Diyarbakır ilindeki layşmanyalı hastaların demografik özellikleri ve coğrafik dağılımı

Deri layşmanyazisi Leishmania türü protozoonların neden olduğu bir infeksiyondur. Hastalığın bulaşması infekte Phlebotomus türü sineklerin ısırması ile oluşur. Hastalık Dünya genelinde yaygın olup, Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre Dünya'da 350 milyon kişi risk altındadır. Hastalık infekte Phlebotom'un ısırığı ile bulaşır, ısırık yerinde 2-8 hafta sonra bir papül oluşur. Bu papül haftalar içinde büyüyerek merkezinde krutla kaplı ülsere nodüle dönüşür. Lezyon tedavi edilmezse genellikle 1-2 yıl içinde kendiliğinden skarla iyileşir. Hastaların %5-10'unda hastalık 2 yıl içinde iyileşmez ve kronik forma dönüşür. Hastalık bulaşma riskleri endemik bölgede yaşamak, endemik bölgeye seyahat etmek, uygunsuz atık toplama sistemleri, çevrede Phlebotom yaşam koşulları açısından uygun ortam oluşturacak gübre yığınları ve ahırların bulunmasıdır. Ayrıca tedavi edilmeyen infekte bireyler kaynak olarak kalıp, o bölgede daha sonra yeni olguların oluşmasına neden olur. Bu nedenle hastalık kontrolü için, hasta bireylerin tespiti ve tedavisi gereklidir. Bu çalışmanın amacı deri layşmanyazisi hastalarının demografik ve klinik özelliklerini incelemek ve coğrafi dağılımını göstermektir. Hastalık Güney Amerika, Güney Avrupa, Afrika ve Asya'da endemiktir. Komşu ülkelerimiz olan Irak, Suriye ve İran'da da endemiktir. Ülkemizde Güneydoğu Anadolu bölgesi ve Çukurova'da 1950'lerden beri endemikken, yakın zaman Aydın, Antalya, Hatay ve Mersin gibi ülkenin daha batı illerinde de yeni olgular bildirilmiştir. Sağlık Bakanlığı verileri incelendiğinde Diyarbakır ilinde 2002 yılına kadar hiç olgu bildirimi yapılmamışken, 2002 yılında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi kayıtlarında 14 hastaya rastlanmıştır. Bir Ocak 2011 ile 1 Ocak 2013 yılları arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Deri ve Zührevi Hastalıkları polikliniğine başvuran deri layşmanyazisli 131 hasta retrospektif olarak incelendi. Hastaların yaş ortalaması 22,4±20,4'tü. Hastaların %64,9'u 0-19 yaş aralığındaydı. Hastaların 71'i kadın, 60'ı erkekti (Kadın:Erkek oranı 1.18:1). Hastalık başlangıcı ve polikliniğe başvuru arasında geçen süre 1-132 ay arasında değişirken, ortalama 10,1±16,5 ay olarak saptandı. Hastaların %51,1'i öğrenci, %29,9'u ev hanımı, %2,3'ü işçi, %5,3'ü çiftçi, %0,8'i (1 hasta) uzun yol şoförü ve %0,8'i (1 hasta) serbest meslek sahibiydi. Hastaların %16,8'i (22 hasta) çalışmıyordu. Hastaların %81,3'ü (107 hasta) akut, %18,3'ü (24 hasta) kronik formdaydı. Akut formdaki hastaların % 22,4'ünü (24 hasta) yaş tip ve %77,5'ini (83 hasta) kuru tip oluşturmaktaydı. Kronik form hastaların %91,6'sını (22 hasta) rezidivan ve %8,3'ünü (2 hasta) kronik lupoid tip oluşturmaktaydı. Çalışmaya dahil edilen 131 hastada toplam 246 lezyon tespit edildi. Lezyonların %56'sı (138 lezyon) sadece yüz yerleşimliydi. Hastalardaki lezyon sayısı 1 ile 7 arasında değişmekteydi. Hastaların ortalama lezyon sayısı 1,8±1,5'ti. Hasaların lezyon çapları 0,5 ile 9 cm arasındaydı. Hastaların tamamında yaymalarda amastigotlar görülerek tanı konuldu. Hastaların %79,4'üne (104 hasta) tedavi verilirken, %20,6'sına (27 hasta) tedavi verilmedi. Hastalık veya hastalığın tedavisi nedeniyle ölüm vakası olmadı.