İmmün kontrol noktası inhibitörlerine bağlı gelişen pnömonitis sıklığının ve risk faktörlerinin retrospektif incelenmesi

Giriş ve Amaç: İmmün kontrol noktası inhibitörleri çeşitli malignitelerin tedavisinde devrim yaratmasının yanında diğer sitotoksik kemoterapiler kadar olmasa da nadir ancak hayatı tehdit edici dereceye varabilen pnömonitis yan etkisi olabilmektedir. Pnömonitis akciğerlerin inflamasyonunu olarak kullanılan genel bir ifadedir. Önemli morbidite ve mortalite sebebi olabilen azımsanmayacak sıklıktaki bu yan etkinin olası risk faktörleri ve kronolojisi net bilinmemektedir. Biz de bu araştırmada, çeşitli malignite tanıları nedeniyle immün kontrol noktası inhibitörü tedavisi verilmiş hastalarda pnömonitis toksisite sıklığını ve olası risk faktörlerini belirleyerek, mortalite ve morbiditeyi azaltmaya katkı sağlamayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Medikal Onkoloji ve Göğüs Hastalıkları kliniklerinde takipli, çeşitli maligniteler nedeniyle, Ocak 2016 – Ekim 2021 tarihleri arasında immün kontrol noktası inhibitörü tedavisi almış hastaların tedavi öncesi ve sonrası çekilmiş Toraks BT görüntülemeleri karşılaştırdık. Konu ile ilgili klavuzlarda belirtilen tanı ve derecelendirme önerisi ile hasta dosyaları retrospektif olarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamıza 117 hasta dahil edilmiştir. Bu hastaların 77'si erkek (%65.8), 40'ı kadındı (%34.2). Yaş ortalaması 57,2 (22-88) idi. 15 (%12,8) hastada immün kontrol noktası inhibitörü ilişkili olduğu düşünülen farklı derecelerde pnömonitis geliştiği tespit edildi. Tüm dereceli pnömonitisler ortalama 5 ayda (2-9 ay) gelişim gösterdiği görüldü. Verilerimizin multivaryans lojistik regresyon analizi ile immün kontrol noktası inhibitörü ilişkili pnömonitis gelişimine etki eden potansiyel risk faktörleri; önceden akciğer hastalığının varlığı, önceden toraks bölgesini içine alan RT almış olmak, nivolumab ile ipilimumab kombine tedavisi almış olmak ile ilişkili olduğu görüldü. Sonuç: İmmün kontrol noktası inhibitörü tedavisi almış popülasyonlarda yeni gelişmiş solunumsal semptomlar dikkatle değerlendirmelidir. Gereği halinde göğüs hastalıkları uzmanlarını içeren multidisipliner bir kurulda tartışmalıdır. Anahtar Kelimeler: Malignite, İmmünoterapi, İmmün Kontrol Noktası İnhibitörleri, Pnömonitis