Dürzî inanışında dinî mûsikî

Dürzîlik VI. Fâtımî halifesi Hâkim Biemrillâh (386-411/996-1021) döneminde Mısır'da ortaya çıkan bir inanıştır. Hâkim'e ulûhiyet izafe eden bu inanış, İsmâilîlik mezhebinin görüşlerinden etkilenmiştir. Mezhebin kurucusu Hamza b. Ali'dir. İnanış Hamza b. Ali ve yardımcılarının çalışmaları sonucu Lübnan, Ürdün, Suriye ve Filistin bölgelerine yayılmıştır. Dürzîler takiyye ve gizlilik prensiplerinden dolayı asırlar boyunca kapalı ve sır dolu bir cemaat olarak anılmışlardır. Dürzî eserlerinin ele geçirilmesi ve mezhep üzerine yapılan araştırmalar neticesinde Dürzîlik hakkında bilgi sahibi olunsa da inanış hâlâ gizemini korumaktadır. Dürzîlik hakkında ülkemizde de çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalar daha çok Dürzîlerin tarihi, ibadetleri ve siyasî olaylarını içermektedir. Dürzîlerin mûsikîsi üzerine yapılmış başlı başına bir çalışma yoktur. Mûsikî konusunda yapılan çalışmalara yabancı kaynaklarda rastlamaktayız. Bu çalışmalarda ise Dürzîlerin mûsikîsinden ve cenaze ağıtlarından bahsedilmektedir. Dürzîlerin dinî mûsikîsini konu alan özel bir çalışma tespit edilemediğinden dolayı çalışmamızda Dürzî inanışında dinî mûsikî konusu ele alınmıştır. Bu çalışma Dürzî inanışında dinî mûsikî geleneğinin araştırılması amacıyla yapılmıştır. Çalışmamızda nitel araştırma yöntemlerinden tarama-derleme usulü kullanılmıştır. Böylece yerli ve yabancı kaynaklar incelenmiş, konu hakkındaki bazı metinler tercüme edilmiştir. Mülakat yöntemine başvurularak Dürzîlerle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca ulaşılan dinî mûsikî ses kayıtlarından bazı ağıt ve ilâhi örnekleri notaya alınmıştır. Dürzîlerin halvethânelerde, cenaze törenlerinde ve dinî kutlamalarda icra ettikleri eş'âr adı verilen ilâhileri vardır. Eş'ârların yanı sıra dinî içerikli mavâllarda okunmaktadır. Dürzîler perşembe geceleri halvet zikri ve ayinleri yaparlar. Özel ritüeller içeren cenaze törenleri ve bu törenlerde icra edilen ağıtlar Dürzî geleneğinde önemli bir yere sahiptir. Bu bilgiler ışığında çalışmamızda Dürzî dinî mûsikî geleneği ortaya konulmuştur.