Fakir Baykurt'un hikâyelerinde halk bilimi unsurları

Kültür, insanoğlunun geçmişten günümüze hayatın her alanında oluşturduğu ve toplumdan topluma değişiklik gösteren maddi-manevi değerler bütünüdür. Toplumların genel özellikleri sahip oldukları kültürel değerler ile belirlenir. Bu kültürel değerler yazılı ve sözlü ortamlarda gelecek kuşaklara aktarılır. Halka ait kültürel değerleri inceleyen, yorumlayan ve halkı derinden tanımaya yardımcı olan bilime halk bilimi adı verilmektedir. Halk bilimi, halkı tanıtmayı amaçlayan, halka ait oluşumların kaynağını tespit ederek öz kültürü keşfetmeyi ve gelecek kuşaklara aktarmayı hedefleyen bir bilim dalıdır. Kültürel değerler edebî ürünlerde yerini alarak geçmişle gelecek arasında bağ kurulmasını sağlar. Türk edebiyatında, her dönemin kendi içerisinde sahip olduğu bir edebiyat anlayışı hâkim olmuştur. Bu edebiyat anlayışları büyük oranda toplumun yaşayışından, kültüründen beslenerek varlığını sürdürmüştür. En nihayetinde edebiyatın temel çıkış noktası insan ve insana ait oluşumlardır. Bu bağlamda sanatçıların çoğu halka ait oluşumları eserlerine farklı şekillerde yansıtmışlardır. Özellikle Cumhuriyet döneminden sonra sanatçılar yüzünü Anadolu'ya dönmüş ve köy edebiyatı adı altında yeni bir akım başlatmıştır. Bu akım çerçevesinde eserlerini ortaya koyan sanatçıların birçoğu Köy Enstitülü çıkışlı olup, halkın içinden çıkan ve bu bağlamda halkın yaşayışını, gelenek ve göreneklerini, halkın sorunlarını eserlerine doğrudan yansıtan kişiler olmuşlardır. Eserlerinde halka ait unsurlara yer veren yazarlardan biri de Fakir Baykurt'tur. Baykurt, kendi döneminin koşullarını, içinde yaşadığı toplumu ve toplumun kültürel özelliklerini eserlerinde gerçekçi bir şekilde yansıtmıştır. Özellikle hikâyelerinde halkın yaşayışını doğal bir dille aktarmış ve halkın sorunlarına ışık tutmuştur. Baykurt'un öğretmen olması ve Anadolu'nun farklı bölgelerinde mesleğini icra etmesi, sanatına da büyük oranda katkı sağlamış ve yazarın halka ait zengin kültür malzamelerini eserlerine yansıtmasına zemin hazırlamıştır. Onun hikâyeleri dönemin köy yaşantısını ve maddi imkânsızlıklar nedeniyle Almanya'ya göç etmek zorunda kalan Türk ailelerinin yaşadığı sıkıntıları doğrudan aktarması bakımından dikkate değerdir. Fakir Baykurt, hikâyelerinde kültürel değerlere yer vererek kültür ürünlerini yaşatmayı hedeflemiştir. Bu yönüyle yazarın hikâyelerinde halk bilimi unsurlarının oldukça fazla olduğunu söylemek mümkündür. Amacımız Fakir Baykurt'un hikâyelerinde yer alan halk bilimi unsurlarını gün yüzüne çıkarıp hikâyeler aracılığıyla millet hayatında millî kimliğin kazanılmasında, halk kültürünün önemini bir kez daha vurgulamaya çalışmaktır.