Anahtar kelimeler: SARS-COV 2, Uzun COVİD, Yaşam kalitesi