İbn Zümrek el-Endelûsî'nin Divan'ında manzum risâleler (Analitik bir inceleme) / Poetic messages in the poetry of Ibn Zumruk al-Andalusi: An analytic study

İbn Zümrek el-Endelüsî'nin Divan'ında şiirsel mesajlar (analitik bir inceleme) isimli bu araştırmada şiirsel mesajlar konusu ele alınmış, mesaj içeren, şairin karşısındakine karşı tavrını temsil eden, sevgisini, sevincini, hüznünü, özlemini, sevdiğine sitemini ve ona olan özlemini gösteren şiirleri incelenmiş ve tahlili yapılmıştır. Mesajlar şairlerin şiirlerini düzenlemede kullandıkları geleneksel temalar yanında iyi bilinen konulara ek olarak sosyal konuları da içermektedir. Araştırmanın birinci bölümünde çeşitli geleneksel nazım türlerinde şairin kullandığı şiirsel mesajları ele aldık. İkinci bölümde sosyal konularla ilgili, üçüncü bölümde ise sevgi ve özlemle ilgili şiirsel mesajları inceledik. Araştırmanın önemi, Endülüs şairlerinin en önemlilerinden biri olan ve mesajı manzum temalarının önemli bir parçası haline getiren İbn Zümrek el-Endelüsî'ün Divanı'ndaki şiirsel mesajların incelenmesinde yatmaktadır. Araştırmada metinlerdeki gizli estetiği göstermek için metni tahlil ve analiz etmeye yarayan analitik tümevarım yöntemi kullanılmıştır. Bu metot, şair İbn Zümrek'in çeşitli konularda şiirsel mesajları eklediği manalar ve delaletlere ulaşmayı sağlamıştır. Bu manalar şairin kültür ve bilgisine delalet etmektedir. Çalışmamızı bitirdikten sonra, çalışmanın bazı önemli bulgularını şu şekilde ifade edebiliriz: Şiirsel mesajlar İslam öncesi dönemden İbn Zümrek 'in yaşadığı Endülüs dönemine kadar geleneksel ve yeni konular içeren şiirin en önemli unsurlarındandır. Şiirsel mesajların şairlerin yaşadığı dönemin sosyal hayatının doğasını göstermede büyük rolü olmuştur. Bu durum İbn Zümrek'in konu seçiminde de bu şekildedir. Şair, üslüp, nahiv ve belagat yönüyle şiirsel mesajlarının konusuna büyük etki eden nazım şekillerini şiirlerinde ustaca kullanmıştır. İbn Zümrek'in şiirlerinde İslam öncesi dönemden beri takip edilen geleneksel konular ile Endülüs'ün yeni ortamının dayattığı hediyeye teşekkür, kardeşlik ve tebrik mesajları gibi yeni konular yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: Şiirsel Mesajlar, Sabâhiyyât, İbn Zümrek, Şikayet, Tebrik, Kardeşlik Şiirleri