Kanserli hastaların tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemlerini kullanımı

Giriş :Son yıllarda tüm dünyada ve ülkemizde tamamlayıcı ve alternatif tedavi (TAT) yöntemlerine olan ilgi giderek artmaktadır. Bu yöntemlerin çoğunun etkinliği ispatlanmamış olmasına rağmen özellikle kanser hastaları tarafından tercih edilmektedir.Araştırmamızdaki amacımız; bölgemizdeki kanser hastalarının tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemlerini kullanım sıklığını ve kullanılan yöntemleri ortaya çıkarmak, TAT kullanıcılarının sosyodemografik ve tıbbi özelliklerini belirlemek ve hastaları bu uygulamaları kullanmaya yönlendiren nedenleri saptamaktır.Materyal ? Metod :Bu çalışma ekim 2009 ve mart 2010 tarihleri arasında, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bölümü'nde ayaktan ve yatarak tedavi gören hastalar arasında yapıldı. Veriler hastaların takip edildikleri dosyalarından ve hazırlanan anket formlarının değerlendirilmesinden elde edilmiştir. Hazırlanan anket formlarında, hastaların TAT yöntemlerini kullanım sıklığını, en sık kullanılan yöntemleri ve hastaları bu yöntemleri kullanmaya yönlendiren nedenleri belirlemeye yönelik soruların yanında, hastaların TAT kullanımıyla ilişkili olabileceği düşünülen sosyodemografik ve tıbbi özelliklerini ortaya koymaya yönelik sorulara da yer verildi.Bu anket formu hastalara yaklaşık 15 dakika süren yüz yüze görüşmelerle uygulanmış olup elde edilen veriler bilgisayar ortamında SPSS 11.5 (Statistical Package for the Social Sciences) programıyla değerlendirilmiştir. Karşılaştırmalarda chi-square testi kullanılmıştır, sonuçlar % 95 güven aralığında p < 0.05 anlamlılık sınırı olarak belirlenmiştir.Bulgular :Bu çalışmaya 173'ü kadın, 151'i erkek toplam 324 hasta katılmıştır. Hastaların %62'si (n:201) en az bir TAT yöntemini kullanmaktaydı. En sık kullanılan yöntemler bitkisel yöntemler olup tüm hastaların % 51.2'si ve TAT kullanıcılarının ise % 82.5'i (n:166) en az bir çeşit bitkisel yöntem kullanmaktaydı. Bitkisel yöntemleri kullanan hastaların % 40.9'u (n:68) bitkileri karışım olarak kullanırken % 39.8'i (n:66) tek bitki olarak ısırgan otu veya tohumunu, %19.3'ü ise diğer bitkileri kullanmaktaydı.TAT kullanımı ile ilişkili bulunan faktörler; yaş, eğitim durumu, tanı sırasında metastatik kanser olması, palyatif tedavi alıyor ya da almış olmak, hastalığın1 yıldan daha uzun süredir tanısının konulmuş olması ve kemoterapi almış olmaktır (p < 0.05).Hastaların cinsiyeti, medeni durumu, sağlık güvencesi, yaşadığı yerin kırsal kesim ya da şehir olması, mesleği, ekonomik durumu, hastaneye ulaşımını nasıl sağladığı, tanısı ( ya da kanser bölgesi), yakın çevresinde kanser hastasının olması, radyoterapi almış olması ve kanser nedeniyle cerrahi yapılmış olması TAT kullanımı ile istatiksel olarak ilişkili bulunmamıştır (p>0.05). TAT yöntemlerine başvuran hastaların % 47.2'si (n:95) herhangi bir şikayeti olmadan kanser tanısı konulduğu için bu yöntemlere başvurmuştur. Hastaların % 50.4'ü(n:101) akraba, arkadaş gibi yakınlarının yönlendirmesiyle TAT yöntemlerini kullanmışlardır. Tüm hastaların % 30.8'i ya da TAT kullanıcılarının % 49.7'si (n:100) kullandıkları bitkisel yöntemleri kemoterapi ile birlikte kullanmışlardır. Hastaların % 49.7'si TAT yöntemlerine ayda 100 TL'den daha az para harcamışken, % 38.3'ü hiç para harcamamış ve bu yöntemleri kendi imkanlarıyla elde etmiştir.Sonuç :Kanser hastaları arasında TAT kullanımı oldukça yaygındır. En sık tercih edilen yöntemler özellikle bitkisel olanlar olup bu hastaların önemli bir kısmı kemoterapi ile birlikte kullanmaktadır. Doktorların bu hastalardaki alternatif tedavi arayışlarının farkında olması ve bu yönelimlerinin sebeplerini anlamaya çalışması gerekir. Böylece bu hastalardaki bitkisel ilaç kullanımının kemoterapi ilaçları ile yaratacağı olası toksisite ve hastaların ticari amaçlarla suistimal edilmesi engellenebilir.Anahtar kelimeler: Tamamlayıcı ve alternatif tıp, kanser, bitkisel tedaviler