Gestasyonel diyabetli gebelerin tıbbi beslenme tedavisini etkileyen etmenlerin değerlendirilmesi

Şahım, T.S. Gestasyonel Diyabetli Gebelerin Tıbbi Beslenme Tedavisini Etkileyen Etmenlerin Değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Toplu Beslenme Sistemleri Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2018. Bu çalışma, gebelere tıbbi beslenme tedavisi (TBT) vermeden önce ve sonra sağlık okuryazarlığı (SOY), diyabet bilgi ölçeği (DBÖ) ve diyet kalite indeks (DKİ) skorundaki değişimleri saptamak ve gebelerin tıbbi beslenme tedavisi uyumuna etki eden etmenleri belirlemek amacıyla planlanmıştır. Çalışmada bir kadın sağlığı eğitim ve araştırma hastanesinde, ilk kez gestasyonel diabetes mellitus (GDM) tanısı almış ve TBT almamış 106 gönüllü gebeye tanı sonrası TBT eğitimi verilmiştir. Gebelik başlangıç açlık kan glukozu (AKG) ortalaması 91,7±10,1 mg/dL, eğitim sonrası AKG ortalaması 86,4±10,25 mg/dL bulunmuştur (p=0,001). TBT sonrası tokluk kan glukozu (TKG) 1. st ortalaması 131,7±18,7 mg/dL ve 2. st ortalaması 115,9±27,5 mg/dL bulunmuştur. TBT eğitimi sonrası A, B1, B2, B6, B12, C, Niasin ve folik asit vitaminleri ile potasyum, kalsiyum, magnezyum, demir ve fosforu karşılama oranları eğitim öncesine göre artmıştır (p<0,05). Eğitim öncesi SOY puan ortalamaları 10,47±2,31 puan, eğitim sonrası 10,94±2,30 puana yükselmiştir (p=0,01). Eğitim öncesi DBÖ puan ortalamaları 7,58±3,03 puan, eğitim sonrası 11,27±3,05 puana yükselmiştir (p=0,001). Eğitim öncesi DKİ skor ortalamaları 55,02±13,46 puan, eğitim sonrası 63,51±6,68 puana yükselmiştir (p=0,001). Gebelerin kan glukoz değerleri ile SOY, DKİ puanları arasında bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Gebelik başlangıç AKG ile eğitim sonrası DBÖ puanları arasında orta düzeyde bir ilişki saptanmıştır (p=0,001). Bebek doğum ağırlığı 2500 g'ın altında olan grup ile 3201-4000 g arası olan grup arasında, eğitim sonrası DBÖ puanlarında farklılık saptanmıştır (p=0,022). Bu çalışma sonucunda gebelere uygulanan TBT'nin, kan glukoz düzeylerini ve diyet kalitesini olumlu yönde etkilediği gösterilmiştir. GDM tanısı alan gebe en kısa sürede bir diyetisyene yönlendirilmeli ve bireysel özelliklerine uygun TBT verilmeli ve izlenmelidir. Anahtar kelimeler: Gestasyonel diyabet, sağlık okur-yazarlığı, diyabet bilgisi, gebeler için diyet kalite indeksi.