İmam Othman bin Abdullah Nizam Eddin Al-Khatai'nin keşafi üzerine Al-Taftazani parafına Al- Khatai'nin yorumları - 901 Hicri

İmam Hattâî'nin ta'lîkâtı, Taftâzânî'nin hâşiyesi üzerine yapılan en önemli ta'lîkâtlardandır. Müellif Taftâzânî'nin açıklamalarını kolay ve akıcı bir üslupla açıklamıştır. Okuyucu ve araştırmacıya kitapta anlaşılması zor olan yerleri açıklamaktadır. Müellif kendinden önceki tefsir ve dil alimlerinden istifade etmiştir. Onların kitaplarında yazdıklarından seçmeler yapmıştır. Yaşadığı dönemdeki seçkin alimlerin fikirleriyle kitabını şekillendirmiştir. Hattâî, tefsir, belağat, mantık ve diğer ilimlerde kitaplar telif etmiştir. Eserleri ilim sahasında önemli kitaplardan kabul edilir. Bu ta'lîkâtı değerli kılan şey onun dayandığı temel kitap nedeniyledir. Müellif kitabına mukaddimesiz başlamıştır. Kitabında önce kelimelerin sözcük anlamını açıklamakta, sonra dil alimlerinin sözcükle ilgili açıklamalarını delil olarak kullanmakta, bazen tefsir alimlerinin görüşlerine başvurmaktadır. Kelimenin bağlamda kazandığı anlama göre ihtiyaca binaen genel veya ayrıntılı açıklama yapmaktadır.Müelif, hâşiyesinde akidevi, mantık, tefsir, çeşitli ilim ve sanatlarla ilgili konuları ele almıştır. Kitap her çeşit disiplini içeren ve bir çok konuda müellifin yorumlarını içeren bir ansiklopedi şeklinde tezahür etmektedir. Bazı yerlerde mevzuların izahı hadisler aracılığıyla olmaktadır. Tahkikle ilgili çalışmaya gelince önce bütün nüshalar toplandı. İlmi kriterlere riayet edilerek diğer nüshalarla karşılaştırma yapıldı. Ayetlerin mushafta geçtiği yere işaret edildi. Hadisler tahriç edildi. Metinlerde geçen özel isimler, sözlerin kime aitliği, garip kelimeler ve terimlerin açıklanması yapıldı. Araştırma bölümünde müellifin hayatı ve ilmi yönü el yazmasının müellife nisbeti, müellifin eserinde kullandığı kaynakları ve yöntemi ve el yazması mahdutların tamamı zikredildi. Çalışma sonuç ve tavsiyelerle tamamlandı.